장음표시 사용
31쪽
monumento antiquo a Franeis eo Peler deseripio. de quo supra expoRisum est ii. Sane quidem diseus in planitia externa tantum forma iune a peleeitio digeri . nee de eriplione astronomiea. sed quii seendum in eoiseelura. diseum in planilia e so horologium, de quo supra egi. donee sorsasso monumentum defeeium erit magis propridelia m. quam illud, dises in planilia nomen sibi vindieans. Deinde pharetrae nomen optime eongruit eum figura solariorum deseripi rum in planis iv. e. parietibus, vertientibus orientem vel Oeensum speeiantibus. Illius eoieeiurno jam a Baldo prolatae pretium non intellexit Maelin i. Baldi tamen verba repelii et . . Engonalon denique ei gona reli P. quae ab angulo fro vi nomen due uni. videntur esso horologia is P eripia in planis vertientibus. quod in eludebant eum plani meridiani vel primi verit lis angulum so gradibus minorem. tortasse etiam in planis ad horirontem sub eerlo quodam angulo aeulo inelinatis. Extant prioris quidem generis monumenta. Nescimus quomodo disserant inter se non relio ei enmnason. Engonali nomen apte eli in eonvenit in instrumenium, quod plura exhibebat plana inter se varios angulos in eludentia. quibus in planis singuli rum de Neripia erant sularia: qualoosi horologium Phaedri Athenis 'ai. Similis etiam horologii ad umbrationem in pome- iusto quodam eo di eo inveniri eo inmemorat Martini AE . Neque vero proba, ii milii quidem Martini alibram . qutim proponis. conjecturam . plagoianu nomen repetendum esse a re u ei indieare uoreulem in genua subsidentem. qui portaverit ipsum horolqgium: alienior enim est haee res uel, ipso horologio eiusque deseriptione . quam ui ornatu, illo mere externus Ningularis solariorum generi proponendi Vitruvio eausa fuerit. Deseribendorum horum solariorum praee 'pla mathemati ea a Delanthro astronomo elarissimo tanta eum diligentia tantaque eum subliliinie sunt exposita' hi. ulnihil revera desiderandum illum reliquum feeisse . nee protei lo in o. adole Reentiatum. ionii viri disquisitionibus aliquid ad dero posse eenseam. lui primis digna mihi visa est admiratione indagatio. qui in insitivii 'i vir illustrissimus ei rea eurias horarias do appropinqualione . quae obtineatur lineis reeiis, eurxarum illarum lora introdue iis . Coii- spietistitur enim in omnibus monumentis antiquis hujus generis lineae reelae loco eu
32쪽
. dam ad monumentorum horum enumerationem iranseundum es i. Perseelis imum
hulurum tormae horologium exlal in turri oelagono at veniorum Athenis, eonsilii ex oelo solariis. quae in singulis iurris illius p/rietibus Suni deseripla. primariis otio eoeli plagis opposita. Mathemalien expiseatione illustravit hue monumentum Delambre loen laudato ' i pariter ae monumentum alterum Allienis a Phaedro labricatum Delambro etiam explicuit ipl monumentum ieritum in insula Delo inventum, elaturum lamen alii ludinem poli inventi ai , quae non eonvenit Delo. euius latitudo geographi ea esteire . a '. sed potitas Alexandriae: orientalo est, nee lamen ne eurate pria oriente deseriplum. sed iia. ut in eludat planum eius eum plano meridiani angulum e o. ouarium monumentum eo inmemorat vir doelisa. Set telo his verbis iii: ornstammento publilienio seneta illustrarione dat Signor Cario Antonini uel Tom. 2. dei Condelabri an licti Tav. lo. Esiste questo in Tivoli. ovo su irosilo. nella Casa de Angelis. Ma per quello, che pus rica uni Si da questo lacero avongo. Eembra puliosis uti orologio Verile a te do et in ante e non essendo vi traceia ne di meridiana. ni di gnomone. si riehiederelibe una faliea improba per trox are in laillud ino. n eui apparitene. e suppli rei it reflu, eho vi manea. Inveni denique apud Gruierit in pg. Iaa. a delineationem fragmenti. eui lineo addita sunt verba: Romae, horologii solaris. aut alterius instrumenti astrologiei fragmenium. in mali solaeo Augusti. in Campo Martio. Sed fgura in hoe monumen lodeseripla polius genethlinea esse videtur, eerie quidem non solarium. - quo etiam huc reserendus usus ille. quem addidii Augustus obelisco ei, qui erat in Campia mar-l in lai. usus enim a Plinio deseri pius mero est gnomonis. neque horis monstrandis insemiebat. iiii etiam docuit x an neo ex lat. De Apollonio supra expositum. Patro eles. peleeini invenior, si quidem Maris lini a i a uel ori lati siles habenda . e pleioribus Graeeiae fuit celeberrimis. vixitque ei rea ido Sivati Antiquities ut Athen, Vul. l. cliop. a. ire io. li. et Sa lina si iam
in Sol. i g. s. h. E sqq. De veniis et eneli plagis. quales diseri minabani voleres. et dissulanil. Fri Pt ior ire. 1 - 2n, praeeipuo veri, disseriationem duelissimam inalignaralem nuriore
33쪽
ol. XCv. At lieoni hae quidem in re astronomo superare velorum geri piorum nolitia antiquarium doelissimum. Nam mihi quid in admodum probabile videtur inveniorem illum Pa iroelen fuisse potius eum, qui sub Selen eo Niratore mare Indi eum e lasso lustravit. earumque regionum praelatius fuit. geographiae imprimis peritus. eui ei prae omnibus aliis iidem esse habendam Siraho existimat. Pausania iesie Patroeliis quoquellario an idem ne Patrocles. quem Strabo eum memorat. triremibus Ptolemaei Lagidae aliquando praelati: nautae vero antiquitus, ut hodie etiam, astronomine neeessario peritissimi iii. Duid suerit an liboreum varii variis eonioeluris assequi studuerunt i s. quas ropeiere hie nolo. quoniam nulla earum veram huius horologii sormam deprehendit: eonira vero spero lare. ui sequentia seeluris evidentissimum arrideat. monumentum Berotinense. mox a me explieondum. antiborei nomen iusto iure sibi vindieate. tia quo ipsum omnium optime reelissimeque . quale tuerii an liboreum . demonstrare.
Lon eludit Vitruvius his xerbis:
liem ex his generibus viatoria pensilia uti si e reni, plures serii in reliquerunt. Roxora haud distieile est imaginari eodem genera solariorum . quae hue usque portus iraia sunt. leviore quadam e materia e in secia, vel minora, lolemque in modum susponsa annulis vel evitellis, ui proprio pondere deorsum duella eam a sumere possint positionem. quae respiciebatur Pliam in eo usiiluendis in trum Pnlis ponderosioribu . Est enim quaestio meae si alien . immo plurima ex parte fleralis innium Pxperimentis solvenda . emeti radi Auspensione eorporis gravis eandom ejus positionem. Re sultura: animadvertendum tamen Sula suspensione 3 determinari tantum positionem an is illius. quem fingere possumus duclum per duo punela: alterum suspensionis. Alterum veroeentrum gravitatis iosius instrumenti, ei rutari adhue posse instrumentum ei reum axem illum indolarminato per omnes ago gradus. Addendum ergo est niterum quali eun qtieariis elum euius ope simplici facilique modo ea deprehendi possit ari naulatis etiam inis strumenii eonsuluito, quam poscii usus horologio propositus. Salis linium est. varios hoe assequendi existere modos, sed iam veteres admodum ingenio e ejusmodi mathiis namenta sexcogitasse e monumenti antiqui Jam eoni memorandi fabri ea pereipimus.
observandum etiam , vini oriorum nomen non esse reserendum ad magna
34쪽
hani horologia res .ctoe Mim elisi noti, HI M. . de quihus Supra expositum: eonita viatoriorum usus angustioribus limitibus eircumseri plus, erant enim uni tantum et eertae
altitudini poli adapinia i quod iterum monumenium illud antiquum nos doeeis. Tamen minoribus in itineribus horis ramoseendis optime insemiebant, quum intra quingenia stadia iii minorum pra et pue instrumentorum aberratio, quatenus quidem pendebat amulata alii iudine poli, haud esset notabilis.
