Caii Plinii Secundi Historiae naturalis, libri XXXVII

141쪽

tae appellatae a si1nilitudine, quaternis distinctae radiis, modiolos earum oculis duobus utrinque clat dentibUS.

IV. Tiberio principi nuntiavit lisiponensium legatio ob id misia, visum, auditumque in quodam

specu concha canentem Tritonem, qua noscitur forma in Nereidum falsa non est, squamis modo hispido corpore, etiam qua humanam iugiem habent. Namque haec in eodem spectata litore est, cujus morientis etiam gannitum tristem accolae audivere longe. Et Divo Augusto legatus Galliae complures in litore apparere exanimes Nereidas scripsit. Auctores habeo in equestri ordine splendentes, visum ab his in Gaditano oceano marinum hominem, toto corpore absoluta ssimilitudine : ascendere navigia nocturnis temporibus, statimque degraVari, quas insederit, partes .s diutius permaneat, etiam mergi Tiberio principe, contra Lugdunensis provinciae litus in insula simul trecentas amplius belluas reciprocans destituit Oceanus, mirae Varietatis magnitudinis, nec pauciore in Santonum litore: interque reliquas elephanto , arieteS, candore tantum cornibus assimilatis Nereidas vero multas Turranius prodidit expulsam belluam in Gaditana litora, citius inter duas pinnas ultimae caudae cubita sexdecim filissent, dentes ejusdem CXX, maximi dodrantium mensura, minimi semipedum. Belluae, cui dicebatur exposita fuisse Andromeda, Ossa Romae, apportata ex oppido Iudaeae oppe, Ostendit inter reliqua miracula in dilitate sua M. Scaurus, longitudine pedum XL, altitudine costarum

142쪽

136 C. PLINII SECUNDI

Indicos elephantos excedente, spinae craslsitudine

sesquipedali.

V. Balaenae in nostra maria penetrant. In Gaditano Oceano non ante brumam conspici ea tradunt condi autem statis tempori biis in quodam sinu placido capaci, mire gaudentes ibi parere. Hoc scire orcas, infestam his bellatam, d cujus imago nulla epraesentatione exprimi possit alia, quam

carnis immensae dentibus truculentae. Irrumpunt ergo in secreta ac Vitulos earum, aut Oetas, Vel etiam num gravidas lancinant Orsu, incursuque , ceu Liburnicarum rostris fodiunt. Illae ad flexum immobiles, ad repugnandum inertes, tondere suo oneratae, tunc quidem iter graVeS, pariendiVe poenis invalidae, sollim auxilium novere in altum prO- fugere,in se toto defendere oceano Contra, orcae Occurrere laborant, seseque opponere, caVeataSangustiis trucidare, in vada urgere, saxis illidere. Spectantur ea proelia, ceu mari ipsi sibi irato, nullis in sinu ventis, fluctibus vero ad anhelitus ictusque quantos nulli turbine volvant. Orcat in portu Ostiens visa est, oppugnata a Claudio principe Venerat tunc exaedificante eo portum, inVitata naufragiis tergorum adVectorum e Gallic satiansque se per complaires dies, alveum in vado sulcaverat; accumulata luctibus in tantum, ut circumagi nullo modo posset Sc dum saginam persequitur, in litus fluctibus propulsa emineret dorso multum super aqua carinae Vice inversae. Praetendi jussit Caesar plagas multiplics inter ora portu prosectusque ipse cum Praetorianis cohortibus populo Romano

143쪽

NATUR HISTOR LIB. IX IJ Thaecta cubina praebitit Ianceas congerente milite enaVigiis assultantibus : quorhina linum mergi Vidimus, reflatu belluae oppletum Unda.

VI. Ora balaenae habent in frontibus : ideoque summa aqua latantes, in sublime nimbos emant Spi-TAnt autem consessione omnium & paucissima alia in mari, quae internorum Viscerum pulmonem habent, quoniam me eo nullium animal putatur spirare nec piscium branchias habentes, anhelitum reddere , ac per Vices recipere Xistimaant, quorum haec opinio est nec multa alia genera etiam br3nchiis carentia : in qua sententia fuisse Aristotelen1Video, multis persuassiste doctrinae indaginibus.

