Eos

51쪽

mortuus, attinet, eum in Donati testimoni l. recte proditum esse eontendo. Neque enim eoniectura investigatus, sed ex antiquiore quodam fonte incorrupto, quem Lucretii vitam a Suetonio adumbratam esse suspicor, videtur mihi translatus ab auctore testimonii laud. quod Donato adscribitur. Cui tempori optime conveniunt res quoque carmine Lucretiano enarratae, quarum nulla annum a Chr. b. excedit. Hoc imprimis ex earinini de rerum natura apparet prooemio, quod poeta non prius conscripsisSe videtur, quam summam carminis ad finem perduxit animumque iam singulis eius partibus ordinandis et versibus ex lendis a perpoliendis advertit. Verum in hac ultima, quam carmini na-VaVit, Opera poetam morte subita impeditum fuisse, ex desperato carminis Statu cognoscitur, in quo et nunc est et post mortem poetae fuisse videtur. Neque enim credi potest, omnia, quae armen dΘ-lamant vitia, a quibus ne primus quidem liber vacata librariorum mediae aetatis ignoratione et incuria in carminis contextum esse illata, velut hiantes, interruptas vel parum immutata sorma repetitas sententias, versus alienissimo loco positos vel inepte iteratos, quorundam locorum orationem horridam atque incomptam pedum numeros duros et parum volubiles. Quae vitia adeo sunt multa et manifesta, ut etiamsi careremus testimonio Hieronymi, qui poetam manus sibi intulisse, carmenque a Cicerone editum tradit, ex ipsis carminis Vitiis coneludere cogeremur, Lucretium, priusquam carmen absolutum edidisset morte subita abreptum fuisse. In primi libri prooemio v. 26 sq. poeta Venere invocata supplex petit ab ea, ut Romanos, qui seris terra marique bellis perturbentur, placida pace frui sinat quia neque ipse iniquo patriae

tempore aequo an O agere, neque emmius quem Venus ommibus rebus matum expellere voluerit, communi saluti deesse possit. Memmius autem, cuius in versibus supra laud. fit mentio, videtur esse

C. Memmius, Lucii filius, quem Cic. Brut. 70, 24 persectum litteris sed graecis, fastidiosum sane latinarum argutum oratorem verbisquΘdulcem, Sed fugientem non modo dicendi verum etiam cogitandi laborem tradit. Idem teste ridi Trist. II, 33 carminibus amatoriis scribendis operam navavit Rationis picureae studiosus sectator atronis, philosophi Epicurei, aliquamdiu Roma commorantis consuetudine utebatur Cic. ep. ad Att. V, 1. . et imprimis ad Fami XIII, 1. 2. Sq.; Atque verisimile mihi videtur ab eodem philosopho

Lucretium quoque Epicureae doctrinae studio initiatum esse, communemque praeceptoris usum effecisse, ut poeta Memmio, cuius amicitiam et gratiam sibi conciliare cuperet, suum de rerum natura carmen dedicaret. Idem Memmius etiam in rebus publicis versabatur. Νam a. u. Chr. 6. tribunatum, a. 8. praeturam gessit a. T. pro praetore Bythiniam administravit, ubi in sua cohortes Helvium Cinnam et Catul-

Νum Hieronymi verba Lucretium sibi manus iniecisses tradentis fido digna sint, infra docebimus.

52쪽

lum poetas habuit A. 53. consulatum petens, cum repulsam tulisset ambitusque esset accusatus, in voluntarium exsilium in Graeciam prosectus est, ubi a. s. a. Chr. diem supremum obiit. 3 Ex verbis Lucr. 26 sq:. Quos ego de rerum natura pangere conor Memmiadae nostro, quem tu dea tempore in omni omnibus ornatum Voluisti excellere rebus - quae expresse Significant Memmium tum temporis praetorem fuisse, nequedum,cum de consulatu depulsus esset, in exsilium prosectum esse- iure colligi potest, de rerum natura libros spatio, quod annis b8 et 5b a Chr. terminatur, a poeta ad nem perductos esse Admodum enim verisimile est libri I. prooemium Summa carminis consecta scriptum esse, id quod aliorum quoqu0 poetarum exemplis evidenter comprobari potest. Etiam artioribus finibus tempus, quo carmen conScriptum S constringendum esse censeo, eum reputo, fieri potuisse, ut Lucretius Catulli et Cinnae familiaritate qua cum Memmio coniuncti erant, impulsu esset, ut Memmii captaret gratiam, in quam se facillime carminibus ei dedicatis insinuaturum sperabat. Consilium autem carminis scribendi et Memmio sdicandi in animo Oetae ortum esse Suspicor non ante nnum 5T., quo Helvius Cinna et Catulius Memmii pro praetore in Bithynia sungeniis erant Oritubernales eiusque singulari amicitia et graua utebantur. am non est verisimile futurum fuisse, ut poeta si quidem eo tempore Memmio cognitu esset carminibusque seribendis operam dedisset, ex ilΙius viri societate et comitatu excluderetur.' Quae si respicimus, probabilem

