장음표시 사용
81쪽
tiorem , plenum , durum , et conStantem : pedoculos mi Cantes, urinam igneam, aliaque symptomata plus minusVe constantia, et a varia morbi vi, et sede praecipue pendentia. Neque quispiam negabit, talem morborum seriem, sa- vente annua vel epide mica constitutione, aetati, sexui, et temperamento nulli parcere, in genere Vero, praecipue in iunioribus , masculis , et Uelbfricis evolvi, praesertim stante horea, sub teporo vernali inprimis in regionibus montosis, ab ardentibus radiis solaribus , ab alimentis plus aequo nutrientibus, a liquoribus fermentatis, a motu Corporis, animique nimio, a vigiliis, ab haemorrhagiis, aliisque evacuationibus 8Uppressis , a contagiis, a laesionibus externis etc. Nee dubio subjicitur, aegros hisce in casibus ab irritantibus, et calciacientibus male assici, sublevari atatem ab evacuationibus Spontaneis, Praesertim a Venae sectione, hirudinibus, cucur-hi tulis scarificantibus, nitrate potassae, temperie frigidiuscula, victu tenui, vegetabili, potione copiosa subacida , aquea , lenibus laxantibus etc. Haec cum ita sint, restat ut tali morborum generi nomen imponatur. Retinebimus antiquissimum illud, atque magis receptum diatheseos
inflammatoriae, quin in intima hujus diatheseos
natura eruenda tempus teramus, quin scilicet investigemus, utrum ea sita sit in effervescentia,
82쪽
PROLEGOΜENA. 63 aut lentore humorum, an in solidorum aucta actione , an in virium Vitalium excessu , an in Oxygenii abundantia etC.
I. Subitaneae temperiei mutationes, Praecipue noctes frigidae dies calidos sequentes, frigus humidum , vestium levitas, transpiratio citra
consuetudinem incaute suppressa, annua demum Constitutio morborum genus, ut experientia docet, saepe gignunt insunsum systemati Cutaneo, musculis, et membranae internae tum narium, tum saucium , tum bronchiorum , tum intestinorum etc., quod notum sit ex doloribus artuum , musculorum, articulorum, capitisque, locum sa-cile mutantibus. Non minus eadem rerum magistra expertcntia docet, morborum hujusmodi genus ab initio, et in vehementiori mali gradu, ab irritantibus et calefacientibus exasperari, a Contrariis sublevari: tardius vero, aut et ab initio in leviori malo, diapnoico regimine, Praesertim antimonialium, vesicatoriorum, diureticorum ope debellari. Appellamus hoc morborum genus dia- thesin rheumaticam vel catarrhalem, quin hypothesibus circa caussam proximam illius, utrum videlicet in acredine specifica humorum, an in vitio solidorum consistat, indulgeamus.
3. Lingua spurca, oris amarities, halitus De
83쪽
64 . PROIAEGOMENA. tens, anorexia, ructuS nidorosi, nausea, volni-luritio, vomitus, tensio hypochondriorum, satus ova putrida olentes, irregularitas alvi, materiao depositae necales biliosae, muCosae, Verminosae, haec, inquam, omnia laesam iubi in tostinatis, et viscerum chylopojeticorum lanctionem pa--saciunt. Occurrit talis morbus, favente peculiari annua constitutione , praeci pNe tempore aestiVo, Post usum alimentorum copia, vel qualitate peccantium, ex ira, moerore, tristitia, Vita sedentaria, contagiis, venenis etc. Nocent tunc quae iubi intestinatis spontaneas evacuationes cohibent, aut eum magis magisque obruunt; juvant Contraria, praecipue abstinentia a cibis, saltem eorum electio, et moderatus us , Potus Sub cidus, sic dicta resolventia, et Pro Te nata,
emetica, laxantia, purgantia, drastica, etc. μα- thesis gastyrica.
. Aliquando vero tubus intestinatis, visceraque chylo pojetica chronico potius modo laborant; superveniunt serius Ocyus dolores artuum, praecipue ad articulos , nunc Vagantes , nuno stantes. Aliquando loca assecta, praesertim cutis,
exhibent inflammationis vestigia, impetigines,
vel et senescente morbo, Concretiones, Sive
tophos , qui motum impediunt, magnamque analogiam cum calculis urinae habent, vel cinn
84쪽
. PROLE M ΕΝΛ 65 ipsis simul adsunt. Morbus: , de quo Sermo est, saepe saepius haereditarius excitatur a repetitis erroribus in diaeta, a culina aulica, abusu liquorum sermentatorum, vita sedentaria, luxuriosa, ab animi pathematibus, praesertim ira, Spe frumstrata etc. Subitaneae temperiei mutationes, hyems rigida , maximique aestatis calores morbum aggravant ; leniunt temperies constans isicca , moderata , diaeta electa , amaricantia , aromatica , narcotica , aqisae super-Carbonale in potaSsae, vel Sodae conlinentes, balnea tepida, sulphurea, ulcera artificialia, antimonialia etc.
