장음표시 사용
401쪽
Cas/um FORI JULu, quod nunc Cividatum appellatur. Idem Sabellicus haud sane patria Utinensis, sed qui Utinensium stipendiis humanitatis praecepta mea urbe tradidit, in qua porro exornanda atque extollenda studium operamque summam ingenii posuit, Scriptor si quis alius, ut elogio Palladii utar, in perquirendis & dignoscendis
antiquitatibus peritilsimus, semel iterumque lib. I. de vetustate Aquileiae pag. ao7.dc tib .pag. 17.rom.4. aifirmati
FORUM JULlUM fuisse quod nunc peculiari nomine l-vidatum appellant. Adeo nil cogitans de Utino, ut ubique eam urbem Unnium vocitet, conscripto quoque eIeganti Carmine de ejus origine, quam ab Unnis Sc Attila accersit. Auctor hic labente XV. seculo volumina sua edebat. Addam par alterum Scriptorum Utinensium , quorum opera typis vulgata non sunt. Primum laudo nobilitate& Iiteris clarum , Jacobum Ualuasonum, qui inde IcsI-ptione Forojuliensis provinciae disertis verbis scriptit lubannum is 3 .Cividate e Giamato da Tolomeo, erano Foro di Giusio. Antonius Bellonus , culus industriae beneficio integra D. Leonis M. Opera , quae demum P schasius Quesnellus ante annos XXV. in Gallia edidit, debemus . Vitas Patriarcharum Aquileiensium brevi stilo exaravit. Is, quae gesta commemorat Paullus Diaconus ab
ipsis Patriarchis & Longobardorum tale, seu Castro Forojuliens, semper Civitati Austriae tribuit. Quo manifeste declaravit, se Forum Julii non aliam quam nothram urbem putasse. Fuit Candido aequalis .' Si exteris Scriptoribus rem agere vellet Pstadios,
qui in uno,aut altero triumphum canit, quibus in aliud intentis Utinum pro Foroiulio oscitanter excidit,que, numero, auctoritate, & doctrinae merito Mestre pducerem, ut eum sane poeniteret excitatis testibus vadationem stitisse. Unum tamen non praetermittam, qui dignita tis nomine. & doctrinae fama omni exceptione major, tutis
402쪽
Dh COLONi A FOROIuLuNsi . 379lia quae in ad versu m jactantur argumenta , uno veluti ictu rerundit. Is est Cardinalis Norisius , qui in dissertat. do
V. Synodo cap. 9. f. q. ita loquitur: Henricus Palladius lib. . rerum Forojut. contendit Z linum esse Forum Itilium. Mihi tamen haec opin o probari nequin, nam Paullus Diaconus ciυis Forojuliensis l. s. c. a 3.degesis Longobard. de Scuvi cribit: Congregata valida multitudine voluerunt super
Foroiulianorum castrum irruere. Et venientes castra metati sunt in loco , qui Broxas dicitur, non longe a Foroju-
Iio. Cum vero Vuectaris Dux prouinciae cum paucis contraharbaros movereIur , ait: Quem S clavi cum paucis venire conspicientes irriserunt dicentes, Patriarcham contra secum Clericis adventare: Qui cum ad pontem Nati sonis, qui ibidem est, ubi Sclavi residebant, propinquasset, cassiadem sibi de capite auferens, vultum suum S clavis ostendit. Ex his consat, Pliniam non esse antiquum Forojusium, longius enim abes ἀ Natisne. Fuit autem Forum Vultum urbs provinciae quondam primaria ac Principum foris. Cluverio, Sabellico , alii die doctioribus es Cividat delFrtuli ad Natisnem. Jam quibus diversa op nio placet, li-.berum sit, Eminentissimo Viro judice, inter indoctiores censeri. Porro Troos, de quo Paullus, locus est ad quartum a Foroiulio lapidem, hodie quoque vestigia nominis retinens, ipsiusque urbis porta, qua illlic itur, Troxana adhuc vocatur . Hunc ejus situm digito monstrat diplom Berengarii Regis datum Mantuae Felici Diacono anno DCCCLXXXI X. Ind. VI. ubi Troxias dicitur esse in finibus S. annis in Antro, uti land etiamnum est, intermedio Nati ne flumine, in cujus angustiis tertio ab urbe milliario pons lapideus occurrit. Ut vani sint & ridiculi qui Broxas, & Pontem Paullo memoratos, alibi somniarunt.