esSe nobi persuademus coniecturam, Lucretii carmen triennio fere esse compositum annis 57-55 incluso. ΡOetam, cum armen de rerum natura conderet, contractiore tempore Sum SSe, etiam ex nonnullis carminis locis apparet, quibu se

nocte serenas vigilare' et ad calcem operis tendentem sestinare )profitetur Lucretium ante annum a Chr. 54. decesisse recte colligi potest etiam ex verbis i ad Quintum fratrem epistulae ineunte menso Februario a. 4. . Chr. scriptae Lucretii poemata, ut Scribis, ita sunt multis luminibus cingenii, multae etiam artis sed eum at De quo Vid. eust. Real. Enc. v. p. 1755 . . et eiusdem Liter Roman 6 edit si 890. 202, 2 et 203. sub fin. , ubi locos et Scripta aclΜemmium spectantia invenies collecta. - . Ribbeckius,mist. Oes Rom. 887. t. I. p. 276. negat, firmis argumentis probari posse, Catulli amicum eundem Μemmium suiSse, qui a. 7. a. Chr. pro praHtore Bythiniam administravisset. υ Oetam cum carmen componeret, nondum in Memmii amicorum numerosuisse, recte colligi potest ex Lucr. I. 14 sq: Sed tua scit Memmii mo virtus clamen et sperata Voluptas Suavis amicitiae quemvis sufferre laborem Suadet et inducit noctes vigilare serenas y Lucr. I. v. 45, quem in superiore nota laudavimus. ε Lucr. VI. 9 sq.: Tu mihi supremae praescripta ad candida calcis Currenti spatium praemonstra cassida musa, Calliope.

53쪽

legeris, virum te putabo, si Sallustii Empedoclea legeris, hominem non putabo )μQuo loco Cicero orator sert suum de poesi Lucretiana iudicium, quod a Quinto ratre Lucretii poemata legere incipiente rogatus Videtur esse tu superiore aliqua epistula ad ipsum scripta, in qua Quintus uter alia ut opinor, etiam, quid de Lucretiani carminis indole sentiret, rettulit. Cur Cic. locum controversum et gravissimis obstrictum diffi- eultatibus ita restituendum censeam, certis adducor causis, quae et in carminis Lucretiani argumento atque indole et in Ciceronis dicendi genere et denique in veterum scriptorum iudiciis de Lucretii ingenio eiusque carminis natura pronuntiatis sunt positae. am Lucretii poematibus sublimis ingenii lumina inesse multi eorum loci evidenter probant atque imprimis singulorum librorum exordia, ex quibus tamquam ex uberrimis sontibus verae posAeos rivuli ebulliunt. Neque artem in iis desiderari eorum argumentum docet, quod, ut ipsa fert carminis didascalici indoles, poeta non liberae contemplationi naturae ebrerum humanarum sed diligenti rationis Epicureae studio debuit.

Adde quod, si Lucretiani carminis numeros cum antiquiorum poetarum versibus comparaveris, in eis multo maiorem artem atque volubilitalem quam apud Ennium scaenicosque poetas reperie tibique persuadebis Lucretium Versuum numeris et rei metricae legibus Observandis aequales poetas, velut Ciceronem, plane adaequavi SSe. Quibus de causis non ausus sum in contextum Cic. p RUd recipere particulam non', quam nonnulli vel ante vocabulum multis velante voca . multae' subsequentis enuntiationis inserentes proponebant, eum rectius saeturus viderer, si vocem codicum, tamen' - quam neque ante redens sententia. multis luminibus ingenii',nee consequens, sed eum ea legeris ferre potest et paene excludere videtur,-Orellium in comu .entario

