장음표시 사용
71쪽
smihi vos omnes annuisse. Agite ergo, Proceres, attentis animis haec verba mea percipite vos enim hodie maxima solicitudine liberaturus sum, quae vestros animos, ut ego quidem sentio, continenter ωmagnopere conturbat. humavi enim a Lirum, sicuti digitum est, plus qtiam Deos ipsis sa vobis amari certo sciam, tamen neque illud tonoro, superstitioso quodam timore vos continenter premi, qui Deos auro putetis antecellere. Verum, qtiantum ista vos opinio fallat, audite. Hoc nomen aureus, quod ab a tiro deducithir, cum Deis adjungitur, annon omnem vobis Deorum nobilitatem exprimere videtur annon, quotiescunque Deos aureos appellamus, aurum cis Xcellentius est judicamus Qv id excogitare
praestantius aut magnificentius auctores rerum possunt qDeum aliquem vehementissime laudare atque Xornare contendunt, non eum alio nomine quam aureum appellare consit everunt. It laurem descitur at Vir o,&Venus aurea, reliqui Dei passim aurei nunctipantur. An Vero ignoratis, Pi ceres, eam esse laud
tionis legem, ut at quid potius laudibus assingatur, quam eis quicquam detrahatur Nam quid esset absurdius, qlaam si, cum aliquid nos laudare velle profitemur, ejus deinde laudes dicendo minia mus Quare perspicuum est, nos, cum Deos aureos nominamuS, aurum Deis ipsiis esse nobilius affirmare. Quid in caeteris omnibus rebus Nonne, cum aliquid maxime pretiosi: in ac pulchrum signuficare volumus, illud statim aureum appellamus Non est igitur quod amplius quisqtiam de auri praestantia dubitare postit, cum jam aperte docuerimus, nihil a squam tam pretiosum inveniri, quod auro comparari dignum esse videatur; sed rebus omnibus tam divunis quam humaniSaurum antecellere, ab omnibus ardentissime diligi, a Deis etiam vehementer amari, denique longe Dei ipsis nobilius ac praestantius ese.
Dixi de auri nobilitate, nunc de ejus potestate pauca dicam. Neque enim Dinori potestate quam nobilitate praeditum est; sed tam potens atque imperiosum est, vit omnia, quae interris, quae in mari,q rete in coelo nascuntur, ditioni suae facile tibjiciat. Quis enim non videt, nihil tam firmum ac munitum esse, quod aurum non facillime possit expugnares Quis ignorat, auri potestati non modo frumenta, vina, commeatus omnes, praedia possessiones,
72쪽
villas, sed etiam civitates, atque homines ipsbs esse subjecto. Quis
non intelligit, unim quovis fulmine potentius munitissima castella subVertere, saxa perrumpere, firmissimas urbes dissipare, hostes aUt Opprimere, aut totis finibus externiinaret Quid quod etiam animos hominiim, quibus nihil sortius aut sagacius est , ita sito a bitrio versiit, hi omia ibi is in rebus suae ubiiciat potestati Sed de illis, qui aliqtiid sapiunt, dicam alio loco, Pi ceres, cita dicam,ut nihil unqtiam vos libentius aut gratius audivisse est dicetis. hinc illi id videre operiae pretium est , quam miseris modis animum qu O-rundamihi cupidorum, d uti nescientium, quasi ridens aurum
afficiat; qui posteaquam magnam ejus copiam per se atque nefas
in arca congesserint, nullam deinde temporis p a1 ticulam conquiescere possitiat, sed dies atque noctes amittendi metu cruciantur; quorum vita clarum Xemplar in Euclione sene facetissimus Poeta Plautus nobis expresum reliquit Hi tritis vestibus, dolerque quaterque artis calceis, in publicum prodire non verentur cibarium tantum panem, aut sit quem etiam viliorem cibura reperiunt,
gustare contenti sunt: si quid sorte paulo largitis aut lautius inhospitis aliculus adventu consumserint, illud inedia postea resarcire student liberis suis omni studio sordes conantur easdem inspirare . suam Verosa equentius arcam solliciti revisiunt, atque in
