장음표시 사용
71쪽
minores, debitores quidem emolumentum haud leue perciperent, sed absque creditorum damno. Signabantur enim r7 amplius e singulis argenti librn, quas tamen crcditores cogebantur pro graui drachma ex lege Solonis accipere. Centenaria auteni ubique gentium exinde recepta est. Ita Attaca,
siginara, Bibylonia, Antiochena, AEgyptia sui ge
τηρ δοχμίς omne talentum habet suas minas sexaginta, mina stateras quinque & viginti, stater drachmas quatuor. Denique Plinius libri
2I capite 3 . Mna, quam nostri Minam vocant, pendet drachmas Atticas centum. aliique praetcrea complures. Idem quoque variorum scriptorum comparatione inter se colliges. Exemplum unicum c Plutarcho Liuioque huc aduocabo. Liuius libro ar, de bello Punico, In permutandis captiuis conuenerat inter duces Romanum Poenum ue,Vt
quae pars plus reciperet, quam daret, argenti pondo bina & selibras in militem praestaret: de eodem Plutarchus in Fabio dixit, ut pro quolibet drachmas ducentas quinquaginta solueret. Q clare drachmas centum pro libra argenti posuit Plutatachus: idque potius ex consuetudine loquendi usu Vulgo recepta, quam qudd ita se penitus haberet,
si ponderum momina pensiculatius examinares. Omnino enim verum non est, libram Romanam centum Atticis drachmis aequatam. Sed cum Romani denarii pondus initio quidem ita ellet legibus definitum, ut septem ex viicia signarentur, quemadmodum Scribonio Laigo,Plinio,Celsoque autoribus cuicimus: rarissimos tamen inuenia ,
72쪽
DE RE NUMMARIA. 6Js etiam longe ante quam Respublica in unius potestatem concessistet) ita signatos, qui vel So granorum pondus trahant, quod supra denariis aliquot in rem praesentem abductis demonstratum fuit. Hoc tamen pondere plerosque suille vix dubitamus, ut octo denarii tales unciam imple mi drachmam autem Atticam octauam unciae partem
suille notius est, quam ut probatione indigeat; vcI medicis autoribus, qui id diserte satis testantur, octo drachmas Atticas unciam facere: Fere enim Attica obseruatione medici utuntur, inquit Pl nius. Idcoque apud Galenum legas non semel: U-γχει δειχμαουη. Vnde Isidorus, drachma octava pals unciae est. Sed unciae duodecim libram faciunt: ideoque sexdc nonaginta drachmas librae Romanae aequari clarum est. Mina autem Attica drachmas habet centum: quare dimidia uncia in milia Attica necessatio redundabit. Quamobrem in elegantissimo illo Cleopatrae fra- gmento verissime legitur: H'A τΤιvii μνῶ
ίβ. ω χααι - . Attica mina habet unctas Ia , drachmas ioo. libra habet uncias i χ, drachmas
96. Vt ratio Attica mina ad libram Romanam ut quemadmodum a s ad a , ut minae Ση libris is aequales sint. Et tamen vulgo ita creditum est, minam Atticam Romanae librae aequari: quod veminus videatur effecerunt ii, quorum diligentia caepe circa minutissima ponderum momina occu- pari solet. Sic enim plane legas apud Galenum deponderibus & mensuris, e fragmento nescio quo: si ἔχω ουπ ψιβ : Mina Attica habet unci 4 1 a, quod profecto esseveru numquam proba-
73쪽
hunt. Ab eodem fonte illud quoque fluxit,quod
in eodem libello legatur de Attica mina maioristat nati: H'iura η Α'τΤικηψ η AιγυπΤια ἔχει ἰυγγια ις nam non i6, ted I 67 cx accuratiore calculo cli-cies. Veruntamen cum scriptores Latini pariter de Graeci drachma ia denario proi istuc utantur,& alicium pro altero reponaiar, idque disertis verbis libri 11 capite ultimo Plinius expresierit drachma Attica, inquit,denarii argentei habet pondus )cumque nummi ipsi inter se pariarent, non fuerit tantopere admirandum, vulgo creditum libram &minam quoque inter se paria facere . contra aute iri
