장음표시 사용
31쪽
de Milone sentit. Equester ordo optime sentit, Sonatus optime sensit. Totus er es populus Remanus optim de Milone sentit. Clarior tamen est illa Inductio Socratica , quae per Interrogationem
vel Subiectionem adversarium premit ; ut, uodnam pomum est generosi mum Z Alanhe quod
optimum Z Et quis equus tenero imus t nonne sis velocissimus ' Suis autem ager Z certe qui fr-τιlsimus. Ita ct hominum , non quι natabismsplendore, sed qui virtutiι gloria praestant , habendi sunt generosissimi. MAHst. Ali. Exemplum est Inductio imperfecta , seu ib. . ς probatio & mensura a simili quod ut trique comvenire arguitur , quando scilicet ex uno singulari aliud singulare probatur ; ut, Iκre occisus e Fσσυνη is Saturninui rei no Pad moliens, sicut Gracchi.
bis ita. In Judiciali genere praecipuum instrumen Qiisnt . . i. rum est Enthymema ; in demonstrativo domiae. 1. Erus. natur Amplificatio 3 in Deliberativo familiam soa est. .i. ducunt dc utramque paginam faciunt Exem
c usuV Cautio est, ne tota oratio sit conflata e X con- κω. mpla densetis Exemplis aut Testimoniis. Neque ipsa ilixi' ast, argumenta conferto agmine stipentur. Μ agi Dqu,m proia que eae usu & re nostra fuerit , dum affectus M. movemus, sententiis quam argumentis uti. Segnius enim moventur affectus in castris cordis ad volendum : quamdiu in arce capitis Intellectus occupatur in excutiendo Vero.
32쪽
η Amplificatio ea pravior quaedam
afirmatio ad ciendos assectus F
s verbis, illustribus, superlatis , asyndetis', iteratis,
relatis , ad superiora gradatim ascendentibus, synonymis. Incremento : gradibus ad summum ae etiam supra, insurgendo ; ut, Facinus est vincire ciDem Romanum , scelus Hrberare, prope parricidium necare o quid dicam in crucem togere 3 Comparatione : a minoribus , ad maiora argumentando ', ut: . An vero vir amplissim uxΠP. Scipio Pontifex Max. Tib. Gracchum mediocriter labefac fantem statum Reipub. privatus interfecit o Catilinam orbem terrarBm caede atque incendis vastare cupientem, no Consules perferemus ZRatiocinatione : ex iis quae dicta sunt, quidpiam reipsa maius innuendo , Ut, Tu istis faucibus, sis lateribus ista ladiat oria totius eorporis sirmitate. 1 antum vini exhauser ω , ut tibi opus siset vomere, &c. Congerie : aliis atque aliis modis eandem rem efferendo; ut Suide um tuus ille, hero,c strictus in acie PDarsilica ζladius ale bat Z cujus latus mucro isse petebat' quis sev sus erat armorum tuorum' qua tua menS Zoculi ' manus y ardor animi ' quid cupiebas e quid aptabas p
. Amplifieationis praec ipui loei sunt, Caula, Essectum , Subjectum, AZjunctuini, Partes, CompoIata. e
33쪽
3o CONFUTATIO. Hue & ΗΥ- Extenuatur a praeceptis contrariis. I iuri ' Vide & quae supra in calce generis Demon- nonnulli. strativi super hac ipsa re dicta sunt.
Confutatio , est dissolutio argumentorum quae objecta sunt, vel objici possunt, iis quae
causae nostrae fauces premere videntur , ad primam impressionem, occurrens, vel etiam arte deludens, aut cuniculis rem agens. Huic fere cum confirmatione communia sunt natura, utilitas, dc tractatio.
Reprehenis ditiir sei . Adversarii argumen Tatio , si Ostendatur vel Materia
vel Forma Argu- esse vulose menta
s si, ex iis quae sumpta sunt, non con cedatur unum aliquod aut plu
Si ostendimus falsa esse pro veris an
Si ex his concessis id consequi nege
Si contra firmam argumentationem, alia aeque firma aut firmior adducatur.
