Monumenta veteris Antii hoc est inscriptio M. Aquilii et tabula solis Mithrae variis figuris & symbolis exsculpta. Quae nuper inibi reperta, nunc prodeunt Commentario illustrata & accuratè explicata. Accedunt dissertationes De Beleno et alii quibusda

11쪽

ra pistatis opera, vigilantiamta nunquam fractum a curis

Apostolatus animum , clem mnam , aequitatem , sanctimoniam, ceterarique virtutes supra hominum conditionem amplissi masse. Ea enim prope divina

sunt, quibus Coelum ipsum d

mereris r cum regioneae qua

plurimas ta provincias , tuis

auspiciis bello subactas, Chri

sto aseris a magnum Principem Sacris Romanis imbutum flo

rentissimo regno inauguras: C

tholicos domo es aris per summum n fas depulsos praesenti sub diis boves U ne sines truc

12쪽

pietatis Amulque munificentiae anguntiones At quam Mundi,

vangelium, commeatu es lamgo censu auctum , in nemon mas Asiae es Africae oras transmitta. Nimirum ita tuum eri,

BEATISSIME PATER , de

toto orbe terrarum benemeneri,

ut crediderim, Deum O. M. iam potissimum Te incolumemno Hrtis votu nuperreddidisie, ne hoc anno Soculari populis mi gionis caussa undique in Urbem

confluentibin, alia manu quam tua Caelum reseraret. Da verssummis idem nerum Arbiter, ut longum vidcas quae nobis mu

s , ne

13쪽

nera contulisti, majoraque in dies confrem possis: nobis sese

va magnum animum, magnin

virtutes, Maximum Pontifcem: U INNOCENT SAMI. diu vivat, cui vivere benefacere est . .

Romae VI. Kal. Iulias Anno MDCC

14쪽

Imprimatur s

Si videbitur Reverendisia Patri Mag. Sac. Pal. Apost.

Viceserens. Imprimatur,

Fr. Gregorius Sellari Mag. & Reverendisse. P. Mag. Sac. Pal. R pom Paulini Bernardinii Soc. Ordin. Praedita

15쪽

NNO super ore, quo per vernum tempus an mi caussa Antii degebam , cum jussu Principis antiquissimae urbis rudera in novi Portus structuram deportarentur, inventa sunt duo praeclara vetustatis monumenta ἔ ut grandia molimina optimo Pontifici etiam cum proventu literarum deberemus. Primum referebat Inscriptionem M. Aquilii, multiplici eruditionis charactere illustrem; alterum figuras quasdam & imagines , quarum faciem ac significationem lapis in plura fragmina disiectus ciuiositati subducebat. Exscriptum diligenter Aquilii elogiurn, saepius animo reputabam, num Eruditorum notitiae exponerem . & bono fato ab aevi longioris caligine ereptum publics lucis usura donarem . Tot siquidem praeclara dignitatum nomina, obscura & insolens notarum quarundam sorma, & Aquilius ipse nondum Orbi literario notus, industriam operamque sibi aliquam impendi , clepostere videbantur. Dum haec me in agito Fatque , Otium quaero, quo a penso serm) diurno aliarum occupationum exolutus ad mitiores cruditae antiquitatis curas traducerer;

Eminentissimus meus Card. IMPERIALIS. ut.coelo laetiori aD sictam valetudinem leniret, in Neapolitanum secessum digressisus, mihi acerbam . Musisque iplis ingratam , vacationem fecit.

Quam uti moerore aegram, ne etiam inertem ignavamque transigerem dam liberiorem studiorum usum adeptus, non ultra distuli meditatum opus pertentare. Interea Dominicus Quartironus, publicus in Urhe Matheseos professor, fragmenta lapidis Antiatini, quae memoraui, cum aliis subinde eruderatis coacta, in integram tabulam componit, ejusque typum concinne delineatum mihi perhumaniter elargitur . Cum facile intellexissem iis figuris & symbolis Solis MITHRIE simulacrum repraesentari, Dinque Aquilium tunc impensius urgerem , Mithram quoque posterioribus curis destinavi. ut duo haec MONUMENTA VETERIS ANTII socia veluti isturώ in lucem prodirent. Quba

primam in M. Auuilium elucubrationem speStat , ea vario &multiiugo eruditionis apparatu absolvitur nam per singula a tumenta, quae lapidi inscribuntur, ire oportuit, & vetusta Antii

