De necessariis observantiis Scaccarii Dialogus, commonly called Dialogus de Scaccario

111쪽

Ita tamen si miles Hcunia retentis illustris bitur in agendis Vice

,iat in publico quod

cientiam suam secerit. aliquo debito tenetUr,gata ille in qua St, non meruit cum sceleratis depilnon fuerit de militibus namque si regis est Constitutio que infra ala comitis. Item ad hunc spectat comitis vel custodis vel cuiuscunpotum residet, fidem ab ipso legitimum compotum Secundum Si vero vicecomes vel qui compuladdet quod a Caccario, hoc est non discedet, nisi ipsa die rediturus ne licencia baronum ioItem hic actas summonitione citra terminum alterius scaccari a latore sigilli regii signata sub numero suscipiet et hostiario superioris caccari per um suam distribper Angliam deserendas Sic aue eorum qui in pScanno resident ossicia distincta.

In Capite ero Secunde edis plriorum, clericu Seu laicus, CuiuSpotest, Verbo tamen non Poro. contra Vicecomitem, vel eum NUcum Portuerit, Secundum quod a Computationis Xe a ogerit, mutat vel minuit vel addit anatalea, apposita eidem Contratalea Nicecomitis quo da it in termino laschelongiorem vicecomiti reddit, iterari ii termino sancti IMichaelis afferendam. In termino ero sancti Michaelis,

cum in rotulo Summa eius script i ierit deputata, tradit 5 eandem longiorem marescallo in curio suo reponendam.

ipulus. Miror quod dixisti eam semel compoto

et receptam iterum alii Cornoto offerendam. ter. Noli mirari, quoniali uecunque Xacta elierint a vicecomite in te I Pasche, necesSe est 3olummoneri non tamen Ia eundo soluatur quod itum fuerit, set ut offerar e compoto et oblata

utionis iam dudum lacte re igatur in scripturam sic absoluatur in debit Dum enim taleam

t tum paucis Xpediri taleas de thesauromputat, miniStrat et, o constitutio est NI lat' C regis C et in

et receptam iecepte N om. 29 quoniam quecunque

2rumina 'Sedes lacunatam quicunque R om m

112쪽

accipitrariorum siue lalconariorum siue hernariorum ad eius ossicium spectat, si presens fuerit, niSi sorte dominus re ad idem aliquem prius assignauerit quia Constabularius a rege non facile potest auelli Propter maiora et magis Vrgentia. Notandum vero quod marescallus caccari de liberationibus residentium militum percipit quod ad eum pertinetratione officii sui, de commeantibus autem non. Item huic cum aliis magnis commune est, nichil magnum eo inconsulto fieri debeat. a Camerariorum officium annexum est ossicio thesaurarii, quia uno et eodem pretextu honoris vel dispendii militare noscuntur, et est eis idem velle et idem nolle ad honorem regis adeo ut quod ab uno factum suerit a nullo eorum dicatur insectum

Thesaurarius enim pro se et pro eis Suscipit compotos 15 et secundum qualitates exactorum Uerba ministrat in scri- pturam rotuli in quibus omnibus pari iure societatis obligantur, et sic de alii que vel ab hoc vel ab hiis salua fide domini regis fiunt siue in scriptis siue in receptis siue in

taleis siue in XPenSis. et Marescalli cura est taleas debitorum, quas vicecomes reddiderit, que tamen annotantur in rotulo, mittere Seorsum

in forulo suo, breuia quoque regia de computandis vel per- donandis vel dandis iis que exiguntur a vicecomite per summonitionem. Illi vero forulo Superscriptio Comitatusa 5 cuius hec sunt apponitur et singuli comitatibus singulos oportet forulos a vicecomite qui computat marescallo

ministrari.

Discipnitis. Est hic aliquid quod me mouet. Mazister Satis presensi Sustine clamem modicum,3 Plana enim erunt omnia e consequentibus. Item si quis debitor non satisfaciens de summonitione meruerit comprehendi, huic traditur seruandus; et soluto caccario illius diei si voluerit mittet eum in carcerem CuStodie publice, non tamen vinculabitur vel in ima trudetur et seorsum vel 35 SUPra carcerem licet enim soluendo non sit tamen ob hoc

I, 2 officium eius N II et idem non om K 2 que tamen m.

