Bartholomaei Romulei ... Commentatio seu Repetitio ad Rubr. & L. j. de acqui. vel amit. posses. Qua subtilissima simul, & vtilissima possessionum materia continetur, atque explicatur

241쪽

intelligi cum effectu, hoc es cum apprehen 1ione.per t. si Barsatoram C .de fideiussori. Et ex isto dicto Barioli h1c inferunt ad iura I 8 municipalia,t quae in hisce terminis sic disponerent,exempli gratia,si ius municipale

disponeret, inuentus nocturno. tepore cum

armis,AC gladio, tali poena pleliatur, tunc istud statutum intelligi debet si inuentus fuerit, M apprehensus,si vero non fuerit apprehelus,etiam si de delicto constaret perpetratocotra prohibitionem statuentium, ut pax Sc tranquilisas in ciuitate conseruetur:quoniam multa aliquando mala exo 'aititur:is qui arma gestasset, poenam statuti euaderet. Hoc idem ante Bariolum voluit

Cinus in dicta l. licet. C.eodem. Idem quoque voluit Albertc.in d .l.licet. inserens ad aliud simile statutum,quod si iure municipali caueretur,si quis inuenerit banuitum, is consequatur centum florenos non suffi .cit inuenisse, nisi etiam apprehenderit, ad hoc ut praemium propositum ςonsequatur atquc ex eadem ratione volu jt Baldus in fortioribus terminis,in Litem lapilli .de re r.

s diuisione .: Quod si statutum prohiberet

mulieres porcare gemmas, ac margaritas

242쪽

nisi esset nobilis,vel illustris mariti uxor,vci

communiter huiusmodi iura municipalia& apud nos, dc apud vos reperititur,& quq-dam gemmas ac Margaritas gestare visae fuerint,si tamen non apprchendantur,non erunt puniendae. Et Albertc. etiam post Iacobum ab Areti. in l. quod ait lex. infra de adulter. per illum textum ac idem rursus Q Alb.in.ij.parte statuto ru,quqst. a18 ancip. statutum.voluit in praedictis locis Φ si iure municipali cautum esset,ut inuetus in ludo tesseraru, hac vcl illa poena puniatur,si non sit apprehensus, quantuuis testibus conuictus fuerit nulla poena coerceri debeat. Propter eandem ratione Bart. Veronem in consi. 2s .incip. lpectabiles domini praetores. colum .prima.desendit qnendam,qui lanae artem adulterat contra 1tatuti prohibitionem ,quamuis enim inuentus sit artificia lanae adulterans,quandoquidem tamen apprehensus non fuit, puniendus non erat. Idem planE voluit consulendo Alexand. in consi. a . incipien. Animaduersis. colum. s.

lib.ij.Quod si statutum puniret aliquem si

noctu in alterius aedibus reperiretur quam

243쪽

AD L.j. F. Da Λc Pos. 227 poena non erit mulctandus. Plura similia ad istud statutum adducere possem,ac plures Doctorum adiungere decisiones , veru his impraesentiarum contentus ad funda-damenta istius sententiae descedo,quae omnium fere suffragio recipitur &. comprobarsi tur. Hanc sententiam Bartol re aliorum tenuit inprimis hic Ange.& in l.qui feritu, j.de verb.obligatio.in I.si fugitivi. C.de seruis fugit.Imola.Castren Alexan.Arelin. Mi Ia n hic,& ia d. l.qui seruum.& Alexand. etiam in d. 9.Neratius.hanc sentetiam sequuntur:Dicitque Iason hoc in loco istam

communem esse sententiam,a qua Ac consulendo,de iudicando recedendum non sit, pluresque talis poenas statuti euasisse de similium scribit propter Bartol.aliorumque sentcn tiam hic. Hancque sentetiam pleri . que recentiorum sequutur,ut hic per Tici nenses,lc Perusinos. Istius autem communis sententiae potissimum fundamentiam est,quoniam proprietas verbi iuuenire,hoc denotat,ut necessaria sit apprehensio.d.l.si Barsatoram. ubi casus pro hac sententia

