Isaaci Vossii Variarum observationum liber

11쪽

Da SIBYLLINI s

Cap. I. De Danielis hebdomadibus p. ri 6

redi, deque Herodianorum se ita p. 22 3

conscripta p. 2 2'

VII. De libris apocryphis p. 2 3VIII. De hodiernis quae supersunt Sibyllinis p. et Z

Judaeis sed ab Ethnicis fuere conflecta p. 23

vindicantur p.2 6o

12쪽

XIII. Vindicantur nonnulla LXX. interpretum loca malea quibusdam reprehensa p. 263 XIV. Qiomodo disputandum c- Judaeis qua praecipue ratione sint conuincendi p. 2ZoXV. De litteris Samariticis p. 28r XVI. De Judaeorum Grammatica, A Jataeis Hellen tu e p.r8 Ad JuDas P, 2 'δREspo Ns Io AD OBJECTA NUPERAE CRITICAE SACRAE

13쪽

ISAACI O S SI I

MAGNITUDINE.

De uen sera moeniorum veteris minae. PIUS miratus sum plerosque eos qui de Urbe R O M A & antiquis ejus scripsere

moenibus, adeo ea angusto inclusisse spatio, ut illa nunquam undecim ,millium ambitum excessisse existimenta Cum enim Veteresisti, qui supersunt muri, hanc fere conficiant mensuram, tanusquam hoc tempore alii compareant et rem factam se habere putant si audacter assirinent, istam orbis quondam dominam non laxioribus unquam clausam terminatamque fuisse moenibus. Errorem suum Vel exinde cognoscere potuissent quod communi scriptorum consensu constet jam anno urbis conditae C C X C I murum hujus urbis parem aut etiam aliquanto ampliorem habitum fuisse Atheniensium aut Syracusiorum moenibus, quae in ambitu CLXXX. Vel etiam ducenta, si aliquos sequamur, continebant stadia, quae viginti quinque passuum conficiunt millia, vel ut minimum XII. cum semisse. Nimis autem absurdum suerit existi-B marc

14쪽

, D B M A S N I T u D I N Emare domita postmodum tota Italia, Graecia, Africa, pto, Hispania & Gallia, toto denique usque ad Eustatem iubacto Oriente, & in infinitum propemodum post tot triumphos crescente civitate; adeo nil lominus decrevisse urbem, ut non nisi quartam partem, ejus quam prius obtinuisset areae, suis circumseriberet moenibus. apropter non inutilem spero me praestiturum operam, si quod omnibus urbibus & omnibus ubique contigit rebus publicis,idem quoque Romae contigisse ostendero, certisque documentis palam fecero, urbem illam florente populari regimine & libertate integra, non ad eam modo quam diximus, quamque superstites etiamnum testantur muri, Verum ad Vicies minimum majorem provectam suisse amplitudinem: eamdem vero eversa libertate & oppressa primum a Sylla de deinceps a Pompeio & Caesaribus republica, ita paulatim esse diminutam, donec tandem in eam, quam Iustinianei, qui hoc tempore supersunt, declarant muri, deficeret mensuram. Animus non est ea hic repetere quae iam saepius ab aliis o cupata fuere, nec exponere quibus initiis & progressibus urbs & civitas Romana ad tantam provecta sit magnitudinem. Primum fuisse Syllam qui post reges produxerit Pomoerium complures seribunt. Sed aliud pomoerium, aliud murum ampliare, ut postea dicemus. At vero jam diu antea muros urbis prolatos fuisse colligo ex Horatio, cum in Arte scribit tibias antiquis Romanis admodum fuisse simplices, minimeque spissa thoatrorum sedilia, sed vero P caepit agros extendere victor, S urbem

Latior amplecti murus, vinoque diurno

Placari Genius semis impune diebu=, Accessi numerisi e moassique licentia major. Cum enim ex Livio lib. vii. constet primos ludiones ex in truria accitos fuisse anno Urbis CCCXC. clarum satis sit

de quo tempore haec Horasi verba intelligenda sint, ut duiutaue

15쪽

R o M a V B T E R 1 3. 3bitandum minime sit, quin saepius eodem manente pomoerio, urbe tamen & civitate crescente, creVerit etiam murorum ambitus. Ab Augusto Vero aucta suisse constat mor-nia. Quaenam autem & quanta fuerit haec ampliatio, licet antiqui non prodiderint scriptores, ex eo tamen quod murus prior ad centum & octoginta protenderetur stadia,& quod aperta esset pars urbis ad Campum Martium satis verisimiliter potest confici. Antiqua nempe moenia a decimo viae Ostiensis milliari lapide usque ad Anienem fluvium excurrebant. Quod vero ab Aniene usque ad Tiberim interjacet spatium id supplevit Augustus. Nondum iste exstabat murus cum suam Dionysius Halicarnasssensis ederet historiam ; is quippe Veteris tantum mentionem fecit muri, qui non excedebat viginti quinque passimillia, ut paulo ante monuimus. Sed vero cum Augustus post illud tempus, quo ista scribebat Dionysius, totis X X l v. imperarit annis, manifestum est, eo demum tempore aucta ab illo fuisse moenia. V e vero sciamus tempore Augusti hoc quod diximus augmentum accessisse moenibus Romanis, adscribam verba Plinii, idque eo lubentius, quod illa non intellecta multis viris doctis & antiquitatum Romanarum studiosis multorum fuerint causa errorum, dum ea vel temere corrigunt, vel ineptis interpretamentis in absurdos conantur abducere sensus. Sic itaque ille, lib. iii. cap. v. Maenia ejus collegere ambitu imperatoribus Censoribi sue Vespasiavis anno conditae DCCCXX v III. Pasi XXX, M. Complexa movies septem ipsa dividitur in regiones quatuordecim. Compita earum CCLX v. mu em Datii mensura currente amiciario incapite Romani fori covstituto a singulas porta , quae Aut hodie vumero triginta septem, ita ut duo acim portet

