장음표시 사용
11쪽
Nee tamen divisio diei in duode ei in horas . neque horolopia seloi heri ea inveniri pulerant. nisi postquam mutus eorpurum eoelestium magna eum roti, tantia ei iis,id nilnie observari eoepit eoru inque poriodi ne rates nolite orant.
Nun mirandum itaque quod a Bilbyloniis. qui eo eli obs Priatione et rumiderum eientia antiqui ius exeollebant B. Grai et ei duodeeim horas ei prima solaria nee, perunt a. tiue ei rea ol. XXXV. Delum essu viduetur. quum Berosurum Chii ldaeus e patria iii insulam Coum so eoni ulti ibi quo astronomiam doeuitii norno intelligendae sunt xvi . quibus ii inpurum inier urium et Oeensum solis quoquo anni die in duode es in parte
bis horiarius . inulo et m a iivi. Cona ludi tur ergo nimulus horarius ti P. t. mpus diei numero graduum . quus umbra pntulit Amps delitur. Certum P, . numerum horum vi adnum nunmitantem XX, Pi vori imite admodum. oum majorem Plioni sui, P: et negii in lilii l l. r. m. si ll.
12쪽
aequales dixi sol, iur l. oua de re infra pilam disseretur. Constat. Christi lemporibus hane divisionem dii l. pro variis mini temporibus inaequalem. apud omnes populos imperio Romanorum tune subieeius eommuni in ronsuetudine suisse. Iraeei. quippe quorum ioi prcle estiri poruerunt et Astronomi . ei geometrae. gnomonieen egregie exeoluerunt diversissimasque Aol Ariorum formas invenerunt l. Duarum elisis nonnulla monumen in . saeculorum iniuriis erepta, ad recentiora u que tempora sera in Suni: eorum suo loco prolixior siet mentio. Perseelam ita el exe ullam solariorum Seleni iam Graeei Romanis iradiderunt. Aeque Ante a. asi u. e. hoe Delum est. De pri ne ii iis horarum et solariorum. quae suerunt apud Romanos, hae e nobis Plinius prodidii: . Tertius eonsensus 'i tuit in horarum obser alione. - - Serius etiam hoe Romae conligit. Duodeeim tabulis ortus ianium ei oeensus nominantiari ii: post aliquot annos adiectus est et meridies neeenso Consulum id pronuntiante. quum a Curia inier nostra ei Graeeos asin pro pexisset Solem. A eolumna Maenia ad earcerem ineli nato Sidere supremam pronuntiabat. Sed hoe serenis lanium diebus usquo ad primum Puni eum bellum. Princeps Romanis solarium horologium statuisse ante unde ei in annos, quam eum Pyrrho hellatum est.
ad nodem Puirini. L Papirius Cursor. quum eam dediearet . a Palto Suo olum . nTaluo Vos lato proditur. Sed neque laesi horologii rationem. vel ari ille em signis tetit nec unde translatum sit, aut apud quem Seriplum id invenerii. M. Varro primum latuium in publieo se eundum Rostra in eolumna tradit, bello Punito primo a M. Valerio Messalla Consule, Catina eo pia in Sieilia: deporinium indo post XXX annos. quam de Papiriano horologio traditur. anno Vrbis CCCCLXXXXI. nee eongruebant
die rini. e. aa. - et P e l e r di iiii ant. orol. I g. si.', in uenio apud van lIoee i g. an: ..Primum ,ularium. eujus Apud Gra ens montinincouitur. Athonis erui in Pim. Proetum eirea annum daa a. c. n. quihu eum pilunari, vidi iurio limonium Plinii hisi. nai. s. Il. e. In elaris verbis ita Pxpre, um: ..i in liram mi hane rationem ei ipia in voeani gnomonicen. intenti Anaximenes Milesius. Anaximandri ido quo diximus i di, ei-pulus: primusque horologium. quod appellani seiusheriensi line dae inone ostendit ' Anaxime nos xem Meraio riteiler anto illud tempus , lxii. ct Marii ni s v. ba.
