Annuli astronomici instrumenti cum certissimi tum commodissimi vsus, Petro Beausardo Matheseos studioso auctore

61쪽

co ASTRONOΜICI ANNULI ibidem paritu π minor existat, Solis australem declinatione arguit. Altitudine igitur ex- latitudinis complemento subducta, residuum partium 16 cum besse,ex praecedenti declinationum tabula Scorpii i Ῥel Aquarii 14. in meridiem tantundem declinare ostendit: verum

utrius signi gradus sumendus his, ipsem anni

tempus indicat. Nunc igitur Solis locum nactus , Scorpij decimumsextam exempli causa, cum eodem ad aquatoris laterale versiciem me conferens, quart m Nouembru calendas quasi comperio, notum quo haec expertus flummensis diem. Poteris etiam si libeat, Sole meridiem Ῥersus declinante, altitudinem eum latia rudine ex partibus 'osubducerer vel ad arctos declinante, sto partes ex altitudine cum latitudine auferre. Ueram Ptro vereris modo, semper eundem declinationis arcum Ufendes.

Idem quavis diei hora

inquirere.

Dolici via Solis locum, s ex eo mensis diem indagare, proximis duobus capitibus ostendimus. Sed quod virumque modum ditisato tempore meridie viislicet eri opor-

62쪽

quaWs hora eadem obtinere etiam queas. Hae exploraturus, boram plene one omni errore leneas oportet. si re ea, quam flare horosi

lium, potius erasterius horologi' in ex sedat, accepisse praestiterit. Hae cognita, eo de momento ad Solis declinationes altero pinnacidio ducto, omnibus etiam explicatis armillis,annuloque exsitus latitudine libere pendente, s meridiani mobilis horaria linea cognitaem horam terfecte indicante, aeprorsus ibidem barente, pinnacidio dicto Soli obiecto, idem, annulum istimum gradatim circumirando,elevato δε-

primitove, quori filaris radius trius, tabellae framen transeat. quibus absolutis , dictum pinnacidium, que eo die Sol in rodiaco gradu demiba per esse ostendet qui crem signis duobus inseruiat, utri attribuendus*, ipsum anni, tempus insinuat . Nune igitur Solis gradum nactus, si mensis diem ignoraueris, eum in aquatoris interiori superficie , ut sepe monui mus,offendes. Atqui p raecedentius memineris, - quod verandi ratio obfuritatis nihil habitura sit, breuitati confidentes exemplum etiamfluo dio omisimus:id tantum adjcientes, quod Δο-

dure mi Aprilis diei undecima hora idem

63쪽

Solis etiam minime conspicua, meridianam altitudinemi quolibet tempore obtinere. Caput XX.

It interdum τι caesi nubisi,Solis abitu do meridie capi baud commode ρ inc*ei quod alia quam duodecima bora,eiusdem meridiana altitudo visi futurasit.Sed borum Ῥ-trum accida annulo eam addiscesseelle. Sosis igitur meridie eiusdem diei quam habet empraecedentibus declinationem acciperqua modo australis reperiatur,exμω tui latitudinis collemento subducta , meruianam altitudinem quasii diei relinquit: Ain contra ad arctos Sol, declinarat, latitudinis eoplemento declinations adiecta,simili ratione qua priuου, quam alte in eadem latitudine, Sol meridie eiusdem diei μ-pra finientem eleuetur, quod colligitur insinuat. Hac tamet paucis dicta, etiam di cultate omni careant,fludiosis exemplum nihilomi , nus apponere libet. Louanti igitur quinto Ca