semel numerentur , praetereanturque ex veteribus septem

quae es deseru't et essest pasum per directum xxx M.

DCCLX v. Ad extrema vero tectorum cum castris priartoriis ab eodem milliario per vicos omκium viarum mensura colligit

paulo ampum septuaginta millia pasum. Haec est constans B x aere

16쪽

D E M A O NI T U D I N Efere veterum librorum scriptura nisi quod & in vulgaris,. &in longe pluribus manu exaratis codicibuS in primo commate non X xx. M. sed Vero XIII: millia & C C insuper ex hibeantur passus. Hujus autem varietatis, qualis & in multis quoque aliis occurrit locis, non aliunde petenda est causa, quam quod tempore Theodosii ct postea, non defuerint complures qui Plinii exemplaria depravarunt & nulla scriptoris habita ratione, suorum temporum mensuras pro mensuris substituerunt veteribus. Verum id esse satis col, Iigas e scripto de mensura orbis terrae quod anno xv. regni sui fieri curavit imperator Theodosius, quodque in multorum passim occurrit Bibliothecis; quia tamen nondum quod sciam editum, non pigebit ipsa adscribere verba Post metretatam Disolam de quaestionitru decem artis

Grammaticae, cogitavi ut liter de mensura provinciarum ortis eterrae sequeretur, secundum illorum auctoritatem, quos sacraios Theodosus imperator ad provincias praedictas mensurandas miserat. Et juxta Punii Secundi praeclaram auctoritatem ipsarum dimen onem volo suppures ostendere. Sed dualus eausis contra temporum rationem scripturam missorum Theodostieteriis Plinii Secundi ordine scribendi propono, eo quod illi in duodenis novissimis versius iungentius antiquis fecisse se affirmant , is quod exemplaria codicum naturalis historia Plinii Secundi quae scrutatus fui nimis a scripturisius ultimorum temporum dissipata praevidi. Sermones quidem pradictorum Mis serum quia minus vitiose scripti sunt quantum potuero corrigere curabo. At ubi in libris Plinii Secundi corrupte a que dubio numeros feri cognovero, loca eorum vacua interim fore faciam, ut is non invenero certa exemplaria, quieunque repererit emendet. Nam ubi dubitavero num certi necne fini numersi scut certos caraxabo, ut praedictis quisive veros viderit, eteraciter corrigat. Nulli puporem praebere debet quarumdo numerus militum inter Plinium Secundum ac missos

Imperatoris dissentit, quoniam uli sicut praedixi, quod inten-

mi vere hoc opus perfecerunt quam veteres testantur.

17쪽

R o M VETERIS. SNon est itaque obscura ratio quamobrem in multis Piunii exemplaribus extrita Veteri mensura alitis substitutus sit

numeruS continens mensuram murorum quos fecit Iustinia.nus, quique hodie etiamnum magna ex parte supersunt.

Quod si quis dubitet, illum Vel ipse redarguet Plinius, cum

statim postea modum explicat, quo inita fuerit haec mensura. Cum enim ut Dionysius Halicarnassensis seribit dissicile admodum fuerit moeniorum ambientium Romam colligere mensuram, quod propter aedificia intus & extus cingentia non ubique pateret aditus ad murum, rationem explicat qua moeniorum habeti potuerit longitudo. Dicit itaque suo tempore portas Romae fuisse triginta septem, aequalibus intervallis distantes a lapide milliario in media urbe constituto.

Hinc patet moenia illa quae describit hoc loco Plinius, in semicirculum suisse disposita, & eandem prorsus habuisse figuram, quam Fabius Pictor antiquae tribuit civitati seu agro

Romano, cum eum arcuS formam, cujus chorda esset Tiberis, reddidisse testatur. Si exactus iste suisiet semicirculus, facilis fuisset dimensio. Dato enim intervallo a milliario ad portas, id est, data semidiametro, datur quoque semicirculus. Sed propter obliquitatem Tiberis non constabat

quantam partem circuli absumerent moenia. Recham. Verodiametrum invenire & hoc quoque dissicile cuni in Transtibberina regione eadem quae in ipsa Roma occurreret dissicultas, quod omnia aedificiis essent occupata. Eadem ratio ob stabat, quominus portarum interValla cognoseerentur.