Iam transeundum ad ipsum illud monumenium antiquum. quod huius solariorum generis ex lat. lnvenium est fodiendo Porii eis anno I 55 et D aeeuralissimo doetissimeque deseriplum et explieatum a foetia Reademiae nereulanensis l. qui mathemali eam etiam instrumenti construetionem examinaverunt Mathematicam lamen eorum indagationem eritiee peri iravit . eamque magna eum subtilitate iteravit van Beeeh. si Forma metalli hujus pernae speetem exhibe l. euius in altero latere . eoque non aeeurale plano . deseriptae Suni lineae horologie e. eius vero enuda. gnomonis instar. umbra sua in illas lineas projecta horas indicabat ij. Conspieiuntur enim in hue metallo septem lineae verit eviles . quibus ineluduntur sex spatia . hinis mensibus singula respondentia, quod etiam indiealum est ab opis eo instrumenti. apposilis singulorum monsium literis initialibus: eonspiciuntur praeterea septem etiam lineae iransis ersoles. quibus ineluduntur sex spolia. hinis diei horis temporalibus singula responde ulla, ita ut suprema harum linearum i sola illa. quae - nimirum - eonspieitur reelai respondoni soli ex horironte emergenti vel sub horirontem se demergenti, infima soli in meridiano eonsis lenii. Usus vero instrumonis hier suspendebatur ex annulo suo ei vertebatur deinde eirea axim suspPnsionis, donee projiciebat umbram suam apex ea udae in spatium mensi lune ipsum eurre nil respondens: diserim in ahal simul haec umbra horam. pro ulendebat in primum. seeundum. teritum, qu Arium . qui illian et sextum a supremo spasium horarium. Rationis mathemaliena in describendo hoe solario obseriandae erant hae eo: in dieeiur apex ea udae litera C. pune tu in quodlibet superficiei horologi eae. in quod prouieitur alis et g umbra litera P. Suspenso libere instrumento eollocetur per C planum:) nepraesentatur delinealione v. ii) et Salmas. in Solin. pag. ad . a. D sqq.et Martini pag. lad.' i Lo pii iure antiche d' Ereolano, Tomo III. pretarione. in pg. M. M. et Delambre n. de r A. a. rima Il. pag. Sid ei 5 5.
35쪽
horirontalo. euius interseelio eum supersei e instrumenti erit horiton horologii sive linea horis D ei Xli respondens. Colloeetur porro planities altera eoque verit ealirum perpuneta C ei P. eius inierseetio eis in horitonio horologii (quippe eum linea) erii punetum Ili jam ita deseribendum est horologium, ut universaliter emeiatur CP in alibiudini solis vi are sin i sin d sin v - - eos d eos o eos i l . ubi si indieanda pundia horas temporales diseri minantia. et are eos
s. a. a. d. h. 6. observavii jam Delanthro de lineis veritealibus. quipp quae respondent anni temporibus: tadia polirrati inultiplier res lignes indelinimoni et less traeorpolae ious los degres do longitude. au molns do dix en dix : sed animadu riena dum ebl non solum numerum harum linearum. sed etiam earum a se invieem disiantiam soli opifieis arbitrio doleminandam relinqui. Rolinquitur enim indolerminata rotatio instrumenti. hine etiam apieis C. eireum axim suspensionis. Disserant itaquearimula solis ei apieis C, dum referuntur ad axim suspensionis, angulo arbitrario A; imaginemur porro systema eoordinniarum potarium. cujus rentrum C, euius planum insitato planum per C et axim suspensionis eoiloratum. euilus radius initialis linea in hoo plano a C ad axim suspensionis perpendi eularis: deseribentur in supersei e lior logii curvae horariae radio vectore, qui ineludet in plano suo eum radio initiali angulum M CP. cujus vero planum in eludet eum plano inlitali angulum arbitrarium si M' As. Rine sequitur et in r. sin ti CP m r. v taly in L eos RE P. sin A m r. ldi sin Ax m is r. eos ti CP. eos A - - r. ψ ldi eos A
sin A. (x x - - y - - tDvel etiam
eos A ix - - 32 - - xxi aequntio supersiciei conteae. erius interseelio eum superficie horologii enormiter curvata f cx. I. E m o, efficiet eurvam horariam. Ilaec quidem aecuratior est harum eurvarum determinatio.