64쪽

t usus. Sol meridis attollatur inueingaturn , per ca- pulsecundum eius locum inuetum geminorum decimumsextum , ad arctos M pari. cum scrv.quasi ex decimo quarta capite Eetlinare reperio: quibuου latiturimis complemento partiu39 adiecto,arcum 6ipari. cum dodrante colliago, quibus in nfra hemis aerio eius diei meridie Sossese attollit. Stellarum quoque annulo insculptarum dem maximas inquirendi altitudines modus est.Si nam , declinantium oreales annulo inuatas declinationes latitudinis tuae complemento adlisias, vel eidem meridionales adimas: quis hoc aut illo modo arcus ineret,1kb suo meridiario stellae eleuationem o endet. Stellarum vero neutro det antium maxima altitudines alitudinis complementum aequant. Haud minuου SOI si quando meridieμb aequatore decurrat alitudinem complet. quanta igitur id temporis eius altitudo labeatur, ex '

partibus situs latisudicie subtractis , residuum

Meridianam lineam plano inscii bere.

Caput XXI. o

65쪽

HAEc res pluribus Apronomicis negotiis

magnam commoditatem ad ert, cuius ubis vari, extant modi. Verum quia nonuniatos meridie cuius difficilis obseruatio J moles Os: alios, satis diei temporibus, incommodos:

tertios, qui acus adminiculo magnete tactae ob-' seruantur ob mariam in diuero tractibus a septentrione, acus declinationem 2 incertos esse: quarto logos, ac propterea taedium sudiosis adferre, baud ignoro: modum addere placuit facilem , commodum, certum ac breuem, quo interdiu qualibet etiam hora, id expedire in eum qui sequitur modum, nullo fere negorio queas. Altero pinnacidio ad Solis locum accurate perducto, s armillis explicatis, meris dianos mobilisic collocato, ut dictum pinnacris dium eam mundi plagam resticiat, quam dato tempore Sol occuparrs instrumento secundum flus ab aquatore difantiam e re quapiam liaberependenterversatilem meridianum eleuator deprimit Ove quousi stiris radius tabellarum foramina transeati Hinc annuli immotolera manet per lateralem meridiani cui assula

figitur)planam superficiem, quasi monvbisal

mus punctum in pariete, vel alioquin opposita superficie,vise notato. quibus absolutus,advi tam annuli lanem te conferens, per meri

diani

66쪽

Hiliani eandem Iuperficiem, punaum priorion tum oculo obseruato: a quo famulo, dira impedimeto nune fit semoto ad ius notarum punctum umtenuistimum exrodito. μὴ ductum imitaim, si inplana aliqua yi per

tineam duxeris, meridianam proca dubio etiaratione nactus es: ex qua rem meseu adpι8pendiculum,erecti stili imbra siquando et eoiucidat, flub meridiano Solem constitutar seu quodingentem lucem quibusdam pracedenti bus eapitibus adsert.Sed dissem hie a ba itum Ῥelim, nusqua quam in rubiculo te eo modius bac experturum fiat, dolia Mastris senestram a si diu.

Quo horizontis puncto, Sol vel stella quolibet die oria-

gere ae demergi, Atus latitudiae non mu-xtara,dubitam opinor esse nemini . Solem verὸ ortus s interituspunctum quod eorundem de

mi, nonnulli appellano etiam latitudine eade eruata,quotiate diuersem sortiri, tantundem arbitrer .guo enim borealis pota astius ex E sollitur.

67쪽

M AsrRONOMICI ANNvit rellitur,ta ad arctos Sol declinans, a finientiser aequatoris sectione remotior Vendit desce δι , Septentrioni vicinior . Simili ratione au-sralem declinationem nactus,emerges, si δε- mergens, ab eadem interfectione ad Austrum decedit propius . contra quanto arcticuου polus fit depressior, tanto bi orans s oetasus mininvariant. De altera polorum idem censendum relinquimus. atque hae omnia , Fara oculis obiecta,cernuntur commodius, uua de re tria plicem ortum oeoceasem plerique Ῥeterum merito distinxere: AEqvinoctialem, quem Ῥerum etiam dicunt,quo Sol oritur occidit Arietem

vel Libram ingress-: qui sodem finitoris pun

cto ἡρter polir virums medio, in quovis tractu orbis emtingit: AS iuum, quem cancri principium tenens effieis: qui s selfilialis appellatur, quoὸ veri fi liiij tempore accidatimbernum, quo oritur Oieitaque capricorni tropia cum describem: quem s brumalem semper τι uribus dictum reperias, quod media bruma