Si, quibus serio respondere haud in promptu est, elevemus G ioco, atque ipsos contemptu aut increpatione delusos nise face teque derideamus.
Accedendo ad singula argumenta , & primum validiora discutiendo , universa infringentur melius. Confutatio praemittitur confirmationi,quando arx causae requirit ut via muniatur ad veram sententiam.
34쪽
Enumeratio quae potissima argumenta re-
l rumque capita sa) recenset, idque vel l in
simpliciter, vel per Interrogatione , elata erant Ironiam, aut Collationem. Αtude hac iet in Judiciali uti licet ; in Demonstrativo ' sT; b. dc Deliberativo rarissime. ne, idque
s Demonstrativo; quae in lauda
tione ,expectatione Iri, amo- l rem, admirationem, voluptatem , aemulationem moveant : in vituperatione , Odium,invidiam,contemptu. Deliberativo ; bonorum ac malorum enumerationes Mexempla.
indignationem 7 defensori. ν ur
quae admisericordiam. circum instantiis exemplo malo, indignitate rei per Apostrophen, & Hypotvposin , Desensor contra Reum non ex voluntate, sed infirmitate, necessitate , aut Ior. tuna errasse arguens misericordiam implorabit.
In affectibus Natrua. movendis ad- Ν
Utilitate. Atque hic omnes eloquentiae sontes sunt aperiendi. Huc facit Amplificatio , de qua supra in genere Demonstrativo dc Confirmatione. Sit Peroratio brevis , acris Sc aculeata '. ne taedium pariat aut indignationem.
35쪽
I. Elegantiae munus ea ut di catur Pure & Per-sticis eo
Pῖ're , verbis, sive illa simplicia sint. sive con-- iuncta , puris lectisque , urbis alumnis , aut
civitate certe donatis, non obsoletis, intermortuis 8c conclamatis; non obscoenis , peregrinis aut barbaris , antiquata vero dc multis annis clesta tanquam scopulos declinet : nec Glammatice tantum , servata casuum , temporum , generum 8c numeri structura, adhibito spiritus 8c accentus justi temperamento : sed I Latine , quoad phrasim Sc locutionem ; ex aut oritate de more probatissimorum amorum, atque eorum praecipue qui in virili Romanae eloquentiae aetate floruerunt , Ciceronis imprimis , deinde qui eum proxime accedunt,
C a suis , Livii, Velleii, Curtii, Fabii , mox etiam Τerentii , Plautii , Saluti ii , Agellii,
Taciti. Plane & perspicue , verbis usitatis ac proprie significantibus citra verbi aut sermonis ambiguitatem , quam maxime oratOIis, non
36쪽
nimis Ionga verborum serie continuatis , nec tamen concise nimis: non durius translatis aon discerpsis sententiis, non praeposteris temporibus . non confusis personis, non perturbato
ordine. AEr. t Compositio respicit Iuncturam , Ordi i Dion ν et nem , Periodum dc Numerum. Iun Tura e X mol- Hallica ἀIi elementorum , syllabarum de vocum e Oag- ia limentatione reddit orationem cohaesentem, lenem , aequabiliter fluentem S suavem, ple- Θiαωζ ὁ nam , sonoram . CaVet scilicet , ne in VeFO νου,6ν. rum commistione hiulca sit oratio propter Col- Autor. adlisionem vocalium ; ut Rem anxie quaerere, atque I q. ad pia egere, avari animi e R Ne sit horrida & o , , aspera propter concursum diversi instrumenti tabius ei.
