Speculum optimi magistratus, bene constitutae ac florentissimae Venetorum Reipub. Reverendiss. Card. Casparis Contareni. Cui de Romanorum & Venetorum magistratuum inter se comparatione, Guerini Pisonis Soacij IC. praeclasiss. elegans ac doctus novite

271쪽

B Ram. θVen. Magistratuum st, quod Iulii Caesaris d Marci Cicero, nis saeculo,' similia equestris clara , seu mansit clarissima dici consuevit, neq, eo tempor '' reconsul, vel alioqui senator clarissiniistinguὰ xitui id require is ringui coeperat, ut ahat sena pud Cicer. saeptissime,praecipue in Oratio orem ab ne pro Murena, necnon apud Suetonium

'Rix in Caesare, cilios latinissimos quosque scriptores, quod ideo fuisse suspicamur

quia licet de patriciis familiis omnes magistratus crearentur,idque a Romulo imstitutum suisse testatur Dio. libr. 2. cuin ait,Romulum de muneribus patriciorumst plebejorum,lege sanxisse,ut patricii sacra curarent,magistratus gererent,jus discerent,plebei, quia rudes inope' essent, agros colerent,quaestuariisque artibus peram darent, tamen secutis temporibus patricii magistratus cum plebe communicati suere,1 quidem Sextius primus da

t lebe consul factus est, quod deinde suit

icinia lege cautum. quam C. Licinius, is L. Sextius tribuni plebis promulgarunt. Quin etjam Dictaturam in qua ummus, plendor desamplitudo erat, Censuramqicum plebe communicatam invenimus , nam de M. Rutilius primus Di stator de

272쪽

s terse con arat est reellus uterque ex plebe Censeres secti sunt: quam legem Philo Dictator tulisse seratur, nullusque jam erat magistratus praeter praeturam,in quo patribus plebs invisdere posset, de qua adhuc nulla quaerela . nulla plebis vox exaudiebatur, ob eam sortasse causam , quia cum unus praetori crearetur, eum ipsum locum appetere, impudentiae videretur, itaque cum auehias

deinde praetorum numerus esset, tum neculus magistratus particeps plebs non es set,praetura plebeis hominibus etjam impertita fuit,sic etjam licet Senatores solivetustissima Romuli lege judicarent, ex ceptis tamen causis, in quibus de pecuniis objudicandiim coeptis ageretur, nam de his ad equites quaestio pertinebat,idq; n5 antiquum fuisse. sed equestri ordini tribu tum est aetate Tit. Sempronii Gracchii. Tiberii, Caji Patris, Appianus historiae stilib. i. scriptum reliquit,tamenC. Gracelius Tiberii filius Tribunus plebis legem tulit, quam paucis ante annis rater ejus Tiberius serre conatus erat,ut equites A

li judicarent postea QVervilius Caepio Consili legem tulit,ut cum equitibus, qui antea lege C. Gracchi soli judicaverant. e jam senatore.judicarent,& licet multet

273쪽

De Rom. oren Magistratuum 'postmodum latae fuerint leges de judiciis, omnes tamen ad duo gener judicum semper equestris scilicet, S senatorii or αdinis respexerunt, ut latissime prosequitur Manutius in libello de legibus , Ibgonius de antiquo jure civium Ro lib. a. c. I S. confirmat,ubi de legibus disputant, quae ad judicia pertinebant. Sed & tribunatus,licet plebis seret magistratus, secutis inde temporibus,a plebe ad senatum transsatus fertur, ita ut senatores, patriaci tribunatum gerere amplissimum munus putatem, quod post Sillae tempora ob

servatum invenimus, in tantum, ut extra

urbem tribuno provincias demandari, illisque cum imperio praefuisse,sascesq, Jictores habuisse legamus, origine autem potestatis tribunitiae auetae credimus ab Attinio inventam, qui plebiscito introduNit, ut quem tribunum plebs creasset, is hoc ipso in posterumSenator esset, auctor AULGel.libr. I . noct. Attit. c. 8. Demum Caesares Tribunitiam potestatem ta capide appetiverunt,ut magni muneris loco , proqRegali potestate illis delata sit,quipq Augustus,ne Regis, aut Dictatoris nomen assumeret,etribunitiam potestate Ve