Secundo videtur esse textus ind. .Neratius.iuncta d.l.nunquam. g. thesaurus. ubi

244쪽

inuenire dicitur cum apprehensione. Tertio facit rapio, quoniam in poenis mixtor pars semper est accipienda.l si piaeses.j. depcenis cum simit. Et hanc sententiam Omnes sere scribentes sequutitur,dc rcfert Bartolom. Cassaneus ly compendio suo dς constitutionibus Burgundiae,in tit.j.,.j. in Uex. duenues e in troseo . Num primo,quod dum Mediolani asscssore ageret eo Lepore,

quo Galliarum Rex domina nabatur illi ciuitati, M quida inquisitus morat, e o quod

arma gesta uexat contra Regia cdicta , ac testibus conuictus,defendebatur nihilominiis ex supra dictis Doctorum decisionibus; Sicque iudicatum fuisse resert illum in statuti poenam non incidisse, Ac propterea, ut eodem in loco commemorat Caresus de Ambasia Regius Locum tenens tum iem poris ad tollendas istas disputationes iussit ut in statuto addcretur,si in uetus fueris, vel Iει per tres testes coujctus. Aa uersam tame. sentςntiam nonnulli arripuere, In primis Angelus sibi contrarius in dictali tertia , . Neratius Imola. Roma.Nicol. de Neapoli.

qui ad hoc ponderabat text. iuncta glossint pruna. per glossiinal.C.de thesaur.libr.X. . I ' ubi

245쪽

ubi volebat hanc qu stionem resolui statuti prohibentis armorum gestationem , velasticiat si conuictus sit tellibus, quamuis apprehensus non fuerit. Hoc idem voluit Feli.in capi. ij.colum iiij. de rescript.& hoc idem Aretinus sibi contrarius in dicto g. Neratius. qui pro hac sententia adducet

textum in l. raptores.C.de raptu virgin .lbi,

uentus presensus, ponderando illa copulam,E T,quae ponitur inter diuersa pernotata in Rubrica. C.de itin& facti.ignorant. Verum iste tex. hanc sententiam non probat,imo potius cottatium videtur probare,quod simul copulari debeant. Adducunt etiam cap. .de dilationibus.ad finem. dum dicitur uentus a iudice, qui fuit conuictiis, melius hic textus probat quaim s perior, huic quoque tententiae vitia ratior succin tit. ' Nam statuentium mens, non - autem verba sunt inspicienda, magis enim mens est inspicienda luam verba. l.non ali-tcr. 9.cum in verbo.de lega.Dj. LGetenim rebus, & non verbis est imponenda. l.ij.insi. C.commv. de legat. Itaque si respicimus mentem statuentium, voluerunt ij punire portantes arma contra sua interdicta, ac

246쪽

ratio illorum finalis erat, ut scandala,rixae contentianesque quae inde exoriri solent, id quod experientia rerum docet magistra, de medio tollerentur. Ideoque si praeter voluntatem statuentium fecerunt, eos ut delinquentes puniendos esse constituerunt. Haec ratio militat siue quis fuerit inuentus,dc apprehcsus , sue fuerit testibus con-i6 uictusAEE t ubi eadem est ratio ii dici solet,debet etiam eadem esse iuris dispositio. l.illud. adl. Aqui.l.fina.C. ad legem Falcid. 161 cum similibus, ' Hocque verisimile est, quod si statuentes interrogati fuissent numcorum mens talis fuisset, utique respondissent verisimiliter , dc ideo validum de-ibet esse argumentum etiam in statutis, glossa est singularis in specie n l.tals p .ctum.9.finali. per illum textum de pact ini VerbO,EXceptionem.in fine, quae communiter recipitur.Optimus tex.est in l. his solis.& ibi Bald.C.de reuocand.dona. Atque ista interpretatio ad huiusmodi ius municipale per Doctores supradicto modo nequaquam procedere potest,quia interpretatio illorum, uti a iure aliena , dc absurdax redarguenda foret.' Statuentes enim non debeat

247쪽

AD L. j.ε. DE Λ cin P or. 23r debent adeo absurde disponere, ut dispositio ipsorum tanquam insipida redargui possit. Optimus est text.in l. Saluius Arist. de legat. praestand. cum similibus. Absurda

enim videtur ista Doctorum interpretatio. Et quod ista fuerit mens statuetium, velle nimirum delinquentes punire siue apprehensi,seu testibus conu icti fuerint,ac legem ita interpretandam esse, pluribus iuribus posset comprobari. In primis autem textu in M. Reuerendissimis. in Authen.de sacrosanctissi.epist.& in l. secunda. dc ibi glo..C.de custo.reorum. In quibus iuribus ver . bum, Q prehensus, sicut verbum oryur,. intelligitur seu facto, seu testibus conuictus. Ad hoc repetentes Florentini plura iura adducunt,qui hanc sententia. sequun-2 7 tur. ' Pro cuius confirmatione accedit, quod verba illa ad iudicem diriguntur. Iudicis vero officium est delinquentςs conuictos castigare. capitul. constiterit de accusatio.& in l.congruit.de ossic.pr*sidis.Praeterea haec sententia sic confirmatur. Nam cude puniendis delictis tractatur,versatur favor publicus.l. ita vulneratus. ad i. Aquila tunc verba legis,seu statuti latius interpre-