Consonantium 3 ut, Consistum dignitat ararim etiale
tumultum civium repres it 2, sed ut priorem a vo- negliginiacali terminatam insequens dictio a consonan-hoe, ii inchoans excipiat, aut contra a consonanti clausam aperiat dictio incipiens a vocali velior. Rustiis consonanti eiusdem organi ,. labiorum scilicet, dentium , aut palati. - ΜOllitiem Quippe fuΟ-Eloeutimi remCue praestat concatenata Vocalium S: con Rhetoricis sonat lium alternatim in cl audendis aperiendi L s.,i' Gque vocibus mistura, ut, scujuI ore melle dulcior piasiti 1. Ufluebat oratis. Nec ultima praecedentis dictionis sellaba do 'tibi si eadem cum prima sequentis ue ut, Equo S mimi, ' ra tuta tacent. spuma maris τυῖς. navis hὰ hae compositio quibusdam e Veteribus pla- & m. l. caiscuisse in tantum. videtur , ut etiam in deli-20'ς ciis fuerit atque obtinuerit inter Schemata ilocum i , & nomen , Pare chesi S nuncupata. voss . lib. . Vocabula denique mediocria praeferuntur lon pis continuatis , aut monos Illabis conden- e:ip ut L. fatis . d'r lib. 1 Ordo cavet r. ne decrescat oratio in amplificando , sed insurgat : Non enam furem , & as.
37쪽
Led direptorem ; non adulterum , sed expirem pudicitiae, non sacrilegum, sed, ct c. in miando, contra submittatur. 2. Ut praece minus necestaria , quae item natura vel digie priora & praestantiora sunt : Dies noui formina , oriens occidenti. 3. Ut claudatursus urbo , quod tanquam sententiae ciexpectatur , nisi lex numeri vetet. 4. Ut nitivus plerumque praecedat Nomen unde gitur , & eleganter interjiciatur Genitivus' aliud aliquid inter Substantivum & Adjecti.
vum : cujus vita turpitudini, conscientia vacat, ejin nomen ab invidiosa , quantum in nobilere, malevolentia υιndicetur. s. Ut vocum insuaviter ομι-λί των νωι φωνία declinetur
vel aliarum in ter positione , vel ipsarum immutatione 3 dicaturque potiuS, C rorum consilia virorum s aut , ikustrium virorum 3 vel odarissimorum hominum i quam clarorum vir
is di. . t Terist με sententiam Commatis & Colis
eges , Comma, seu Incisum, est sensus non expIe sirivi, to numero conclusus, a duabus syllabis ad sepo μ. y t m u lue aut circiter e X tensus , e quibus Pe
& sequenis. Iiodus non raro constat: ut, Stetit soleatvi pra ator P. cum pallio purpureo, tunicaaue talari mo- - muliercula nixus in litore.
studini. 1. Colon seu Μembrum sensum numeris con Iib. eap. 2. clusum absolvit, sed ii Periodo avulsum suspen et i, t Rudi tori. ς pectationem, ut non perficiens ni, Dei Iententiam, progrediturque a duodecima sit Phaler. laba ad decimam octavam, quandoque ad vice-ερ- simam quartam iacie. 3. A. resiodus constat duobus Colis squando e
38쪽
de Commatis) quorum prius vocatur πώ σ3ς, posterius άπόδεως, seu redditio : vel tribus, vel etiam quatuor constat membris , qua aut aequalia sunt, aut in acri oratione postre ma sunt breviora , in ornata productiora. Pulcherrima tamen est illa PerioduS , quae membris quatuor absolvitur , ut quae animum suspendat 8c aures impleat: Si quantκm in agro, locisque desertu audacia pote Ε, tantum in foro, atque judiciis impudentia valeret e non minus in causa cederet Cecinna Sexti Ebutis impud n- νια , quam tum in vi facienda cest audaciae.' Quid quod hic concinnitatem advertis & Φ DOCbe gratiam Periodo conciliatam ab δυσμ αίeι ex ς'nnixam, ομοιο χειήτοιο dc ὁμοιοτελε-ς 3 Quam & pra ' Dbis γ', stant , opposita seu Contraposita ; Phalareus
Conferte hanc pacem cum illo bello , hujus prato -ερ- ru ad mentum cum illius imperatoris victoria , hu μ-ῶας Ius cohortem impuram cum illim exercitu invicto, . hujus libidines cum illius continentia r ab isto qEt ne de eo: lo- cepit conditata . ab hoc qui constitutas accepit, ca- ς- ione praου dicetis Syracus 3. Ut lc i κώλα seu paria i ' l paribus relata; Belzum extrema hyeme appara- 7.8, 9, I .vι t , ineunte vere suscepit, media astate confe-I G th et t. Est ubi omnes hae in una periodo conspi-e,i. ζ.' ' rant virtutes 3 ut , ELF enim hac non scripta, quaest. Hic