prioris editionis io epist laud et Wesenbergium ad Cicer. TuScul disput. IV,7 secutus in etiam . quod vocabulum optime loci sententiae convenit,mmmutarem. Verba loc laud. quae sequuntur sed cum ea legeris

seit poemata Lucr.), virum te putabo, si Sallusti Empedoclea legeris,h0minem non putabo hunc sensum exhibere videntur: lucretii poemata admodum difficilia sunt ad legendum et intellegendum, Sallustiistulem Empedoclea admodum sunt acilia. Universum illud Ciceronis de ueretio iudicium ita, ut supra

proposuimus, Onsormatum etiam veterum scriptorum testimoniis comprebatur. Cum enim in locum Gellii No et Att. I, 21, qui ueretium' Doeti viri de Sallustio laudato hoc loco non consentiunt. Cum alii hunc8allustium eundem atque clarum historicum esse suspicentur A. Schoens, Fleicheis. an. 93 75I, Oxistimant alii Sallustium hoc loco laudatum esse praenomen nei terediem, cuius in Ciceronis epistulis requens it mentio. Vid. eusset Lit. 20m. 5. d. 92, 2. Sic corruptum locum legendum censeo codices habent: Lucretii poematavi seribis ita sunt multis luminibus ingenii multae tamen artis sed cum Veneris ritam te putabo si Sallusti Empedoclea legeris hominem non putabo. De varii τηψeiorum virorum coniecturis a hunc locum spectantibus vid Teusset Lit Rom. h. d. 208, 2. ubi etiam auctorum scripta allata reperies.

54쪽

. ingeni et facundia praecellentem esse ait, altius penetro scriptor illis priorem Ciceroniani iudicii partem quodam modo respicere et calculo suo approbaro mihi videtur. Posteriorem autem partem approbant ridius, Quintilianus, Statius quorum primus Lucretium sublimem esse Amor. I. 15. 23), alter difficilem Inst. orat. X. l.), tertius denique docti poetae furorem arduum esse Sylv. II, 7 76 dixit. Quae si perpendo, facere non possum, quin sententiam improbem vatileni, nuntiationem, quae vocabulum artis sequitur, non in Lucretii carmina pertinere coniectantis Inde Leci Univ. Berol.

Sed ut, unde huc digressa est, eodem redeat disputatio nostra, Lucretium ante a. 1 decessisse ex illo Ciceronis ep. loco recte colligi posse contendo. Eius enim sensu manifeste hoc declaratur Lucretii poemata ann 64. quo Cic. epistula erat scripta a Marco Cicerone iam peri-ta, a Quinto fratre tum primum legi coepta esse. Unde apparet. R. 54. ineunte Lucretii carmina iam edita fuisse a quodam poetas amico, non ab pS poeta, quem decedentem carmen imperfectum liquisse supra monuimuS. Quae si respicimus, Lucretium ante a. 4. ineuntem iam mortuum fuisse cognoscimus. Quod tempus optime cum anno allato in te- Stimonio Donati congruit, qui poetae mortem ad Idus Octobr. a. M. rettulit. Quae autem nostrae sentent ae opponuntur, nempe in Ciceronis loco supra laudato nullum inesse indicium, unde Lucretium tempore epistulae a Cicerone ad Quint. Datr. scriptae mortuum esse colligatur, est admodum infirmis nituntur argumentis. Nam quae Bochemill-lerus in praes edit Lucr ). Woluerus l. l. p. 38 Schangius Lit. Rom. p. 136. 37 obiiciunt suspicati etiam vivo poeta singulas

carminis partes, velut I - 43. IV. 1 25. et alias saltem eius amicis, ut Marco et Qu'nto ulliis, notas suisse, easque voce poemata' apud Cic. l. t signissicari, ea Ciceronis l. l. verbis sed cum ea legeris, virum is putabo, 'quibus Lucretii poemata esso admodum dimicilia intelloctu significatur, plane elevantur, nisi sorte dulces venustosque carminis versiculos La - 43 IV. 1 - 25, et multos alios, qui summa Oblectatione ac Voluptate leguntur, difficiles Sse contendes, non vero eas carmini parteS, quibus abstrusa aut humilia Epicurea disciplinae praecepta a Lucretio, Θ-Verum philosophum agente exponuntur et sine ullo Ornatu poetico

versuum Vmeris noulcantur.

