Einhardi Vita Karoli Magni

71쪽

ΩΝΗΑRDI VITA MOLI M. Mgotio quod reliquum erat autumni circa Kalenda No l. . ivembris quasgrani revertitur.

valida correptus decubuit Qui statim. ut in febribus solebat, cibi sibi abstinsentiam indixit' arbitratus hactcontinentia morbum posse depelli vel certe mitigari. Sed accedent ad febrem lateris dolore F quem recipleuresin dicunt, illoque adhuc inediam retinente neque

corpus aliter quam rarissimo potu sustentante, Septimo, io postquam decubuit, die sacra communione pereepta, decessit, anno aetatis Suae septuagesimo Aecundo et ex quo re nare coeperat quadragesimo Septimo, V. Kal. in με. m.

bruarii hora diei tertia. 31 Corpus more Gollemni dotum et curatum et 1 maximo totius sopuli ductu ecclesias inlatum atque humatum est Dubitatum' est primo rubi reponi deberet, eo quod ipse vivus' de hoc nihil iraecepisset'. Tandem omnium animis sedit nusqua in eum honestius tumulari posse quam in ea basilica, quam ipse propteris amorem Dei et domini nostri Iesu Christi et ob honorem sanctae et aeternae Virginis genetrici eius, proprio sumptu in eodem vico construxit. In hac sepultus est eadem die, qua defunctus est, arcusque supra tumulum deauratus cum imagine et titulo Oxstructus Titulus iller hoc modo descriptus est SUB HOC CONDITORIO SITUM

Mai. e. XXXIII: Obitus et sepulturamaroli Magni im

1 Ann. r. Franc. a. 14, p. 140 dum Aquis an hiemaret, anno aetatis est, Si tinet septuagesimo primo regni autem quadragesimo septimo e X Vero imperator . . . appellatus est, anno XIIII, V. Kal. Febr. rebus humanis Xeessit, . 3.

72쪽

32. Adpropinquantis finis conplura fuere prodigia 'δ, ut non solum alii, Sed etiam ipse hoc minitari sentiret. Per tres continuos Vitaeque termino proximos annos et soli et lunae creberrima defectio et in solemaeula quaedam atri coloris Septem dierum spatio visa δ. Porticus, quam inter basilicam et regiam operosa molemus conStruXerat, die Scensionis Domini subita ruina usquoad fundamenta conlapsa. Item pons Rheni in apud Mo 10gontiacum quem ipse per decem annos ingenti labore et opere mirabili de ligno ita construxit, ut perenniter λdurare posse videretur, cita tribus horis fortuitu in

mia censli conflagravit , ut praeter quod aqua tegebatur, ne una quidem astula ex eo remaneret Ipse quoque, iocum ultimam in Saxoniam expeditionem contra Godo-810 fridum regem Danorum ageret, quadam die cum ante exortum Solis castris egressus' iter agere coepisset vidit repente delapsam caelitus cum ingenti lumine facem a dextra in ministram seri serenum mera transeurrere . 20 Cunctisque hoc signum, quid portenderet, ammirantibus , subito equus, quem Sedebat, capite deorsum merso

decidit eumque tam graviter ad terram elisit, ut fibula sagi rupta balteoque gladii dissipato, a festinantibus qui

aderant ministris exarmatus et Sine amiculo levaretur. 25

Iaculum etiam', quod tunc forte manu tenebat, ita elapsum est, ut viginti vel eo amplius pedum spatio

η Mai. e. XXXIIII De prodigiis, quae proxime decessumst

eius resagabant f.

1 et Aug. c. 7 mors quoque eius Videntissimis bostentis praecognita est; Iul. e. 81 Caesari futura caedes evidentibus

etirium fuisse inhardi Annal. a. 807. referunt A supra e 179.

73쪽

ΕΙΝΗΑRDI VITA AROLI M. 37 longe iaceret. Accessit ad hoc creber qu0nsis palatii

tremor et in domibus ubi conversabatur, assiduus laqueariorum crepitus Tacta etiam de caelo in qua postea sepultus' est. basilica q. malumque aureum, quo tectis culmen erat ornatum ictu fulminis dissipatum et supra domum pontificis quae basilicae contigua erat proiectum Fest. Erat in eadem basilica in margine coronae, quiue inter superiores et inferiores arcus interiorem aedis partem ambiebat, epigramma Sinopide Scriptum conio tinens, qui auctor esset eiusdem templi cuius in extremo versu legebatur: AROLUS PRINCEPS. Notatum' est a quibusdam eodem, quo decessit, anno paucis ante mortem mensibus eas, quae PRINCEPS exprimebant' litteras ita esse deletas, ut penitus non apparerent. Sed is superiora omnia sic aut dissimulavit aut sprevit, aestnihil horum ad res suas quolibet modo pertineret. 33. Testamenta facere instituit quibus filias' et e concubinis liberos ex aliqua parto sibi heredes faceret, sed tarde inchoata perfici non poterant. Divi-2 sionem 'amon thesaurorum et iecuniam ac vestium