13쪽
ad horas ejus lineae: parvoruni tamen eis annis undeeonium. donee D. Mare ius
Philippus, qui eum L Paulo suli Censor. diligentius ordinatum juxta posuit: idii uomunus inter Cengoria opera gratissimo ne eo plum est. Etiam tum iamen nubilo ineorinosuere horae usque ad proximum lustrum. Tune Seipio Nasica, eollega Laenalis, primus aqua divisti horas aeque noeliu in ae dierum. Idque horologium sub ieelu dieavit anno Vrbis DXCV. Taindiu populo Romano indisereta lux tulit D. De temporibus haee sequentibus ita van Beeex:
.. Ab illo tempore ae euratior diei de torminatio Romanis in noluii. ei, eum alie et seientiao apud eos jam ssorero in ei pereni. proeul dubio brevi Graecorum nitorumque inventa ipsi suo ingenio elaborare ei amplisi ea re luduerunt. varia enim solariorum genera. qua apud Romanos suisse ex Vitruvio discimus. circa haee tempora vel eognita vel invenia fuerunt i D. Romani, saltem nobilioro . ullis in lem solariorum experii, illa quoque in villis suis relloearunt. in quibus quippe ab urbe remotis, solaria publiea inspicere non polerant. Neque ingenio aui laboro pepereerunt. ui priorem et simpli-eiorem torma in eorum emendarent eamque redderent elegantiore ina interim non magnum solariorum his lemporibus numerum tuis e. vel inde patet. quod eivorum Romani aliqui meolloea n l. qui ex solario publieo lioram Anniniciaret, vel etiam servum hoe solo nomine alebant. Uuam xiv itaque solaria Romanis eognita nb iisque adhibita ex on l. illa lamen satili negotio exstrueia non fuisse, eerium milii vide iuri lauro ei in pagis verisimilo est nulla adhibita fuisse solaria. russet umbram eorporis ex antiqua eonsuetudine meliebantur. quam ex tithula Palladii dos annis p. C. n. nondum obsolutam sui, eeolligi iuri 1
rs I siti. Isi . nai. L. Vii. e. M. quibuscum eongruit cena ori n. de die nai. e. El.
's Contra haee monendum e l. nullum eorum inveniorum. quorum nomina pomusemmi
Vitruvium quantum quidem seimus. suisse Romanum: et Bailly Ηi L do l) Asir mi . Tum. l. I.. ll. s. i . Characterea pDolorea Graeei. qui eun pieiuntur in nonnulli monumentis horoluviei ini falsa orta rumi, i et Pol r ds q. laudata pq. a ei sos demonstrato mihi videntur. hujus generis opera a i Dio irum . pineibus. lie uel iii Italia habitarent. uex pario quidem erum, pristoria i , v a n n o a ex pet. ast et Martini pg. ll - ista. - In universum ea. quae line rapti Piraelata sunt. brox iter ei iam oui, ita intoniuntur apud Calleolliori te duo itu suo eampane di Cani.
lamen unum praemonendum e se x ideiur: scilic ei persuasit sibi vir di dissimus horologiorum in i reo a inventionem non lungu lompori, praeeuessisse netiam Alexandri Magni: qua opinione pro ceu palus, quae suae assor . ita componii. imanu eonio Dei. ul illi piissint ne insorviant. velorum illo eripio rum do eonirarin eonsensum inio relati Ino et emendationibus nonnunquam nihil rariis infirmare ei everti re udoi. Caelerum ninnium digni sima leelia de horia. de lieliotropio. do horologiis
14쪽
DE GENERIBUS ET FORMIS ANTIQUORUM SOLARIORUM, ITEM DE ANALEMMATE.
