Dialogorum philosopicorum libri sex de aeris verâ ac reali gravitate, &c

11쪽

LPISTOLA l

quos, quoniam res obtulerat, silentio praeterire non fuit consilium) alter Joannes Metellanus Lauderia, alter Ioannes myus Tuediae Comites, ambo ingenti

virtute.

Fortes creantur fortibus, cor bonis

Es injua encis, est in equis patrumia Virtus nec imbellem feroces 1 f Progenerant aquilae columbam. I

Sed plus tibi laudis affert clarissime Maecena, f

quod ab iis sis oriundus, qui negibus regni, patriae tlibertatis, posteris fortunarum, sibique gloriae au- .ctores extiterunt, quorum primus Duxaldus, vir ar- si mis, ac pietate insignis, a quo Tu Vicesina iis quin- stus recta serie originem ducis; qui a Mikolumbo ter- ctio Scotorum Rege, seXcentis retro annis, cogno- inicia a filo agro consequutus est. Gms, ori etiam sua tpra memorati virtutem appello, qui quadraginta solii in comitatus, ducentos aggredi est ausus: cui iuni vitam rex Braueius acceptam referebat, quem pe- ine captum, Anglorum manibus eripuit: cujus ille i virtutis haud immemor, praeter sororem cum illo jugali vinculo sociatam, tribus crescentibus Lunis, quas nantiquitus inlignia Tuae domus habuere, bidem E lsuis mutuatam, potissimum Scotorum Regis insigniorum ornamentum subdidit.

12쪽

DEDICATORI A.

Illi ego non Decios pulchras , fraeisse Metellis Prietulerim, non qui Pinium domuere ferocem Scipiadas, Gallisque genus fatale Camillos non illi quisquam impune istiset Obvius armato, fu cum pedes iret in bytem ,

Seu spumantis equi foderet calcaribus armos. Neque illustrem equitem Alexandrum , CO n mine tertium taceo, licet a nostrate Achanano, ipsius fama & gloria per totam Europam percrebuerit, quem neque Pericula, neque praemia a Ber a ita tuendo dimovere potuerunt. Nam cum praesidio impositus, obsessa ab Anglis urbe, cum magna penuria commeatuum laboraretur, aliquot dierum inducias cum hoste paciscitur, nisi obses.sis ante statutum diem subveniretur, in ejus potestatem , urbem venturam. Interea appropinquantibus Scotorum copiis, Anglus praefectum Urbis ante praefinitum tempus, minis ad deditionem impellit, quod cum a se frustra fieri cerneret, duos praefecti filios,' alterum obsidem, alterum bello captum, cruci assigi jussit. At magia Mimus pater ad incitas redactus fortissime se gerit : paternum affectum, crescentem adolescentium virtutem, deditionem suadentia, animo petidit: majorumque memoriam, patriae amorem, ipsiusqueproditionis turpitudinem, in memoriam re-

13쪽

EPISTOLA

vocat, pulsoque privato affectu , liberis patriam, perfidiae fidem, dedecori gloriam praeposuit.

um e r tenacempropositi virum Non civium ardor pravajubentium Nou vultus infantis uranni .

Mente quatit selida. Sed quorsum tuorum majorum virtutes & Iaudes recorder λ An quia non est quod de te dicam Nequaquam. Verum est te a Viris, seu potius Heroibus originem duxisse; quorum olim alii in pace, alii in bello, in otio, in negotio, domi, forisque, consilio atque manu, patriae profuere. At, vix ea iij a voco, ais. Non stupes in majorum titulis,& imaginibus. Inquis.

Stemmata quid faciunt, quid Odes Pontice longo Sanguine censeri, picto que sendere vultus Maserum s. Permagni tamen interest illustrissime Comes quod egregie in Belli Jugurthini initio, a Sali

stio docetur, cujus verbis utar. Saepe audiri inquit Maximum , ET Scipionem , praeterea civitatis nostrae praeclaros viros Iolitos ita dicere, cum V ο-rum imagines intuerentur, vehementissime fibi animum ad virtutem accendi, scilicet non ceram illam neque figuram , tantam γim in se habere, fled memoria rerum gestarum, eam flammam Uregiis piris in pectore crescere, nque prius se- . dari,