36쪽
Supputatione facile instituenda ei a eademi et noreulanenses ei majore eum subtilitata van Bee ex demonstraverunt hoc instrumentum revera aeeurale horas diseri- minasse: inveneruntque alii ludinem poli, pro qua fuerit deseripium, aeadem iei quidem dio as da . van Bee ex vero dio aq' Is . dam quum perei perent, horologium illud egregia eum subiit italo esse elaboratum . perieulum etiam ferarunt e eadem iei determinandae obliqui talis eelipti eae in eonstruendo horologio adhibilae, eamque in enerunt Ean ass/ asO Monuii autem van Bee ex ex in dieiis quibusdam eolligi posse li ius instrumenii a se lalem; inveniri enim seriplos in eo menses Iulium ei Augustum . quieirea annum 2 a. c. n. in tueum ouintilis ei Soxillis ita dieii fuerinta ij. ineludi ergoae lalem solarii huius illo anno et anno So p. c. n. , quo aceiderunt eruptiones Vesuvii. quibus illud quoque solarium eum tot aliis antiquitatis monumenius obrutum est. Ilius patii medius est annus II p. C. n.. eui pro formula Res solii
mihi videtur. eonsensum hune pro parii late instrumenti satis magnum politi, fortuitum e se habendum, nec nimium prelium hule consensui esse tribuendum. Ah sol ulis ita. qu o do solariorum an liquorum formis ei rationibus astronomii is a monumentis. quae ex lani. an liquis eolligi possunt. eommemorandum Pliam est in operibus ea elatis. imprimis iis. quae ad res musteas pertinent, eonspici instrumento satis pro habiliter pro solariis habenda . plurima ex parie eonstituta in eo lumellis: eorum. quo nonnullis adflare iuvenem. Pujus diligens iis inhaeret observantis ubi utus: ita unum in opere marmoreo, quod adumbratum P si in libro: erhard s an like Bild. ver e, Bd. l. Gl. item duo in sareophago inu leo. qui asserantur in eonclavi Etruseramus ei regii Bero linensis etl. unum deniquP in gemma antiquati. qua P assem lur in nauseo regio ne relinensi. Similis etiam solarii pietura eommemoratur a Mallini as. Fortasse etiam noxi aliquid conlinei praeter ea. quae hue is que nituit. dissertatio suis pro laudas a viri doetiss. Zurreri d un an lieo orologio a stilo. do qua linee aendi mi- eorum nereulanensium sententia A, -- dove olire a quello. elie egit illustra fit lasio in o potio te ligure di i ulli gli altri orologii iiiiii elii. di eui sinu ni suo tempo si ven nostrin. raeeolii dat Si in eo ni. dni I. Ambi elo. dol liu irum sordo e dat Grutero ,
37쪽
florologiorum deniquo si mentio in inseriptionibus siruieti ' i g. s. s. iis . ia. iasi. a. s i. R i 2. ia. Ea . g.
Indaganda reliqua est quae lio. quo nitido deserihere polia Prini veteres Miria solariorum . quae jam perlustravimus, genera. quippe quorum nonnulla miniarum simplieinesse vidimus. Tradit autem vitruvius hue eos Dei sue ope analemmatis la. o. figurno auxiliaris. ergo graphi eo methodo, non ui hodie solemus eo inputatione.
Aeeurale deseribit Vitruviii, ii lineas et ei reulos. o quibus eum positum e iana loliam a Pi qui estieiuni siguram s. Apposui his te sgurae eas soni literas . quas indi-Pol Vitru iurum: ex e plis sileris v el S . linoos enim ei FS a Vitruxta omi fas ipse explicationis causa adje ei. nane figuram jam nodo in tabulis. qua ditioni Nuno Vitruvii addidit. deprehendero studui l. sed in utraque quam proposuit ligura malanei deseriptio vitiosa est: in altora Pnim figura mannei eentrum in punelii Fest positum . quod Pt eum re et eum ipsis Vitruvii verbis pugnat . in
aliora vero solstitiales lineae eum moti l ruis euntusne ei mei, fruae euin solstitialibus. ita ut salis liqueal has figuras non ad elarum dis linei uinque. mathematies imprimi saeo dilii ei datum loel Vitrui iani intello eiu in os o delineola . Prorsu nihil vero dedit Vitruvius praeter ipsam hujurum figurae delinealionem verbis eireumferipiam: addis lanium. ei uti ope de eribi solaria. quod quomodo sal nullo modo hxposuit: neque etiam singularum ligurae illius partium sensum vel piloelum, nisi perobseure indiea it. Ponam morali oeabuliq. quibus astri,nomi eo designabantur, iisque sequentibus B T . . . linea in planitia
AB . . . gnomon A . . . centrum
BC . . . aequinoelialis umbra NC . . . nequinoetialis radiusEI . . . horiron
XT. . . radius hibernus LR . . . radius aestivus Pu . . . axuncti . . . laetitamus Circulus euilus diametrus laeolomu R ei enita fi reuirum X . . . m lacteus.