Rursus viam ad metam importune intercipit nescio quis lapis, cui veluti de coelo lapso peana decantat Palladius lib. .: pag. 67. Prosecto constitueram, ut indicaui, ar-
403쪽
38o D ε'COLONIA FOROIuLIENII. gumenta quae in adversum scribuntur, transmittere ,'quod ea refellere nec temporis hujus, nec operae sit pretium .sAt Quoniam res mihi cum saxis hucusque fuit, atque in hoc uno fundamenta solidiora se posuisse putat Palladius, qui adeo impotenter sibi plaudit, ut veritus non sit sacris ver- his abuti: Veritas de terra orta es, O lusitia de caelo pro nexit ; illud propterea, ne rudioribus antiquitatum Imponat, manibus elabi non patiar. Dum Pnni , inquit Palla dius , anno falatir millesimo quingentesimo decimo septima novi celeberrimi Palatii fundamenta jacerentur, erosa tuit marmorea tabula , in qua literae incis nostram fententiam
de Foro Iulio Plini a Caesare consitato miri e mant. Haautem funt marmoris nota.
C. IV L. CAE S. D. P. IMP. OL. CXUlli C. A. P. V Τ. GEN. IUL. FOR. S. IN ST. VN. NO. PRO. SUM P. ssuas quidem notas eruditissimus vir Camillus Camillus fleinterpretatus es. Cajus Julius C sar Di ator perpetuus
Imperator olympiadis centesim et octuagesime secunde an- .no primo Vtini gentis Iuliae Forum secundo instititit, unde nomen provincia sumpsit. Haec ille. Hic Annus MDM II. edendis spuriis foetibus malo suo fato destinatur: nam &numismata Triumvirorum protulisse ne ni pag. 32Φ. At Caesarianae inscriptionis longe recentior est aetas. Tunc vivebat Ioannes Candidus, qui si tam grande testimonium vidisset, certξ sententiam de vero Forojulio mutasset, lapidemque historiis suis , quas quartum post annum luci tradidit, inseruisset . Ceteri quoque Scriptores Utinenses, quos recensui, insigni monumento edocti, non dubitauent Forum Julii in urbem patriam revocare. Quid Joannes Dominicus Salamonius, qui edita anno II 96. prolixa de sensione pro caussa Utinensi, occasione superius indicata,
nil intactum , quod ad Forum Iulii Utino afferendum
404쪽
DE COLONiA FORO Iura Mi 38 ι pertineret, reliquit Ea itaque inscriptio, non dicam tabulam marmoream, quam nusquam gentium extare audio, iis scribentibus nondum procula erat . Si quaeras artificum,
dabo Monachumiquendam Camaldulensem Germanum de Uecchiis, inter cujus scripta ,iquae Utini consarcinavit circa annum I 6oo. primum apparuit. Nam& hic idem Civitatem triumviralem, de qua pag.3a , molitus fuit, aliaque id genus commenta, quae videre est in ejus MSS. Utini asservatis. At sane non satis ad fraudem peritus , atque ingeniosus fuit ; cum undique falsitatis argumenta inis aperto reliquerit, quae, quisquis antiquitatem vel summis
labris degustaverit, statim deprehendit a & quidem scite
subodoratus est otiam Schon leben Annal. Carniolis par. a. ad an . Mundi OO2.
Iulius Caesar bello Gallico implicitus anno V.C.7o ..
Alexiam & Avaricum expugnavit, ac Vircingentorigem in suam potestatem adduxit. Dictaturam primam iniit anno To . quam brevi dimisit, aliam anno 7o7, tertiam insequenti, perpetuam vero nonnisi demum anno 7o9. At nostri lapidis praeclarus auctor novam Chronologiam invexit,& eo ipso anno 7o et,cu quo concurrit annus primus Olympiadis centesimae octogesimae secundae, Caesarem Dictatorem perpetuum fecit, ingenti septem annor. prochronisino.Quod satis esset ad falsi crimen. Priterea insolens est Italica inscriptionem per Olympiadum notas signare. Quamvis enim apud Halicarnasseum lib. I. & Solinum cap. I. Olympiadum annos cum annis.Consulum Romae in acta publica
relatos legamus , nondum tamen in vetustis Romanorum
saxis Olympiadas incisas uspiam vidi. Quid vero integra inscriptio primis tantum vocabulorum literis exarataξ Hoc sane ab usu antiquitatis abhorret: nam quamvis sigias frequentissime, & notas compendiarias sparsim lapidibus insculptas observemus,nusquam tamen verba omnia sub hujusmodi involucris sunt perscripta , ne veteres ipsos aeque ac nos sensus inscriptionis omnino lateret , uti notavit
405쪽
331 DE COLONIA FORO Iu I. IENSI . Eques Ursatius marmor. erudit. epist a. pag. r 3. At noster erubuit sortasse plenis vel bis, & aperto ore fabulam suam canere . Quid Forum fecundo institutum, tanquam si aliud pridem conditum fuisset Quid ea verba, unde nomen Provincia fumast Cum constet longe , Caesaris aeuo nostram Provinciam appellari coeptam Porojuliensem Ceterum cum Utinum in veteris Fori Julii jura immerito irrepsisse contendo, me nihil ei detractum velle dignitatis, nihil amplitudinis,atque honestamenti sancte profiteor. Sua maneant nobilissimae urbi decora , suus honos, quam aedificiorum splendore , opum affluentia, frequentia civium inter illustriores jure & merito numeramus; atque Patri arenalis amplissimae Sed is, quam hodie illustrissimus D. Dionysius Delphinus sanctissimis moribus & magnis virtutibus implet, summique totius provinciae magistratus gemino ornamento auctam & condecoratam, jam in principem regionis locum reponimus. Hinc illi nil opis alienae laudis, nee est eur gloriolam hanc nobis invideat r ut dum nos jure nostro vetera extollimus, ipsi abunde pulchrum atque magnificum sit praesentibus laetari.
