장음표시 사용
11쪽
pr oposuisses poterat non sine celeritate orsre , plurima in medium proserre,&auditorem etiam doctum admiratione replere. Qui interim nunquam fuisset in forum venire ausus, reos tueri, Causas agere , de lege aliqua vel ferenda, vel antiquand a in ampla Iudicum consessu cum aduersario congredi . Nouerat ille sua bona, nouerat quibus stu- dijsse ab ineunte aetate dedidisset , nouerat satius esse cum securitate tueri veram laude, licet non adeo late patetem, quam maiorem affectando,eam quam iam erat adeptus,amittendi periculum subire . Nos vero sic Isaei Eloquentiam, sic caeteros dicendi Magistros extollimus, & meritis laudibus ornamus, Ut studiost iuuentuti simus auctores, ut ad illam Eloquentia adspirent, qua possint Ambcis prodesse, rem suam promouere, patriam ornare, Principi , ubi ad honorificu aliquod
munus fuerint vocati,inseruire. Huc, fateor, tendimus, huc arcum orationis dirigimus,
dum perm ultiplicem usum in vita ciuili ciuilem Eloquentiam gigni,atq; augeri disputamus. Et simul ad alterum transimus,quod causi; nostri muniendae pretstruimus, ad Pru-A dentiam
12쪽
P RIMA. st Identiam scilicet,sine qua si quis speret se posse veram laudem ob Eloquentiam non Vmbraticam, sed ciuilem adipisci, net ille in maximo errore versatur, & tandem se in magna rerum cognitione consequenda opera per didisse, quando emendationi amplius nono fuerit locus, dolebit. Si nihil est tam se ctum, tam rectum, tam iustum , qudd absq; modo si fiat, reprehensionem non mereatur, absq; p udentia in molestissimam garrulitatem degenerabit eloquentia. Et ille rebus suis optime consulit, qui cum ea, quς didi-ςit, tempestiue proserre nesciat,saltem sile
do, se prudentia non destitui ostendit. H e
causa est cur modestia iuuenes , silentium mulieres decoret, quia impetu cum ferantur, dum multa loquuntur, molestiam audi. toribu , noo adserunt voluptatem. . Hino
etiam factum est, ut dixerint viri sapientes fieri non posse , aut saltem difficillime posse. Vt quis multa, & bene loquendo in med ium adferat. Vir namq; prudens, non quicquid in mentem, dc, ut ille dicebat, buccam ven r,t, effutir,sed secym prius habitans sensa an, mi velut ad lancem expendit ,: cauetq,.dili B a gentia
13쪽
gentissime, ne cogatur cum pudore, eum d decore *pius repetere illud: Nolim dictum. Cur quςso , Auditores optimi, prouida rersi parens Natura, duabus auribus, Uno ore hominem instruxionisi quia voluit hoc artificio indicare plura esse audienda, atq; adeo animo reuoluenda,& supputanda,quam ore emittenda , ex quo quidquid semel fuerit profectum reuocari non potest, redire nescit e, volat per ora hominum,& Missime v de commendationem sibi quis pollicebatur& laudem, vituperationem colligit non facile obliterandam, . Hic itaq; omnes ingenij vires sunt excitandς, excutiendus vetemus . diligentia adhibenda non vulgaris squandoquidem de re maximi momenti agi tur,de eloquentia ciuili,ut si magnam rerum cognitionem fuerimus consecuti, in rem praesentem, quibus fuerit opus, rationem as. sequamur depromendi. Hic nonnulla omittuntur. Laurentius Medices ob animi magnitudine,& acrem eloquentiam praecipue commendatur. ille ipse, cui quod artes, quibus eleg ter urbes instaurantur, regnent, Europa,nisi ingrata
14쪽
ingrata esse velit , imputet necesse est. Is in maximo discrimine constitutus , illinc furentibus in populo hostibus, hinc Rege Neapolitano arma parante,quo quςso cofugerit, existimatis auditores iam scitis eum ad mloquentiam tanquam adi secram anchoraim se recepisse feliciter. O egregiam mixturam, quam in animo ipsius fecerant ingenij celeritas, mentis erectio, promptitudo in proferendis ijs, quibus opus esset. Breuiter dicam,