16쪽

tempora, Accensorum genera , patrimonia Principum , opera publica , terrestrem militiam ac maritimam , coloniaruinque patrocinia percensere , atque in unum corpus componere . In quibus san) sive ordinem spectes , seu res ipsas , an quidquam publici saporis suturum inj perserim , potius legentis judicium expectabo, quam anteuertam . Hoc unum tamen quam maximὁ

ab illo postulo, ne crimini tribuat, quod non semel ad aliena digressus extra chorum saltare videar. Siquidem historias non te-Ximus , aut disputationem , in quibus nefas sit orationis cursum abrumpere, α animum Lectoris intempestivis narrationibus dividere sed philologicos commentarios scribimusiargumenti multiplicis, quos ipsa rerum atque eruditionis varietas commendat . Amoenitates sudiorum quae uas, aiebat Plinius in praefatione operis naturalis, quas etiam per occasionem in diverticulo captare licet Α ut iter agentibus evenire solet, qui a via in splendidas ariles, aut pratum floribus consitum deflectunt. Si bona haec sunt, ad quae praeter semitam duceris , pretium in facto est: si mala, quin praetereas, nemo vetabit. De Mithra qui secundam Operis partem complectitur, nihil hic praeludii loco dixerim , ctun satis videri possint quae initio dissertationis exposui.

Cetera quae in hoc volumine continentur, extra primarium aris gumentum, non tamen invitis Musis, sunt addita . Nam res pa- rias reparare , atque E tenebris vetustatis eductas in novo lumine collocare, sacrii in id religiosumque est apud omnes, qui de literis judicant . Neque praeterea in diversam omnino scenam transivimus. Prima dissertatio BELENUM narrat, Deum praesidem veterum Aquit ensium , de quo cum nonnulla olim in adversariis adnotassem, eadem modb novis accessionibus aucta, opportund ob argumenti assinitatem post Mithram protuli ; nam Belenus Apollo est, Mithra Sol, uterque verb unum idemque apud Gentilium theologos numen . Belenum principem alii Aquileienses Dii, veluti stipatores sequuntur; quibus saltem ob scura quaedam, neque adhuc evulgata insanae divinitatis nomina pretium facient. Occasionem tractationis de Colonia FORO-JULIENSI in ejus limine indicavi. Porrb hisce opusculis si quid

gratiae inest, id ex vetustis, quae nunc primlim edita sunt,mon mentis habent . Belenus alius prodit, quam hactenus antiquitatum scrutatores erinxerint ; nisi dum e longinquo originem p tit, ambitiosa ostentatione speciem veritatis corruperit. Quibusidam

17쪽

dam saltem lemniscis ae parergis, quod in Deorum aris veteres iactitabant, utcunque exornatum proserimus. In saxis aliorum Deorum hoc ipsum tenta mus, additis scilicet adnotationibus ad eorum interpretationem opportunis. Coloniae Foroiuliensis pomoerio, at non prouinciae Foroiuliensis finibus excessi Sane illius tantummodo lapides cogitaueram , patriae urbis prisca monumenta utcumque illustraturus; sed materia inter scribendum praeter opinionem subnascente , Aquileia , & Concordia in consortium vocatae, uberiori ad metendum segete campum locupletarunt .

Haec operis totius occasio est & series . Quae praesari non nullis sollemne est livori averruncando, Sc censurae deprecandae, mihi transmittuntur. Illud juxta ambitiosum existimo ac laudem quaererer nam plurim tim de te sentias necesse est, qui alios in inuidiam te posse excitare putes . Censores non perhorresco, si levia sectentur, aut non iure arguant. Sin quid mihi dignum virgula est, manum non subduco. At verb molliori animadversione mecum sortasse agendum , quoniam primum ingenii monumentum hoc est, quo in acta exeo; ct ab aliena palaestra in castra Musarum veluti transfuga dilapsus sum. Adde, quod exactis seriarum diebus, dum priores curae identidem redeunt, stilus in diversa iactatus praepopero cursu quam plurima ad extremum c rae perduxit. Ut tamen fatear, inter has vel ingenii, vel temporis dissicultates, levamentum opemque mihi non modicam attulit prompta facisisque copia librorum,quibuscum intra easdem aedes

veluti contubernio jungor. De Card. amplissimo JOSEPHORENATO IMPERIALI nunc loquor, qui ctim magnas viri

tes, & excelsas undequaque dotes in censu animi numeret , ut rem quoque literariam patrimonium suum faceret, Bibliothecam numero Si praestantia voluminum instructissimam , maximam stilicet & nobiliorem celeberrimae Slusianae partem, propriae superaddidit ex qua cum mea hςc omnia,tanquam e penu locupletissima,petita sint,ut sibi eadem accepta referrem hac eximia liberalitate effecit. metsi plura sunt & longe majora quae Principi Eminentissimo debeo , quam ut tenuem hunc obicurumq; ingenii statum in suo natum fuisse,educatumque profitear . Uudum enim in Ferrariensi amplissima Legatione, am continenti famet praeconio ultra sexennium obivit me audiendis iudicandisq; ejus vice forensibus caussis praefecit; S: nunc quoque in Urbe sancti