Nec firmius est alterum olueri l. l. argumentum, inde petitum quod Ciceronis loco laud. Lucretius una cum Sallustio, qUem anno a. h. n. 54 in vivis suisse constat, commemoratur; unde concludit L eretium quoqUe tum temporis vivum fuisse Cui coniecturas adstipulantes, si carmen ab ipso poeta editum esse ponamUS. BSeio, quomodo desperatum carmini statum, quem nunc exhibet et post mortem poetae exhibuisse par est, explicemUS. Neque argumentum

BochemiitIeri suam sententiam praes edit. Lucr. p. 5), quam de significatione et vi vocis poemata in Cic. l. t tulit, susti-

55쪽

nere conantis, probare possumus, qui e Ciceronis pist iamil. v 19. ubi Lucretius in scriptorum numero Epicuri disciplinam tunc temporis litteris persequentium desideratur, collegit, carmen Lucretii exeunte mense Ianuari anni 5. a. Chr. n, quo illa Ciceronis scripta est epistula, nondum publicatum sitisse e illius argumentum, quod ex silentio petitum sit, minus valere dicam, hoc tantummodo significare velim, Ciceronis epistulae laud. verbis: - ipse nim EpicuruS, quo omnes Catii et Amafinii, mali verborum interpretes, proficiscuntur, dicit, v εστιν ηδεως νευ του καλευς καὶ δικαίως ην itaque et ansa, qui ἡ δον ν sequitur, virtutem retinet, et ii qui a vobis

φιλ δονοι vocantur, Sunt φιλύκαλοι et puοδίκαιοι. - nisi vivos homine aut nuperrime mortuos )non commemorari atque ita, ut malis

Epicureae disciplinae interpretibus boni, mafiniis et Catiis, ansas'

opponantur. Quoniam Lucretius a. a. h. 45. quo illa Cicer epistula scripta est, decimum sere annum in vivis non erat, non miramur, quod hic numero eorum, qui a Cassio ut exempla utriusque Epicureorum generis nominatim laUdantur, non est OmprehenSUS. Atque vero. Si quidem, quae supra exposuimus, ea recte exposita sunt, iam alterum pertinentem ad Lucretii vitam consecuti sumus numerum certum. i. e. Idu Octobres anni a Chr. n. 55. quibus Lucretius poeta decessisse traditur. Primus autem numeruS ut Supra monuimuS,

t 44', quo ieronymus Oetae vitae spatium definivit Utriusque numeri praesidio facile annum quoque, quo natus est Lucretius, esit cero OSSumus. Atque rationibus subductis Lucretii natales in annum

98. a Chr. ab Abrah. 919.), quo Q. Caecilius Metellus I Didius consules erant, incidere reperiemus. Unde apparet Hieronymum, qui Lucretii natales ad a. ab Abrah. 923-94 a Chr. rettulisset erravisse, id quod pluribus Chronicorum locis si accidisse constat. Vid. Ritschi, arerga p. 609 sq. - Reifferschsidii, Suetonium p. 365, 380, 38T,-O Zoechleri opus, quod inscrib.: Hieronymus, set Leben und Wirhen au seinen Schriston argestetit.' Gothasi 865. p. 383 sq.). Atque admodum probabilis videtur mihi coniectura Useneri y), qui Hieronymi errorem similitudine nominum

consulum a. 98 et 4. . Chr. n. Ortum esse suspiCatur. Consules autem a. u. Chr. 98. Q. Caecilius, . Didius, a. 4. a. Chr. C. Caelius, L. Domitius fuerunt. Quoniam re vera quaedam nominum illorum similitudo intercedit, potuit fieri, ut Hieronymus, qui Chronicorum libros

3 catiua mense Ianuario a. 45. . Chr. aut paulo ante mortuus eat testo cicerone in epist ad famil. XV, 16 1 mense Ianuario a. 46. scripta, ubi leguntur haec: Catius las er qui nuper est mortuus. μη i. e. tales Viri, qualis Pansa erat. )mus Rhen. - ser. t. XXV. 1867 p. 444 sq. - alias virorum doctoram coniseturas ad locum laud. Hieronymi spectantes, quae recentissimis temporibus prodierunt, delut . arati in us Rhen tom. 43. p. 136 sq. quaeque mihi minus probabiles ridentur esse, consulto silentio hoc loeo praetereo. Vid. Teusisti, Lit. Rom. 6. d. 03 1.-Sauppii, Quaest. Lucr Gotti 1880. p. 3 sq. et Seba ii, uti Rom. p. 136. OL ivnro odit Lucretii, appond. L l8663.