33 Grui erus Inseriplionos Romanorum. IIoidothema ssis. ' et sal mas. in Sulla. pg. 52s. a. c. . ubi lamen quid fili nnalenivia nullo modo diluet satur. ') de Atrii. Lili. LX, e. 8.
38쪽
uae linquo a pario vitruvii expositionem supplore operae pretium esse iudieavi eaque explieolione antiquariorum gratiam mereri sporaxi.E i moro lota haee analemmatis ligura projectio eireulorum e Plestium. qui in deseribendi rum alarii respieiuntur. in planum meridiani. Linea An repraesonini gnomonem sive stylum vertientem: angulus B AC est alii ludo poli, uterque angulus C An et C AT obliquitarum eelipilees, quam sumit Vitru ius in D q. Circulii EΚNLPli tino repraesensat meridianum. - est projoelio AOquatoris . LG tropiet eaneri. X It tropiei eaprieomi. Ea horiuniis in plainini meridiani. Diametruq l Maxi mundi rospondet. XL Areus declinationis est. per quem sol movetur. BT umbra meridiana brumillis. BC umbra meridiana aequinoctialis. lin umbra meridiana solstitialis auestiva. Diatellius explientu esse videiur. quid sibi velint hemii sela e eeniri M Plo deseripla. usum vero eorum deprehendisso mihi videor: seitieel simpliei titillii in inveni batur porum ope nnipli ludo Areus semidiurni: nam paullultim lanium me dilantiliquebit: ereeiis perpendientis e planetis. in quibus seeani pro Peliones quorumlibet tireulorum parallelorum projPelionem horletoniis E. . ad ipsas has projectiones parallelorum. inter Peliones horum perpendieulorum eum hemieyelis super easdem illarum pro-
ieeliones deseriplis terminaro ei ita indieare Areurum semidiurnos. v. e. perpendicula FS et xx seenre areus semidiurnos sol illialem ae livum LSAE ei brumali in XV . Explieandus denique usus minoris illius eireuli. quem vitruvius mannei nomine appellat h. e. μνυλν sive menstrui se. eireuli. i Sit ilig. ios r radius manaei. R - A lt m A G in altitudini gnomonis AB: oliuentus ig mr sin i in a. sin i, quoniam r in n sin t : eonira, sin eos tria eos i eos e - - siti e eos l
40쪽
major itaque ol, linebitur appropinquatio. si jam misgum facimus angulum d et novo altero utimur angulo d , nempe in quem mutatur il . mutato i iii λ; error hae altera appropinqualiono commissus lunc erit Sin .. Sin 1
ii sin 2e eos 1 et i l l - sin . a sin ta eos t Sin t eos L lquippe negativo quidem signo assecius, dum antea pοSitivo . celerum vero . absolute sumtus, minor, quoniam eos 1 quantillas positiva et auctus propterea denominator: neque eliam mutatur angulus d mutatio i in quoninm Sin d m sin L sin e idem pro L et IM' - L. Iloo angulo du utendum est quamdiu so' C L C 2To'. li. e. quamdiu eos L negativus. Tum vero . cresconio angulo L ultra 2To' usque ad alio o sumendus iterum angulus I in L et utendum angulo appropinquatorio d . Explicandus est graphicus hujus ohservationis Sensus: nempe si ii annei usus ille, ut quodammodo repraeseniet eclipticen, ut porro illo ejus puncto. qui respondet puncto, quem occupat Sol in ecliptice, conjuncto recta linea cum puncto A. haec linea includat cum linea AX angulum declinationi solis appropinquatorie aequalem: si inquam hic est nianaei in analem malo usum gradus longitudinis Solis, ut quam maxima obtineatur appropinquatio, non coepulandi sunt a X ad M. X G el iterum ad X per lolam nianaei peripheriam, sed primum quidem ab X usque ad Il, dein do retro ab Fl per X ad G, tunc vero rursus a G ad x , ita ut radius vector quasi solis in mariaco, loco partis peripherino IlXU G percurrat sensu inverso partem ti X G ceterum. prorsus eodem modo. Signa itaque Eodiaci diSiribuenda Sunt in monaeo eo niodo quem exhibet figura ii.
Jam vero quum vidimus errorem d- o eSSe poSilivum, errorem d-5- negativum i , oritur quaesito anno maxinia oblineatur appropinquAlio Suinto medio ex angulisa el o. Invenimus autem