ita erat eloquens , Ut magnanima prudentia
esset instructus. Regem Vltro adijr, quem nosolum flexanima oratione placauit, sed eum' ita sibi conciliauit, & in suas partes traxit, Vt ipsius auctoritate interposita in pristinum, , imo maiorem splendorem restitutus fuerit . Eant nunc mortales,& si Dijs placet,prude tiam ab Eloquentia seiungant, imo cogiatent nullum esse maius homini cum dissicultatibus luctanti munimentum, quam si sciat
causam suam tueri ita acriter,dc intrepide,ut in alterius beneuolentia omnem tuam spem collocare velle videatur. Dici namq; non potest, quantopere delectetur is, a cuius Volu
tata pendet nostra incolumitas, si audiat ho-
15쪽
minem collecto animo stringentem tela rationum caut vehemeterilibere,ut eius dicta
ad minimum usq; verbum a profunda sapbentia dictata cogatur apud seipsum fateri Habemus nos, qui in Etruria degimus, quando de maximis virtutibus sermo esti v α praesertim potentissima eloquentia, habemus, i quam, exempla, quae Graecis sua tantum mirantibus , & multa fingentibus opponamus. Etiam extra Romana historiam suppetunt domisplendidissima ornamenta,ad quae non dicam imitanda , sed post longum interuallum sequenda non poterunt assurgere nisi xgregiae mentes. Inter quae circumspecta Amultiplex, & expedita eloquentia. Cum florentissima familia quae imperat, non in
terrupto more Coniuncta est. Serenissimus
Magnus Dux Ferdinandus Secundus,sub c ius dominatu floret haec regio, itaὁ perpetuam laudem ex itinere , quod anno praete rito suscepit, reportauit, quod licet iuuenis posset quibuscumq, de rebus, quarum incideret mentio prompte, apposite loqui, Vt semper agnosceretur, & Magnus Princeps,
magna rerum cognitione supra aetate
16쪽
proitus', & cui perennis dicendi felicitas iii
omne momentum suppeteret. Certe viri insignes, quibus contingit ipsum alloqui, in eiusdem admirationem rapiuntur, quod accuratissime observet, quod sua dignita tem decet , &.tamen tam placide, tanta cum, facilitate, de omnibus ijs , quς in vita ciuili euenire possunt, colloquatur. O nos beatos qui prudentiam cum eloquentia coniuncta volumus. Nam si nulla alia ratione niter muri quis non illico nostrς Opinioni, quanti Serenissimi Domini tuetur exemplum, ain plaudereti Ita expeditior ad tertiu transgredior,ne vos per multas cogitationes detinea, humanissimi Auditores : Vt quia eloquens
nequit esse, qui nonisii prudens,& pruden-tςr nequeat aliquis loqui, de quibus nulluusum habeat, hoc Eloquentiet studiosus statuat secum oportet, viri ciuilis omnes pamtes sibi peruadendas, nullum non hominum genus cognoscendum , in omnes formas se vertendum . Eloquentiet propria laus est, varios motus in animis hominum ciere,huc illuc eos impellere, quaslibet opiniones menti ipsorum inducere, quet rebus nostris pro-
17쪽
sint, commoda promoueant. Hoc Vt quis consequatur ex animi sententia, annon illorum ingenium, quos alloqueris , diligenter est pervestigandum Z mores indagandi con- silia excutiendar Hinc quibus rationibus moueri, duci, trahi possint disces, hinc quibus artibus in tuas partes inuitari possint, vive-niadassequeris. Quod si imparatus, si destit tus praesidio,quo semper se muniuerunt mortales,ad suadendum accedas,non solum qui quam proficies, sed irritabis potius, inuidia , odium in te derivabis,quos accessuros sper bas, auertes. Non alia profecto de causa magnus Aristoteles multiplices hominum mores ex aetate , dignitate, alijsq; descripsit, qua ut id ipsum, de quo iam loquebamur,indicaret. od si quis illa, quae de varijs hominu institutis docuerunt Auctores, satis esse ad mloquentiam putauerit, se consilium magnorum virorum non assecutum ostendet. Primum namq, no omnes hominum mores d