56쪽

Se summa estinatione iscripsisse ipse nuntiat '), similitudine illorum

Quaestione d Lucretii vitae tempore expedita ad reliquas testimonii Hieronymiani sententias transimus perquirendas. Atque tostimonii laud. maxime offendimur verbis. . eum aliquot libros per intervalla insaniae conscripsisset seil. Lucretius), quos postea Cicero emendavit', quibus res incertae et incredibiles enarrantur. Ac primum non sine magna offensione legitur vocabulum aliquot', quod hoc loco inepte est usurpatum Spectat enim ad incertum librorum numerum, quos poeta inter insaniae intervalla conscripsisse perhibetur, desiniendum, librorum carminis dico, quod totum libri 6 continetur. Accedit, quod non solum in dubio relinquimur, utrum libri pedestri an ligata oratione scripti illis vocabulis significentur, sed etiam quod

Statuere non OSSumus, quo Cicer emendaverit librOS, OBne, quos inter intervalla insaniae composuisset poeta, an unctos. Ex Suet de grammat. 6. 38 sed Roth loco, ubi Suetonius ad omnia, quae Aurelius Opilius conscripsit, volumina respiciens vocabulo aliquot usus est, colligi licet, etiam hoc loco vocabulo aliquot cunctos carminis libros significari. Quae coniectura probatur etiam hoc, quod Ciceronem loco laud. commemoratum, si quidem eum librorum emendatorem fuisse concederemus, non aliquam partem sed totum armen emendavisse consentaneum est. Adde, quod haeremus, utrum Ciceronem, cuius nominis hoc loco fit mentio, - arcumne a Quintum fratrem, intellegamus carminis Lucretiani emendatorem atque, quia emendatio editionem praecedere solebat editorem.

Sed praeter incerte et ambiguo dicta etiam incredibiles i. ci

venimus sententias. Hic enim tales re enarrantur, quae per se minus

probabiles sint, quaeque argumentis aliunde coniectura repertis plane repugnent. Illis poetae insaniam et Violentam assigno mortem, quibus exponondis infra aptiorem locum nanciscemur, his ea Hieronymi verba adnumero, quibus Ciceronem poetae carmen emendavisse traditur. Quae verba ambigua esse Supra significavimus, cum Hieronymum definire omisisse monuimus, uter Cidero, arcusne a Quintus rator Lucretii carmen emendavisset. Inde, quod. l. l. Ciceronis nomen sine praenomine positum est, pariter atque aliis Chronicorum locis, ubi Ciceronis oratoris fit mentio), quodque Quintus frater nusquam in Chronicis commemoratur, recte colligi potest, Hieronymum, cum l. l.

Augusti Boseisii Encyclop. et Methodol discip. philolog odid Bratu- schoe 2 odit. 1886 p. 191. - Hieronymus in Chronicis Vocis emendaro-odoro usurpavit etiam alio loco nempe a. a. ab Abrah. ii007, ubi tradidit haec: V rius et Tucca, Vergilii et Horali contubernales, poetae habentur vi tres oui Aeneidos postea libros emendarunt,ub ea lege, ut nihil adderent. Emondationem editioni praecessisse testantur Verba Cic. spist ad Att. U. 6. 4: Quintus frater me rogat, ut annales auo emendem et edam.'

57쪽

solo Ciceronis nomine uteretur ad clarum oratorem respexisse Verumne Hieronymo arcum Ciceronem carminis Lucretiani mendatorem esse commemoranti credamus, multis et gravibus cogimur argumentis

ac primum eo, quod Cicero, qui vel de minimis suis in rem publicam et privatos meritis gloriari atque urbi et orbi praedicare solet, de carminis Lucretiani emendatione prorsus tacet quam si suscepisset, verisimile est futurum fuisse, ut de ea alicubi commemoraret. Deinde ipsa ratione philosopha quam Cicero sectabatur, illuderedere Vetamur.