II aruin formarum et generum enumerationem pretiosis Sinin in invenimus apud Vitruvium , . cluam secuturus explienturusque simul in inumenta luirologica antiqua quae singulorum generum extant, quantorum quidem nolitiam eum purare potui. eommemorii hο. incipii eam enumerationem Vitruvius his verbis: .. Remicyclium excavatum o quadrato ad enclimaque succisia in Berosus Chaldaeus dicitur invenisse. Simplieissima erat horologii hujusce ratio. Excavabatur e lapide quadrato hemisphaerium, itaque collocabalur, ut planities en lapidis, e qua erat exen villum. horigori litteret parallela. Tunc in puncto septentrionali circuli, quem emici biit interseelio hemisphaerii cum planilio horiton tali, alligebatur stylus horigonialis . radio hemisphaerii longitudine par, ita ut apex styli illius in ipso hemisphaerii eentro esset eoilo ius. dum palet a pie is illius umbram in superficie hemisphaerii easdem prorsus descri-
pSisse orbita S, quas Sol in eoelo. Ranc ob ea usum curvao diurna o horologii cireulierant sibi invicem et aequatori paralleli. singulaquo horum circulorum plana eum planilio horiron lati eundem omnes elliciebant angulum . quippe nequalem elevationi aequaloris. Patet etiam umbram non percurrisso nisi Eo nam quandam hemisphaerii. inclusam duobus ei reulis impleo capricorni et iropico ea neri respοndentibus, quorum et rculorum prior ille . hiemalis, tropico ea pricorni respondens. minus lΗs graduum mnplectens pedi Styli erat propior . alter vero tropieo caneri respondens, aestivus, plusim' ampleetens. a pede styli omnium remotissimus. Pars hemisphaerii ultra hane
orbitam aestivam reliqua, quum ad monstrandiis horas nullius esset usus. Nueci dehntur. ita ut planities orbitae aestivae horologium ei lapidem terminarei: linee autem planities cum planilio horigori inli includebat complemenium altitudinis poli, ut modo demonstratum est; si vero in pidem quadratum e quo horologium prni exeavandum. integrum
animo fingimus, pars illa lapidis intercipienda BR C les. Fig. at ipsam altitudinem poli
nolilia: nequo inveni apud eus. qui post Stilina,itim eandem rem iraelaverunt ullum lare ex antiquitale de ea testimonium. quin e Salmasio ut ex eruditi iniq sudina hausi,se viduenniur de Areli. Lib. lX. e. s.
15쪽
ri terebat. vitam ol, rem horologium a Vitruxit, dieitur ad enesima tuisse ueessum. nam verbum irae is , ve hibri de inelinatione eneli li. e. de latitudine geographien intolliuendum e l. Lineae horarim in frumenti. ut ad indicandas horas inaequales esseni id in ene. ila deseribi bantur. ni ortilla sol iiiii aestivi. orbila sol isiit hiberni, item orbita aequinoetiali singulae in duodeeim paries nes innios dividerentur, puneiaque divisionum eidem horaeeorrespondentia lineis iransversalibus inier Re eoniungerentur. une lineae irarivxorsale . lineae proprie sunt duplicis eurini urne i , neque vero a veteribus opiseibu nil
