Caii Plinii Secundi Historiae naturalis, libri XXXVII

51쪽

lumque, nescio adeptri magis, an meritus, herede

hostis sui filio excessit. XLVIL Subeunt in hac reputatione Delphica racula, Mellit ad castigandam hominum Vanitatem a Deo emissa. Duo sunt haec : Phedium elicissimum qui pro patria proXime occubuisset. Iterum a Gyge

rege tilia amplissimo terrarum consultum, Aglaum

Psophidium esse feliciorem Senior hic in angustissimo Arcadiae angulo parvum, sed annuis victibus large suffciens, praedium colebat, nunquam X eo egressiis atque ut e vitae genere manifestum est)minima cupiditate minimum in Vita mali expertuS. XLVIII. Consecratus est viVu sentiens ite raculi ejusdem jussit Jovis deorum summi adstipulatu Euthymus pycta , semper Olympiae victor, semel victus Patria ei Locri in Italia ibi maginem ejus, Glympiae alteram, eadem die tactam fulmine, Callimachum, ut nihil aliud miratum Video, ad eumque jussisse sacrificari quod vivo factitatum Mortuo : nihilque de mirum aliud, quam hoc placuisse Diis. XLIX. De spatio atque longinquitate Vitae hominum, non locorum modo situS, Verum Xempla, ac sua cuique sors nascendi incertum fecere. Hesiodus, qui primus aliqua de hoc prodidit, fabulose ut reor muli de hominum aeV reserenS, cornici novem nostras attribuit aetates, quadruplitin ejus cervis, id triplicatum corvis. Et reliqua fabulosius in phoenice ac Nymphis Anacreon Poeta Arganthonio Tartessiorum regi CL tribuit annos, Cinyrae Cypriorum X annis amplius, si mi CC.

52쪽

Theopompus Epimenidi Gnosii CLVII. Hellanictis quosdam in AEtolia Epiorum gentis CC explere. Cui

adstipulatur Damastes, memorans Pictoreum ex iis praecipuum corpore Viribusque etiam CCC vixisse. Ephorus Arcadum regeS CCC annis Alexander Cornelius, Dandonem quendam in Illyrico D vixisse. Xenophon in Periplo Tyriorum insulae regem DC, atque, Ut parce mentitus, filium ejus DCCC quae omnia inscitia temporum acciderunt. Annum enim alii aestate unum determinabant, alterum hieme: alii quadripartitis temporibus, sicut ArcadeS, UO-rum anni trimestres fuere quidam Lunae senio, ut

AEgyptii itaque apud eos aliqui in singula millia

annorum ViXisi produntur.

Sed ut ad confessa transeamus, ArganthonitunGaditanum octoginta anni regnas prope certum est putant quadrage1rmo coepisse, Masinis am sexaginta annis regnasse indubitatum est Gorgiam Siculum centum icto vixis e. Q. Fabius Maximus sexaginta tribus annis Augur fuit M. Perpennis, nuper L. Volusius Saturninus, Omnium lios in Coim sulatu sententiam rogaVerant, supers iteS fuere. Perpenna septem reliquit ex iis, quos Censor legerat: vixit annos XCVIII. Qua in re illud adnotare suc- ctu rit, unum omnino quinquennium fuisse , quo Senator nullus moreretur cum Flaccusi Albinus Censores lustrum condidere , usque ad proXimos censores, ab anno Urbis quingentesimo septuages1-mo nono M. Valerius Corvinus Crannos implevit: cujus inter primum, sextum Consulatum XLVI

anni fuere. Idem sella curuli semel ac vicies sedit,

53쪽

quoties n*na alius. AEquavit ejus vitae spatium Me tellus PontifeX. Et ex seminis Livia Rutilii XCVII annos excessit: Statilia, Claudio Principe ex nobili domo, nonaginta novem Terentia Ciceronis, 111 Clodia filii CXV haec quidem etiam enixa quindecieS. Lucceia mima centum annicin scena pronuntiaVit Galeria Copiola Emboliaria reducta est in scenam, C. Poppaeo, Q. Sulpicio COSS. ludis pro salute Divi