lut sublime fastigium,&Iimma potemia

274쪽

inte se comparatione. ys subnixus foret,per septena ct triginta amnos,per petuam gessit, quam etTiberius in quinquennium accepit, scdeinceps Othodo sequuti Caesares amplissimi,imperii loco appetivere, quanquam tribunitiam potestatem jus ipsarum tribuum interpretetur Anton Vacca praeses provinciae Venaisinae vir clarissimus cini non ambigi, tur, de legib. Alio deinde saeculo sub Augustis, senatorii ordinis homines ab equi Clarissiare,d plebe obscuriore, claeissimorum ti mi sena tulo sejungi caepere. Quam pridem autem clarissimatus hic seperit Senatores separare ab equite,etsi non constet,conje- stura tamen ducimur ad credendum distinctione hanc laeta suis se, quandoAugastus provincias Ita divisit, ut aliae populi, aliae Augusti essent, in populi provinciaῖ

consules mittebantur, S proconsules,Vel et praetores, Caesar vero in provincias sibi ascriptas,partim cosulares partim et plorios, partim et equestris ordinis viros,mittebat, qui praefeci i,psides,&legati Caesaris di sti sunt. Qtiae autem essent Consulares praetoriae, S praesidiales provinciae,in cabce sui operis StraboAmasinus restri, Dicri

quoque libr. 13. histor. dc Alex ab Alex. geniat. dier.libr. a. cap. I. Utcunque sit,

275쪽

vestim. en mi istrarium Mnatores dignitate clarissimos fuisse egaliae,quod ostendit Lampridius in Severo, Qui praefectis praetorii sui, eum tribuisse lenatoriam dignitatem tradidit,ut clarissimi inquit Messent, ct dicerentur, quod iii iure etjam apertissime variis ex locis

probatur. l. 2. C. de his,qui ven aetat. impetr.hinc Ulpianus claram dignitatem tenatoriam esse dixit. in i non est verissi. mile. f. qiiosmet cavs Sc claram personam senatoris vel etiam ejus uxoris. l. sae

minae,ss. de senato. l. curator, E de curat.

furios qui mos loquendi Mustiniani sae, cuiuii pervenit,ut ii, qui supra equestreni essent dignitatem, clarissimi dicerentur generali titulo, constit prima de emend. C. l. I. C, de equestr. digni. lib. I a. ideo clarissimi erant desii, qui senatoria duntaxat impetraverant ornamenta,si senator, vel illius clarissimus ait Constantini lex in I. si senator, C. de dign.lib. E. alios Liana, ebribus clarissimos hic intelligi non oportet , quam qui senatoria ornamenta meruerant, ad clarissimatus enim digniatatem omnes hi referebatur,l. 2. C. de domest.&protech. S l. t. C. de praepos cubiculib. 11. sed ripserum liberos clarissimos censeri atque appellari, & in clarissimatus

276쪽

'tus dignitate numerari dubium non est. dami senator.& l. 1. C. de dignitat. libr. 12.

nempe a claritate generis ut indicat Plinius in Panegirico ad Traianum,dum dicit, An consularis viri triumphalisque filius,cum tertio consul creatur, ascendic, non debiciam hoc illi, non vel sola gene ris claritate proventum. Et paulo post. An aliud a te quam senatus reverentia obtinuit, ut juvenibus clarissimae gentis debitum generi honorem, sed antequam deberetur, offeres Iceminis etiam dignitatem clarissimam mariti tribuunt. Liceminae. ff. de senat. dc sub Heliogabalo scentina quasi clarissima loco viri in senatu venisse legimi apud Laprid. inHeliogabalo. Ubi tamen citra adulatione loquenda esset, clarissimi appellatio his ascribenda

est secundum Ant. Vac. inrub. de Senat. qui Ac senatores sunt, 'ui amplissimos honores ac magistratus gerunt, gesseruγVe, Cicero enim in oratione,pro domo

sua,clarissimos viros principes civitatis sepe vocat, unde etiam clarissimorum verbo designare selent urisconsulti v seros,senatoriae dignitatis.1 sed vi. g. i. F.

de jud.I patronus .ff. de leg. 3. Clarissim .p. uitus formulam ' perstringit Cassiod libr. lusissi

277쪽

De Rom. OPen. Magistratuum J.Variarum Constat inquit jucundum es rerum bonarum saporem, dc utile ambitum laudis, lappetitur per augmeta virtutis,hoc nos studium providiliberalitatis infundimus, ut majbr sit cultus morsidum crescunt desideria praemiorii, claris simatus igitur honorem, ornamenta judi- cii nostri, regia tibi largitur auectoritas, ybeat desexaetae vitae testimoniti,&suturet Esperitatis polliceatur augmentu. Ua-Αpter nihil a obscurii agere patiaris, qui clarissimatus dignitate resplendes, grandesquidem vitae testimoniu est, non ta clarum,ῆ clarissimum dici, quando pene totum de illo optimum creditur, qui tanti sulgoris seperlativo nomine vocitatur.