si onum an iuniinti rum harum linparitui nusquam hiae usquo daliis invenditim. hirona evolvore a ro non alienum putavi. Sint tria plana mordinatarum rei angularium: planumn quas uri paralli luna xx. 33. pli num mpridiani ix. 23 et idamnii ad priora duo porpendii ularosy, et), munia per et nitrum hemisphaerii horologici colli ala. Perpendenti. in superseio hora. luit timuin plane eudem mi do se habere, ae in hemisphaerio evelesti. quiad Psi supra hori Eunisii ui. saetio palebunt rnlionea sequente, r
T m - ora eos (- ig d tu vinubi ii in n. i. a. a. a. a. s: v nllil nisu poli: r. d enordinaliae polare,
quippe ut quationes duae lineam duplieis eursaturno dolerminans Ps unum iii superioribuq aequationibu , d sit eoo initia ludaris. eaque universaliter sumpta a ' nil ' variabilis. notandum est. ne nequalioni , ill ne illis oriaP snni. quum nngulum 1 Db
eonira pro 3 m - s o - q duodeeim puneis intersectionum eum curvis horarii, per lotam periphoriam eireuli paralleli M A aequaliter esse distribui a
16쪽
expressionem mathemat sentia Diti homine suisse videntur. Illis lineas tranguorsales ion-
gens umbra apieis styli liora indieabat. lla quo deseriboliantur in horologii vi persteio duodeeim lineae horarino, Paesque etiam usque ad pedem si ii solebani prodit ei. quamquam intra eam innium Eonam. suam dixi . horas monstrare poterani: et praeterea li eg orhiivio . ni qualori et duoburum tropieis rospondentes. e qui bis A quidem orbila ne silva ipsa lapidis intere epitone forma-hatur. I xstat etiam in unumentum quoddam horologi eum huius generis iii. io quo odibila hiberna non est deseripia. Respondebant horologia ita eomposila sint ipsis proposito, quem Vitruvius his verbis prodii 'i: . . multae varie inies ei venera horologi rum deseribentur rationibus his artificiosis. omnium autem sigii rarum deseripli num quo earum esseelus unus. iiii dies aequinoelialis brumalisque. item solstitialis in dum decim paries aequaliter sit dixi us. Berosus Chaldaeurum iesio vitruvio horologium liueeo iuvenisse dieitur. Si dxeri similius est. simplieis imum hoe genus solariorum iam diu ante Berosusn apud Babilonius in usu fuisse ei Berosum a Graeeis lanium inveniorem irin, e se traditum. quoniam primus merii. qui eius notitiam eum ipsis eo in munieaveris. Est enim hemi- exelsum hoc Berosi illum ille leoisi s. quem Grai es. uero dolo testo, ii Babylonii, ne- reperunt et 't. Anaximenes usum huius solarii ex Asia minori Laeedaemotae in transluli se videtur fAnaximander eonfra. aliquo tempore an lo. gnomonem. ab horolοgiis Seioth rieis. iiii supra diei uni est. distinguendum a ). lam enumerabo monumen hi horologi ea. quae hujus generis eximii, antiquit.