scripserunt, quales sunt illi, quae a regione,in qua quis natus petuntur. Ut enim aliter Itali aliter Germani, Galli aliter sapiunt, Zc inter ipsos Italos varis sunt pro diuersitate locoru
18쪽
propensonescita variandam cum ipsis agendi ratione nullus omnino dubitauerit. Non igitur poterimus esse contenti ijs , quae a dicendi Magistris hactenus tradita fuerunt . Praeterea, Vt fateamur lectionem librorum
utilem esse ad prudentiam, sine qua Eloquetia consistere nequit, consequendam , min, mam tamen partem eorum, quibus opus est ad tantam rem , libris contineri , contendimus, dc affirmamus. O paupertinam, o iei nam, d trepidam, O intempestiuam eloquentiam, quam soli libri suppeditarunt. Ex solis libris qui sapiunt, iucunda quadam ratione
desipiunt . Tollenda tandem de tabula m nus, ponenda exemplaria, soluendum portu, ciuiles undae tentandae. Plus enim prodest ad prudentiam , atq, adeo eloquentiam unuexemplum, Cuius tu pars fueris', quod videris, quam plurima, quae dum velut sedula apis flores decerpis 9 comportasti. Iterum exclamo: o miseros , qui vitam transigunt nihil agendo, dum exempla colligunt a gendi. Horum nomine it idia literarum a ςiuilibus ingeniis traducuntur; quasi homines ad vitam i ciuilem non excitent, non in C struant,
19쪽
struant , ikd hebetes , dc ineptos reddante Homerus ut sapientiae sic eloquenti et communis parens duos memorat, quos pri oculis habeamus si sapienter diserti esse volumus, Nestorem &Vlyssem, . Ex illius orta melle dulcior oratio prodibat - Hic ad excidium Troianorum forte plus Contulit lingua , quam Achilles gladio. Vtrumq; multiplici usu in vita ciuili suisse instructunia
animaduertimus,atq; adeo multum Ioquendo valuisse non miramur. Nestor tres aetates exegisse . hoc est ad nonage simum aetatis a
num pertigisse dicitur qtas enim triginta
annorum spatio a Veteribus circumscribo 'batur senex, inquam ,& Canus fuit Nestor . quia non nisi multa rerum obseruatione ad sapientiae, & eloquentiae regiam peruenitur. Vt vero in Vlysse haberemus vitae ciuilis perfectum exemplar, ut ab ipso disceremus iqua ratione hominum concilianda sit ben uolentia, pericula declinandaciostium fraudes eludendae,petulantia ingenia opprime da, omnia deniq; agenda, Ut per humanae Vi tae infidum mare rectum cursum tenenteS,
ad felicitatis portum pertingamus, Vt Vir lautus
20쪽
tus nobis esset Magister ad sapientiam , &eloquentiam , integro poemate perscripta est fortunae, quam ipsi contigit subire.varietas 3 quae cum omnibus notissima sitivos dii lius non detineo, Auditores, vela orationis Contraho,ad tuta silentij nauem subduco, re vobis, nisi maxime fallor, volentibus, & approbantibus;Eloquentiam con Iecuturo magna rerum cognitione, dc multiplici usu invita ciuili opus esse pronuncio .
disputatio, unu ampi cti, eiq;mordicus adhqre- ire, & Cogitationem non extendere ad plura , qua: rem de qua agitur, Con qui grauiter, & sapienter vera tur in tractatione disciplinarum multa animo Complectuntur , quorum facta inter Scollatione de tota materia pronunciant cum