rem aliter se habere nominatim etiam monet Hero: Η' y A,Τικ,i μνα πιπρων ui κε, η 5 I'ταλικὴ λιπαναι Mnμν κδ . Mina Attica habet stateras 11, libra autem Italica stateras 1 . Atque hinc demum explicatu facile est, quid sibi velit Epiphanius eumque secuti Suidas de Hesychius iTο ταλαντον καταυ- ρκέ πων Talentum secundum aliquos est librarum ias. Ita inquam, librarum Romanarum Ia , Vel minarum Atticarum i 1o: quod
facile ex proportione supra posita concludes. Quomodo isitelligendus ille apud Diodorum S culum libro non de Menenio, locus: Non tamen, inquit,capitalis mulcta fuit, sed pectiniaria:&, si ad nostri feculi vitam & fortunas conseratur, ridicula: sed illius temporis hominibus, suis manibus necestarium duntaxat vi etiam quaerentibus, praesertim huic cui paupertas pro patrimonio relicta fuerat, grauis; duo assum millia. Erat autem asaereum numisma, librali pondere: ita ut tota multa sedecim talenta aeris conficeret. Graeca Verba ita habent: ἀοσαρίων. ἔν 5 απιαςιον
74쪽
Liuius libro iecundo: ' Duo millia aeris damnato indixerunt Age igitur, si rooo aeris per I 6 talenta diuidamus , reperiemus singulis cedere libras Romanas ias: unde, non aliter ac supra, exis pedite concludes talentum iro minarum AttIcarum. tot enim minae Romanis true libris aequantur. Itaque non omnino praeter scopum Priscianum hic labi in procliui fuerit ostendere, modo benigne interpreteris , cam inquit, Talentum Atheniense paruum minae sexaginta : Magnum minae octoginta tres, & unciae quatuor. Vbi ita scribendum fuistet, Magnum minae octoginta, id est, librae Romanae octoginta tres & unciae quatuor. Id enim proportio ipsa coarguit. Vt 24, ad as, ita 8o ad 3 Sed talentorum inaequalitatem minarum analogia quoque sequitur. Atque ideo, si ad Atticam minam aliarum valorem re uoces, tum 2s, I Atticae drachmae
implebunt minam Syra, Babyloniam, AEgyptiam. AEginaeam. Minarum porro apud medicos usus
varius. Dioscoridi mina Alexandrina est unci t- rum 2o, seu drachmarum i . quam Hero mechanicus non absolute Alexindrinam, sed cum adiectione ξυλιχὴν vocat. Singulae autem minae
quot Atticis drachmis pondere aequiparentur. hie ordine subiiciam. .
75쪽
Ptolemaica Antiochi Euboea ttica minor. Babylonia
Attica maior Tyria - . Eginea Rhodia Mina pro pecuniae summa ii est drachmarum Atticarum
Sed ut a libra Romana minarum in uncias partitio traducta est i ita librae in drachmas diuiso ab - iisdem in medicum usum est introducta: ut Vnciam quidem a Latinis, reliquas minores partes ab Attica consuetudine mutuarentur. Huius igitur partes, & partium particulae quemadmodum nOtentur, & quid valeant, hic annotare oportunum videtur. Libra, ut integrum omne, habet uncias duodecim,semuncias quatuor & viginti: deinde drachmas sex & nonaginta: scrupula, vel scrupulos, quae κάμματα Graeci vocant 188: obolos 1 6. Vt drachma pars unciae sit octaua; scrupulum drach
76쪽
DE RE NVM MARIA. SI drachmar tertia: obolus scrupuli pars dimidia.& drachmae sexta. quoruni characteres Sc pondera, quemadmodum a medicis hodie usurpantur, in minimis granorum mominibus huiusmodi sun r.