Nec me protinus huic opinioni eorum accedere haud diminuito : quoniam tulmonum vice aliis possunt alia spirabilia inesse viscera, ita volente natura sicut pro sanguine est multis alius humor. In aquas quidem penetrare vitalem hunc halitum qui miretur, qui etiam reddi ab his eum cernat & in terras qUO-que, tanto spissiorem naturae partem, penetrare, Z gumento animalium, quae semper defossa Vivunt, ceu talpae λ Accedunt apud me certe efficacia, titcredam etiam omnia in aquis spirare naturae suae sorte primum saepe adnotata piscium aestivincalore quaedam anhelatio, & alia tranquillo vehit oscitatio : ipsorum quoque, qui sunt in adversa opinione, de somno piscium confessi : quis enim suae respiratione somno locus Θ praeterea bullantium aquarum sussiatio, Lunaraue effectu concharum quoqUe Corpora augescentia. Super omnia est, quod esse auditum d odoratum piscibus, non erit dubium ex

144쪽

138 C. PLINI SECUNDI

aeris iitrumque materia Odorem quidem non aliud,

quam infectum aera, intelligi possit. Quamobrem de his opinetur, ut cuique libitum erit Branchiae non sunt balaenis, nec delphinis. Haec duo genera fistulis spirant, quae ad pulmonem pertinent, balaenis a fronte, delphinis a dorso. Et Vituli marini, quos

vocant phocas, spirant ac dormiunt in terra. Item testudines, de quibus O plUTR. VII. Velocissimum omni 1 animalium, non solum marinorum est delphinus: Ocior Volucre acrior telo ac nis1 multum infra rostrum os illi foret, medio paene in ventre, nullius piscium celeritatem ejus evaderet. Sed affert moram providentia Naturae; quia nisi resupini atque OnVersi non corripiunt :qVae causa praecipue velocitatem eorum Ostendit. Nam cum tam conciti, fugientem in vada ima persectit piscem, diutius spiritum continuere, ut arcu emissi ad respirandum emicant tantaque vi exsiliunt, ut plerumque vela navium trani olent. Vagantur sere conjiigia pariunt catulos decimo mense, aestivo tempore, interimi binos nutriunt uberibus, sicut balaena atque etiam gestant foetus infantia infirmos Quini adultos diu comitantur, 3gnae ga partum caritate. Adolescunt celeriter decem annis pinantur ad summam magnitudinem pervenire rvivunti tricenis quod cognitum praecisa cauda in experimentum Abduntur tricenis diebus circa Cani ortum, occultanturque incognito modo quod eo magis mirum est, si spirare in aqua non queunt. Solent in terram erumpere incerta de causa nec statim tellure tacta moriuntur, multoque

145쪽

ocius fistula clausa. Lingua est his contra naturain aquatisvim mobilis, brevis atque lata, haud disserens suillae Pro voce gemitus humano similis, dorsum repandum, rostrum simum. Qua de causa nomen Simonis omnes miro modo agnoscunt, maluntque ita appellari. VIII. Delphinus non homini tantum amicum animal, erum .imusicae arti, mulcetur symphoniae eantu, praecipue hydrauli sono. Hominem non eXpaVescit, ii alienum obviam navigiis venit, alludit exsultans, certat etiam, quamvis plena Praeterit vela Divo Augusto principe, Lucrinum lacuna inVectus, pauperis cujusdam puerum e Bajano Puteolos in ludi in literarium itantem, cum meridiano immorans appellatum eum Simoni nomine, saepius fragmentis panis, quem ob id ferebat, allexisset, miro amore dilexit Pigeret reserre, ni res Maecenatis,& Fabiani, Flavii Alfi, multorumque esset literis mandata. Quocunque diei tempore in-

Clamatu a puero, quamVis Occultus atque abditus, ex imo advolabat pastusque e manu praebebat si censuro dorsum, pinnae aculeo Velii Vagina condens : receptumque Puteolos per magnum aequor

in ludum ferebat, simili modo revehens pluribu ZΠ-nis donec morbo exstincto puero, subinde ad consuetum locum ventitans, tristis moerenti 1mi

lis, ipse quoques quod nemo dubitaret desiderio

exspiravit. Alius intra hos annos in Africo litore Hipponis Diarrhyti, simili modo ex hominum manu VescenS, praebensque se tractandumL,in athidens natanti blΡ -

146쪽

1 o C. . PLINII SECUNDI

impositosque portans, unguento perunctus a Flavia

no Proconsule Africae, sopitus ut apparuit

odoris novitate, fluctuatusque similis exanimi, caruit hominum conversatione, ut injuria fugatus, per aliquot menses mox reversiis in eodem miraculo filii. Injuriae potestatum in hospitales , ad visendum venientium, Hipponenses in necem eju compum

terunt.