ea sepultos una cum toto corde nummoS, quemadmodum Tantalus poma, mirantur: abstinent solo auri conspectu, non aliter atque picturam intuentes, Oblectantur, neque ullum eis penitus usum tanta auri congesta Cpia praestat. Interim tamen dolis, astutiis, fraude calliclitate, perjurii S socjOs atque amicos auri congerendi causi circumvenire student denique non famem,non sitim, non frigus, non calorem subterfiagiunt, modo aliquid auri corrata de re alicundeto, stat, quo tamen nullo unquam tempore perfruantur. Hos equidem laomines, etiam ab ipso auro si quis ei sensus ines vehementer irrideri lacontemni arbitror. Cum enim alios omnes adventu suo beatissimos ac felicissimos faciat, hos omni um solos non modo non felices, sed etiam miserrinios reddit. Sed ad rem nostram redeamus. exemplis omni luce clarioribtis auri summam esse potestatem ostendamiis. Quis igitii tam incredu
lus si potest, qui divinis literis&sententij fidem non adii beat
73쪽
vel maximam Certe vi qui tam impudentes inveniuntur, qui sacris libris non credere audeant, vobis tamen maxime providendum est, Proceres, ne, si a vita atque institutis malorum nostrorum, lasontificia credulitate religioneque, discesseritis, fictiosi atque haeretici videamini. Sed si bene vos novi, huic uni sacrarum literarum testimonio, quod producturus sum, milius credetis, quam reliquis omnibus, quaecunque: in antiquis in novis kgibus nostris scripta sunt Sic enim etiam sapientissimi hi, Sacerdotes,Monachi,Cardinales, Episcopi,Pontifices, omnes denique religiosi faciunt, nec injuria, cum nullis firmioribus aut certioribus exemplis,nec ulla majori auctoritate, potestas auri demonstrari pos
sit,quam sacrae Scripturae testimonio, cui non credere maximum est&scelus dementia. Legite ergo decimum Ecclesia, caput,
ibi hanc vere auream lententiam invenietis: Pecunia obediunt omnia. Quod exemplum clarius, aut quod apertius testimonium, dici vel excogitari potest Sic enim colligite mecum, Proceres aurum ut omnes intelligunt pecuniarum omnium principatum d quasi regium dominatum obtinet pecuniis autem omitia quod nos fi- crete literae docent obediunt ergo non solum universa reliqua, sed etiam ipsas omnes pecunias, auro parere atque obedire necesse est. O patrone mi, aurum, here mi, domine mi Iam me non pudet tui amatorem dici,& servum esse fidelissimum, cum te tam
potens Hamplum esse videam. Iam tibi perpetuo servire gestio,
clim tibi serviant universa. Tua tanta vis ac potestas est, it non tantum terras coelestem regionem tibi omnem subjicias, sed etiam adamantinas inserorum portas penetres. Quod bene Graecus quidam Poeta nostri ordinis homo non insimus, animadvertit, cum ambicum illum scriberet:
Xρυσο οἰνοίγει πάντα νύ αίδου πύλας. Hoc etiam Poetarum principem Virgilium haud dubie cognovisse crediderim, qui cum secum ipse diutius magnam auri potestatemeLset admiratus, quod scelestissimum illumJovis hospitalis violatorem Polymnestorem tam aperte prodidisset, tandem quasi laetabundus
74쪽
Sed pro coecas ac temerarias hominum mentes Imperiti quidam nimisque audaces iteratores divinam hanc summi Poetae sententiam suis commentationibus invertere ac deturpare ausi sunt cum enim sacram mm famem Poeta noster dixisset, dementes isti Grammati, pudet etiam me tam insignes eorum ineptias referre)lsabilem execrandam interpretati lint ' O facinus insipiens scanimadvertendum An etiam, cum scros Deos appellamus,audebitis homines infantissimi stultitissinniopie det sabiles interpretari Sed valeant istae falsae commentationes vestrae nos ex ipsius Poetae factis sententiam hanc aperiamus. An, qui propter solam auri famem