ribus

18쪽

tibus studiis,quet in judiciis sacrarum quςstionum versantur, eis ram meam qualemctimq; admovet: quae sane beneficentiae argu menta, ad diutini obsequii gloriam exornandam amplibra mihi aut cumulatiora esse nequeunt. Vertim nec prolixa ossicia, neq; laudationes locus hic patitur. huerim dum instituti Mei rationem expono, fortasse apud severiores homines offendam', quM a serus abductus ad inanes, uti vocant, literas, & inhospitam ste. rilemque antiquitatis solitudinem diverterim. Nolo viros doctrina, pietate, rerum usu, ac dignitatibus illustres recensere,qui in veterum memoriis pervestigandis summam. collocarunt operam. & volumina nullo unquam tempore interitura ediderunt; at prosectbs grauiora studia cum iucundioribus hisce distinguiumus, animumque quandoque ad remissionum diverticula traducimus, quae invidia aut reprehensio esse possit, nescio . Monitum Quintiliam sequimur, & desensionem, qua ipse lib. i. instit. oratcap.7. in fin. Tullium, Caesarem, ac Messallam de rebus Grammaticis scribentes vindicavitέ potiori jure usurpamus . Nost orusaut Baedisciplinae per illareuntibus, sed circa illas Merentibus. Quid vero de nostris censoribus judicabis, qui eas tantummo iboccupationes In pretio habent, quae lucrum faciunt, aut viam ambitioni parant; de periastidium amoeniorum artium supercita auctoritatem q renter, adeb rudes ineptique sunt, ut numerum ipsum Musarum ignorent, ct barbaras terras Castalium nemus, dici pitemque Parnassum putent Z Sed de his parcilis, ne videar potius secuti genium, quam hominum quorundam ingenia Peritringere. Satis quoque ad praeludium operis; iam enim Inscriptionem M.AQUILII aggredimur, cujus literae, in marmore

19쪽

Μ. AQVILIO. M. F

ACENSUS. EQUIT. ROMANPRAEF. CL. PR. RAUENNAT

PROC. PATRIM. BIS. PROC. HEREDPΑΤRIM. PRIUAT. PROC. OPER. PVBPRAEP. UEXILLAT. P. P. LEG. XI. CLD FR. PATRON. COL. OBMER. EIUS

Marco Aquilio Marci Filio Fabia Feliei, a Gensibus

Equitum Romanorum, Praefecto Class7s Praetoriae Rauennatis, Procuratori Patrimonii bis, Procuratori Hreditatium Patrimonii priuati, Procuratori operum publicorum, Praeposito Vexillationibus, Praeposito Legioni mndecimae Claudiae Fretensi, Patrono coloniae, ob merita eius Antiates publice.

20쪽

PARS PRIMA

DE INSCRIPTIONE

EAb Antio initium operis. Ea Urbs olim Volscorum , Mnc Colonia civium Romanorum , deincepi veteranorum facta, unde Nummus Neronis exponitur. An Τ omanis novae Coloniae inductae ct quando . Antium natali Neronis, ct Caligulae nobilitatum , O Romanorum Principum fecessu . Fortunae Antiatis Templum celeberrimum. a. Rusii denarius illustratur. Fortuna Antiatinae gemina dictae ct Sorores. Nova explicatio Nummi C. Antii. Nomina familiarum a loco originis deducta. De Sardo Patre, O appellatione Sardinia , unde Bochartus correptus. Inter Penates etiam aeri majores a Romanis adscripti . Communis opinio de Fortunae Antiatinae fortibus reiicitur. uo modo fortes redderentur . Locus Suetonii emendatus, vel explicatus. Nomensortissaepe pro oraculo acceptum. Cur Fortunae Antiates gemina . Fortuna Equesris apud Antium . Cluverius notatus , ct Tacitus defensus .

UONIAM mihi eonstitutum est inscriptionis M. AQUILII partes singulas continenti exinplicatione complecti, & lapidis literata veluti spatia stylo peragrare, ab ANTIO initium

ducam, cui & praeclarum hoc monumentum,& occasionem scribendi acceptam refero. At ex jis quae

alii n ejus antiquitate, celebri fama, rebusque gestis jam tradιderunt, pauca admodum decerpam. Antium nobili A ma,