Ante haec similia de Hiero in asso urbe memOrantiu , cujus amore spectatus longo tempore, dum abeuntem in litus avide sequitur, in arenam invectus Xspiravit. Puerum Alexander Magnus Babylone eptuni sacerdotio praefecit, amorem illum numinis propitii fuisse interpretatus. In eadem urbe Jasso Hegesidemus scribit alium puerum Hermiam nomine, similiter maria perequitantem, cum repentinae procellae fluctibus exanimatus esset, relatum delphinumque causam leti fatentem non reVersum in maria, atque issicco exspirasse. Hoc idem Fau- pacti accidisse Theophrastus tradit. Nec modukeXemplorum Eadem Amphilochi & Tarentini de ptieris delphinisque narrant. Quae faciunt, ut credatur Arionem quoque citharoedicae artis interficere nautis in mari parantibus, ad intercipiendos ejus quaestus, eblanditum, ut prius caneret cithara, congregatiScantu delphinis, cum se ecis et in mare, exceptum ab uno Taenarium in litus perVectum. IX. Est provinciae Narbonensis in Nemausensi agro stagnum Latera appellatum , ubi cum homine delphini societate piscantur. Innumera Vis mugiliumst leto temporEGI.gustis faucibuS stagni in mare erum a

147쪽

NATUR. HISTOR LIB. IX g Ipit, observata aestus reciprocatione. Qua de causa praetendi non queunt retia, aeque molem ponderis nullo modo tolerativa, etiamsi non solertia insidietur tempori. Simili ratione in altum protinus tendunt, quod vicino gurgite essicitur, locumque so- Ium pandendis retibus habilem effugere festinant. Quod ubi animadvertere piscantes, concurrit autem multitudo tempori gnara in magis etiam Voluptatis hu)us avida, totusque populus e litore quanto potest clamore conciet Simonem ad spectaculi eventum. Celeriter delphini exaudiunt desideria, Aquilonum flatu Vocem prosequente, Austro

vero tardius ex adverso reserente. Sed tum quoque improviso in auxilium adVolant. Properare apparet acies, quae protinus disponitur in loco, ubi conjectus est pugnax opponunt sese ab alto trepidosque in vada urgent. Tum piscatore circumdant

retia, furcisque sublevant mugillim nihilominus velocitas transsilit. At illos excipiunt delphini, de occidisse ad praesens contenti, cibos in victoriam differunt. Opere proelium servet, includique retibus se fortissime urgentes gaudent ac ne id ipsum fugam hostium stimulet, inter navigia cietia, natantesve homines, ita sensim elabuntur, ut exitum non aperiant. Sallu, quod est alias blandissimum

hiS, nullus conatur Vadere, ni summittantur si ii retia. Egressus protinus ante valliim proeliatur. Ita

peracta captura, quos interemere, diripiunt. Sed eniYioris operae, quam in unius diei praemium, conscii sibi opperiuntur in posterum nec piscibus tantum , sed intrita panis e vino satiantur.

148쪽

141 Q PLINIL SECUNDI

X. Quae de eodem genere piscandi in Iasso sinu

Mutianus tradit, hoc differunt, quod ultro meque inclamati praesto sint, partesque e manibus accipiant, suum quaeque cymba e delphinis socium habeat, quamvis noctu, id faces. Ipsis quoque inter se publica est societas Capto a rege Cariae, alligatoque in portu, ingens reliquorum con-Venit multitudo , moestitia quadam , quae posset intelligi .miserationem petens , donec dimitti rex eum jussit. Quin parvos semper aliquis grandior comitatur, ut custos. Conspectique sun jam defunctum portantek, ne laceraretur a bellitis.

