장음표시 사용
41쪽
olarissimeque palei maximum assequi pro eos imi: tune et ii
42쪽
43쪽
eos N . creuero itaque eontinuo N ei - N. decreuero continuo eolg - N . neque enim
N . in ullo minus ergo - N excedet so . Porro habemus: li eos i eos N ii
44쪽
interpolando autem . quum esset
i nee quidem indagatio primum lantum seriet membrum respicit; noe secundum membrum seriei novae jam minus erit secundo membro illius seriei e duabus
antea propositis, quae majorem tune ipsum osseri appropinquationem, pro C a: nam
Sed supra jam vidimus secundum membrum tam parvum esse, ut prorsus fere negligi possit. ulque ulterius in hane rem inquirere profecto importunae subtilitatis neque operae pretium esse videntur Eadem prorsus observatio valet pro O oos l - l. mutato lautum
majorem etiam. quam methodo supra expogito, quae tanquam imagine express est liguruo orali. obtineri appropinquationem. quum sumatur pro d angulus -- i et lig. I 2, observandum ebi angulum a ex angulis et o methodo graphica sine ullo aliam errore po,se inveniri. Fit enim:
45쪽
invenlis ergo ope napnaei anguli; o et ara hahehuntur simul tangenies eorum geometrica a t/ ei i- ad eprium quemlibet radium e reserendae ei erit
eujus sormulae construelio geometrica prorsus nullam ossori dissentialem: invenia vel tlongitudine t. habetur in ig ε . ubi d vera et ipsa solis deelinatio. ρDenique autem illam proponam methodum simplieissimam: exaeie . non Appropinquatione inveniendae ope manaei de elinationis solis, quam sine dii hio veteres seculi sunt. Dueatur (sig. Iaa e puntio Z. in quo seeat peripheriain manaei radius ille, qui ineludit angulum i in L eum radio XX . linea parallela lineae X A sive radio solis aequinoelsali: Pl quo loeo Me i areum meridiani t Ii linea parallela. sit litora Z : tune vero erit angulus Z AX ipsa ei aeeurota solis deelinatio. est enim sin Z AXA. R in sin l. r in gin l. in o. Remo sin Z AXA m siti t. sin . . sin L sin a in sin a Invenientur ita lineae . quas monstruarum nomine eommemortii Vitruviii nempe cet sig. ida An . An . An . An . quippe duelae ex A per punia m . mm . In modo jam exposito doleminata. usque ad lineam in planitia ' B T. Duplex eelerum erit linearum am: M R. et u p usus; nam primum
quidem in Areu meridiani Gn seeant areus deelinationis F m. Fm . t in . Fm respondentes soli in singula illa rodiaei signa introilum faeienti. quibus determinalis habentur statim umbrae meridiana , menstruae BD. Bia. B n. nn - deinde vero lineae dictae. ultra e . R. P et ue productae usque ad p . p . p . p . praebeni projeelianos eireulorum parallelorum soli in dieia signa introitum laetonii respondentium. Inveniebant ergo veteres ope manaei de elinationes Nolis, inde vero pro-jeelionem paralleli solis. ening ope methodo supra exposita tacito determinabant amis
46쪽
plitudinem a reus semidiurni: hae in sex paries aequales divisa habebant eliam angulos horarios solis, singulis horis tempora lihus responden legi revera ergo omnia. quae ad solaria deserit,etida opus sunt. ex anniem malo depromere poterant. Iunc manaei usum ne Au Apientias quidem est Delanthre. vir en plerumaeulissimi ingenii elarissimusque astronomiis: quanquam enim tam parum ignotus ipgi hic Vitruvii locus, ut eum verbum pro verbo fere in historia sua voteris a tronomiao Galli eo fierinono irans Scripserit. lamen de manaeo nihil omnino observat. nisi . difficilem esso inventu hujus nominis originem vel signi flealionem. Scripsit etiam Ptolemaeusi summus illo totius antiquitatis astronomiis librum de analemmato leuius superest tantum versio tali nn Cοmmandi nil h. e. ilo mei hodiggraphicis solariorum deseriplioni inservientibus. quem explieatione donavit DPlambre D: fusius quidem singulae harum molliodorum partes in illo libro tractantur. Sed ipso Delambro teste obsura et impedita est Ptolemaei expositio. Contra negari non pote leoneinnitale set elegantia exeollere analem malis deScriptionem a Vitruvio propositam. , Tomo II. pg. 5 II. lilia. de l' A. a. rime II, L. iv, ehap. Id.