sed nata lex ; quam non didicimuε , accepimus, Ioloir leeimm 3 verum ex natura ipsa arripuimuε , hau- leutis, Ho-smud , expressim in o ad quam non docti , sed N: IIQῖ facti non instituti , sed imbuti sum M. Neque bus', Ant interim gratia sua laudeque carent quae in tertexta repetuntur : Tenuerunt illum locum ser- di is . . sevi, Deirivi , barbari, hostes ; sed neque tam ser- quaest. I l. vi illi 'riminorum , quam tu libidinum 9 neqMe tam. fugitivi ilii a dominis , quam tu a jure ct legia
bus I neque tam barbari lingua ct natione illi, quam tu natura ct moribus 3 neque illi , tam hostes hominibus , quam tu diis immortalibuε. Sua deprecatio igitur e E ei reliqua , qui indignitare servos , temeritate fugitivos , scelere barbaros crudelitata hostes vicerit ' Atque hic buce , - Σ - B 6 2 Osce
39쪽
J vitae Rapicii libriqiuinque super hoc
Foscenda est mensura tua , ne brevior sit pN Tiodus quam aures expectent , neque lon glor, quam vires & anima ferant : sed rorun da comprehensione & justa orbem suum conficiat.
t Numerus rationem habet quantitatis se labarum quas in membrorum initiis 8c accuratius aliquanto in periodorum clausulis ad tres aut minimum duos pedes restringit. neque
enim poterit illud placere quod statim quasi
in veltibulo onendit , neque laudem deme- .reri quod non feliciter exeat : media . quia 'latent , nunus observantur I uni tamen oratio concitata fuit brevibus sellabis eravis retardatur longis , moderata temperatur utrisque.
In principiis laudatur Molosus, Si quis judi
ces. Creticus , Quod precatus a Diis immortalibus sum. Paean primus , Pauza suppr hab re. Doehimus , N5vae claminationes. Dichoraeus Si quis antea P. C. Quandoque Anapaestus, animadverti iudices. , Ne claudatur Periodus termino veIsus no tioris , Heroici, Pentametri aut Asclepiadet. optime cadunt, clauduntque sententiam hi pe- udξS οῦ . I ficus pr.xpositu S Dichoreo. Glorῖam conis aravit. Choreus ante Molossiam . Nembra firmantur. Dochimus, reipublIcae. Dispondeus Iambo postpositus , Rcum condemnarunt Paean primus insequenti Spondaeo, esse videa
Atque in his tamen alii pedes aliis pra'ferendi, pro Characteris dc Materiae Mubjectae mate1late, acumine, vehementia, gravitate, aut alia
Ad cavendam satietatem & taedium, dissimu-Iandum est artificium, & prae se ferendum numeros sponte suxisse. Videndumque ne pes ducat . claudatve sententiam ut
absit odium sinulituditus, qua niliu est ita hac
40쪽
ELOCUTIO. 37 Neque monosyllaba saepius , neque productiora verba claudaut sententiam .
caturr Ornath Tropis , qui vocem a propria lagenuina significatione deflectunt ad alienam: Schemati- l
Verba , ex apta eorum inter se coli catione , jucunde sonan
tione dc pondere firma tas, aut animi, motu affectas. Apth, ut deceat 3 ex orationis facie, pro v ria materia , formatae Propria Idea Ec charactere, g.
Volebam certe , quae de Tropis & Figuris versu qualicunque compacta sequuntur , Graistione soluta, uti par fuerat, caeteris continuasse. Sed religio est aversari judicium vulgi qui ista olim publicum indepta favent ex excepit, excepta jam desiderat. mira sane quae populo placeanti ) FeIas igitur, lector benevole, quod corrige Ic est nefas , versus per tesqua dc salebris , quod in technico doctrinali neeeste est , quandoque caespitantes et atque adlubescat cum eruditis senti- Te, cum vulgo loqui. Ausa tamen est haec Editio Rhetoricas figuras oratoriis e Eemplis illustrare.