per rasuram et exigentur K 32 et etiam N 33 mittetur N34 in ima N corr. arma N

113쪽

non meruit cum sceleratis deputari Ita tamen si miles non fuerit, de militibus namque pro pecunia retentis illustris regis est Constitutio que infra annotabitur in agendis vice comitis. Item ad hunc spectat Vt, peracto Com Pot Vicecomitis vel custodis vel cuiuscunque PerSOne que ad Om 5 potum residet, fidem ab ipso suscipiat in publico quod legitimum compotum secundum conscientiam Suam fecerit. Si vero vicecomes vel qui computauit aliquo debit tenetur, addet quod a scaccario, hoc est a leugata ille in qua est, non discedet, nisi ipsa die rediturus, sine ilicencia baronum. OItem hic factas summonitiones contra terminum alaeriuS scaccari a latore sigilli regii signatas sub numero suscipiet et hostiario superioris caccari per manum Suam distribuet per Angliam deserendas Sic habes eorum qui in primo Scanno resident ossicia distincta. 15

In capite vero secunde edis primus est Seruien camerariorum, clericu Seu laicus, Cuius officium paucis Xpediri PoteSt, Verbo tamen non opere Hic taleas de thesauro contra vicecomitem, vel eum qui Computat, miniStrat et, cum portuerit, Secundum quod rati Computationis Xe zogerit, mutat vel minuit vel addit in talea, apposita idem Contratalea vicecomitis quo laci, in termino laschelongiorem vicecomiti reddit. iterum termino sancti IMichaelis afferendam. In termino vero Sancti Michaelis, cum in rotulo Summa eius scripto uerit deputata, tradit aseandem longiorem marescallo in forulo suo reponendam. Discipi ius. Miror quod di X isti taleam semel compoto oblatam et receptam iterum alii Compoto offerendam. M ister. Noli mirari, quoniam quecunque Xacta Velso ita fuerint a vicecomite in termino aSche, necesSO S 3o iterum Summoneri non tamen ut secundo Soluatur quod iam solutum uerit, set ut offerant se Compoto et oblata

talea solutionis iam dudum lacte redigatur in scripturam rotuli et sic absoluatur in debito. Dum enim taleam

Cum m. N 3 constitutio est 3 qui hoc est quod a leugata C a lat' C regis C et in m. R et dixistis N 28

ablatam N et receptam recepte N om. Iterum our. N, Sed est lacuna

alii om K a quoniam quecunque quoniam quicunque R om 'sed est Iacuna Io fuerit δε o iterato o dudum dictum

114쪽

penes se habuerit, liberatus non erit, et Semper summon

Discipiatis. Et hec necessaria ViSa Sunt. Set Prosequere si placet de ossiciis. Magister. Immo quia de taleis mentionem secimus, quo ordine taleandi ratio conSistat Pauci aduerte. Talearum igitur alia est que simpliciter tale dicitur, alia quam memorandam nuncupamu S. Legittime Vero tale longitudo a summitate indicis ad summitatem eXtenti pollicis est. io Illic terebro modico persoratur. Memoranda Oro, que de firma blanca semper fieri solet, paulo breuior est quia facto Messalo per quod firma dealbatur, prima illa confringitur et, apposita sibi talea combustionis, tale longitudinem tunc Primo meretur Hac autem ratione fit incisio. In summo 15 ponunt m. i. si Vt incisio eius spissitudinis palme Capax sit, c. i. Ut pollicis XX. i. Vt auricularis, libre unius incisio quasi grani orde tumentis, solidi vero minus, sic tamen ut e Conscissionibus loco vacuato modicus ibi sulcus fiat. Denarius acta incisione nullo dempto signatur. Ex qua et vero parte millenarius inciditur alium non pones numerum nisi forte mediam eius partem sic ut mediam similiter incisionis eius partem demas et infra constituas. Sic fit sic. i. incisurus es et non sit ibi millenarius facies sic et de XX. Sic et de XX. Solidis quos libram dicimus uod et 5 si multi millenarii vel centenarii vel vigene librarum incidende sunt te eadem eruetur, Ut e patentiore parte

eiusdem talee, hoc est que directe tibi proponitur acta

annotatione, maior numerus e altera ero minor incidatur. EX patentiore vero Parte Semper est maior numeru in

3 Summo CX minUS Patente Semper minor hoc est denarii . Marce argenti ad caccarium incisio sola significativa non CSt, et per solidos designatur. Marcam autem auri in medio tale sicut libram unam incidas Aureum ero num non Prorsu in argenteum et ducto directe incidentis cul-

aa fit m decimus K 26 seruatur C et qui C sibi N 29 ut potentiores est om o fost Marce adae vero C, sed deletum

115쪽

tello per medium tale non obliquando sicut fit in argenteo. Sic igitur ipsa locorum dispositio et incisionis differentia quid aureum vel quid sit argenteum Vtrumque determinat.