47쪽
MONUMENTI IN MUSEO BEROLINENsi REGIO ASSERVATI EXPLICATIO.
Emii lane monumenium in ira spatium horum deeem annorum vir illustrissimus ierit a ris Roma de rerum antiquarum merea loro Veseovali, Romaque Berotinum ai- tulit. Exseulpium est e marmore liolieo. Forma eius illa est. quam exhibent deline liones xli. A et B. Dimensiones ejus modulo Rhenano deeimali expres,ae haeee
E plausi se gxee' exeavatum est hemisphaerium, euius in superseie eone vado eriptae fiunt lineae . quarum aeeuratior imago eonspicitur in adumbratione VIIl. A. Istius exeavalionis pars quaedam egeaetione delota est cum lineis in illa parie deseriplis. iiii et eonspieuum in adumbratione: quippe quo loco tenuissimus erat lapis l. iam quum integrum adlinc esset instrumentum. vi quidem e disquisitionibus agit noliticis infra insiliuiis palobii. foramine instruelus. Exhthei etiam ipse monumenti hujus adspeelus i et adumbrationem VII. B. in latera postieo laeunor quadrangulum eui sino dubio inserta tuit labula me allica. subtiliter perforata eo lueo. qui respon- d. hal intorseelsoni orbilae aequalorealis et meridianae in sui Prseio hemisphaerien . de quibus statim exponetur. lnveniuntur es iam duo Adhue Ioramina angusta lotam mari moris erasgitudinem perierebra alia. quibus inserebantur proeul dubio melilone volelaxi latiniam molollienni alligonies. .lam. horologio ita eonstitulo, ui positeum eius loliis ad meridiem speciaret. per subtile illud soramen labulas me allicae. eui responis dehat api riurn quaodam lapidis. immittebatur in hemisphaerium radius solis projieiρ-
48쪽
hal qua in Hua Ruperseie eoneava minutam solis imaginem . sive orbieulum illuminaltim qui ut praeeisior etiam terminetur. addita erat tabula metalli . intelligitur. hujus orbieuli per hemisphaerii superseiem motus respondisse eoelestibus orbilis a sole
Eiusmodi eurvas a radio solis. per foramen illud immisso. in superscio homisphaerii eoneava deseriptas repraesentant lineae in marmore i xseulptae . quippe eurvarum quidem diurnarum cet sig. IBI oti . solstitialem aestitiam. ζησθι xv xx. o. c. r. aequinoelialem sive nequatorentem. α β γ am solstitialem hibernam - eurvarum horariarum vero eti primam ab ortu solis. r a Semeundam. i. yr tertiam, quAriam. Eva quinioni, onD P seviam sive meridianam. septimam, octavam. It o. r. nonnna, q. β. deeimam. α. undecimam, quarum quidem ierita. sexta ei nona a sculptore levibus notis n/, n '. n distinetae sunt. quippo di idonios totum illud duodeeim horarum spatium in quatuor paries aequo le ,
omnium enim notatu dignissimum est horologinis D e. v leum int ae metera hiastiae genaeae a uian Ttnnt inaenmmenta antiquis. naen tior ae gemueo re quinae et in inon ir vime. Nec lamen hoe mirum . Ralis enim
eonfiat astronomos vel ros. agirologos tuo omnes et gnomonteos. insuper habita horarum eivili observationρ. aequinoeiinles solas ad usum eonipulatione quo sua, nil hibuisse. Ilae enim in parte eonsuetudinem eivilem horarum modo ereseentium modo de-erescentium seculi non sunt. quae methodis suis et oli servationibus erat ineommoda ei eontraria. in determinandis eliam lorarum elimatibuq uti soleni veteres seriptores' i numero horarum aequinoelialium. quas eoia linei longissimus dies, quod etiam eonfirmat. salis vulgatum sui go horarum aequinoetialium usum et notitiam. dam vero sexeentav eausas imaginari possumus. quibus addueius tuerii vir astronomiae vel genethlialogiae
iudio dedi lug. ut eiusmodi horologium at quin Deliales horas diseriminans vel exeogii verti. vel sculpi iusseriti
Praeter lineas modo enumeralos eonspieiuntur nonnullae a line: ce. ur. r. rivis ris has vero a Reeunda manu additas esse. monumenitimque, quum
proseiseeretur primum e manibus opifieis, eas ianium lineas exhibuisse, quae eonspieiuniur in adumbratione VIII. R. omni dubio exemplum mihi eonstat. Nam primum quidem hae lineae ah antea enumeralis elegantia seulpturae evidenter dissuerunt. iisquenoinbiliter sunt interiores. ineptia vetuit ei inuexeret ala manu inei a . ila ut ineerlaetiam sint punela. in quae desinunt: quod maxime eonspicuum in lineis is hi a. : ibi themtea quasi Oxploratione primariae eurvae a seeundis distinetae: a iuna pluviales ''s et Plin. Flisl nati Lib. Il. e. 5. Lib. VI. e. D. - Mare. capella Lib. xl. inii.