14쪽

DEDICATORIA

dari, quam iuirtus eorum famam atque gloriam adaequaὶ

rit. Haec ille. Sed quis omnium est, qui magis probitate , & industria cum majoribus suis contendat λ quorum vestigiis insistens, adolescentiam in iis studiis collocas, quae viro subsidio, seni solatio, utrique aetati ornamento erunt: polieris divitias, fortunis incrementum adjicient. lino hoc

vere tuis majoribus praeluxisti, quod purioris religionis vindex, a Papisiica superstitione domum

purgaveris, quem honorem principum tuae familiae elargitus cst DEUS ante te nemini. In vultu porro eam video modestiam, in congressu affabilitatem , erga amicos amicitiam, in victu iaamictu sobrietatem, quae me adeo asseCerunt, ut in laudes tuas frequenter inter amicos emundar.

Neque de tua in me , meosque humanitate, Sc liberalitate tacere possum, quem ossicio & loco pulsum, hoc temporis, hospitio suscepisti. Hic praeclara mihi specimina ingenii tui celeritatis in hisce legendis lucubrationibus exhibuisti, quarum partem maximam, adeo fructuose trivisti, ut intrepide assirmare ausim, tetm egregium patronum, illis nisi muneris tenuitate, longe infra tua merita subsiderent) maxime dignari. Sed ut proverbio utar, fare lita ii, qui non habet thus. Quicquid igitur laboris, vel industriae, in illis concinnandis exantiavi, id ti-

15쪽

EPISTOLA DEDICATO RiΑ.bi dignissime patroneo tanquam perpetui mei in te

amoris πικροὶ , submisse consecro, ut hoc quantu locunque Philosophico monumento , clarissimum tuum nomen, quemadmodum Maiorum virtutes, apud exteras nationes inclarescat. Digneris itaque tenue hoc munusculum libenti animo luscipere, atque nominis tui splendore collustratum, tuaque benevolentia munitum, in lucem prodire patiaris. Et cum ca desint mihi, grati memorisque animi specimina, quae tanto patrono reponerem, credas ideo velim, me DEUM OP. MAX. subinde ac saepius oraturum, ut tibi suo spiritu ad sit, te regat, &dirigat, tandemque, ut hac Corporis mole exutus,& liberatus, cum ipso laetitia perfruaris immortali, sic precatur.

O honori es amplitudini ad omnem cultum. ct observantiam addictisimus, Ε tuo hospitio

Tranentensi, Calend. Janua. cIa Iac xxv II.

16쪽

LECTOREM.

X quo primum scandide lector ad Philosophiam'. docendam accersitus fui, nihilprius habui, quam; ut post habitis notiunculis se nugis, veram o lidam Philosophiam discipulis praeirem. Imprimis Naturalem illam Experimentalem, quamque nobilis Age Uerulam ii vicecomes Franciscus Baconus tu luculentis imo tractatu, quem de Augmentis Scientiarum siripsit, adeo desiderat. Cujus defectu, upo M. thematicarum Disiciplinarum, quae cateris omnibus , ut notum est, certitudinepraestant, deque quibus iu Academiis nobatibus, nisi in una forsan Abredonensi altum jam silentium, cum inlenia multa praeclara, quamvis vulgaris Philosophiae Peripateticae seu potius Iesuiticae principiis abunde infructa, misere laborare animadverterem , quoad per consuetudinem licuit, quae multis abhinc annis invaluerat, praeter solitam Philosophiam, quae maxima ex parte Metaphsica es , in rerum naturalium causas, se principia Mathematica Auditores, ut in reductae vallis amaenum

secessum identidem diducebam. Iuo factum es, ut o Scepticia us, o ostentatio isti problematice disputandi nonnihil deferbuerit , o bona ingenia veritatis magis, quam victoriae, se inanis gloriolae, pro qua tantopere cum veritatis dispendio decertatur. sudiosa evaserint. Nam in disputationum palaestram rudiores immittere, intereaque nullis solidae Philosophia principiis praemunire, quibus insistant, ea demum extrema imperitia em Omnis entinmotus fit supra immobile, & quicquid movetur, aliquo quiescente movetur,ut egregie Philosophus. His rationibus adducIus. 2 Ova haec Experimenta in discipulorum gratiam, subsecivarum

rentur , celebre i ud Colligium Londini institutum Philosophorum, quorum fama longe lateque in Eur Dampridemperarebuit,

17쪽

AD LECTOREM.