Ceterum oportunius hec omnia is quam Uerbo CognOSCOS.

Disciplimιs uod de hiis restat oculata fide constabit. Nunc si placet de ossiciis ProSequere. Magister. Post hunc, ut supra diximus, interpositis viris aliquibus discretis a rege missis, residet is qui e precepto regi computationes facit positione nummorum Pro calculis. Ossicium quidem satis perplexum est et laborioSum et Sine Ioe ViX Vel nunquam caccari ratio posset Xpediri. Set nulli illic residenti conuenit ex ossicio nisi cui rex vel iusticia mandauerit eXequendum. LaborioSum inquam, quia cetera ossicia lingua vel manu vel iis duobus XPlentur. Set in hoc lingua manus, oculi mens indefessa laboranti' is

Huius autem he est ratio Secundum On Suetum cursum

scaccarii non legibus arismeticis Memoriter, ut Credo, diXisse me retines caccario superponi pannum virgis distinctum in cuius intersticiis numerale acerui collocantur. Porro calculator in medio lateris residet Ut pateat omnibus aciet ut liberum habeat ministra manus Xcursum Statuit autem ad dexteram in spatio inseriore aceruum nummorum Mab i. et infra In secundo, solidorum in iX. et insta. In tertio vero librarum et hic quidem ipsi recta fronte debet opponi, quia medius est in consuetis compotis vicecomitis asIn quarto aceruus est Uigenarum In quinto centenarum, in seXto millenarum, in septimo et raro decem millium librarum. Raro inquam, hoc St cum a rege Vel mandato eius a magnis regni compotu aetheSaurario et camerariis regni totius recepte suscipitur licet autem calculatori pro X ao Solidis argenteum, Pro X. Uero libriS, obulum aureum apponere ut compotus eXpeditius fiat auendum Vero est ne manus preambula linguam preveniat vel e conuerson et simul qui computat, et Calculum mittat et numerum designet, ne sit error 3 utcumque et residet his facit fiat sed deletum R

rum N 26 centenarium N a millenarium N 29 regni . . . Camerarii om. N I solidis . . . decemim K 32 expeditius m.

33 perueniat vel e conuerso Madox vel euerso C

116쪽

i numero. Disposita igitur per aceruo Summa que a Vicecomite requiritur, disponuntur infra Similiter per aceruos que soluta fuerint vel in thesauro vel alias. Quod si fuerit firma numero que ab ipso requiritur, vel quodlibet aliud debitum cui solo possit numero Satisfieri, simplex et detractio inserioris a Superiore summa et de residuo tenebitur. Secus autem et si firmam lancam sit soluturus quod in agendis vicecomitis plenius ostendetur. Discipulus. Parce parumper currenti calamo ut liceat

Magister. Ad aleam resides nec sunt tibi verba

neganda. '

DiscipuDιs. Videre mihi videor fieri posse ratione calculandi ut idem denarius pro calculo misSu nunc Unum Unci 5 solidum nunc libram nunc centum nunc mille significet. Mazister. Sic est quibusdam tamen appositis. Itemque fieri potest eisdem demptis, si calculatori placeat, Vt qui mille significat gradatim descendens unum Significet. Discipidus Sic fit ut quiuis de plebe, cum homo sita et aliud esse non possit, temporalibus appositis voluntate presidentis ab imo conscendat in summum ac deinceps fortune lege Seruata retrudatur in imum, manens quod fuerat, licet videatur ratione dignitatis et status a se sibi

23 Maxister. Nescis quod sermo tuus non capit in omnibus: Verum, quicquid aliis videatur, mihi satis placet quod ex hiis alia conicis. In mundanorum enim tribulis istic intellectus flores querere laudabile est. Nec in hiis tantum que

commemoras et in tota caccari descriptione Sacramenso torum quedam latibula sunt. Ossiciorum namque diuersitas, iudiciari potestatis auctoritas, regie imagini impreSSio, citationum emissio, rotulorum conscriptio, illicationum ratio, debitorum eXactio, reorum condempnatio vel absolutio districti eXaminis figura sunt, quod reuelabitur Cum Omnium