Characteres lponderas C. Obolin
5.xVMI . Formulae charactertim,& ponderum ratio apud medicos usu recepra talis est: quae tamen 1 legittimo pondere multum degenerauit, siquidem ista ad Attici ponderis rationem exigenda sint. Et minus vero dixit Femeliuι Methodi lib. 4 c. 6. num rha riuri, pondus squod tanquam legit timuipse quoq. usurpauit in superare medicum vulgare quinta pariste, unde drachmam constituit granorum munetalium, 1, cdm eam 8o granis αντι κοί ex uncia granis 6 o per 8 diuisis promptum iit colligere. Verum enim uero neque illud omnino nobis erit negligendum, in granorum momentis aliam esse lationem apud Hispanos in usu, ex constitutione Ferdinandi& Elisabethae Regum anni I 88. Can- ciuirunt enim ut grana ex aurichalco vel aere fierent, atquc libra integra in grana 69ia tribuere-d a ruri
77쪽
tur, cuius pars duodecima 1 6 singulis unciis cedat. De hac partitione vere dictum a Fernelio agranis libram impleri. quod ipsum notauisse non abs re fuisse crediderim. Quamobrem ista de Talento, mina, libra & partium ponderibus dicta sufficiant. Ad singulorum numismatum valorem deinceps me conferam. drachma didrachmum , tribachmum, tetradrachmum, qui ct a pondere stater, pentadrach mum , nummi argentei in usu fuere. Drachmae originationem Plutarchus in Lysandro explicauit: Videtur, inquit, olim omnino ita obtinuisse , ut κέλις verticulis uterentur numisismate serreo, alibi etiam aereo, unde & vocitamus: δροχμην στοὐς-οcολους τοσουτον-ρεδώτΤετο, drachmam autem hoc est,pugillum, quantum quis caua manu prehendere possit) sex obolos dictos, quia tot manus caperet. Idem & Pollux,& Eustathius in iliad. a. docent. Attica d rachma pro Romano denarro vulgo pro-mbcua significatione usurpatur. Ita, inquam, omnes autores pecuniae aliquam summam deseripturi ea notione alterum pro altero reputant. Quin & Galenus Pliniusque etiam pro eodem pondere usurpant . cum tamen, si ad accuratiorem veritatis trutinam ista examines, magno discrimine inter se dissideant. Est enim denarius antiquus unciae pars septima, drachma vero octaua. Scriptores tamen veteres differentiam hanc nihil pensi habentes, Vtroque promiscue utuntur. Liuius libro 3 de captiuis Romanis ab Annibale venundatis. & in Graecia seruitutem seruientibus: Multitudinis ait) eorum at- Sumentum
78쪽
DE RE NvM MARI A. 33gumentum est, quod Polybius scribit. centum talentis eam rem Achaeis stet ille, cum quingenos denarios pretium in capita, quod redderetur dominis, statuissent. Mille enim & ducentos ea ratione Achaia habuit. Quare si i ico per soodenarios multiplices, esticitur summa 6oocoo, haec per Ioo talenta diuisa dabunt singulis denarios 6oco, quot
Atticas drachmas talento Attico minore contineri
supra docuimus. Fuit itaque denarius drachmalis. Nam Plinius libri dii capite 34 disertis verbis id loquitur. Drachma Attica, inquit denarii argentei habet pondus . Plutarchus quoque de exilio Camilli ait eum damnatum lueooo assibus, quae sint