Augusti votivis, annum centesimum quartum BgenS: quae producta fuerat tirocinio a M. Pomponio

dili plebis, C. Mario, Cn. Carbone Consulibus,

ante anno nonaginta unum i a Magno Pompejomagni theatri dedicatione, anuSir miraculo reducta Sammulam quoque centum annis ViXisse, auctor est Asconius Pedianus. Minus miror Stephanionem

qui primus togatus saliare instituit utrisque secularibus Eidis saliasse, Divi Augusti,& quos Clyudius Caesar consulatu suo quarto fecit, quando LXIII non ampliti anni interfuere , quanquamin postea diu vixit. In moli monti cacumine, quod vocant Tempsim , CL anni ViVere, Mutianus auctor est. Totidem annos censum Claudii Caesaris Censura T. Fullonium Bononiensem idque collatis censibus quo ante detulerat, Vitaeque argumentis etenim id curae principi erat verum apparuit. L. Poscere videtur locus ipse siderasis scientiae sententiam Epigenes XII annos impleri negavit posse: Berosus excedi CXVII. Durat ea ratio, iam Petosiris ac Necepsos tradiderunt,in tetar- temorion appellant, a trium signorum portione,

54쪽

8 PLINII SECUNDI

qua posse in Italiae tracti CXXIV anno Vitae contingere apparet. egaVere illi, quenquam C partium exortiVam mensuram quod anaphoras Vocant transgredi, whas ipsas incidi occursu maleficorum 1derum, aut etiam radiis eorum, Sol1sque Schola rursus Esculapii secuta, quae stata vitae spatia a stellis accipi dicit, sed quantum hirimum tribuat, incertum est. Rara autem esse dicunt longiora tempora , quandoquidem momentis horarum insignibus, Lunae dierum, ut VII atque XV quae nocte ac die observantur' ingens turba nasiacatur, scansili annorum lege Occidua, quam climacteras appellant, non fere ita geniti LIV annum eX- cedentibUS. Primito ergo artis ipsius inconstantia declarat, quam incerta re sit. Accedunt experimentari exempla recentissimi census, quem intra quadriennium Imperatores Caesares Vespasiani pater filiusque ensores egerunt. Nec sunt Omnia Vasaria excutienda: mediae tantum partis, inter Apenninum Padumque, PonemUS Xempla Centum Viginti annos Parmae tres edidere, Brixelli UnuycXXV, Parmae duo XXX, Placentiae unus cXXXI, FaVentiae Una mulier cXXXV,

Bononiae L. Terentius Marci filius, Arimini vero M. Aponius C SI L, Tertulla CXXXVII. Circa Placentiam tu collibu oppidum est Velejacium, in

quo CX anno se detulere, quatuor centeno Vice-noM: unus CXL , M. Mucius M. filius Galeria e-Γ1X. Ac ne phiribus moremur in re confessa , in re-oione Italiae OctaVa centenum annorum censi sunt homines Lm , centenum dentur homines XIV, cen-

55쪽

teniim Vicenum ilinum homine duo, cententimetricenum homine quatuor, centenum tricentim quinum aut septenum totidem , centenum quadragensim homine treS.

Alia mortalitatis inconstantia momerus eadem nocte natos Hectorem Polydamanta tradit, tam diveris sortis viros C. Mario , Cn. Carbone II COSS. a. d. quintum Kalend. Junias, M. Caecilius Rhinfiis C. Licinius Calvus eadem die geniti sunt, Oratores quidem ambo, sed tam dispari eventu. Hoc etiam iisdem horis nascentibus in toto mundo quotidie evenit, pariter domini ac servi gignuntur, regesi inopeS. LI. Publius Cornelius Rus is, qui Consul cum M'.

Curio fuit, dormiens oculorum Visum amisit cum

id sibi accidere somniaret E diverso Pheraeus Iasoti

deploratus a medicis vomicae morbo, cum mortem in acie quaereret, Vulnerato pectore medicinam invenit ex hoste. Q. Fabius Maximus Consii apud flumen Isaram proelio commisso adversus Allobro gum ArVernorumque gentes a. d. VI Idus Augustas, CXXX M. perduellium caesis, febri quartana liberatus est in acie. Incertum ac fragile nimium est hoc munus naturae, quidquid datur nobis : malignum vero treve etiam in his, quibus largissime contigit, universum Utique aevi tempus intuentibus. Quid, quod aestimatione nocturnae quietis, dimidio quisque Oatio ita sua vixit 'pars aqua morai similis exigitur, aut poena, nisi contigit quies. Nec reputantur infantiae anni, qui sensu carent: non senectae, in poe- C. Plin. Vol. II. ' D