aliaeque suppellectilis coram ramicis et ministris suis annis tribus antequam decederet, fecit, contestatus eos, 11 in. ut post obitum suum a se facta distributio se illorum suffragium rata permaneret Quidque ex his qua divis serat fieri vellet breviario conprehendit' cuius ratio ac textus talis' ost' '

IN NOMINE DOMINI DEI OMNIPOTENTIS, PI TRIS ET FILII ET SPIRITUS SANCI L. Descriptio atque

divisio, quae facta est a gloriosissimo atque piissimo domnoso Karolo imperatore augusto anno ab incarnatione domini

'h Mai. e. XXXV De divisionibus thesaurorum eius.

74쪽

M INHARDI VIΤΑ ΚΑROLI M. nostri Iesu Christi DCCCρυ' , anno' ero regni eius in Franei XLqIII ' et in Italia XXX VI q, imperii autem XI', indietione IIII ' quam pia et prudenti consideratione

facere decrevit et Domino annuente perfecit de thesauris suis atque pecunias, quae in illa die in camera eius in sventa est. In qua illud praecipue praecavere voluit, titnon solum trimosinarum largitio, quae sollemniter a d Christianos de possessionibus eorum agitur, pro Se quoque de sua pecunia ordine atque ratione peraceretur, sed etiam ut Dredes sui omni ambiguitate remota, quid ad se pertinere 16 deberet, liquido cognoscere et sine life atque contentione sua inter se conpetenti partitione dividere potuissent. Hae igitur intentione atque proposito omnem Substantiam atque impellectilem suam , quae in auro et amento

gemmisque et ornam regio in illa' tit dictum est, die in uecamera eius poterat inveniri, primo quidem trina divisione partitus est. Deinde easdem partes subdividendo de duabus partibus XX et tinam partem fecit, tertiam integram reservavit. Et tiarum quidem partium in XX et unam artem faeta divisio tali ratione consistit', ut, quia in regno illius sometropolitanae civitates XX et una esse no8cuntur, na- quaeque illarum artium ad unamquamque metropolim permanus heredum et amicorum morum eleimosinae nomine μperveniat , et archiepiscopus, qui tunc illius ecclesiae rector extiterit , partem quae ad suam ecclesiam data est mari sopiens cum suis sufraganeis partiatur, eo scilicet modo, ut pars tertia suae sit ecclesiae, duae ero partes inter suffraganeos dividantur. Harum divisionum, quae e duabus primis partibus faetae sunt et iuria metropoleorum civitatum numerum XX et una esse noscuntur, unaquaeque ab altera osequestrata Semotim in suo repositorio cum superscriptione civitatis, ad quam perferenda est, recondita taeet Nomina metropoleo n', id quas eadem eleimosina sive largition M. e. XXXVI Ut duas eorum partes locis sanctis delegaverit. 35

75쪽

EΙΝΗΑRDI VITA AROLI . 39facienda est, haec sunt Roma , Ravenna, Mediolanumh, Forum titti', Gradus ' Colonia, Mogontiacus' Iuva minae et Salaburcq Treveri', Senonest, Vesontios, Lugdunumh, Rammastist Remi , Arelas in Vienna, Darantasiam, Ebros unum', Burdigala', Turones, Bituriges P. '' Unius auDm partis, quam integram reservari voluit,

talis est ratio, ut illis duabus in supradictas divisiones distributis et sub sigillo reconditis, hae tertia in usu coti

diano verearetur, velut res, suam nulla oti obligatione a1 dominio possidentis alienatam esse constaret, et hoc tamdiu , quoadusque et ille mansisset in corpore et usum eius sibi necessarium iudicaret. Post obitum vero mum aut

τoluntariam saecularium rerum carentiam eadem par quattuor subdivisionibus secaretur, et una quidem earum πτα-

15 dictis XX et tinae partibus adderetur , altera a filiis aesiliabus suis liisque ac liabus filiorum suorum ad Nia φiusta et rationabili inter eos partitione divideretur, tertia