Quamvis illae ut aequali a milliario aureo distabant mensura, ita quoque paribus a se invicem distarent intervallis, quo tamen exactior fiat calculus & minor committatur error, di cit tutissimum fuisse ut duodecim portae sernet simulque numerentur per directum, neglectis & praeteritis septem anti, quis portis milliario vicinioribus, ct hac ratione mensores Vespasianorum collegisse longitudinem muri x x x M. &passi DCCLx V. quem paulo ante triginta millium pastuum rotundiore cixerat numero. Sit itaque milliarium. u-

18쪽

6 DE MAGNITUDINE reum quod in capite fori Romani prope Tiberim erat positum, A. Ipse Tiberis BC. Maenia Romae qualia sub Augusto & Vespasiano erant BDEC. In hoc muro notentur XXXVII. portae, quae conficiunt X X X v I. intervalla. Ain exactum semicirculum disposita fuissent moenia , haber mus tria aequalia & aequilatera triangula, qualia sex integer continet circulus, facilisque omnino fuissct dimensio. Veram quia ut diximus non constabat quantam circuli partem modinia absolverent,dicit duodecim portas,id est, duodecim portarum intervalla,simul numerara fuisse mensura currente per vicos rectiores, quod eo iacilius fieri poterat, quod Augustus & Nero vicos qui antea enormes erant, direxerant

Quamvis vero ea dimensio alibi quoque fieri potuerit, ponamus tamen eam institutam fuisse a C verius E per vicos C F E. Cum vero omnes portae aequalibus a milliario, id est, a centro urbis, abestent intervallis, clarum est data recta

CF L, dari quoque perpendicularem A F& residuum ejus

19쪽

R o M a V B T E R I s. TF G & similiter arcum seu curvaturam muri C G E, quae

cum tertiam longitudinis muri contineret partem, oportet

ut fuerit passuum decem millium & insuper CCL v. cum totius muri teste Plinio longitudo fuerit triginta millium &DCCL xv. passuum. Ex hoc porro Plinii loco certo &manime cognoscitur moeniorum Roniae amplitudo. Sed &hoc quoque cognoscitur a medio urbis, sive a milliario constituto in capite fori, ad singulas portas intervallum fuisse decem millium passuum, ita ut tota diameter passuum fuerit viginti millium. Hinc quoque patet moenia Romanaeis ambitu suo non totum implesse & absolvisse semicirculum. Si enim diametrus fuerit viginti millium . necessum est s

eundum rationes Geometricas, ut dimidius circulus contineat triginta & unum millia & insuper passus 18'. Desunt ergo passus 663 . Tantillo nempe spatio maenia Romanae semicirculo minora fuere. Iam vero si scire VelimVS utrum haec Vespasiani jussu facta dimensio recte instituta sit, optime id nostro cognoscere possimus seculo. Quippe cum nubia aedificia & nullae excelsae moles facultatem metiendi inmpediant, & notus sit situs sori Romani in cujus capita prope Tiberim collocatum erat milliarium; ausim promittere suturum ut siquis a foro Romano veluti centro describae semicirculum ad ripas Tiberis decem utrimque distantes passuum millibus, ambitum illum aliquanto minuem inveniat semicirculo, ita ut ad cognoscendam Plinianae menserae veritatem, vel solum hoc sumciar argumentum.

20쪽

i DE MAGNITUDINEC A P. II.

De triginta septem M SIS o Mae puriis

toti inque filis. De tribubm.

UM in antiquiore Roma nulla portarum in tractu Transtiberino apud scriptores occurrat mentio, siquidem & nullus praeter Sublicium erat pons, qui tamen & ipse belli tempore disssolvebatur 3 minime dubitandum quin triginta siptem istae portae, quaS memorat Plinius, Omnes in eo, quem liactenus descripsimus, suerint muro, &, nisi fallor, manifeste id ipsum Plinii indicant verba. . Cum ille muro tribuat longitudinem triginta millium N praeterea passuum DCCL xv. & ex eo quod addit, sussicere ut duodecim portae semel numerentur, satis manifeste conficitur aequalia suisse portarum in tervalla , ita ut inter singulas portas spatium intercesserit passuum D C C C LIV Quae: sane justa & legitima est mensura. Stultum Vero fuerit in ambitu Undecim Vel tre. decim millium tantam portarum multitudinem fingere. Portas quoque triginta septem Romae fuisse affrmat. P. Vi.ctor ad finim scripti de regionibus urbis. Sed cum Valentiniani tempore compilator iste Vixerit, non potuit sic scripsisse aut sensisse, itaque libenter ab aliquo e Plinio additum existimo. Porro si quis numeriana portarum quae in antiquis marmoribus Sc apud Festum & alios memorantur simul componat, inveniet Verum esse quod scribit Plinius. Sed & cx viarum numero idem deprehendi potest. Siquis enim vel earum solum, quarum apud antiquoS scriptores su perest memoria, subducat numerum, plures quam triginta inveniet, neglectis etiam iis, quas in Transtiberina constat

suisse regio lae.