248쪽

ist 3 ARTAE MUL. REPET.tari debεt,ut statutu quaqua loquatur per Verbu,inuetus,intelligatur etia sic ictus ex identitare rationis,quemadmodum se .r68 periore loco diximus. iEt quod verba ta te interpretentur,quando de fauore publixae, agitur,dictum est Barioli in l. si quis ingraua. I .utrum ad S.C. Syllan. Item si vera esset Lm.sententia,ut necessaria esset apprehensi hoc modo facile homines inuriarentur ad delinquendum,quod non est dicendum,quoniam hoc esset contra mentem legislatoris arg.I. conuenire .de pact. dotalib. in I.fin. C.de paci. in l. si Unus. g. illud.& g. pactum.de pactis. Facit etiam, quia ob hac interpretationem facile fraus in legem comittemus ; quia nullo modo dicendum est,ideo verba late interpretari debent. c. iciuitas.&'ibi notat.de seΠt . CXcommu.ruvi. boretis est lex .in I. sed Iulianus. . in mutui. ad β. C. Macedonia. Et hanc senteariam defendedo,quae non scdum in puncto Iuris ver se est,uerum etiam consu Iendo,&iudieiado,&si mihi casus concingerer, itaJhadicare,oq; costuler ,quicquid dicat hic laseii in c&ririum,nbnesse recedendu. Non obstrat supra adducta.PTimo text.

249쪽

AD L.j.fLDE Λ si Q. POS. 733in l. si Barsa toram. in qua lege tota Vi S con sistit, respondetur enun ad illum textum primo vi DD. luc dicunt, ac Iason rcfert, quod ibi sumus in casu, in quo praemium pollicitum fuisset Decurioni promittenti famosum latronem in enire,merito ut ibidem dicitur ad hoc ut consequatur prae inium illud,debet in iudicio exhibere. Haec resposio est mere diuinatoria, ctim nullum verbum ibi de praemii promissione sepositum. Ideoque ut diuinatiua est reijcienda. argum. l. si putator. ad i. Aquit. Ac in Autli. de testa. imper. ibi, Nobis. Item non con Ue-Diret titulo,sub quo lex illa collocata est, cum de fideiussoribus loquatur. Secundo respondetur, quod ideo in d. t si Barsat ram .necesse est ut magistratibus exhibere tur,nec sufficiat inuenire,quia absque apprehesione magistratus no potuisset in illuanimaduertere, secus in casu nostri statuti, quandoquidem enim testibus conuictus erat,quamuis non fuerit apprehensu S, potuisset codemnari: & ita Iason hic dicit, sed ante eum DD. quoque tradiderunt. Et iste

intellectus,si quis diligetilis rem inspiciat, glossae inibi fuit. Atque haec satis bona soli

250쪽

i I tamen adducen do. t Quarto loco tu potes resp5dere,quod textus ille Doctorum sententiam non probat.Nam ideo ibi talis pro . missionecessario requirit apprehesonem quoniam talis casus est in illa lege:Litanias ille decurio pro Barsatora latrone fideiusse, rat illum sisti in iudicio,ob id cum ex fideiussione obligatus suisse timerito lex imponit ibi necessitatem,ut illum in iudicio exhibeat,& no sufficit inuenisse.Istum intellectum probat ibi textus dum dicit,exhi recompellendus es. Non enim fuit ibi promissum aliquid ,quia ipso non compelleretur nisi ex propria sua voluntate. Sediillave i ba, compellendus est, expressam denotat necessitatem,quae ex ipsi' fideiussione pro illo latrone facta causatur.Neque obstat siquis obijciat ibi nullum verbum esse de Gdeiussione, nam respondeo,necessario sic intelligi debere ut lex conueniat cum Rubro, su b quo collocatata est. Et in eodem titulo apparet etiam de simili obligatione facta magistratibus alique sisti in iudicio: ut est textus in l.sancimus.C.de fideiussori Tertia conclusio, quae ex dictis Bariolii a colligitur,est i quod per traditionem cla-