τero consueto Christianis more in usum pauperum fuisset erogata, quarta simili modo nomine eleimosinae in servorum 2 et ancillarum situs viatii famidantium sustentationem distributa veniret. Ad hane tertiam folius summae portionem, quae similiter ut ceterae X auro et argento conStat, aiiungi noluit omnia et aere et ferro aliisque metallis asa atque tensilia cum armis et vestibus alioque aut pretioso

ἡ aut ili ad varios usus facto suppellectili, ut sunt cortinae stragula, tapetita, lira , coria, sagmata', et quicquid in

hia 2 in mary. id est Aquileia. I AI in mam. civitas est Italie. Mia. e. XXXVII Ad quid tercia pars deputata sit.

3L Sagmata sunt ellae, euae imporitae sarcinae, tum αεa.

76쪽

40 INHARD UITA AROLI M. camera atque estiario ' eius eo die fuisset inrentum, ut eae hoc maiores illius partis divisiones' ement et erogatio elei-mosinae ad plures pervenire potuisset. Capellam, id est ecclesiasticum ministerium, tam id quod ipse fecit atque congregavit, quam quod ad eum eae paterna hereditate pervenit, ut integrum esset neque ulla divisione scinderetur, ordinavit. Si qua autem invenirentur aut fas aut libri aut alia ornamenta, quae liquido constaret eidem capellae ab eo conlata non fuisse , haec qui habere vellet datot iustae aestimationis pretio emeret et o

haberet. Similiter et de libris, quorum magnam in bibliothecama copiam congregavit, statuit, ut ab his qui eos habere relient iusto pretio fuissent redempti, pretiumque in pauperi

bus erogatum. Inter ceteros thesauros atque pecuniam ire menSa io argentea et auream unam praecipuae magnitudinis et sonderis esse constat quibus statuit atque decrevit, it una Grais P, quae forma quadrangula descriptionem urbis Constantinopolitanae continet, inter cetera donaria, quae ad hoc deputata sunt, Romam ad basilicam beati Petri apostoli εο deferatur', et altera, quae forma rotunda Romanae urbis effigie figurata est, episcopi Ravennatis ecclesiae conferatur Tertiam . quae ceteris et operis pulchritudine et ponderis stravitate multum eaecellit, quae e tribus orbibus conexa totius mundi descriptionem subtili ac minuta seu mratione conplectitur, et auream illam, quae quarta esse' dicta est', in tertiae illius et inter heredes suos atque ineleimosinam dividendae partis augmento esse constituit.

h Mai. e. XXXVIII Quid do capella sua et libris ordinaverit. Mai. e. XXXVIIII me mensis tribus argenteis et quarta 25

1 hie fatis eius es hestan. c. 8. et Ann. Bertin. a. 812.

77쪽

EINHARDI VITA AROLUM. 1Hanc constitutionem atque ordinationem coram episeopis, abbatibus comitibusque, qui tunc praeSentes esse potuerunt, quorumque hic nomina descripta sunt, fecit atque eonstituit. Episcopi Hildibaldus' i Richolfus 4 γ', Arn' 3, Wolfarius f ε Bernoinus S ' Laidradus h Iohannesy, Theo- dii us esse', Helio 'i', alfgaudus Abbates Fri- divisus A lungus ' λδ mgilbertus ' Irmino P λβ. mites Walahq δ' Meginheri , Omlsus', Stephanus, Un- ocus , Burchardus R, Meginhardus , Hatto , Rihwinus , id do Ercangarius V, Geroldus η, Bero, Hildigernus ' HroceolimS'. Haec omnia filius eius ludonicus , qui ei Fdivina iussione successit, inspecto eodem ' breviario, quam celerrime poterat post obitum eius summa devotione i

i adimplere curaVit.

a hie riores editores casu 34. inchoant, ea per eram, eum sequentia non minus

78쪽

IPPENDIT

CARMEN DE PIPHNI REGIS TOTORIA AUARICA A. 796.