Constat enim Ciceronem rationi Epicureae adeo insensum suisse, ut eam non Olum palam contemneret sed etiam, ubicumque sibi heeret, acutissimis telis peteret. Cuius rei plures afferri possunt causae,

quarum gravissimae in rationis philosophae, cui ipse addictus erat, diversitate et in fine, quam verae philosophiae studium persequi debere sibi persuaserat, positae videntur esse. Omnium philosophiae disciplinarum Ciceroni maxime Iacuit Academicorum ratio, qualis post Arcesilam a Carneade et hilone constituta erat. Finem autem philosophiae Cicero non, ut Epicurei, in Voluptate, . . in quieto animi st'tu neque cupiditate neque dolore agitati, sed in virtute posuit. Quem finem ipse persecutus est in suis libris philosophis, in quibus cum optima philosophiae praecepta exponeret, hoc potissimum egit, ut suorum civium animos desideri virtutum, quibus maiores excellebant, quaeque sua aetate exstinctae paene ac deletae videbantur, impleret et ad imitanda maiorum bene et clare facta excitaret eic. si divin II. 23. A fine, quem philosophiae Cicero proposuit, Epi- euri ratio prosus erat aliena. Nam sectatores eius summo bono in animi tranquillitate posito non solum a rebus publicis et a maiorum virtutibus avocabantur sed etiam variis flagitiis turpibusque voluptatibus se ingurgitabant. Exemplo potest esse Piso ille apud Ciceronem )aliique Romanorum iuvenes imperiti, qui voluptatis notione ab Epi- cum commendatae male intellecta, cum flagitiis et voluptatibus indulgerent se nihil aliud quam summum bonum ab Epicuro praedicatum expetere iactabant.')Itaque Cicero cum perspiceret, quanta flagitia ac moram depravatio Romanis ex Epicuri disciplina redundarent, maxime enitebatur ut eos a cognitione eius et studio deterreret Quod propositum ita solvit, ut ubicumque posset, Epicurum sectatoresque eiUs graviter re-

Cic. in Pison. 29 7 1: philosophia, ut sertur, Virtutis continet et officii et bono vivendi disciplinam, quam qui profitetur, gravissimam mihi sustinere

personam videtur.

Orat in Pison. 18 42: Voluptarii Oraoc Epicurei), quo utinam ita audires, ut erant audiendi, numquam to in tot flagitia ingurgit ses.'. cio in Pison. 28 68: Audivistis prosecto dici philosophos Epicureos omne res, quae sunt homini expetendas, Voluptato metiri recte an secus, nihil ad nos, aut si ad nos, nihil ad hoc tempus; sed tamen Iubricum genua orationis adulaeonti non acriter intellegentiisaepe praeeops. -- cio. Tuscul disp. IV, 3 6: Sive quod invitabantur illecebria blandia voluptati facit ad Epic rationemὶ -

58쪽

prehenderet et doctrinam eorum vehementer exagitaret atque cavillaretur. Nec per breve quoddam tempus Cicero Epicuri placitorum censuram agit, sed per longam annorum seriem usque ad vitae suae eritum-Ρrima iniqui de Epicureorum praeceptis iudicii vestigia exstant in Cic. orationibus pro . Sestio et in L. Calpurnium isonem, quarum altera mense artio a. 56. alter a. 55. . Chr. habita est. Quamquam Cicero in oratione pro Sestio 10 23, ubi P. Clodium, hominem turbulentum et sceleratissimum, picuri philosophiam summis laudibus celebrantem inducit, de Epicuri placitis modeste ac moderate iudicat, tamen iam aperte significat, qui philosophi sibi placeant quidque de universa Epicuri doctrina censeat. Multo maiore impetu reprehendit Epicureos eorumque doctrinam in oratione in . isonem. In Scriptis, quae Cicero post annum 55. composuit, iniqua de picuri disciplina iudicia multo sunt frequentiora cons de Orat , Tuscul disput et imprimi: de Finibus librum I. et II., quibus tota.

Epicureorum doctrina exponitur et recenSeturi. Quae res evidonte docent, Ciceronem Epicureae disciplinae apertum adversarium suisse. Talem non solum tempore quo Lucretii carmen editum esse videtur scit. a. b. exeunte vel 5ι ineunte sed etiam posterioribus annis se praebuit usque ad vitae finem a. 43. R. Chr. Quam sententiain si probamus, fieri non potest ut Ciceronem emendavisse et edidisse credamus carmen, quod Lucretitus se hoc consilio, ut plurimos sectatores ad picuri disciplinam alliceret, On- Scripsisse profitetur. Inde apparet, Ciceronem, nisi vero illum ad disciplinam Epicuri propagandam conserre voluisse concedimus, carmini&Lucretiani editorem esse non potui SSe. Quae si respicio recte mihi iudicare videor, cum ex Ciceronis