contingat o tametsi eundem neotericorum quia

68쪽

vutἰ parallelum sit, vel ad libellam, mi πο-i .eant confituto, in quo meridiana linea ducta fit, complicarum annulumfo erponito, τι uterque mobilis meridiani polus , dicta linea

adam im reseondea nee ab eadem remoueatur. Omnibus obstaculis remot- Aeo enim a

prico mi necesse est 2 pinnacidia bosum stia

Arsum paulatim circumducas olis meridiana lineae semper restondentibus,donee tabellarum framina Solis radius transeat,auiter earum

latera Solem ipse τοsibas ruis enim in lat rati meridiani mobilis flueroe, quantum ab aequinoctiali ortu, Sol emergens eo die distan

tiam Artiatur, pinnaridiorum alterum ostendet,quam orans amplitudinem nonnulliῬοcat,

a parte annuli ortui restondente facto supputarionis initis-ακου quam late a vero occasu sise demergat, no se desideres: eo sub bori- Onia defendente, quae diximus ferues oportet. Aerum ita res Abet, τι quot borionias lartibuπ, emergens ab ortu aequinoctiali disiterit: totidem ab occasu vero minimo discrimine dempto 2 versus eandem plagam, eo dem die fise demergens rostriatur . uuod fleontin gat, solis radita dioptrarum foramina

haud penetrare,ne per earundem latera te con

69쪽

as AsrRON. ANNvLI vsvs absit huius , ae inter re s emergentem Solem ransitutum, quod eius vice fungens rimeris sitit. Nec di mili ratione, sellarum ortus sisteritus puncta, in finitore obseruabis: quod in constellationibus dignoscendu haud parum emolumenti adfert. Locorum etiam distantiae in regionibus describendis, ex edito loco sic οἷ- fruari postent,utfacile colliget, qui Gemma libellum ea de re viderit, quem Cinmur biae Petri Apiani a Veiendum curauit. Sed cumhαc, quouis circulo ut silet in 36o partes diseributo,eum volubili indice s tabellis duabus,ο-mnia obtinere queas, nolumus bie aequo prolixiores esse rerum breuiitaris causa, u- . .

di s ingeniis multa s varia, V

cum excogitanda tum in- ι uestiganda relinquimus.

Finis prioris partu.

70쪽

fis partis, authore Francisco 'ma no Gandensi, P L.

His variis altas pergit rationibus arces Metiri traditque modos,ut siue per umbras, Sinnumeris, umbiaue 'li aut gnomonis id punAuifacta statione υna tentaverisivsus Succidat sumptumque probet res nota laborem. Quis tr inaecessest res per flumina,' ai, Aut valvi fuerint: poteris stationibuι illas Per numeros ductis metiri. idemq; doceris Et me prodio numerorum. Icilicet artem Omnibus indoctis istam traditi peritis. Tine ab ingeeesbo I forte cacumine quaeras ir uot spari' absis,rerumque in montestarum certa intersitia . veros cognosteremes, Distantesque suis spaei' includere terras, Atque profundarum mensuras discere aquarum, Posteriore lybae te gula parte Iibellus /Aureus anfgni aesti ratione docibit.

Posteriorispanis capita.

AItitudinum per umbras dimensio. Cap.I. dem calculorum ratione addiscere. Cap. II.ῖtili seu gnomonis umbra idem inuestigare. Ca. III . nica facta statione altitudine dimetiri. Ca.IIII- e inaccessarum reru altitudine capie da. Ca. V 'ine calculorum ratione idem obtinere. Cap. VI. ira ritu altitudine inaccessa absis, dimetiri. Cap. ersi edito Ioeo sitarsi longitudines inuestigare. RP. m. --em faciliori modo obtinere. Cap.IX. e distantiarum mensiiratione. Cap.X.