406쪽
T veri nostro, quod jam in exitu est, gratiam aliquam
apud Eruditos compararem, splendidam appendicem adjeci . Fragmenta sunt marmorum, quibus am ct ritus Fratrum Arvalium continentur, Hustriora ceteris quae hucusque prodierunt, eam rerum quarundam novitate. copia . Inuenta ante annum fuisse memoravi cap. VII. asi eripti nem RI. Aquilii ε ει nonnulla ran Aris pretii tunc excerpta fertiationibus illustravi. At nondum satisfaetam Orbi literario a Bitratus sum nisi integra inscriptiones emitterentur. Eas fammasti diligentia ex autograpbis saxis defcris, de saepius contulicum excmplara excepto in Garta ipsis saxis fuligine infectis impressa,
ita ut in area nigra Garaeclares albi ta maxime consspicui appaream. Cui indoriae ne literulam quidem iugisse certus sum. Atque ideo tam Lector ostenderit vores aliquas dioersimode siue in hisce nostris, etes in aliis Grateri, Sponii , O ditaretii ta lis exaratas, non vitionstro id tribuat, sed quadratarii inconstantiae nisi potius easdem voces varie scriptas ct pronuntiatas tunc temporis velis. Hujusmodi sunt, patremis G patrimis , Berbeces O Veriaces , Vaccam OBaccham , Maenianum triplici firma exsculptum, nempe per E plex , per EG AE, conmolendae G conmolandae, G si quae alia id genus . Praeterea diverssam Icriptaram M alias Ar lium tabulis non semel observavimus . Gruterianae basent coinquendi, fabre tianae tetrastylo, nostrae coinc tuendi . tetrastulo, na, saepius mani F Graecum per u re debant. Poria ex nostris corrigas eundem Fabretium, qui Carcares s Messianus scripsit, cum sit legendum carceres E, Mefitanus h atque iterum quod hane vocem, PRAGUNTE. unire Escribendam contendat, eo nomine carpens Graterum G Sponium, nam manifesὸ in nostra ψ, PRAEEUNTE ; ut dicerepem utrumque modum in more positum fuisse . Accentus acutist quenter in prima tabula 'gnatur, nunquam in secundat in hac nullum uspiam punt m voces disinguens, in illa ubique reperies, prarer quam post praepositiones in, ad oec Quae etiam junguntur sequenti verbo. Poria obfervatione dignum in ipsa prima tabula diversam formam charaelarum repraesentari. Decretum adsignationis locorum
407쪽
is Amphitheatro capitalibus literis seu quadratis, quae vulg) usurpantur is vetustis in scriptionibus , eleganter c, affabre es exaratum. Cetera m Hri manu, G forma ipsa literarum duplo minori, nee l neis ita concinnὸ G ad normam dur3ir. Ibi A more multato ; hic ad instar λ Graeci, cae aliquando etiam absquesuperna pedisφroductiυπe, ut videre est in exemplo mox producendo . Fortasse qu)d ea loco Mobluatio honori set Collegio Arvalium, memoriam magnificentius ad pseros voluerant tran mittere. In secunda tabula praeterquamn sinam prenssa, ta accentus , ut dixi , apparent, char Zeres, si sci pturae faciem spe Her,similes et identum at ceres deformiores sunt, inaequales G inter se confusi. Ut inde conjicias. scribendi quoque modum centum annorum spatio aliquantulum defluxisse. Nam prima tabula scalpta est anno epocbae Christianae Si . riti pο -ο , fecunda au. I 83. ex praescripta nota Consulum nempe II. Aurelis Antonino n. IV. O C. Auffio Victorino II, obiter corriguntur vulgares Fufii , qui Victorino prae meu Marci imponunt ; eiusque fecundas
Confulatus, de quo aliqui dubitarunt, confirmatur. Specimen cha Heram utriusque tabulae damur; neglem aliis, qui in decreto ad Agnationis notantur, cum ubique eorum exemplar proset.