avorsissimo ab Epicuri disciplina animo hoc quoque repeto quod ille nusquam, nisi in epist ad Quint. II. . . Lucretii meminerat neque eius versu attulit, ad quos laudandos cum in aliis, tum imprimis in suis libris philosophis, quibus passim Epicuri placita recensebat, aptam

occasionem reperiebat. Ηο Silentium, quod consultum, non fortuitum est, aperte significat, virum patriae amantissimum emisse, ne Versibus Oetae asserendis, quos ex hominum memoria plane sublatos esse vellet, invitus ad eius nominis celebritatem conferret et ad doctrinam Epicuri propagandam ).t Sic quidsm do hac re iudico: alii aliter Ciceronis silentium do Lucretio

poeta explicare conantur. Ita Const. Martha, singularis ingenii et admirabilis doctrinae Vir nec non de Lucretio illustrando optim meritus, Ciceronis silentium repetit ex rationibus ad civium mores et rem publicam pertinentibus. Vid eius opus, quod inscribitur: Le po*me de Lucrice, morale, religion science. 3. d. p. 23: hi semble quo, certaines iensgances morales o politique se solent oppo-s6s A P logo bien ranc 'un polle, qui celebrat uno doctrino hardi et qui passait A bon droit our u ennem de dieux. Vid etiam . l. app6ndicem ' p. 850 et 351. Alii, ut Woluerus in libro, qui inscribitur, Lucretii philosophia cum fontibus comparata, 4. . noti, ciceronis silentium inde aspetunt, quod illum Lu-

59쪽

Iam vero de Quinto Cicerone Marci diatre quem nonnulli 'iincertis Hieronymi verbis innixi carminis Lucretiani editorem esse

coniecerunt, Videamus.

Quam quaestionem ut expediamus, a Cic. p. ad Quint. r. l. l. proficiscimur. x cuius epist loco apparet Quintum, si quidem est carminis Lucretiani editor, carmen non ante mense Februarium R. 54. quo ep. ad Quint. . II. 9 scripta est, edere potuisse. Supra enim monuimus, ex e l. l. sequi, ut arcus Lucretii poemata mense Februario a. 54 perlegisset, Quintus tum primum legere coepisset. Cum tamen Quinti vitae rationes et occupationes, quibus proximis post aeceptam arci epistulam laud. mensibus distentus erat, reputamus, illam 0pinionem, Quintum esse carminis Lucr editorem prorsus elevari nobiSpersuademus. Ex Marci enim epistulis II. 9 43 ad Quintum fratrem scriptis, quarum prima, ut Supra monuimus, ineunte mense Februario, altera Idibus Febr tertia a. d. XVI. at Martias, quarta mense Maio, quinta et ultima mense Iuni a. 4 data est, comperimus, Quintum Ciceronem, priusquam legatus Caesaris in provinciam Galliam mense Maio a. 4. Roma prosectus esset, sua praedia' in Italia sita lustravisse. Si igitur Quintum carmen Lucretianum emendavisse atque edidisse suspi-eamur. Consentaneum est, illum nisi in secessu cuiusdam praedii commorantem O lacere non potuisse ante suum discessum in Galliam, ubi usque ad a. 52. a Chr. permansit. Quae coniectura et per Se probabilis esset et Cic. p. ad Quint. . . comprobari videretur, Si quintus per tantum temporis spatium, quantum par erat, carminiS Lucretiani studiis occupatus SSet. Ei autem vix tempus fuisse ad carmen veloci, ut dicitur, Oculo percurrendum, ex epist ad Quint ΙΙ. 11 4. a. d. XVI. Cal. Mart.

data quae aliquot diebus post epist. II. . scripta est colligi potest. Ex illius enim epist verbis sequitur, ut Quintus consilio historias scribendi capto tunc temporis totus historicorum graecorum peribus legendis et volutandis deditus fuerit ).

ereti carmen non accurate cognitum habuisse suspicantur. Eorum autem coniec

tura refutatur et multis locis, - qui in Ciceronis libris inusniuntur quique ex Lucretii carmine sunt mutuati, nonnulla exempla attulit Martham l. p. bii et ipsius, Ciceronis de Lucreuo iudicio epist ad Quint. I. . . , quod Lucretii versibus nisi accurate cognitis et ponderatis non prolatum Videtur esse. C. Lachmannus in Comment ad Lucr. I. 22. p. 63: in re nota nihil opus fuit, ut Ciceronis praenomen poneret Scit Hieronymus), cum nemo ignoraret, quintum intellegendum osse eum ipsum, cuius frater de Lucretio iudicium probat. hominem in studiis oeticis Versatum neque a philosophia alienum se nulli eertae disciplinae addictum. - Bernhard Litt. Rom. 3. edit. p. 478. Ol. 398.