Deposita δε ipsa ostenditur N II aliam I nec unum C ne Centum nec mille R I 6 tamen ona. N 2 Summa 2 retrudatur retrudaturi ima N et Noscis E a videtur Cet enim vero N isti et qui N 3 offeriorum K32 Scitationum

117쪽

libri aperti erunt et ianua clausa. et de hiis hactenus. Nunc prosequamur de ossiciis. Post hunc qui calculis in OSeruit primus residet ex officio clericus qui preest regis scriptorio. Ad hunc pertinet scriptores idoneos ad rotulum cancellari et ad breuia regis que in caccario fiunt, ne non et Summonitiones conscribendas inuenire, et ut bene fiant prospicere que quidem Officia, licet paucis Xprimantur verbis, infinitis tamen viceXpleri poSSunt laboribus ; quod norunt hi qui hec ipsa rerum Xperientia didicerunt. Sic habes ossicia dispositorum in Secundo sedili. io DiscipiιDιs. Si bene memini primus ad dexteram residentis residet intonienSi epiScopus, cuius ossicium in scaccario vellem protinus Xpediri. Magnus enim est et nisi magnis occupari non debet. Magister Magnus est procul dubi et magnis intentus is

in multa distrahitur sicut rii Tricolumni plenius est

ostensum Hic ante tempora promotionis dum paulo inserior in regis curia militaret, visus est fide et industria regiis negotiis neceSsarius et in computationibus atque inrotulorum et breuium Scripturis Satis alacer et ossiciosus ab Unde datus est ei locus ad datus thesaurarii, ut scilicet scripture rotulorum et iis omnibus cum ipso intenderet. Thesaurarius quidem tot et tantis curis et sollicitudinibus per omnia iistrahitur ut fas sit interdum tanto operi subrepere sompnum. In humanis etiam actionibu ViX saliquid est usquequaque PersectUm.

Discistilus. Quid est quod dici Z Nec enim noui quid

sit TricolumniS. Magister Libellus quidam est a nobis utcunque tem pore iuuentutis editus de tripartita regni Anglie historia tosub illustri Anglorum rege Henrico Secundo. Quem, quia Per tres colum Pna per uniuerSum digesSimus, di Ximus Tricolumnum. In prima quidem de ecclesie Anglicane negotiis plurimis et de nonnullis rescripti Sedis Apostolice.

118쪽

18 DE SCACCARIO DI,

In secunda vero de insignibus predicti regis gestis que fidem humanam excedunt. In tertia vero de pluribus negociis tam publicis quam familiaribus, necnon et curie iudiciis agitur Hic si sorte in manu tuas inciderit, caues ne te effugiat. Vtilis enim esse poterit suturis sorte temporibus, et iocundus iis, qui de regni Statu sub predicto principe solliciti fuerint. Hic enim re licet Vatiauis regibus editus fuerit et per longa terrarum Spatia trium-o phali victoria riuum dilatauerio imperium, maius tamenio est quod prodigum in se fame titulum strenuis actibus superauit. Set de hiis hactenus nunc Cepta negotia Pro

Discisadus. Esto, quia Sic placet. Salua sit igitur reuerentia thesaurarii, hic videtur :us dignitati derogatum quia is non est soli fidei ipsius per omnia creditum. Magister. Absit. Immo magis si eius laboribus parcitur et indempnitati prouidetur. Non enim quia Vel ipsi vel alii non creditur tot et tanti resident ad scaccarium, et quia rebus magnis et regni negotiis Sub tanto principea decet magno ac multos deputari, non tantum ut utilitati prospiciant se excellenti et honori regio deserviant.

Discipuhιs Prosequere si placet de ossiciis. Visur Ossicium thesaurari vel cura vel sollicitudo ipsius ViX AEXplicari posset verbis, etiam mi isset mihi

ac calamus scribe velociter scribentis. In omnibus enim et per omnia que vel in inferiore caccario Vel in superiore geruntur ipsius sollicita diligentia necessaria est. EX Predictis tamen magna pro parte constare poterit in quibus I amplior sit eius cura, adeo ut ab iis auelli non possita manente caccario, in recipiendis scilicet compotis vice- Comitum, et in Scriptura rotuli. Ipse namque ministrat verba secundum qualitatem negotiorum in scripturam rotuli Sui, a quo Postmodum illud idem excipitur ab aliis rotulis 3 os tam ad . in R et uni R 4 iudiciis Madox: iudicis N uduciis L iudicibus C s potest forte isero N:

119쪽

Sicut supradictum est, et cauendum est ipsi ne vel iii numero Vel in causa vel in persona sit error, ne absoluatur qui quietu non est, Vel rursus conueniatur qui meruit absolui. Tanta namque rotuli eius auctoritas est Ut nulli liceat ei contradicere vel mutare, nisi sorte tam manifestus error uerit, Omnibus pateat. Neque tunc nisi de communi Con Silio omnium baronum mutari debet et ipsis presentibus cum adhuc scilicet caccarium illius perseuerat. Scripturam vero rotuli preterito anno factam, vel etiam huius anni Xtanti post solutum caccarium, nulli mutare Olicet nisi regi, cui super hiis licent quecunque libent. Item

ad eum spectat, ad Omnia magna negotia cum Superioribus assumatur et nichil eum lateat. Scriptoris qui ProXimus est thesaurario officium est preparare rotulos ad Scripturam e pellibus uinis non sine 5 Causa. Longitudo autem eorum eSi quanta surgit e duabus membranis, non tamen quibuslibet set magnis, ad hoc opus ex industria procuratis, latitudo vero paulo pluS Una X Spansa et semis Regulatis igitur rotulis a summo pene Usque deorSum et e utraque parte lineis a se decenter odiStantibus, prenotantur in summo rotuli comitatus et bailli ede quibus infra compotus redditur Facto vero modico interuallo quasi trium vel quatuor digitorum rescribitur in medio line nomen comitatus de quo Primo loco agendum est Deinde in capite sequentis line nomen vicecomitis asclepingitur, Subsequente hoc tenore verborum Ille vel ille vicecomes reddit compotum de firma illius vel illius comitatus. Deinde paulo post in eadem linea scribitur 'In thesauro ne apponitur aliud nisi consummato Compoto

Propter Vrgentem causam que in agendi vicecomitis mani go

festa est Deinde in capite sequentis li: ne quid in elemosina et decimis constitutis, quid etiam in liberatione de firma comitatus iXpendatur exprimitur Post hec in capite line inferioris in terris datis annotantUr ea que

I quibuslibet quilibet C et prenotantur numerantur V 23 quaSi trium quesitum N . 28 frius in m. R

120쪽

regum munificentia contulit ecclesiis, vel hiis qui eis militarunt, in fundis suis que Corone an nominantur, quibusdam blanca quibuSdam numCro.

Discipi Ius buet me quod dicis quosdam undos dari

Maxister Prosequamur ad presens de scriptoris ossicio et in agendis vicecomitis super hoc si libet interroga. Post terras datas, acto interuallo unius linee, Vt videantur etiam ipsa sui ratione seiuncta, annotantur ea que iuSSaio sunt de firma Xpendi per breuia regis, quia hec Constituta non sunt et casualia. Ouedam etiam que Sine breuibus Computantur Per consuetudinem caccarii, de quibus instadicetur; et sic terminatur compotus de corpore comitatUS. Post hec facto interuallo quasi vita vel vii linearum ita Com Potu de Purpresturis et escaelis sub his verbis 'Idem vicecomes reddit compotum de firma purpresturarum et escaetarum. Set et de omnibus firmis maneriorum et de CenSu nemorum que annuatim debentur et soluuntur, OSthe suo ordine compoti collocantur exceptis quibusdam dio ciuitatibus et illis et baillii quarum maiores compoti Sunt, quia Constitutas habent elemosina vel liberationes et terras datas et ad custodes earum proprie Summonitione de debitis regis diriguntur. De hiis autem compoti fiunt post conSummatum omnino compotum de Comitatibus in quibusa5 Sunt qualia sunt incolnia, intonia, tenes, Berchamstede, Colecestria, pluraque allia. Discipiιδειs Miror dixisse te quosdam redditu Constitutos dici firmas quosdam ero cenSUS. Magister Firme maneriorum sunt, cenSUS RUtem nemoso rum tantum ue enim e manerii Proueniunt, quia per agriculturam quolibet anno renouantur et redeunt, et Preter hec in ipsis certi sunt constituti redditus consuetudinum iure perpetuo merito firma et immutabilia nominantur. Oue Uero e nemoribus que quotidie Succiduntur et pereunt 3 annua lege debentur, quorum non est tam firmus vel 116 Prosequaminii 9 etiam et C I escaetar C frius et om C 22 earum terrarum N et compotis N 26 pluraque crissimis: pleraque et autem ona C o tantum sunt C