atque cupiditatem patriam suam quod omnes scitant ipsemet consessus est relinquere non dubitavit eam deinde, postquam voti compos esseetias est , detestabilem austis fuisset appellaret Minime, minime, inquam; sacram, id esst, sacrosanctam intelligendum est An, si damnanda esset auri fames, i sitis, s cupiditas, Pontifices nostri, viri omnium sapientissimi sanctissimiqtie petasati
Patres, quos Cardinales vocant, Episcopi Sacerdotes, Monachi, Bardochichillati, denique religiosorum omne genus, aurum tantopere desiderarent Non eo dementiae perventurum quemquam existimo, iit altriam condemnare alit aspernari velit, cum unamos nostrae religionis Antistites, atque adeo Monarchas, nihil non auri comparandi gratia moliri videat Nilper enim quendam amicum meum summa auctoritate, fide, religione virum conveni, ta pridie ejus diei Roma venerat, quae civitas propter auri cultum atque venerationem, S alias semper, hoc maxime tempore, omnium
sapientissima religiosisIinaaqtie judicatur ubi quod equidem vehementissime laudo qtiam plurimos nostri ordinis summos auri
cultores comperisse se dicebat, qui propter atiri desideritim clamorem plurima patrare non dubitant eorum, quae istis ortasse fatuis&superstitiosis hominibus scelesta esse vidematur. Sed propter rei tam pretiosa tamque potentis acquisitionem nihil cuiquanascelestiam aut turpe videri debet, cum praesertim alarum ejus esen tura perspicurim sit, ut, cum semel ad sese hominis animum atque mentem allexerit, tanquam optimus imperator eam postea regat, atque ita volentem itipientem imperio siti objiciat, ut nihil aliud quam de se cogitare inat, nullum rivalem patiatur, resiquo
75쪽
rum rerum omnium amorem depellat. Itaque fit, iit auri pulchriathidine mens allecta plurimum illi honoris tribuat, eo mirifice de les ethir, illi caetera omnia postponat. Quod cum Propertius elegans Poeta cognovisset, auri nomine nescio'hia cum animi dulcedine delinitus, quinquies illud appellans, ita proclamare non dubitavit
Plurimus auro Venit honos, auro conciliatur amor.
Auro pulpi fides, auro venalia jura, Aurum lex sequitur, moxsine lege pudor. Vult igitur aurum solum imperare , dominari, reliqua omnia,
quamVis eximia, ut virtutem, honorem, gloriam, ditioni suae subjici. Quod mihi quidem justissimum esse videtur. Illud enim
verissimum est quod Poetarum pater atque princeps Homerus sapientissime scriptum reliquit: Et βασιλευς. Quibus miseriis humana mens amictaretur, si duobus aut pluribus
dominis servire cogeretur Nunc, ae uni servit auro, creditur esse beatissima. Quare, quod paulo ante dicere coeperam, in florentis sim sapientissimaque civitate Romana, quaeritiondam imperium orbis terrarum longe lateque tenuisse dicitur, quo tempore ditior etiam aurisberat, quana nunc est, licet ejus nunquam fuerit amantior, vix unum aut alterum invenietis, qui non omnibus nervis auro servire contendat. Summos enim habent duces, quos imitentur ac sequantur. Nam nostra tempestate sacrorum principes, quos balbutientium puerorum imitatione appas appellamus, cum illius aetatis aureae sanctissimos mores religionem perlegunt, adeo sanctitatis ac religionis ardore succenduntur, ut, si liceat ea secula revocare, vehementissime concupiscant, iro virili parte nitam tur, ut saltem domus sua suorumque cognatorum, assinium, nocessariorum, auri copia fiat aurea. Quamobrem totos se immem
gunt auro quicquid dies noctesque cogitant, id totum aurum est huic uni student in hoc vigilant ad hoc omnibus viribus incumbunt. Quod si fortasse Bacchus laetitiae dator eam optio
76쪽
stris liberam concederet, illud sine dubitatione stinam cum alacritate protinus exesamarent:
Corpore contigero, fulvum vertatur in aurum.