5. Aliquando nil morbosi, sed tantum totius corporis, vel par is cujusdam debilitas occurrit, vel praesens functionum laesio aperte ex virium jactura emergit. Hoc praeSertim post diuturnos morbos, sanguinis, aliorumque humo rum iacturam , inediam , tristitiam , vel aetate provecta Contingere solet. Omnia, quae Corporis vires infringunt, morbum augent; levant diaeta lauta, vinum, alcohol, corporis exer8itium , animi recreatio, ionica, etc. ΗiC Vere est morbi status , quem, etiamsi a qualibet hypothesi alieni, ex debilitate derivare possumus. Diathesis atonica.
85쪽
6. Alimentorum penuria, vel prava indoles, aer occlusus, forsan lucis desectus, temperies
humida , frigidaque , animi tristitia, timor, Patriae desiderium, quies corporis nimia, sed et nimia praesertim inconsueta defatigatio, abusus mercurii, cndemica, imo et epidemica, nec non haereditaria constitutio morbum gignerct SO-lent, euius praecipua Symplomata sunt: insignis virium prostratio, cordis palpitatio abnormis, eccbymomata, haemorrhagiae, gingivae hanguinem landentes, langosae: dentes vacilia lantes, halitus seetens, spiritus dejectus, artuuntudolores, lienis moles aucta, impetigines variae etc. Morbus hic a diathesi atonica , cum qua multa communia habere videtur, differt in hoo quod difficulter solis remediis tonicis curetur, longo autem sacilius victu vesctabili, recenti, praesertim herbis ex classe tetra dynamiae petitis , succo mali medici, quae remedia alias in diathesi atonica nullius momenti, praesentem morbum mirum in modum debellant, salieni nisi iam ad extremum devencrit. Diathesis SCOr
. Plurimorum, inprimis impurorum hominum cohabitatio in locis angustis , occlusis , peculiaris annua constitutio, incilia, animi pathc-
86쪽
mata, in genere bellorum injuriae, vi tractae, humorum jactura, morbi alii, praesertim inflammatorii, et gastrici neglecti, haec ,
inqu3m , morbo acuto, Saepissime contagioso originem praebere solent, qui sequentibus Symplomatibus sese prodit: magna scilicet virium Prostratione, Systematis nervorum labefactatione , Symptomatum contradictione , evacuationi
bus colli quativis , peticulis, miliaribus, a phthis, parotidibus , anthracibus etc. Morbus hic plus minusve dcterminato tempore ad Curriculum suum absolvendum indiget, quod saepe nullis fere adhibitis pharmacis, feliciter; alias, omni
artis auxilio irrito, infeliciter terminatur. Sunt autem haec subsidia pro varia rerum positione varia. Ignota corporis Constitutio, ex qua morbus , de quo agitur, pullulat, geoeratim dia- theseos t hodis sub nomine determinatur. Diathesis periodica 8. Alter morbus protei formis aspectu , plus minusve a late decurrhias, utplurimum frigore, Calore , Sudore, et apyrexia stipytus, periodice revertens, originem praecipue in paludum cs- fluviis , sive incognita annua, aut epidemica constitutione agnoscit, qua vigente, quotquot sunt errores in sex rebus sic dictis non naturalibus eum excitare valent, sanaturque cortici: ciuchonae ossicinalis. Caussa proxima recondit
87쪽
hujusmodi morbi, diathesis Periodica; morbus
ipse sebris intermittens nunCUPatur. Diathesis spasmodicia. 9. Nonnumquam SyStema nervOSum, mUSCulique imperio voluntatis subjecti statum abnormem exhibent, nimiam scilicet, irregularem, Vel prostratam actionem. Caussae multifariao huic malo ansam porrigere valent: praecipite inter eas sunt vitium haereditarium , temperamentum nervoSum, clima non tantum humidum, Calidumque, verum etiam nimis frigidum , animi pathemata, meritis intensio immo- modica, abusus Veneris , mercurii, humorum iactura, morbi cutanei praepostere sanati et . Morbi systematis nervosi , nisi ex alia diathesi oriantur, et secundarii sint, remedia sic dicta antispasinodica expostulant, inter quae narco - tica, Oxyda quaedam metallorum , et volatilia Primum locum obtinent. Caussam proximam horum morborum in diathesi Nasmodica po
Io. Systema Vasorum lymphaticorum, praecipue, netate infantili, Saepe Saepius obstructiones , tumores glandularum ad illud pertinentium OL seri , quae ad chronicam inflammationem, et
exulcerationem quammaxime pronae CecnuntUT.