XI Delphinorum similitudinem habent, qui vocantur tursiones. Distanti tristitia quidem adspectus' abest enim illa lasciVia, maxime tamen rostris canicularum maleficentiae assimulati. XII. Testudines tantae magnitudinis Indicum mare emittit, ut stagularum superficie habitabiles casas integant atque insulas Rubri praecipue maris his nau gant cymbis Capiuntur multis quidem modis, sed maxime evectae in summa pelagi antemeridiano tempore blandito, eminente toto dorso per tranquilla luitantes quae voltiptas libere spirandi, in tantum fallit oblitas sui, ut Solis vapore siccato

cortice, non queant mergi, invitaeque fluitent, opportunae Venantium praedae. Ferunt iastum egressas noctu, Videque saturatas lassari atque ut remeaverint matutino, summa in aqua Obdormiscere id prodi stertentium sonitu Tum adnatare, leviterque, singulis terno duobus in dorsum verti , a tertio laqueum injici supinae, atque ita e ter-

149쪽

ra a pluribus trahi. In Pricenicio mari haud ulla dissicultate capiuntur, ultroque Veniunt stato tempore anni in amnem Eleutherum effusa multitudine. Dentes non sunt testudini, sed rostri margines acuti, superna parte inferiorem claudente pyXidum modo. In mari conchyliis vivunt, tanta Oris duritia, ut lapides comminuant in terram egressae , herbis.

Pariunt ova, avium Vis similia, ad centena numero eaque defosa Xtra quaS, cooperta terra,

ac pavita pectore complanata, incubant noctibus. Educunt foetus annuo spatio. Quidam OculiS, spectandoque ova foveri ab iis putant feminas coitum fugere , donec mas festucam aliquam imponat aversae. Troglodytae cornigera habent, ut in lyra, annexis cornibus latis, sed mobilibus, quorum in natando remigio se adjuVant Chelyon id vocatur, eximiae testudinis, sed rarae namque scopuli praeacuti Chelonophagos terrent Troglodytae autem, ad quos adnatant, ut sacras, Adorant. Sunt aerrestres, quae ob id in operibus Chersimae vocantur, in Asticae desertis, qua parte maxime sit entibus arenis squalent, roscido, ut creditur, humore Viventes.

Neque aliud ibi animal provenit. XIII. Testudinum putamina secare in laminas, lectosque repositoria his vestire, Carvilius Pollio instituit, prodigii sagacis ad luxuriae instrumenta ingenii. XIV. Aquatilium tegumenta phira sunt Asia corio illo integuntur, ut vituli, hippopotami.

Asia corio tantum, ut delphini cortice, ut testudines silicum duritia, ut ostreae conchae : crustis,

150쪽

1 4 C. PLΙΝII SECUNDI

iit locustae crustisi spinis, ut echini: squamis, ut Pisces aspera cute, ut quatina, qua lignum&ebora poliuntur molli, ut muraenae alia nulla, ut

polypi.

XV. Quae pilo vestiuntur animal pariunt, ut pristis, balaena Vitulus. Hic parit in terra pecudum more secundas partus reddit. In initu canum modo cohaeret parit nonnunquam geminis plures educat mammis foetum. Non ante duodecimum diem deducit in mare, ex eo subinde assuefaciens Interficiunturilissi culteriis capite eliso. Ipsis in sono mugitus unde nomen vituli. Accipiunt tamen disciplinam, Voceque pariterin visu populum salutant incondito fremitu, nomine Vocati, respondent. Nullum animal graViore somno premitur. Pinnis, quibus in mari utuntur, humi quoque vice pedum serpunt. Pelles eorum etiam detractas corpori, sensum aequorum retinere tradunt, semperque aestu mari recedente inhorrescere praeterea deXtrae pinnae Vim Oporiferam inesse, somnosque allicere subditam capiti Pilo carentium duo omnino animal pariunt, delphinus ac ViperR. XVI. Piscium sunt species septuaginta quatuor praeter crustis intecta, quae sunt triginta. De singulis alias dicemus. Nunc enim naturae tractantur insignium.

XVII. Praecipua magnitudine thynni: invenimus talenta quindecim pependisse Ejusdem caudae latitu dinem quinque cubita palmum. Sunt in quibusdam amnibus haut minores silurus in ito, es X in Rheno , altilus in Pado, inertia pinguescens, ad