Et prius ut existimo fame tabescerent, quam conditionem hanc peterent immutari. Tanta est auri virtus io testas. Quod siserte, Proceres, Papparum cubilia, coenationes atria, porticUS, Vestibula, totam denique regiam videretis, tum credo laetitia vobis cor ipsum exultaret. Nihil non auro politum, nihil non magnificum. Quid quod etiam mulas ailroifratas videmus' perinde quasi pecudes etiam ipsa praestantiam auri sentiant. Sed, quibus tandem a tibus hoc tantum auri 1bi comparent, vobis jucundissimum esset
audire, Proceres; namque inde magis etiam auri potentiam agnosceretis, cum videretis illos ab auro regi, quibus omnia divina atque humata regenda tradita sunt. Sed haec quoniam non admodum ad rem nostram faciunt, ab aliis malo quam a me cognoscatis. Habent quidem Christum in ore frequentissime, qui se auro quodammodo contrarium&paupertatis ducem ac exemplar praebuit, quem si sequerentur, eos in ordinem nostrum admittere non possemtis;
sed viri sapientissimi memoria tenent, ipsum etiam Christium pec nia proditum fuisse, quod sibi ne accidat, magnopere pertimescunt. Itaque maximos auri cumulos indiqile congerere student, ut, si sor- se contigerit, eos ab aliquo satellitum sitiorum prodi possint auro te quam citissime redimere. Si quis autem roget, ubi adem habeant, quam sacrae fumanae iterae tantopere commendant, ut per eam solam nos assirment coelestem illam ac beatorum sedem facile
consequi posset illud egregium Satyrici Poetae dictum respondebunt
mantam quisque sua nummorum servat in arca Tantum habet dei. An vobis in hoc damnandi esse videntur Non opinor etiamsi qui-biis iam in cogendo auro paulo cupidiores liam aequum sit esse videantur. Nam di pietatis christianae religionis saepissime oblivis untur, relicta sacrorum administratione bella suscipiunt. Sed omnino mendos reprehenditiatur: nam justissima tantum bella gerere solant; nempe contra illos,qui decimas & ninitias,quibus
77쪽
sancta sustinetur ecclesia, persolvere nollini. Hoc patres sanctis-ssimos, maximeque venerabiles, quibus divino tire primitiae debentur, non sine summa ratione commovet neqtie enim aliter vitam
ducere possent. Nam verissimum illud est, quod ait Hesiodus: Xρήματα γάρ ψυχὴ πέλεται δειλοῖ βροτῶσι. Humano generi namque ipsa pecunia vita est.
Quamobrem etiam inviti bellare compelluntur, ut sacrilegae nationes, qua decimas non solventes illis vitam eripituit, funditiis evertantur. Illud fortasse requiretis, quomodo nullis armis, nisi divinis ossiciis, exerciti Pappae proeliari possent' Cognoscite, Proceres,
non enim sine causa quaeritis nam non ipsi praelia gerunt, sed ipsorum aurum cujus, in armis etiam, sicili in reliquis rebris omnibus, summa potestas est. Iam vero, quemadmodum summa res administrentur, si diligenter cogitare Volueritis, credo vos facile petape- chiros, auri vim esse maXimam. Nam in arce religionis auro reguntur universa nihil ibi speretis, nisi manibiis attro gravissimis. Omnia Romae cum pretio. Qui plurimum auri secum attulerit, is securus est O, se, quicquid Optaverit, facile consecuturum. Quod ut facilius credatis, audite quid eleganti carmine Petronius cecinerit:
Misquis habet ni mos, secura naviget aura, Fortunamque suo temperet arbitrio. Multa loquor, quidvis nummis praesentibus opta, Et venisti clausum possidet arca Jovem. Veniat ergo Romam, Velinii magis ei libuerit, bene nummatus,