quantorum quidem nolitiam eonquirere posui a*3. Praeeipui hae do re loei ahi ipsa verba asseram: oli primo Oriuolo di iiii eo trurione trux aso nello si avo di una villa
17쪽
quum iriusdem formitu eirea idem tempus in Agro Romano deipeium est. Sextum Romae anno i sa inventum et a Friine. . nequier explientione . quae innitiemalien
etiam ejus rationi s illustra xii. dunatum api. Septimum ill anno i G2 e ruinis Pompirianis Pres una ei a sueti ne ademiae nereulanensis deseri plumostra). nocte pariter ne illud. n a nequierio deseriplum, o marmora Neulpium exi.eontra priora irin Tu senti et prope Romani inventa e simplieo lapide Tra ortitio. Disseri praeterea horologium Pompirianum n eoeleris ea re, quod altitudinem poli 2s- iμ' roteritis. ea plera vero horologia in terris PapAo imperio subjectis reperta.eandem ei reiter omnia villi ludinem poli de A. quae Romae respondei. exhibent.ls Tabula delin ali num I. exhibet tutius monumenti initiginem. quam exseripsi e disseris talion' n tria mini vata nee ex saepius inuisai . quum nee dirum PriationWm viri duoli,strui utrori. neque Ephemerides n l . Bo euvieli Pilitas ipsas enmparare mihi imiis eritia.
li) conserenda inbula delinenti in mi l l. Di et Filiari Antinuitio, ut Athen . Vul. il. rlin p. a. a 3 Epi tulit . quam dodii de hoe monumento ad P. I i. Mauro Sarii. de eripla P i in libris, qui inseripius se,s: Auli quorum in onimenturum Suilogo, L. is. Miletin L lapsini
18쪽
octavum Franc. Peter his verbis commemorat: se non delibo fra questi om- inellerst uno ritrovato non sono molli anni negli Scavi delia Villa Palombara, avendo olire allo nitro particholarita, che lo dis liguono, fra te lineo orario i nonii do' me si romani con elementi gre ei, e nel me ZEo it manaeo con i nomi dei segni det rodia conuitiin. di eui si vella Strabono XVI l. II. So . polri lilio avor qui iungo. - Κ nol D. rho i I ninani quanto imvnvano nullo Provincie di lor placere, partieolarmenio di statue . di pili ure. di vase . o di nitro rarita. lui in irasporinvano in nonan per arriehirno. D i pulthliei. D i privali edisseii. ili esempit sono inollissimi in I linio, in Plutareo, in Cieerono e in ultri. ' ouam eonjecturam an Beeck (pg. si scito salis impugnat: Est quidem invias rei exemplum. eum solarium e Sicilia deportaverii valerius; ni praeterquam, quod Cniann longo propius ab urbe numn quii in Memplii aberat. Romanis illius ne inlis solarium res nova et peregrina emi, eonira vero iem- puro. qu i Romanos inter hi Aegyptius commoretum intercodehni, alquo adeo line horologium
Romain transportatum ilientur. Solaria Rumanis abundo cognita erant nec lamen van Boock meliore explientione dillieulla leni Nulvere ruuntur. Simili nando daequiprius sibi puer, undero non putest Romanos, qui pruvinciarum spoliis elegantioriliusque nanni mentis dile stere consueverant. in nrant reum pnndus. ipsis ninnitati inutile. e medio Aegypto expciri asse. - ipso vero daequierit opinionem persuadere mihi non possum. ipii totam rem impPritia ar illeis euiusdum expliearorumludet. Prinio ineo . quod allinei nil morem illum Romanorum . de quo dieiuna est. legimus quidem apud Plinium L. xxxv ll e. 2. etiam seriori tempure Cit. Pomptium Magnum in triumpho.ipiem de piralis pii. transtulisse horologium. sed lint neu simplex erat hortiiugium. neque e Simpli est Inamiore etinferium. Sed ..MuSeum ex inargaritis. in eujus fastigio horologium erat. Caelorum probat,iliore rem explicare posse milii videor et 'leelurn sequente: Aularium nun ex Aegypto in Italiam Psso translatum . sed pullus in Italiasuhriuatum esse. ul in Aegyptum depnrtaretur. interveniente autem erupitorio Vesuvii esso ubrutum. Constat enim illa tempuro quotannis nobilissimorum Rumniantiam innetuum numerum ex lini in in provincias abiisse. ut muneribus publieis ibi iungerentur . nec lithium est illus quam splendidi,simo domus Auns instruxisso. Aeredit . qu id line stilarium. Suelis ii domino uereulnnensis testibus. e marmure eun seclum est. undue eoncludi potest idem non esse originis Aegyptiaeno. Quia de re ut reritur etiam linit . adii Prusessorem Lepsius, virum elarissimum. optimum nimirum gravissi inuiti lite de rebus Aegyptineis auelurem . qui liniri ianvii milii. ex tantiquit,rihus quidem nulla Dinnino esse monumenia Aegyptiaca marmuri n. de iis veri,. quae Serioris nolit lis innixumi talia marinia ron inveniantur. inpertum esse nn P i morin in Ap gyptum nul ips n. nulmitriti ir quidem . e quia Setilpe hiantur. irali lata sini. Neque ullarum marmoris sudinarum in Aegypto ri Ponti iri lompuro vi l vestigin inveniri puluisse. lnvi uiri in mori monumenin Aegyptineni v ninhnsiris Ilii ii, alia pio e nubiliori quodam genero lapidis ealearii eunsoelii et utrumque
viros cloelissimus. in diludieandii lapidis natura errasse haud prubii bile videtur . euis sirinalii ui e injeelura line solarium in lint in Neulpi esse jussum. ut in Aegyptum. lium, ibi monstraturum isopurinrotur. Fur,ilnia eniti ipsi in ol, murem ili est orbi in hiemialis . qui niam inlerxenil illarii inmitarum anto sinitam horologii seulpturam. Dptimo quidem doeilii Dei ambre t l. do i A. a. T. ll. I g. ala propteron. quod desii in line huminein oti,i in hi hortui. nnii r inpluitendum e Spidum untiquiorem hemieyelii Bero inni larinam exhibere. et ') CL disseri . laudulae pv. d.