56쪽

o C. PLINII SECUNDI

nam vivacis Tot periculorum genera, tot morbi, tot metuS, tot curae, totieS in Vocata morte, ut nullum frequentius sit Votum Natura vero nihil hominibus brevitate vitae praestitit melius Hebescunt sensus, membra torpent, praemoritur visus, auditUS, incessiis, dentes etiam ac ciborum instrumenta :

tamen vitae hoc tempus annumeratur. Ergo pro miraculo id solitarium reperitur eXemplum, Xenophilum Musicum centum inuinque anietis vixisse sine ullo corporis incommodo. At hercules reliquis omnibus per singulas membrorum partes , qualiter nullis aliis animalibus, certis pestifer calor remeat horiS, aut rigor neque horis modo, sedi diebus noct1busque trinis quadrinis Ue, etiam anno toto. Atque etiam morbus est aliquis, per sapientiam mori. Morbis enim quoque quasdam lege natura posuit. Quadrini circuitus febrem , nunquam bruma, nunquam hibernis mensibus incipere: quosdam post sexagesimum Vitae spatium non accidere : alios pubertate deponi, a feminis praecipue Senes minime sentire pestilentiam. Namque iniversis gentibus ingruunt morbi, generatim modo servitiis, modo procerum ordini, aliosque per gradus. Qua in re obserVatum, a meridianis partibus ad occasum Solis pestilentiam semper ire nec unquam fere aliter : non hieme, nec ut terno excedat menses.

LII. Jam signa letalix in furoris morbo risum: sapientiae vero aegritudine, imbriarum curam

stragulae vestis plicaturas a somno moVentium neglectum, praefandi humoris e corpore TuVium

in Oculorum quidemin narium adspectu indubitata

57쪽

inax me, atqtie etiam stipino si1due cubitii venarum inaequabili aut formicante percusit : quaeque

alia Hippocrati principi medicinae observata sunt. Et cum innumerabilia sint mortis signa, salutis securitatis iae nulla sunt quippe cum Censorius Cato ad filium de validis quoque observationem, Ut ex oraculo aliquo, prodiderit, Senilem juventam praematurae mortis esse signum Morborum ero tam

infinita est multitudo, ut Pherecydes Syrius serpentium multitudine ex corpore eju erumpente exspiraverit. Qilibusdam perpetua febris est, ut C. Maecenati. Eidem triennio supremo, nullo horae momento contigit somnus Antipater Sidonius poeta omnibus annis, uno die tantum natali, corripiebatur febre,in eo consumtus est satis longa senecta LIII. Aviola Consularis in rogo revixit: 'uoniam subveniri non potuerat praeValente flamma vivus crematus est. Similis causa in L. Lamia Praetorio viro traditur. Nam C. AElium Tuberonem Praetura functum a rogo relatum, es ala missis, plerique tradunt. Haec es conditio mortalium : ad has in ejusmodi occasiones fortunae gignimur, uti de homine ne morti quidem debeat credi. Reperimus inter exempla, Hermotimi Clazomenii animam relicto corpore errare solitam Vagamque e longinquo multa annuntiare, quae nisi a praesente nosci non pos ent, corpore interim semianimici donec

cremato eo inimici qui Cantharidae vocabantur

remeanti animae vellit Vaginam ademerint Aristeae etiam visam evolantem X Ore in Proconneso, corin

58쪽

s C. PLINII SECUN Di

equidemi in Gnossi Epimenide simili modo accipio Puerum e1tu desitinere sessum in specu septem&quinquaginta dormisse annis rerum faciem mutationemque mirantem, Velut postero experrectum

die hinc pari numero dierum senio ingruente, Ut tamen in septimuini quinquagesimum atque centesmium Uitae duraret annum. Feminarum sexus huic malo Videtur maYime opportunuS,AEOnVersione Vul,

de quae si corrigatur, spiritus restituitur. Huc pertinet nobile apud Graecos volumen Heraclidis, septem diebus feminae exanimis ad Vitam reVOcdiae. Varro quoque auctor est viro se agros dividente Capuae, quendam qui efferretur, sorora 'mum remeasse pedibus. Hoc idem Aquini accidisse. Romae quoque Corfidium materterae suae maritum funere locato revixisse, &QΘcatorem funeris ab eo elatii Adjicit miracula , quae tota indicaste conveniat. E duobus fratribus equestris ordinis, Corfidio majori accidisse, ut videretur Xspirasse, ape