Haud ineptam obseretationem addam, a Loo Misaxa hare Amat s 'sunt reperta, de duriam. Lucus Deae Diae situs erat via Campana ud lapidem V. ut dieitur in inscriptione Aroalium apud Gruterum pax. igi. Tabretius, v. maria topographica III. disertationi de Aquae stibus praemissa, O in postremo opere inscriptionum p. 48 I. Qiam Campanam, contra Hoperium, collocat inter viam Appiam ce lassem. Verisimile es nostra haec marmora posita olim fulse in luco Deae Ni via campana itque inde ad usum fabricae exportata in UA eivam viam Ostiensem, ubi inferta erant muro cuiusdam domus, to ab Urbe lapide. Puo mirifice Armatur Furtiti destu viae Cam
408쪽
Ceterum prima tabula alta es pedibus trUur eum dimidio, luto pede unosemis. Limbi inferio ris pars magna deest; anguli dexteri pars insuperiori. Secunda in latus complectitur tres pedes cum dimidio, unumque cum d/midio in altitudine * atque inde eum latiorsit quam alta, in tres columnas dividitur. Cum utriusque prolixiores lineat nostra pagina non everet, continenti verborum feris excusas dedimus. Capita tamen seu initia versuumsuis locis sunt reddita nisi quod hie introrsam recedunt ad Dpographi commoditatem, G Uum . Pππ-m Lapidem fractum in Dane. Sed fra rae locus ductu rem O eo tinuo non potuit designari ob paginae angustam .
ANVS . Co 6IRUS. MISIT . QVOS VESPASIA MVS . AUG. CAE R . DIVI. F. DOMITIANVS C. VIPSTANUS. APRONIANVS. C. IUNIUS. TADIVS. MEFITANVS. T. VERATIVS MPELVS. VOPISCUS. ARRUNTIVS. CATELLIUS. CELER . TI. IVLIVS. CANDIDUS. MARIVS V. TILLIVS . SASSIVs ... DEM. COS. III. K. IUN. IN DOMO. L. VENV-LEI. APRONIANI. MAG. AD PERAGENDUM. SACRIFICIUM. PER. FRATRES. ARVALES. EPVLANTES. ET . FRUGIBUS. MINISTRANTIBUS. PUERIS
lNGENUIs. PATREM IS. ET . MATRIMIS . SENAT LV M. FILIS. REFERENTIBUS. AD ARAM: IN PA-
FRUGI. Τ. VINICIO. IVLIANO. COS. VII. IDUS DECEMBR. IN CAPITOLIO. IN AEDEM. OPIS . SACERDOTES. CONVENERUNT. ADNVNCUPANDA . AD RESTITUTIONEM .ET. DEDICATIONEM. CAPIT OLI. AB IMP. T CAESA E. VESPASIANO. AVG. IN COLLEGIO. ADFUERUNT. L. VENULE-
409쪽
PISCUS. ARRUNTIUS. CATELLIUS. CELER . C. IVNIVS . TADIUS. METITANUS. P. SALLUSTIVS . BLAESUS
L. FLAVIO. SILVA. NONIO. BASSO. ASINIO POLLIONE. VERRUCOSO . COS. XVIII. Κ . FEBR . IN LUCO . DEAE. DIAE. PIACVLVM. FACTUM.PER. CALATOREM. ET. PUBLICOS. EIUS. SACERDOTI . OVOD. ARROR . A VETUSTATE. DECIDIT. EXPIANDVM. PORCAM. ET . AGNAM. ΟPIMAM L. VEITIO. PAVLLO. T. IUNIO. MONΤANO. COS K. MAIS. IN CO. DEAE. DIAE. PI CVLUM. FACTUM. PER CALATOREM . ET. PVBLICOS. EIVS . SACERDOTI . OB FERRUM . INLATUM. IN AEDEM. SCRIk PTVR. CAVSSA. PORCAM. ET . AGNAM. OPIMAM ISDEM . COS. III. IDUS . MAIAS . IN LUCO . DEAE. DIAE. PIACVLVM. FACTUM. PER CALATOREM. ET . PUBLICOS. EIUS. SACERDOTI . OB FERRUM. DE. AEDE . ELATVM. PORCAM. ET .
AGNAM. OPIMAM LOCA ADSIGNATA. IN AMPHITEATRO.
410쪽
L. FLAUIO. SILVA. NONIO. BAsso. m ASINIO. POLLIONE. VER COSO.