19쪽
pure in Meeo. e quesio venno aliora spiegalo eon molia erudirione dat signor Siρ- sano Pialo. Aliud exemplum hemicyelii Bero iani A. Rodo dii linea ii in tabulis. quas editioni suae Vitruvii adiunxit . quod in Anglia apud eomilem os Best Oronglini Boetiam plon asser alum esse ira dii. Denique delinealionem inveni hujusmodi solarii in tabula, quae oppo ita est fronti volumini R VII. libri: Ilii seo Bor boni eo, . de qua ha hee in explientione d tela sunt: L impurinniissi ino orivolo a sole Pompeiano frammenlaton et tuom dello Gnomone e p., io in ei uia di questa. lavola. essendo di genere di quelli invenioli da Bero o Caldoo, formora oggello di nostro NPparate deseri rioni, ne liequali ei proponianio di riuntro i divorsi e pretiosi orologi solari. ehe net Reat Mus eo
i eonservanuet', amen separalas illas deseriptiones invenire nurumquam potui. lnveni denique enumeralionem simplurium monumentorum Antiquorum horologi eoru in apud Caneelliori lora laudato. quorum nonnulla hemieyel in Berosiann esse videntur. nane iamen enumerationem ulterius hic respieere propterea non possum, quoniam ni
euratior quaevis singulorum monumentorum deseriptio ibi prorsus deest Porgii Vitruvius: , Scaphen sive hemisphaerium Arista rebus Samius. seniliae apud Mareianum Capellana 3 D: . . Duippe scaphia diruntur rotunda ex aere vasa, quae horarum duellis si, si in medio laudi sui praeeritate diserim inani. quislsius gnomon appellatur . eius umbrae prolixitas. aequinoctii, eeniri sui extimation odi mensa vigies quater enmplieata ei reuli duplieis modum reddit. - Locus hie a XV e i d. lero et Salinasio eilatus . neque vero usquam explieo iurum interprestitionem desiderarem ibi visus est. . Ex limalione , idem est quod aestimatione. Ppr ..ei ni rum intellige ii-dus est iis sex styli sive gnomonis 3 33. Centri nossi maiio est disiantia reniri A tundo. radio hemisphaerii iii, quali Sisti umbra nequinoetialis. quippe meridiana. in tundum sphaeri eum projeesa aequo lis erit allitudini poli bi si quid om . quod simplicissimum est. stylum perpendie utarem i quod etiam verbo ..proeeri inie ' quodammodo implietiri videtur ei radio hemi phaerii aequalem esse ponimus (et Fig. a.) naee umbra eeniri sui sive ri dii ite lima sono dimensa. h. h. ad radii sui modulum lan sumn ehorda reluia. viete, quater torripolerii per peripheriam ei reuli. eui urum radius esi duplum radii hemisphaerisaal, sive ulmathemallea rasune haee exprimam. e L prolixitas umbrae. r radius hemisphaerii. a 3 Muson nor boni eo. l. vll. honte piatu aut Lib. I l. Ed. Rug. i relii Lugduni Bai. l . Ida. ire. tua. a ' sit vile de Arrii. IX. F.
ait Noque voro intelligi iidum eo. An luna v. huic umbrne eonum tilem. igesimiam quariam esse pariem duplieis peripherino. nam si line exprimPre voluis ei, nimirum dixi, pli apellar eujus umbrae prolixitas duoderies enmplieala eireuli in adum reddit.
20쪽
Si A malueris per umbrae prolixitatem eentri sui aestimatione dimensam intelligere sinum ejusdem anguli. habebuntur rationes sequentes:
unde rum, in at o re prior tamen interpretatio praeferenda esse mihi videtur. Loquitur autem Mareianus Capella illo loco de terrae ambitu ab Eraiositione glanmontea supputatione, eognito stadiorum numero a Syens ad NeroPn. dimenso: elssor hai quid m Etalositiones Alexandriae/33. simplieissima itaque est GHeelura pellam. quum allirrei rationem illam umbrae. subintellexisse altitudinem poli. quae egi Alexandriae a I. Ibidem vero Capella elima Alexandrinum ita deierminai: Alexandria longissimus dies quatuordecim horas aequinoctiales seea l. ' Vnde quum tempori. quo vixit Capella. quippe saeculo quinto p. C. n.. respondeat obliquitas pelipile ti. in ea ' au eolligimus eos ita. Ii' m lg i2a' as i. ig ψsive si in aso aa' 2 . quod satis neeurale congruit eum mensura ejusdem anguli Rupra eomputata. demonis irat enim ha de ipsa di terminatio elimalis Aloxandrini summam subtilitatem a Mat eiano Capolia non fuisse quaesitam. Aeeuralior e Vitruvii praeeeptis gnomonici h)eolligitur allitudo poli quae est Alexandriae haeeee:
quaeum eongruit Ptolemaeus in Geographia ei in Syntaxia D aas et we id ter vi. I. Ra illae is . do r A. mod. Tom. L L. L s. D - 2 . a i id ea quoque re probabilius m. quod Alexaniaria metropolis quasi orat litera.
min. imprimi- Pro astronomiae, illo eii in temporo, quo vivis C pellat quud praeterea vera Pinlomaei. enjun Militi in orat auellaritag. vllitudinem poli. quae est Aloxandriae. ianquatu ele. mentum a immunieum fundamentale. ubique nocessarie Deeurren . Dsser ani