confestim ei regiae valvae recludentur, eum omnes alacri vultu venientem excipient, ei gratiam& favorem suum omnes tollicebuntur praestablint, brevi tempore dignitates amplissimas, opima facerdotia, consequetur, plurimum auctoritatis&potestatis habebit. Nec interim, quinam sit ille, quem omnes tantopere suspiciunt, quisqualia sibi exquirendum esse cogitabit, summo loco natus an terrae filius, probatis moribus an profligatis, doctrina praeditus an a Musis aversus. Haec jam nihil ad rem facere prorsus existimantur auris est quod omnia regit, Omnia dispensat, omnia transigit,inania componit. Illud vero quamvis fortasse vobis hi
diculum este videbitur, tamςnam in dicendo praetereundum esse
78쪽
non arbitror, quod aurum tanquam Prometheus quispiam imminutas corporis partes restituit. Si quis enim aut altero captus Oculo, aut claudus, aut testibus carens, aut quovis alio membro spoliatus, ad sacerdotii dignitatem aspirarit, quamvis per jus pontificium tales non liceat in sacerdotum numerum aggregari, praesens
tamen aurum facile jus pontificium frangit, is membra stipplet mutilata. Sed fingite nunc aliqviem singulari eximiaque vitetute praeditum, expolitum omni doctrina virum, qui sacerdos fieri velit, dc ei desit alter tantum testitim i aurum illi defuerit, si Numa licet ille religiosior, Aristide ustior,Aristotele doctior, domum sitne sacerdotio redibit. Sed hoc ut dixi ridiculum illud vero multo omnium gravissimum&praestantissimum, quod etiam subterras ad eas animas, quae torquentii in tartaris, a principibus in religione viris comperitim est aurtim potestatem suam transmittere,
quae statim eas inde liberet,in ad superos recta perducat. Nec illa parva auri potestas est, quae consceleratum quemvis hominem ab omni supplicio poenaque liberare facile potest, modo manibus auri
plenis diploma plumbatum impetravit. Quid quod aurum in
annorum multa millia peccandi sine poenae timore indulgentiam facile, cum voluerit oxtinet Nam praeterita scelera non tantum aurtim, sed etiam argentum modicum, duabus aut tribus indulgentiae bullis coemtis delere facillime potest. Verum haec fortasse silentio praestat in vere, ne quis fatuus aut ineptus, quae nos in auri laudem dicimus, in Pappariam cosa tumeliam dicta ridicet. Ad alias potius religiosissimas per nas, in quibus aurum jam imperium
suum confirmavit, transeamus. Tanta esst enim auri vis io testas, ut, quos ecclesiae Cardines appellamus, eos labefactatos a propria sede dimoverit, imperio suo subiugarit. Qui certe nunc multo melius 3 stabilius totam religionis macilitiam sustinebunt, postquam aum fundati stilat. Nam quomodo quaeso religionem sustitiere possent, si prae paupertate se ipsos sustinere non possenti Illud nimirum in opera pretium silaveque est contemplari cum sublimes per urbem stratis auro mulabus provehitiatur rhibra causa conspicui, quam certe divam melius struxissent,
ii esset insigne domini siti auri, sitellitibiis undique stipati' ut ipsis etiam regibus invidiam movere possint, trementibus
79쪽
prae mollitie genis. Atque ut majori auctoritate digiti videantur, templa eorum peniculanaentis terram verrentibus ingrediuntur, quod alias, cum multo miniis quam nunc homines saperent, vix in mulierculis tolerandum esse videbatur. Inde domum regressi, post Saliares&Sybariticas epulationes, clandestinae dominae sinibus excipiuntur. Quas omnes eis voluptates ac delicias aurum praestare quis ignorat Iam vero propter aurum eo usque sapientiae nostro tempore perventum est, ut quam plurimi summam Tibarenorum4 admirabilem doctorinam praeclare intelligant, omni diligentia Xercere studeant, quos memoriae proditum est inristi&lud summum bonum constituisse. Nam sanctissimorum Cardinalitina domos morionum Maleatorii plenas invenietis, quibus vicissim pro libidine sua delectentur. Praeterea nostra tempestate reperiuntur, qui sexcentis Philippeis scortum hinum conducere non dubitent. Sed unde illis attri tanta copia λNon aliunde certe, quam ex plurimis &ditissimis sacerdotiis, quae
