장음표시 사용
91쪽
3. Complicatio diathesium bisaria, realis scilicet et amanens. GD licationem realem adesse dicimus, dum morbi origine, et indole inter se di-
VerSi, uno eodemque tempore, eodemque in aegro connubium ineunt, v. c. scorbutus Cum syphi litide etc. Con licatio amarens ea eSt, ubi simplicissimus morbus tam vehementer unum e SVstematibus corpori S aggreditur, ut per Con sensus leges et alterum assciat , excitetque symptomata alterius diatheseos, re ipsa tamen nequaquam praesentis. Sic in vehementi morbo inflammatorio non raro caterva sJmplomatiam gastricorum, vel spasmodicorum obserVatUr, quae,
do vicia vi dia theseos inflammatoriae , Sponte evanescit, quin methodus alias in drathesi gastrica aut spasmodica indicata, in auxilium trahatur. Simili pacto in morbis spasmodicis interdum cordis, et arteriarum tumultus ita excitatur , ut praesentiam diatheseos inflammat xiae jurejurando aflirmare', cuius tamen absentia ex eo elueet, quod tumultus ille, omissis omnino auxiliis antiphlogisticis, per remedia antispasmodica sedatur.
Con licatio amarens in realem fransire Poteri.
4. Complicatio prius apparens traCtu tem poris facita realis sic ri potest. Exemplum rem clariorem reddet. Vigente diathesi inflammato
92쪽
ria, aliquando tubus intestinatis , et viscerachylo pojetica in consensum trahuntur, quo sit, ut plurima symplomata diatheseos gastricae in
conspectum Veniant: co licatio amarens. At paullo post quaedam horum viscerum CODSEn-εus, legibus obediendo, secretiones morbosas patiuntur, quae tubum intestinatem obruunt, et veram diathesim gastricam generant: complicatio realis, quam secundariam vocare nil impedit. An Krihe5. Quaesitum est, an duae diatheses non solum diversae, sed e diametro προsitae uno eodemque tempore, in uno eodemque aegro
complicari possint, nec ne ' Quaestio hujusmodi
ex BRUNONIS systemate originem trahit, cujus principia impossibilitatem complicationis stheniae Cum asthenia patefaciunt. At valedicendo hisco hypothesibus, ante omnia examinandum, utrum dentur diatheses e diametro πρositae. Morbi quidem inflammatorii maxime a morbis ex atOnia dioerunt, utrum vero iis e diametro ορ- Positi sint, ignoratur. Si nempe caussam dia- theseos atonicae in mera debilitate quaeri posse credis, saltem caussam diatheseos inflammatoriae non in simplici virium vitalium augmento invenies. Magis adhuc ii hallucinantur, qui dia -
tbesin inflammatoriam diathesi typhodi opposi-
93쪽
tam existimant, atque igitur earum complicationem pro impossibili declarant; latet enim caussa proxima utriusque diatheseos. Et hic experientiae standum , quae cujusvis diatheseos complicationem cum alia excludere haud videtur.
. Morborum doctrinam faciliorem reddere crediderunt nonnulli egregios inter medicos, morbos, vegetabilium instar, in classes, ordines , genera, SpeCies, et varietates dividendo. Excelluerunt hoc ingenioso in opere SAUvA
Nosolagiae utilitas. I. Nosologiae sane multum ad memoriam sublevandam contribuunt, nam earum Ope uno; oculi ictu series omnium morborum Conspicitur.
Insuper eaedem iis, qui ex propria experie
94쪽
PROLEGOMENA. Is ita sibi systema Praxeos medicae construere nequeunt, silum , secundum quod ideas et ob- Servationes ordinare possint, exhibent.
3. Dcdendum tantummodo, quod consueta brevitas nosologiarum exactam characterum, qui bus morborum genera et species a se invicem distinguuntur, descriptionem plerumque excludat, unde fit, ut nosologiae medico praxin exercenti parum utilitatis asserant. Fere enim inutiles fiunt morborum divisiones, nisi modus , Varias eorum Species a se invicem distinguendi simul suppeditetur. Huic principio innixi in decursu hujus operis non plures morborum species Statuimus, quam quas ad ipsos aegrorum lectulos distinguere valemuS. S. XV.