49쪽
enim . aeido earhonteo saturatae . destillantes in rudera el eongestiones terrae sub quibus latebat hue monumentum, ero serunt v. e. snem lineae, eui apposita est li-iera dum resistebat iis linea ir, si, illi quidem proxime adjacens. sed primaria ei propterea prolandius et elegantius marmori in eisa; similis interlitudo th omnibus tota harum feeundarum linearum finibus observatur. Deinde etiam lineae hae se eundae ex parte hymmetriae repugnant. deest enim linea. quae respondeat lineae a T. Denique vero computatio Astronomica insta in sillula. omnium eortissima pro-halio. non solum opinionem hic propositam eonfirmabii, ged eliam revelabit, quem ad finem additae sint hae ruriae secundae.. Eadem disquisitio doeehit instrumenium horeo omnino non summa eum Sumtililato horas monstrasse. accuratamque exhibebit mensuram errorum . quibus hoe horologium in horis monstrandis erat obnoxium; hi tamen errores ex speetandi erant pro
eale illo ei ines hodis vel erum erum tronomieis minus exeuliis.
Ibidem demonstrabitur horologium pro altitudine poli, quae est Romae. fuisse deseripium: sed harum rerum . quae explicatu dignae videbantur, commemorationem hie jam anteeepi, separavique ab earum probatione mathema si ea iii gratiam antiquariorum s siquidem speraru lie et lare . iii hoe qualecunque opuseulum nonnullis eorum, uialiquid novi proferens, evolvere placenti ne illos ieeturos mathemoliet, expositionibus ut importuna mole impediam. Monumenium hoe unguibus leonis ornatum ei quodammodo sussulium est. Similos videntur in nonnullis aliis monumeniis horologie is, quae ex lani. tiaud scio an fortasse eontulerii ad eligendum hoc prae eoteris ornamentum nexus ille . quem nonnulli antiqui talis investigalores inter nabilis in nereulis et eursum solis obvium deis prehenderunt 'ibi eui lamen eonjecturae nimium momentum tribuero nolo. ouum deniquo exeavalum huius instrumenti hemisphaerium, quod in eonstituendis eae ieris omnibus homJogiis similibus v. e. hemie3elio Berobi et seaphe opponebatur moridi ei. speetaret versus septentrionem, radiosque sol per posti eum latus in illud transmille rei. solarium hoeee an libor eorum generi iure optimo adnumerandum
50쪽
EXPOSITIO COMPUTATIONUM ET METIJODI IN CALCULO INSTITUENDO ADI IBITAE, PUIBUS FIRMATUR EXPLICATIO MONUMENTI I in PROPOSITA.
Primum hie est negotium do terminandi singula puneia distinetici ra in sui edificio horologio obvia ita ut ad Oleulum possint adhiberi. Illine ad finem invexligail primo lora planetum M ilig. 36 , quod medium est lolius supersei et sphaerie vidistinguendum ab ejus eentro . Tum dimensus sum eliordam angulo Mo responden lem. h. e. a punelo M ad marginem hemisphnerii exiensam, quam invi ni in Ma. qui numerus pariter ae eelerae dimonsiones hoe in eapito oceurrentes reserendus est ad unitatem doeimae pariis lineaa e divisione Rhenana deeinanti. Inde si radium hemi phaerii designamus litera R. sequiturehoida sos in i a n a . sive R in dat.M. Deinde ut planetarum in hamisphaerio obviorum loeoR determinarem. bitia, pro singulis punelis dimensus sum chordas . alteram a puneio deforminando p adpuneium M. alteram a p ad polum hemiSphaerii propiorem. aut meridionalem P . aut septentrionalem PD, ex len Ram Ilarum eliordarum mensuras lahula haeeee eontinet. Tab. i. p. p