etiam auro venati sunt ita aurum X auro, ut semen e semine,
nascitur exuberat. Nemini igitur dubitim esse potes , auri potestatem esse maximam, qui sacro fines os illi magistratus tam cupide servire videat. Quid Z magis ne dissicile est in eis auri potestatem agnoscere, quibus olim cura fuit, fictas initiatos invisere, ULctos consolari, sacerdotum errata, si qua erant, emendare, bonos eligere, malos abdicares Minime vero. Nunc enim multo majorem nam selicitatem opima tantum facerdotia, inde magnam auri copiam hauriunt, invisere solent. Ex quo fictum est, ut Episcopi quasi auri exploratores nominentur. Sunt enim mitrabbcorni decorati, cujus pars illa prior, quamvis aliud olim significare credebatur, nunc tamen aurUm indicare perspiculum est, posterior autem argentum. Hoc modo auri atque argent , quibus
plane devoti sunt, insignibus exornati tanqtiam pro templis
aris, ita pro auro atque argento, dimicant. Cum ero hirsu revoluto quatuor anni tempora Veneriunt, inritii bus sacris initiandi congregantur, ita se gerunt Episcopi, ut summum auro, quem meretur, honorem atqtie reverentiam Xhibeant. Nihil enim aliud eos, qui sese ad sacerdotii dignitatem ingerunt, interrogare solent, nisi quantum auri possidςant, quot habeant praedia, quale
80쪽
quantum patrimonium, quot sint eis beneficia sive praebendari sic redemerunt, nempe a praebendo , vel quod ipsi pro eis habendis
aurium praebuerint, vel quod illae sacerdotibus aurum praebeant. Qui se maximas atque amplissimas habere possessiones dixerit, plurimumque auri possidere, statim eum benignissime excipiunt; nam ab litis usmodi clericis, quibus est auri satis ampla copia, praeter statutum atque ordinarium tributum, quod ab initiandis exigunt, non Vulgarem etiam mantissim expectant. Itaqile alacri ubiliti dignius est hic inqtiiunt qui admittatur, Tacerdos creetur. Sed quid, si literarum non magis peritus sit, quam germen quod dicitur Arcadicum' aut si non magis honestatem curaverit, tuam a tus tulibet hoc nihil impedit. Aurtim enim praesens etiam illum Aquinatis poetae Peribomium & doetiim is honestum reddere potest; at vero doctrina boniqtie mores sine auri praestidio nihil prosunt. Quid autem de Sacerdotibus cujusque generis loquar quos tanta auri cupiditate flagrare notum est, ut ad missas, quas vocant, devorandas, perinde quasi ad operas, pretio conducantur, & ipsius Christi corpus atque sanguinem auro vendant Z u id quod bis aut ter uno die lucri causa saepissime misiantur Deinde quot rixae quot seditiones quot discordiae Zquot clamores inter ipsos presbyteros exoriuntur dum prim tias, aut decimaS, aut annua menstruaque salaria, pro missationibus suis exigunt, atque inter se partiuntur. Persaepe etiam non alia de causa litigant, nisi quod eorum aliquis colafessionem peccatorum audierit ab homine, qui sub alterius sMerdotis imperio fuerit, vel tanquam vultur tridit cadaverante praesenserit, quod proxidus negligenti surripiat hinc praecipue silent gravissimae contentiones exoriri, ut a jurgiis ad crucis baculos saepe veniatur. Sed
fortasse requiretis, Proceres, cur de homini consessione, aut de cadavere, dimicandum esse censeant. An vero ignoratis, ex istis
confessionibus' cadaveribus maxima illis vectigalia provenire λNemo constentem gratis audiverit. Consectis vero pro pecca torum absolutione poenas attreas pendere jubent. Sed in i neri bus maXima praedae spe scis constiti ita est; lainc enim uberrina si v
ctus emetiuatur. Nuper audivi sacerdotem quendam, qui dolubat