I. Scientia, qua pollent medici exitum morborum praesagiendi, divinum quidpiam sapit,
atque haud immerito vulgus eam admiratur. Et sane nil magis medicum morbum Cognovi SSe, ideoque opportuniora remedia in casu porrexisse testatur, quam eventus mali praesagio respondens.
At quam dissicilis est ars Prognostica rite instituendi i i
95쪽
a. Tutissimus revera prognoseos fons est dia, gnosis. Cognita enim morbi sede et indole, non procul absumus ob illius signis circa exitum interpretandis. Sed, vel deficiente di agnoseos
Iumine , ex sola Semiotica non raro prognosin desumere possumus. Ita mirum nonnunquam in modum Sacerdotes, aegrorum custodes, alii que infirmorum lectulis saepe adstantes de exitu morborum ex unis eorundem signis praesagiunt.
Sicuti enim interpretatio symptomatum ad dia- gnosin formandam maxime confert 36); ita etod prognosin instituendam. Ad semiotices do Cirinam assequendam diu noctuque pervolvite
etc., atque toti in morbis observandis estote.
io) Interpres elinicus. S.de morbor. int. exitu in sanitat. etc. Lips. 53. 8. Εditionem novissimam paravit DouBLE. Par. I 9. 41 Semioticae physiologiam et pathologiam generalem Complexa. Halae Magdeburgicae II 5. 8. Versionem germani- eam, eamque emendationem et auctam edidit Auctor ipse. Jen. I 794. 8. 4α) mn ch der Semisti . mille. 38ox. 8. 43) Tablectu elementatre de ta semiotique. mn Hiier. an VI. 44 Variis in Ioeis diarii : Durnal generat de medecina σοί. redi e Par m. SEDILLOT. Diuiliaco by Cooste
96쪽
3. Prognosis vero non in praesagienda tantum ita vel morte . Versatur; amplectitur enim et Conuersionem unius morbi in alterum. Ele
menta doctrinae hujusmodi jam in operibus divi HIPPOCRATis obveniunt 45); ipsa vero doctrina magno BAGLivio debetur 46 . Τransitus inte
rea unius morbi in alterum est duplicis generis : vel enim prior morbus cessat, novo exoriente
metustasis), vel alter morbus pristino accedit Figenoma). Μctastaseos doctrina pathologiae potius generalis, quam specialis objectum sistit. Sussietat igitur hic meminisse, quod, quomodo metastasium origo explicetur de quo argi
Praetico erunt maxime memorabiles, et omni sua attentione dignae.
4. Prognosin in genere dum instituis, potissimum respicias oportet ad clima, ad modum
45 De morbis mulierum I. I. num. 45. 46. 62. 87. 92. 46 Op. cit. S. IX. a. Specimen trium reliquorum mor-
horum de fibra motrice et morbosa. Cap. L. De morb. Suc cessionibus.
97쪽
75 PROLE COMENA. vivendi, ad constitutioncm annuam vel epide micam , nec non ad stirpem aegrorum. Porro CaVe, ne temperamentum, et aetas tua in pro-
gnosin influant 5o . Ad clima quod attinet, quum in plurimis Europae regionibus praxin
exercuerim, non raro ipse eXpertus Sum, quan
tum unius ejusdemque morbi periculum pro vario climate disserat 5I . In genere qui sub
alieno coelo vivunt, gravius a morbi S corri
piuntur, quam indigenae. Idem dicendum dolis, qui crapulae, ebrietati dediti sunt, qui
Venere abutuntur, aut a gravibus animi pathc-matibus vexantur. Valetudinarii saepe a violentissimis morbis facilius sanantur, quam robusti aliunde homines. Constitutio annua, epidemica non secus regit prognOSin morborum aCutorum, ac stirps aegrorum regit eam chronicorum. I eutrisque speciatim.
5. In morbis acutis prognosis potissimum dissicilis, quoniam eVentus praesagio CSt ProximUS. Gravissimi enim morbi acuti saepe sub larva mitissimi mali incipiunt, aut viceversa. Quodsi
bo) Saepius medicos hilares et juvenes bona , melancholicos vero et seues mala immerito praesagivisse observavi. si Nulli bi e. c. pcriptieumonias tanto periculo stipatas vidi, quam in Insubria ; nulli bi febres typhodes tam lethales, quam Viennae; nullibi phthisin pulmonalem tam celeriter mortem accelerantem, et morbos axibriticos tam rebelles , quam tu Lithuania etc.