feriis autumnalibus anni c Ia Ioc L X i i , invisere tui, eademque ista risiimum Lauderiae Comitem, cui obrum, qui Tyrocinia Mathematica inscribitur , dedicaveram ; simulque erudis imum equitem D. Robertum Moratum, multis humanita ris of iis ante mihi cognitum. Lucubrationibus autem hise collegio illi eruditorum, eorumque censura commisiis , expectatoque

frustra per biennium fere ipsorum resonso, quae prius vulgari permonescript uere, in latinum transsuli. Auod autem Terentius in Adelpho. Nunquam ita quisquam bene sub iusti ratione ad vitam fuit, quin rcs, aetas, usus semper aliquid apportetnoVi, id ego experientia comperi: multa namque nova experimenta occurrerunt, eoque opportunius, quod Non pauca, qua

priori opere continebantur compilata fuisse, o in variis libestis fritico sermone in lucem edita sense, se usque ad ipsa rerum vocabula, quorum ipsi auctor, quaeque non temere alius finxerit, penitu abras. Quod si dolosi spes refulserit nummi, compilatores ejusmodi ut videturi raderent vel inaurati femur Herculis, aut faciem ipsam Neptuni, vel bracteolam de Castore ducerent. Nec dubitent soliti totum constare Tonantem. Ego autem neminem nomino, quare mihi jure nemo siuccenserepores, nisi qui dest ante fateri velit. Nequis igitur postea plagia, rius immuniis c sedens aliena ad pabula sucus, laborum meorum furiri cui prius mihi praecerperet, Naturae haec Phaenomena nomva, nota methodo, latinoque sermone amicta, quam fieri pο- ruit paucis imis communicata in lucem edere tui. Sed dum haec molior Ascalaphi nonnulli quo enim potius nomine homines enavis mos , ct importunis imos , qui dum aliis noceant, neque dicere, neque facere quicquam pensi habent' in- ωidia moti, Praesulem Glascuensem adeunt, o uisunt in adulationem proni, se adservitutem parati ,se illi in omne obsequium promptos, nec in ipsiud verba jurare recusaturos profitentur: unum

hic superesse ex Philosophia Professoribus , qui ab hac sententia abhorreat, deque Hierarchia Scotica naperperamsentiret. Tuid

18쪽

AD LECTOREM.

multis ' Praesul oua erat impotentia haud cunctatus possulat, vesui Hierarchiam suam chirographo assererem se comprobarem, melut Academia cederem. uid agerem Z Vrgebat hinc jactura proas lanis Philosophicae, in qua totos ἀuo Gιm annos desudaveram,

Hinc conscientIa.

Paena autem vehemens, & multo gravior illis, Quas aut Caeditius gravis invenit aut Rhadamanthus, octe dieque suum gestare in pectore testem Horrendum quatiente animo tortore flagellum. Vicit itaque potior sententia, pacem numinis es pcritoris, priei temporis anteponere ; sicque munus Philosophicum abdicare coactus serὸ tandem didici .er ime a Sophocle dictum.

Sed ne diutius in operis vestibulo te detineam, scias velim, tiaeet ad Philosephiam promovendam, me imparem censeam, nihilostilis in hisce Dialogis Philosophicis evulgandis, conamen quoddam , tenuesaltem, mefecisse, quos, qualescunquesint, tibi, libenti animo perlegendos trado. Caeterum , ut magis tibi fructu fiant, quinetiam, ut aequiuου de iis feraου judicium, non solum plurimum refert, ut scopum es finem auectoris in illis concinnandis compertum habeaου, verum etiam usius opera tenuem aliquam h po nosin accipias. Iuod ut fiat, mirari te nolim, quod dulu in Ars Nova & Magna Gravitatis & Levitatis praescripserim. Nam facto examine, cuncta deprehendes expertamenta posemodism tradenda, paucis imis exceptis , prorsim nova , ct inaudita. Et stoe Subjeciri ρraefantiam , sue de eo evidentes a priori demonserationes extrucras, consideres, quibuου nusia fere

evidentiores, plurimum hic novitatis esse, atque Gram res et eremagnas hsc tradi, merito fateberis. ciuid enim sapienti, nedum vulgo incredibilius, quamposse Aerem, quemadmodum Aquam,

19쪽

AD LECTOREM.

