장음표시 사용
11쪽
oHetorica est facultas de unaquaque re dicendi bene,& ad persuadendum accommodate.
tatis, necessitatis, victo riae.
r. Materia est, quaecunq; res sub disceptatione cadit, potestq; persuaderi. Quae &Suaestio dicitur;estque ' Simplex; unius scilicet thematis;ut, de Virtute.eonjueto, besio, pace. Consu acta;- Infinita,Τhesis: que universaliter Pronuncia- quaerit; ut . an ducenda sit uxoriti alicujus, i Finita,Hypothesis: quae universia
i quod argu - p lem restringit ad circumstan
i mentis pro- l rias, ut,Sitne Philosopho,seni, in- Lbatur : eaq; dotata , extera uxor ducenda. Atque Finita haec quaestio est materia oratoris maxime propria. Verum examinandi, explicandi ornandique causa,hanc orator subinde revocat a Finita, circumstantiis suis exuta,ad Infiniram : ut in Practica de Civili quaestione excurrit aliquando ad Theoreticam
Gemonstrativum, quod in laude aut vituperio vellatur. IDeliberativum, quod in futuri temporis provisione suadet aut diffindet. Iudiciale, quod in praeteriti disceptatione accusat vel de- Rudit.
12쪽
Corporis , Vox sonora , distincta, suavis 3 latera firma 3 oris totiusque corporis venustas Scspectabilitas. Natura a C Ingenium , ad excogi- eaque ι tandum acutum M sagax, ad explican-' dum facile , ad studia incitatum Sc docile , firmum atque - Animi diuturnum ad me moriam, quae a Natura it Exercitatione potius est quam ab Arte. Iudicium . . e solidum 'dc Discre-
Inventionis, quae excogitat argumenta ad persuadendum ido
Dispositionis , quae res inventas ab Aite disternit , apteque per partes
dit orae I Elocutionis , quae res inventas i, dispositasque exornat flore ver e borum , dc lumine sententia
Pronunciationis, quae cum vocis apta modulatione & corporis in gestu Orationem profert. in Exercitatione , quae assiduitate Legendi, Commen andi, Scribendi, Variandi, Imitandi, dc Dicendi, Naturam Artemque Per-- ficit., . Animi, ab Arte, quae irrudit praecepta
13쪽
Inventio est excogitatio argumentorum, quae ad pere suadendum sunt idonea. Argumentum est probabile inventum ad fidem faciendam. Certis,unde fiunt Demonstratio
Ratiocinantibus a Causis,efficien-ς Ad Fi- te,materiali, formali, de finali uel A .m . . ab Essectis , Subjectis , Adjun-- 2 ctis,Definitione,Divisione; Ge- nere, specie , Toto, Partibus,r Comparatis, Paribus & Similibus, oppositis. relatis, contrariis privantibus & contradicentibus,&c. quorum discipIui nape'enda a Dialecticis. Probabilibus, & Verisimilibus. Excitandis vel sedandis affectibus ; Amore,Odio, ira,contem ptu, lenitate , me tu , pudore, gratia,misericordia, indignatione, invidia, aemulatione. Summi erit artificis' nose qui,&erga quos, bc quibus de causis, hoc vel illo affectu soleant homines commoveri.
Oratoris, in quo requiruntur, Prudentia . Probitas, benevolentia, Μodestia. Ad Con- Nationis, . Republica , liberi
nem , exd xis in qua ' Democratia, legum Μoribus I degit. Re-d disciplinam. t spiciat er- Aristocratia,divitias.l go in . Μonarchia , custo 3 - diam Principis. .
Ad ΜΟ-rum , e X locis Fa- theticis quae versantur in
14쪽
INDEX KRET ORIC US. I, Affectibus, ira lenitate,
miser icordia,laetitia, spe,dolore, metu, odio, aemulatIO ne, &c. Habitibus; virtutibus icvitii S. AEtate; iuventute, se
A σχα, Inarii talia. Quae non parit ars oratoris, sed aliunde ad se delata tractat 3 cujusmodi sunt Testimonia Divina : Oracula st. & vaticinia; vel Humana: atque haec, Vetera ex Aut horibus, recepta proverbia, sententiae , appophthegi nata ; aut nova ore tenus, Ius juranda, aliaque Instrumenta forensia, Leges, Pacta, Testes, Tabulae, ut de Signa, Circumstantiae, e Xempla ; quorum copia instructus debet esse Orator.