1. Omnes gentes, quas fecistitu Christe Dei obules,

terras, fonteS, riVOS, montes,

o formasti hominem, AVRres, quos convertisti 'ultimis temporibus, 2. Multa mala iam fecerunt ab antico tempore, fana Dei dextruxerunt qatque moniusteria, VaSa aurea aerata,

argentea, fictilia , 3. Vestem sanctam pollu- erunt de ara sacratissimR, linisamina levitae et sanctemonialium mulieribus tradatas suadente demone. 4. Misit Deus Petrum sanc tum, principem postulum,

in auxilium ippini magni regis filium 4

ut viam eius comitaret et Francorum aciem. QO5. Rex accinius Dei vir

tute

Pippinus . rex catholicus, castra figit super flumen albidum Danubium β, 15 hostibus accingens totum undique residiat. 6. Unguimeri satis pavens, Avarorum genere, regi dicens satis forte: m vi cacane perditet' atque Catunae mulieri, maledictae coniugi:

1L 2. - 20 vasa aurea et argentea, sed et lignea et fi tilia . h i. e. ves em sanetam et linteamina mulieribus tradiderunt Asares Hist. Langobard. eod. Gothaniis. 9, M.' Langob. p. 11 30 multa vasa sanctorum, quae illi crudeles et impii rapuerunt, per istum defensatorem M. Pippinum sunt ad propriam reversi. i.9 I C Paulini Aquil distatum, L. Cone ΙΙ, p. 173 supra ripas Histri Danubii. i.9

79쪽

mata, ultra non regnavitis'; regna Vestra diu longah

Cristianis tradita, Pippino demollita' priueipe catholicol '8. Adpropinquat rex ip- 16 pinus cum forti exercitu

fines tuos occuparet', depopularet populum, montes, silvas atque colles 15 poneret presidia'. 9. Tolle cito, porta tecum copiosa munera, sceptrum regis adorare, ut paululum' possis vivere I aurum, gemmas illi offert nec te tradat funerit' 10. Audiens cacanu reX , undique perterrituS, protinus ascenden mulium,s cum arcania' primatibus regem Venit adorare' et plagaret munere.

11. Regi dicens Salve princeps,

3 esto noster dominus tremum meum tibi trado cum festucis et foliis

Silvas, montes atque colles; cum omnibus nascentiis'.

12. Tolle tecum proles nostrast parent tibi obsequia,

de primatibus nee pareaS, terga verte aciemql colla nostra, prole noStras dicioni tradimus'.

13. o. fideles Cristiani

Deo agamus gratiam, qui regnum regis confirmavit Super regnum Uniae x

et victoriam donavit 'de paganis gentibus l14. Vivat. vivat rex ip-

pinuSin timor Domini l

avus regnet et senescat

et procreet filios qui palatia conservet in vita is post obitumi 15. Qui conclusit regnum erande v,

amplum, potentisSimum, quae regna terrae non fece

runt

usque ad diem actenuS, neque Cesar et pagani' sed divina gratia. 16. Gloria aeterna patri,

gloria sit filiol

ω Iudae 3 3: omnes montes et colles et campi et armentR boum gregesque ovium et caprarum etc. . . . in conspectu tuo sunt).2 σε. 14, 26 16 6 . et aaepius in Biblia UMy. in timore Dominiis. 3 s. e. Romanorum imperatores et ipsi Romani.

80쪽

44 ΑΡΡΕΝDIX. VERSUS PAULINI DE HERICO DUCEM.

Eae eodd. Bernensi et Parisienat .

I. Mocum Timavi saxa, novem flumina, flete, per novem fontes redundantia, ι

quae salsa gluttit unda ponti Ionici ' Istris i Sausque 'issa Culpa', arua, NatiSSa, Corca gurgites Isontii fl2. Hericum, mihi dulce nomen, plangite, Sirmiumh, Pollat tellus quilegiae , o Iulii Iorus Cormonis ruralium rupes sopi iuga Cenetensium', Astensis humus ploret et Albenganus l3. Nec tu cessare de cuius confinio est oriundus, urbs dives Argentea, iblugere multo gravique cum gemitu lcivem famosum perdidisti, nobile germine natum claroque de sanguine. 4. Barbara lingua Stratiburgus diceris; olim quod nomen amisisti celebre, sohoc ego tibi reddidi mollisonum Ramici dulcis ob amorem, qui fuit laci nutritus iuxta flumen uirnea. 5. Ecclesiarum largus in donariis,

pauperum pater, miseri subsidium, bhic viduarum summa consolatio erat quam mitis V, harus Sacerdotibus,

potens in armis, subtili ingenio l6. Barbara gentes domuit sevissimas, cingit quas Drauva, recludit Danubius, 30 celant qua iunco paludes 'meotides, ponti coartat quas unda salsiflui, Dalmatiarum quibus obstat terminus

1 Moriae Bernensis r. 455 saec. X, signarus est B, Parisinus Lat. r. 1154, meo vem. littera M. Codem Bernensis nr. 394, saec. ML 1 . primam et secundam tantum tropha continet, signatus υ.