aut aliud quodvis grave ponderari, exa Iamque ejus eravitatem se pondus ad granulum desiniri ' ciuid item dicIu absurdius, . quam aflima e cujusvis Aeris cylindri gravitatem a Terra . adi inmosphaeram usque cocxtensi, determinari posse λ uoi quisque mecumsentiet, tenuem iliam Acris columnam, quae vel palmae insidet, centum libris pendere, atque totum EDd onus manum d

facti premere. uot itaque capiti, humerisve innitantur oportet ' Otpecrori, nobi vinis ' riuot tergo, 6 apulis, nobis pronis uid memorem inaudita ante experimenta circa pressuram Aquae, quae evidentis ima exhibui ' rauid de profani imo Ego dicam Machinamento Vrinatoribus utilis mo Sed omnium fere experimentorum, quodnam Chronoscopi u Pendulosae uia parandum ' imprimis Ob usum, se commodum pleririque sientiis es artibus , cujus jucundis ima phaenomena impense perscrutatus, luculentisi me explicavi. Quid divinius Horologiis Chronoscopicis, arte humana excogitari possit ' quorum usum se fabricam nova methodo , paucis perfrinxi. In gratiam Vrinatorum, praeterjucunda, o etiam perutilia tiata experimenta Dialoti quinti, Libri secundi, alia, quae non parvo usui ct commodo ipssserent, potissime unum. quod omnium dis

cillimum putatur , nempe cados exinanitos ad maris imum cujus saltitudinis , a que laterum stactura, obrutarum navium attollendi causa demergere, adducere intendi. Nam, ut compertum es,

nequeunt usia artes Item, ultra sex septemve passus, ob inersescentem Aquae pressuram, defendere. Novi quam impense in spem Egimpotiundi laboraverit nonnemo, sd frustra. Et nil miarum, quum nihil ferὸ comministipossimus, quod tanta vi, o pο-ientia cadi Atera extrorsum urgeat, quanta introrsum, aquae nempe pressurapremuntur; quoου quidem eo facta di citius invenitur, quod i a vis extrorsum urgens, eadem proportione evalesere, O capere lucrementum debeat, qua externa aqua vis introse sum pellans, augetur: quo enim uni partes aquae marinae profun

20쪽

AD LECTOREM.

euhatem medium excogitavi; sed imperfectionem quandam avi madverti, quae quidem ut videtur non exigua es: quo enim ulterius imum versus demergitur, eo minoris evadit potentiae ad pondus aliquod inde ublevandummihilominus, quofunditusώmmum versus altius ascendit, eo majoris 3 wm enim , quam amiserat descendendo. recuperat ascendendo.

uod ad scribendi occasionem attinet, o me nonnu a de Experimento Torricelliano, quod in hisce Dialogis, Baros o pii nomine indigitavi, a quibusdam viris doctis dudum audibisse.

Cum videndi cum summo tenerer desiderio , tandem omnibus eomparatis ad Experimentum faciendum necessariis, i eperieulum feci. Paulo post, in nova Pecqueti Experimenta Anatomica incidi, in quibus demonstraturin Venarum sanguinem, non a corde attrahi, sed in ejus cavitatem pulsu intrudi , nonnusia addu- eis Experimenta Physico-mathematica de Vacuitate, EBus rei δε- monserandae causa , omnia tribus charta schedulis contenta, quae

mihi unicum esselum fuere fundamentum. Neque alius quispiam, quem consulerem, dum haec concinnarem, mihi suppetebat. Et profecto , etiamsi mi esuppetivissent, apud me tamen satui, nomini omnium devinctum esse. Eo libentius, haec a Frmare audeo, quae minime fa uora dicta exsimari velim, propterea quod non

de t forte, qui putent me ex aliorum scriptis , longo surripuisse lacinias, Osirinia compilasse , quibus hase schedulas complebi. n tamen inficias eo, postquam ad Dialogum si, tum Libri priami pervenissem, Antonii Deusingit libellum de Vacuo & Attractione, id temporis occumsse, quem sterio, non disiendi, sed

refellandi causasolummodoperlegi. Is enim, multis conatur argumentis evincere se Nova ncqueti Experimenta, pro Aeris Elat

rio e pressura, sephismata esse: In quorum vindicationem, pro honore, quem claris imo illi viro debeo, prout res, se occasio populant, Deusingit refutationem Fuscipio. Sub idem tempus, opportunὸ etiam mihi occurrit, Franciscus Linus de Corporum Inseparabilitate, qui Aeris ponderi, o Etiterio Memmistidem