s Possibile, dc impossibile, ut docea
tur potuisse aut non potui se Trium generum fieri. communes lQ-4 Μagnum te Parvum , ut ostendaci sunt: 3 tur Comparative, aliud alio esset utilius, honestiuS, Zcc. Fidem tantum facere, prae se ferendum est : Concilia tio Sc Motus in Exordio quidem dc Peroratione proprium habent locum , sed in perpetua oratione, sicut sanguis in corpore, fusa esse debent.
15쪽
I. Admirabilibus , quae divinitus missa, prodigiis , auguriis seu
oraculis, signi Mara praecesserunt. 2. Patria. 3. Genere seu natalibus. q. Scaeu s. Singularium aetatis partium inuitutione, educatione , disci plina , studiis , consiliis, rebus gestis. 6. Μorte Sc eventis post mortem , iactura ML luctu.
Fortunae: ut sunt, Opes, honores,l amici, amnes, liberi. Corporis: qualia sunt, forma, robur, valetudo, agi Iitas , corporis habitus.
t iudicium , indust. Ita, do- cilitaS, memoria.
α 3 sita 3 9 Temperantia. virtu- Μentis , Prudentes tia, Fortitudo. Atque in his explicandis sequendum aut ava
tis atque rerum gestarum ordinem 3 aut virtutum distributionem dc certa rerum capita : Hic risciaia , ille Naturata ordo dicitur.
Virtus stola per se ipsi , laudabilis est . inequa nihil recte laudari potest : Auditu vero Iucundiora sunt , quae aliis functuosa sibi laboriosa , aut certe gratuita. Naturaedi Fortunae bon tractantur , quod in eo-
16쪽
, Itim usu ac moderatione virtus maxime cernitur prout quis iis recte vel male usus ssit -l 1i non habuerit, sapienter earuisse ; si amisem, moderate tulisse. 'Cautio est, ne ementitas laudes adsciscamus neque iis quae multis competunt aut rerum leviorum laudationibus immoremur.' Ab Honesto , qui proprius est Demonstrativi generis locus , continetque DecO, Fum, Legitimum, i. aequum in homianes pium in Deos, Iustum dc Gloriosum; ab utili , Dissicili, & caeteris
Deliberativi generis locis. quos videluo loco.
Facta IA Circumstantiis 3 Persona, Re Cau
tempore, Loco, Modo : unde Amplificcationi praebeatur ansa 3 quod quis primus fecerit, aut solus, aut cum paucis. aut praecipue aut tempore maxime ne- cestario, aut pe, &c.
l , -b antiquitate Res, ut loca, regio l Qxigino , honestate , , anes, urbes ; & a-l ui gul ribus cuiusque inimi habitus, vir c rei aut loci virtutibus si
tutes i tu , .m nitate , utilita- voluptate . Subie- ' item , adjunctis, es L xectis. γEt Comparative in- cter se tractantur Personae , Facta , Res, Idque vel cCollatione similium. Contentione dissimilium.
17쪽
Haec oratio ad populum habita, ad animi motus, non ad fidem faciendam accommodata, expositionem factorum, non argumentationem requirit: Estque illustranda verbis insignibus,transatis, floridioribus: nec non tu culentis per δατυ αν expressionibus , digressionibus, amplificationibus. Arist. Rh. Amplificantur Res &. Facta, I. Ascendendo
i. r. c. s. ab Hypothesi ad Thesin: vel contra. 2. Indi-Η. .hviduorum exemplis illustrando, quod gene- . Cie. de ratim dictum est. 3. Circumloquendo , peri φης , - definitiones, aut descriptiones , easque con- tition. ,' globando. 6. Usurpando species aut partes Quint. 3. pro toto. s o Adjiciendo causis , effecta de ac-
, .hἡ stit cidentia. 6. Comparando a simili aut dissimi λιθιθλίων l pari aut impari. 7. Ab oppositarum dc in-δri iam e ter se pugnantium rerum conflictione. 8. Atestimoniis stipatis condensatisque.Vide A δ Qιιων. plificationem infra in Confirmatione.