loque testamento recitatum heredem minorem si

neri institisse : interim eum, qui Videbatur exstin tus, plaudendo concivisse ministeria, narrasse a fratre se Venisse, commendatam sibi filiam ab eo. Demonstratum praeterea, quo in loco defodisset aurum nullo conscio, rogasse ut iis funebribus, quae

comparasset, efferretur. Hoc eo narrante, fratris domestici propere annuntiavere exanimatum illum: aurum, ubi dixerat, repertum est. Plena praeterea vita est his vaticiniis, sed non conferenda,

cum saepius falsa sint, sicut ingenti exemplo docebimus Bello Siculo Gabiemis Caesaris classiarius sol

59쪽

NATUR HISTOR LIB. VII a

tissimiis captus a Sext. Pompejo, fissu ejus incisa

cervice, ViX cohaerente, acuit in litore toto die. Deinde curn advesperavisset, cum gemitu precibusuque congregata multitudine petiit, uti Pompejus ad se Veniret, aut aliquem ex arcanis mitteret se enim ab inferis remissum, habere quae nuntiaret. Misit

Phires Pompeius ex amicis, quibus Gabienus dixit: Inferis diis placere Pompej causa Z parte pias :proinde Venthina futurum, quem optaret hoc se nuntiare jussum argumentum fore Veritatis , quod peractis mandatis, protinus exspiraturus esset: idque ita evenit. Post sepulturam quoque Visorum exempla sunt nisi quod naturae opera, non Prodigia consectamUr LIV. In primis autem miraculo sunt atque frequenti mortes repentinae, hoc est, summa vitae felicitas,)quas esse naturales docebimiis Plurimas prodidit Verrius nos cum delectu modum servabimus. Gaudio obiere, praeter Chilonem, de it diximus, Sophocles Dionysius Siciliae tyrannuS, Uterque c-cepto tragicae victoriae nuntio. Mater pugna illa Cannensi, filio ineolum viso contra falsum nuntium Pudore Diodorus sapientiae Dialecticae profector, hisoria quaestione non protinus ad interrogationes Stilponis dis obita.

Νullis evidentibus causis obiere, dum calciantur matutino duo Caesares, Praetor, Praetura perfunctus Dictatoris Caesaris pater hic Piis exanimatus, ille Romae. Q. Fabius Maximus in consulatu suo pridie Kalend. Januarias in cujus locum Rebilia paucisamarum horarum Consulatum petiit:

60쪽

C. PLINI SECUNDI

item C. Vulcatius Gurges Senator Domnes adeo sani atque tempestivi, ut de progrediendo cogitarent.

Q. Emilius Lepidus jam egrediens incussi, pollice

limini cubiculi C. Aufustius egressus cum in Senatum iret, offenso pede in Comitio. Legatus UO-que, qui Rhodiorum causam in Senatu magna cum admiratione oraverat, in limine Curiae protinus exspiravit progredi volens Cn. Behius Tamphilus, Praetura ipse functus, cum a puero quaesisset horas. Auliis Pompejus in Capitolio, cum Deo salii-tasiet M'. Iliventius Thalna Consul, cum sacrificaret C. Servilius Pansa, cum staret in foro ad Dbernam hora diei secivada ini Pansam fratrem innixus Bebius judex, cum Vadimonium differri jubet M. Terentius Corax, dum tabellas scribit in foro. Nec non proximo anno, dum Consulari viro in hirem dicit, eque ROmlanus, ante Apollinem eboreum, qui est in Oro Augusti. Super omnes C. Iulius medicus dum inungit, specillum per Ocul im trahens Auliis Manlius Torquatus Confit

laris, cum in coena placentam appeteret L. Tuccius Valla medicus, dum mulsi potionem haurit. Ap. aut ejus, cum a balneo reversus mulsum bibisset, ovumque sorberet P. Quinci ius Scapula, cum apud Aquilium Gathim coenaret Decimus Sau- sejus scriba, cum domi suae pranderet. Cornelius Calliis Praetorius, .Q. Haterius eqtie Rom. in Venere hiere. Et quos nostra adnotaVit aetas, duo equestris ordinis in eodem Pantomimo mythico, tum forma praecellente. Operosissima tamen securitos mortis in M. Osilio Hilaro ab antiquis traditur.