Quintus Cicero possedit praedia Arcanum, Bovillanum Fufidianum, La

terium.

Cic. p. ad Quint fratr. II. 1 I. 4: itaque ad Callisthsnsm si ad Philistum redeo, in quibus te video volutatum ... sed utros eius scit Philisti habueris libros, duo enim sunt corpora, an utrosque, nescio.... sed quod adscribis scit Quintus , aggrediarisne ad historium, me auctor potes.'

60쪽

Qui loci manifeste docent, Quintum Cic. carmen Lucretianum spatio temporis, quod Februario et aio, quo mense in Galliam prosectus est terminatur, non edidisse. Atque verisimile videtur esse, illum, Verbis epist. Quint. II. . . cognitis, quibus arcus Lucretii carmina admodum difficilia esse signimicavit, a consilio carminis Lucr edendi, etiamsi tale consilium cepit, deterritum fuisse. Ad illa argumenta accedunt etiam alia, quae ex Quinti ingenio ac natura repetuntur. Onstat enim in Quinto elevatum et sublime quidem ingenium, idem tamen et alacre et mobile et minus patiens suisse Qui, cum talis ingenii Vir esset, magis poetarum studiis' tenebatur quam philosophiae, a cuius subtilibus abstrusisque di ηquisitionibus abhorrebat. Quod ipsis Quinti studiis et scriptis comprobatur, quorum maximam partem Uarmina pica si tragica' explent, quae se summa est initione' composuisse dicit. Ex u. Cic. epist ad Attic. II, 16 4. Scripta u. 59 Chr. verbis' hoc quoque comperimus, Quintum ne suis ipsius quidem carminibus emendandis et edendis operam navare Voluisse, officiosumque Marcum ratrem, ut editoris munere fungi vellet β), rogavisse. Si igitur Quintus in suis carminibus edendis Operosum molΘ-stumque emendatoris et editoris munus detrectabat, quanto magis eum ingenitae commoditati atque otio indulgentem ab aliorum carminibus edendis et quidem philosophis abhorruisse putemus lQuae cuncta si respicimus, sacere non possumus, quin Butentiam Orunt, qui Quintum Ciceronem carminis Lucretiani editorem agnoscunt, improbemus')Iam Vero, quoniam Hieronymi verba, quos postea Cicer emendavit ' id indigna esse demonstravimus, transimus ad ceteras quae patris ecclesiastici testimoni l. continentur, sententias perquirendaS. Incipimus ab iis quibus poeta in furorem amatorio poculo versus aliquot libris per intervalla insaniae conscriptis se propria manu interfecisse traditur. Quae t l. de poeta enarrantur,ea non sunt inere diuitia multis enim scriptorem locis comprobatum habemus, extremis rei publicae et imperatorum temporibus amatoria pocula apud Romanos infrequentem usum Venisse'). x eorum locis hoc quoque comperimus, eadem pocula, quae amoris excitandi causa potionabantur. homines

3 cic de in 1. 3. istum Quintus:. SophoclΘS..., quem Scis, quam admi rer, quamque eo delecter.

Schol. ob ad Cic. Arch. s. p. 35 me. .suit enim Q. Tulliua non solum epici, verum etiam tragici carminis scriptor. 3 Cic. p. ad Quint. M III 5 a. 54 a chr. r quattuor tragoedia X diebus absolvisse cum scribas, tu quidquam ab alio mutuaris γ' Cic. p. ad Attio IL 6. 4: Q. rator . me rogat, ut annales suo.

emandem et eam.

vid. Uaetiori dissertatiunculam timus Rhen. t. XXII. p. 45, ubi no nulla, quae supra protulimus, perstringuntur.' Simile iudicium, quod dicitur negativum, tulit etiam M. Oneiaae in dissori inaug, quae inscribitur: D vemibus in Lucretii armine repetitis' Argent. 1878. qui p. 46. Marcum aut Quintum Cicerono carminis Lucretiani o Eeditorem denegati ' Horati spod. V. 14. q. Vid. a. a. II. 105 sq. - Properi II 5. Iuven sat VI 620 sq. - Appul mag. p. 294