Sed spe stabiles quoq qui dicantur 'spectabi videndum est, inprimis autem animadie equi vertere debetis, quia Alciat in L speciosas, deverb signi nec non dc Coras in

l. fin. f. senatores,de senat. credunt speehabilem in speciosum idem esse , dc male judicio nostro,nam speciosae persenae se-

.natoriae antiquitus dicebantur, d. l. speciosas, de verbor signisic ab ornamentis senatoriis nempe lato clavo, desideo speciosi nomen senatoribus conveniebat,

nec de aliis temere usurpari debuit, specta

bilis

278쪽

bilis autem titulus , his ascribebatur, qui ex equestri erant ordine, ii igitur qui initio senatores non erant, sed ex equestrib. creabantur, spectabiles dicebantur, ut prisecti omnes, hinc Ulpian. in l. 3. st de off. praef. vigilum cohortibus spectabilem virum ab Augusto praepositum dicit, que Dio .libr. 11 ex equestri ordine suisse scribit, praefectus quoq, Augustalis ex equestribus eligebatur deo spectabilis appellatur, in l. I. C. de privat. carcer i. quinque summates C de decurion. li. IO. Clterum

quia praestet Augustalis imperium quod

ad exemplum proconsulum antiquorum acceperat, late patebat,i. I. V. de ossi .praesech August. ideo illud quoque faetum videtur, ut exemplo ejus caeteri non senatorii ordinis viri, quibus universa Dio , Caeses gubernandae mandabantur, initio

hectabiles dicti fuerint, hoc est, quod

Ausonius ait, praese miram titulo tenuere secundo, convenuint verba Iustin, ani Imperatoris, ni unic. C. de equest, dignitat. dum dicit Equites Romanos secundum is gradum post clarissimatus dignitate obtineres, ideo Cassiodorus, quid

ergo inquit de tali honore sentiatur gnosce, quando praesecti viri pro tot lau-N a dabb

279쪽

' De Rom. θPen. Magistratuum dabilibus institutis, hujus iii remunt prΚώ mi dignitatis,& merito, cum tanta p6paceditur. quae senatorii quoque ordinisipiendore censetur. In formula quoque

psius spe stabilitatis: Optamus nobis Formula Deo auxiliante inquit subjectos varia dispectabi gnitatum praerogativa gloriari,desiderat x-Π- irius probabile genus hominum impressa gratia dignitatis ornare,ut laudabilius nusquisque possit vivere, cum se honores reveredos cognoverit accepisse,sic enim di ad virtutis studia decenter ascenditur, a bonis civibus Respub plus amatur, atque ideo te spectabilitatis nitore decoramus, ut sententiam tuam in conventi

bus publicis spectandam esse cognoscas

cum inter nobiles decoriis adsederis,ut si haec praedicabili conversatione tractaveris,in suturum praemiis melioribus augearis. Id etjam tenendum est plures pene fuisse, quibus imaginaria quam quibus veira haec dignitas contigisset, cuni vel officia alia instar supradictorum spe stabilitatis titulo decorata essent, vel codicillis haec dignitas vacantibus f penumero co-

eederetur.

r. Supra hoc' posterior aetas praesertim vinxς , quo propius ad Iustiniani tempora acco' diti

280쪽

interse comparatisne. At, illustris titulum honorificentiorem adinvenit, ideo de numero clarissimorude spectabilium quosdam secrevit, quos illustres appellarer,ut illos, qui a patriciis consulibus usque ad omnes viros illustres descendebant.l. sin. V. de senator Exspectabilibus autem illustres nominavit praesectos urbi, aut praetorio. l. praecipimus. C. de appellat. l. viros. C. de palatin. sacr.largit,& rer.privat. lib. I a. novas prς-terea quasdam dignieares invenit, aut a parvis initiis ad summa evexit, quas qui adepti essent,illustres dicerentur. Ideo autem dixi de numero clarissimorum racspectabiliunt, quia mos non erat,ut a plebe praeteritis senatoribus desequitibus ad tales dignitates extollerentur, mori autem suille Sc quasi per legitimam quandam consequentiam usurpatum , ut qui illustres administrationes acciperent, si senaxores non erant, ad senatoriam quoque dignitatem simul assumi intelligereetur, multae constitution seges ostendunt,&praecipuea. ultim. C. ubi senat.vel

clariss quivult quosdam ex bis statim senatores censeri, alios post pera stam de inum administrationem, quod si senat

xes,vel ab initio non fuissent .ves per eas iacti