Hoc vitio inprimis labora ut qui cute tenera,
88쪽
alba, ingenio praecoci , labio superiori tumido , abdomine magno , alvo irregulari , etc. instructi sunt, et formositatem inconsuetam praeseserunt. Morbus, de quo Sermo est, Saepenumero haereditario jure acquiritur , evolviturinque per Vitam Sedentariam, aerem reCluSum, inediam , humiditatem etc. Nocent quae vires frangunt, Sed et ea, quae vehementius irritant, vel calefaciunt. Pro re nata, balnea nunc tepida, nunc frigida, corporis debitum exercitium, diaeta nutriens , decoctum glandium quercus tostarum , murias hydrargyri, calcis, baritae, extractum herbae conii maculati etc. hic indicantur. Quamvis diathesis atonica in hujus modi morbum influxum exercere videatur, in illo tamen quid specifici inesse non dubitamus, cui nomen diatheseos scrῬhulosae , conSenSuomnium , imponimus. Scrophialosae diatheseos modiscationem alter morbus insantilis, rachitis scilicet, sistere videturi, de qua debito loco.
I 1. Praecipue glandulae conglomeratae, ae tale inprimis provectiori, duritiae speciei subjiciuntur , quae serius Ocyus in funestissimam
inflammationem, et exulcerationem Sensim Sensimque transit, ac per febrem lentam, morte crudeli torminatur. Excitant hoc vitium in prae- dispositis violentiae externae , animi Pathemata s
89쪽
usus scobolis, lues venerea, CVaeuationes Consuetae Suppressae etc. Praeter balnea tepida, sementationes emollientes, muriatem hydrargyri, arsenicum, herbam conii maculati, aliorumque quorundam vegetabilium ex classe narcoticorum, inCertissima sane remedia, ars
nil aliud suppeditat, quam extirpationem Par iis affectae. Terribile istiusmodi vilium scirrhus, cancer nomine diatheseos Carcinoma ticae designatur.
II. A peculiari contagio parti corporis, Vel nuda , vel tenui epidermide instructae admoto , prae ia exulceratione, vel inflammatione indolis specificae , morbus totius systematis oriri solet saucium nasique ulceribus , doloribus osteo copis, praesertim nocturnis. exoslOSibus, maculis culaneis . cupreis stipatus, qui certum in mercurio remedium invenit, atque ex propria diathesi, quae Menerea nunCupatur, ortum trahit. Aliso Hotheses. 13. En praecipuas diatheses, quae morborum sere omnium germina in se eontinent.
Alias nonnullas diatheses silentio , brevitatis Caussa, hic praeterimus, v. c. diatheses hydro phobiae, trichomatis, pellagrae, herpetis, Icprae etc. Ita et suo tantum loco signa diagnostica
90쪽
σR EGOMENA . II harum diathesium illustrabuntur, ac ipsa diathesium phaenomena accuratius tradentur. Hic sat erit meminisse, praeter Symplomatum, et ca
Sarum Considerationem, nil magis diagnosim diathesium adjuvare, quam animadversio esse-ctuum vel bonorum, vel malorum methodi medendi.
I. Morborum diatheses non semper ita Simplices occurrunt, uti eas hucusque delineavimus saepius enim Symplomata plurimarum dia- thesium uno eodemque in aegro simul cernuntur. Morbus, hoc in casu, co licatus dicitur.
a. Doctrina complicationum morborum in praxi magni momenti est. Remedia etenim, quae pro una diathesi utiliter in auxilium vocarentur, Si Simplex esset, altera obstante, EDscctum producere suum nequeunt. Ita, exempli caussa, cortex cinchonae in febre intermittente sine fructu, imo cum damno in auxilium ducitur, latente sorte gastrica complicatione etC. Primae lineae doctrinae complicationis morborum in operibus HuxΗΑMI et VALCAREN GHi deteguntur , rixe animadvertente egregio sPREN