M. Capella. s. l. Theon. Aphthonius , Emporius R. Hiperius e. e. SoareΣ l I. c. I. Voss. 1.2. e. s. Al. OL i q. c. s. Caussi. l. . quide exempl adjicit, ut di Dresserus M vomus.
u. .h' ,' ' Deliberantur, id est, suadentur aut distia-
Cie. de In- dentur res quaelibet contingentes, dc positae d.'b . . . in nostra potestate : Publicae vero, Pecuniae a. l. Quint. ceu vectigalia, Pax ic Bellum,regionum Prae-m ς sidia, Quae exportantur aut impoItantur, Le- IM C, ges, in deliberationem veniebant.
peli. s. l. Soareet l. r. e. 1 . Dress. l. 3. p 216. Hier. c.3. p. 333. Vossa. l. s. c. Aut, Or. l. q. c. 6. Caussin, l. 12. s. 1.
18쪽
Honestum : de quo in Genere Demon strativo. Utile: ex laude natum,semperque eum dignitate conjunctum , consistit in conservatione praesentium,ic comparatione sequentium commodorum :atque in eorum quae his contraria sunt, evitatione. Atque hic locus Deliberativi proprius eli. Necessarium ; quod aliter fieri non potest : vel, sine quo salvi esse non possumus.
Iucundum: quod delectationem voluptatemque animi aut corporis , aut utriusque adfert. I Eventus: cujus profectio 3c considera-a tio te1 atur Di lemmate. Facite: quod comprehenditur sub Possibili, generali omnium caussarum LO-
Dialectici: 3 proprio, adjuncto, ab effectis , ab antecedentibus , connexis, consequentibus, comparatione a majori, minori, contrario testimonior Μaxime autem hic dominantur,quasi familiam ducunt, atque utramque faciunt paginam Exempla , si apposita sint, neque ex iis solis constet ora-- tio.
. lib. Cle. de Inveni. 2. I. de Orat. Quintil.lib.3. ea2.r . Capella ιib. s. Gros. lib. . cap I. Keelier. lib. I. SP. Rher. cap.9. vossius. lib. I. cap. 6. Causia. lib. 11. c. Is ,
19쪽
I6 - . G E N U sAecusator reum arguat facti quod ineontroversia positum est.
Reperto Statu , subiiciat Reus rationem quam depellendi causa adfert. Accusator contra adserat firmamentum, quo Rationem illam infirmet. Ex rationis autem & firmamenti consectione Judicatio coostituitur , in Finitivo de Qualitatis statu. . I. Status Coniecturalis, in quo quaestio, An res secta sit nec ne. εορῆς
20쪽
IUDICIALE. 17 Impulsiva: ira, odio avaritia, invidia. inimicitiis , aliisque ammonibus.
Atque hic persona cum suis circumstantiis diligenter excutiatur. Ratiocinante a
luptatis, bonoris , dcc. Cui hono fui siet. Evitatione mal6rum, tu' commodi infamiae,&c. Arguat
Facultate 3 imoccasionibus, spe perficiendi, celandi, impunitatis : circumstantiis rei. loco , tempore , nec non circumstantiis personae , de quibus supra in Demonstra
signis; quae sunt dicta aut facta antecedentia, consequentia , vel cum ipsa re cohae rentia : Quae nocentes comitari fere solent, quasi indicia Si impressa facti vestigia. Fuga, trepidatio, verba tertiata,vubtus dejectuS. Desen sor
Infirmet Causas ic Facultates. Diluat & refellat Signa 5e Consequentia Absolutione vel Inversione. 2. Status Finitivus , in quo quaestio est de nominor ei Ac quid sit. De finiat uterque, quam maximὲ potest, ad communem sensum ac vim verbi t deinde adductis similibus exemplisque aliorum qui ita locuti sunt, suam definiistionem , sententiamque confirmet, Zc contrariam in
Accusatori locus est : Minime concedendum, ut is, qui de re confitetur, verbi se interpretatione tueatur. Defensor aequitate nitatur : & ea cum secum faciat, non re sed verbi depravatione se urgeri queratur. Quo in genere utetur Similibus , Contrariis, Consequentibus. 3. Status