98쪽
PROLEGOMENA. 79 medicus tunc aut levem, aut graVem morbum
praedixerit hoc illi maximo vitio verti solet. Nemo melius praesepia circa prognOSin in morbis acutis tradidit CL PEZoLnio 5a . Securum, quoad ficri potest, uti jam monuimuS, Prognosticon hisce in morbis ex constitutione annua, vel epidemica desumitur. Constitutiones videlicet hujusmodi ita in indolem eorum influunt, ut Saepe Signa, quae in quadam epidemia lethalia sunt, in alia opti ini augurii cernantur. Si tandem quis in re medica indubius canon datur,iS crit : si quando symptomata, quae tantum 'ersus finem morborum acutorum Cum levamine Currere Solent, e. c. sudor universalis, uringscdimentum exhibens, sputa, surditas, Somnus etc. jam ab initio eorum observantur, graViS-simam, vel saltem rebellem aegrotationem expectan. Paucas enim exceptiones in diuturna praxi numeravi. E Contra non parum ambigua sunt quac circa criscos doctrinam a multis traduntur.
6. Extra dubitationis aleam positum quidem
est, morbos aCutos Praescriptum curriculum plerumque absolvere, et determiuatis sere diebus
dies critici , quarta scilicet, septima, undecima , decima quarta, et vigesima prima, Vel
99쪽
8o ROLEGOMENA. Sanitate, Vel morte terminari, vel in alium morbum transire. Similiter utpote veritati consonum Observatur, exitum selicem morborum acutorum Saepissime Cum evacuatione una, Vel
altera, aut, uti Cl. REIr. optime docuit 53),
saltem cuin Phaenomeno aliquo exstraordinario
conjungi crisis). Ita nequaquam in dubium
vocare licet, plerumque Varias Crises per varia
et propria Phaenomena Signa critica adnuntiari; e. C. sudorem criticum per cutem mollem, Prurientem cum pulsu undoso quaque lare pulsatione Crescente, et alvo ClauSa, urinaque pauca: urinam criticam per Ventrem Constipatum, Sudorem nullum, aut exiguum, deponendi lotium frequentem stimulum, et ardorem mingendo :diurrhoeam criticam per horboryginos, dolores abdominis intercurrentes, frequentes ventri S Crepitus cum pulsu tam vi quam rhythmo, inaequali: γistaxin criticam per pruritum narium, pulsum dicrotum, faciem rubram, et alternatim pallidam: somnum criticum per imminutionem inquietudinis, respirationem lentiorem, prosundiorem , desiderium obscuritatis, silentii et . Nec negari potest, de majori periculo saepe conjecturari posse, si in morbo acuto sortiores exacerbationes alternis diebus exhibente, sortior
100쪽
exacerbatio eam in diem incidat, qua morbus solvi debet, et viceversa; cui observationi quodammodo doctrina dierum indicantium innititur. At longe abest, ut haeo omnia ita certa Sint, ut iis systema superstrui possit. Primiam enim animadvertere oportet, initia morborum Saepe Valde obscura esse, et adamussim illa determinare ab arbitrio tantum medici pondere. Quoad signa eritica sane iis nil sallacius, prae- sertim si de pulsu quaestio sit. Vix enim um
bram pulsuum semioticae, qualis a Bonoευ 54),
Nec ea, quae in diebus , sic dictis, indicanti
bus occurrunt, plus nobis impertiuntur , quam conjecturandi facultatem. Verum tamen fateor, me doctrinam eriseos, et dierum criticorum in genere eo magis Confirmatam observasse , quo
5έ Becherches sur Ies ρouis Par ramori aux crises. Pa iar II. 55 sal sur Ies potiis par ramori aux asections dea principaux Omanes. Paris I 67. 56 Novae observationes circa crisium praedictionem ex Pulsu. V ennae I 753. 8. 5:) Idioma delia natura Iesa. 58 Operae pretium esset, Persarum et Sinensium observationes circa pulsuum doctrinam propius nosse. Limites Imperii Bossici opportunitatem ad hanc notitiam nequirendam osserunt. Videatur interim, quid GMELis reserat: Reiae dureli Russianae 3. B. S. 8.