drachmae I Joo: nam, inquit, as . siue aes pecunia,& decem asses denarius erant. Ita drachma S denarius ab omnibus nullo discrimine usurpantur. Drachmae diuersae talentorum rationem sequuntur. Igitur drachma AEginaea ad Atticam habet rationem quam ioo ad Oo; & decem oboli Attici, drachmam AEginaeam valebunt. Idem de reliquis iudicium esto. AEginaeam vero drachmam, quia Atticae praeponderaret, ipsi spissam inuidia ducti vocitabant, loci nomine suppresso. Didrachmum, drachmarum duarum. Tale fuit numisma census, quod Iudaei in singula capita Romanis imperatoribus pendere cogebantur. Mathas i 7 Προσῆλθον δώοι τά δίδαχμα ονος. Tributu idem a Vespasiano annuatim indictii Iosephus de captiuitate Iudaica libri c. 26 ait: Stipendium vero ubicunque degerent Iudaeis indixit: binasq. drachmas singulis annis deferre in Capitoliuiussit, ita ut ante hae Hierosolumitano templo pendebant. Idem hoc numisma inde antiquitus a
79쪽
Draconis aetate usitatuin Bos voca tur, λι βοῶοῦχε εντετυ μενοι is quia bouem haberet insculptum, inquit Pollux. Vnde S prouerbio locus, apud Theognidem Gnornis, βους μοἰ - γλ νης, bos in lingua, quo significatur argento taciturnitatem redemptam. Habui tria didrachma, qua cum
S integerrima & antiquissima ei Ient, dc planc, quantum quidem a peritissimis iudicati potuit,
non adulterina aut simulata, forma tamen erant
inter se diuersissima;nummus unus crassior,& minore orbe; alter Φonita spissus, sed circulo maiore diffusus: tertius ne circularis quidem, sed c tribus circulorum segmentis compositus, tanquan si super trianguli aequitate ii latera tres semicirculos decitdinassesi nihilominus omnes. quod mirere, eodem pondere I 68 granorum, & signatura . simillima, tanquam ad idem exemplar facti, O seruata magnitudinis singulorum symmetria. Parte una Mercurii caput erat cum caduceo, in duobus etiam infra posita litera A, parte aduersa Pegasus alatus. Qua signatura apud Corinthios nummum exstitisse Pollux his verbis nos docet r
ιν mμων : Et pullus numisma esst Corinthium ita
dictum quia Pegas e fligiem habet impressam. Cum itaque 16o grana didracli mi Attici pondus a
nobis sit constitutum , in his autem octo redundent, credibile est Corint stos alio minarum pondere usos, quam Athenienses. Id quamuis non ob uris indiciis odoratus mihi videar, nolim tamen de re adeo incerta quidquam temere pronun- . tiare, priusquam nobis ista planius liqueant. Triarachmum, drachmarum trium, qui sunt
80쪽
denarii tres, sestertii duodecim. Liuius libro se Sis gnati argenti octoginta quatuor millia fuere Atr. ticorum, tridrachmam vocant lita enim legen-idum censeo) trium fere denariorum in singulis argenti est pondus: ITetradrachmum & tetradrachma, drachmarum quatuor, qui di a pondere stater dicitur. Ica. Matthaei 17 humana generis redemptor pro se Petro duo didrachma so lutu rus , mandat Petro ut hamum in aquam iaciat, & stlaterem, quem in ore primi piscis esset inuenturus, pro Vcroque,
publicano daret. Pentaάrachmum, drachmarum quinque. Cyrenensium nummus fuit. Partes drachmae sunt obolus, diobolum, triobo- 'lumseu ον, tetrobolum.
Pa tes Oboli chalcus, dychalcum,scmiobolus, ct Obolum quasi ocελον dictum ex Plutarchi Lysandro supra docui. at Aristotelesin, τἰοφελλειν, quasi laελ deriuauit, si quid Polluci credimus. Eustathius tamen in Iliad. α Plutarcho astipulatur, ὀδελον ου τι ἔλαυ- ελεγν, obolum ferream quandam laminam vocabant, ut veru quodammodo eflormatum, adeo ponderosum,ut sex Oboli manum implerent, qui numerus etiam inde drachma dictus . iactenus Eustathius. Obolum
ex aere fuisse, Vitruvius libri 3 capite I autor est... Ex eo etiam, inquit,videntur ciuitates Graecorum feciste, uti quemadmodum cubitus est sex palmo- ixum, ita in drachma quoque eo numero uterentur: illae enim aereos signatos, ex aequo sex, quos iobolos appellant, constituerunt. Obolus itaque