장음표시 사용
371쪽
me insequenti signantur tres dexterae invicem iunctae & implicatae complectentes caduceum & fascem: quo schemate designatur, ex Triumvirorum concordia orbi terrarum νfelicitatem de pacem, quam caduceus indicat, nec non justitiam, quae fascibus monstratur, promanare. Eadem
symbola praeferunt denarii apud Ursinum in familia Antonia tab. 6. & Arescotanus tab. 8. num .st. cum inscriptione:
CONCORDIA EXERCituum. Quae inscriptio scalpta
quoque est in altero Antonii apud Co: Medio barbum p. I 6. ubi pag. II. producuntur alii nummi Lepidi, nexum manuum praeserentes, & caput deae Concordia velatum cum epigraphe: CONCORDIA. Eundem denique typum ostendit denarius Mugidii Longi, quem chm esset Triumvir cudendae monetae, conflavit, inscriptis hisce characteribus in parte antica: CAESAR LEPI. ANTON. III.VIR. R. P. C.Triumuiri Reipublica consituenda: in postica autem expresso capite & nomine eiusdem deae concordia, quo, subdit Mediobarbus pag. 23. Triumvirorum concordiam signare voluit Mugidius. Pervulgatam igitur totque argumentis ubique ostentatam Triumvirorum Concordiam, quid mirum deductas etiam eorum auspiciis Colonias, unam & alteram, praesetulisse, nomenque CONCORDIAE impositum voluisse in aeuum posteritati transmit
Ceterum elim concordiam Coloniam ab Octavio Caesare in triumviratu deductam abundE satis ostenderim, haud admodum vereor coniectando opinari, tunc quoque in proximum Forum Iulii Colonos traductos, eoque illud tunc temporis in Coloniae nomen & praerogativam transiisse. Quam sane Urbem, ut porro, praeter Tribus assignationem, de qua iam dixi, aliis quoque praerogativi iuribusque C lonicis honestatam demonstrem , vetusta eius saxa, quae olim dimiseram, rursum pertento, signatosque ipsis Magia ratus & Sacerdotia , in Romanum morem atque institutum usurpata, aggredior. His subinde interseram eiusdem
372쪽
DE COLONiA FOROiuLIrNsI. 349 argumenti Aquilejensia monumenta inedita, ut hoc saliem novitatis illicio fastidium legentium utcumque demul
In primo Forojuliensi lapide pag. 33r. T. Vettidius
IliI. VIR. IURI. uatuorvis iuridicundo signatur. In coloniis & municipiis summus erat magistratus Duumvirum, vel Quatuorvirum, qui iudiciis disceptandis praesidebant. Iis etia politica administratio demandabatur. Vuatuorviri nostram coloniam regebant: quam reipublicae gerendae formam Forojulienses induxisse imitatione proximae Aquiis Ieiensis coloniae, nullus dubito. In uberrima inscriptionum Aquileiensium collectione, de qua olim memoravi, nus quam Duumviri, saepius auatuorviri comparent. Earum aliquot exempla in dissertatione de Beleno, & Diis Aquileiensibus dedi, nunc cetera produco. H. NOUEMBR. L. NONIVS. RUFINUS. POMPONIANVS VESONIVS.FVSCVS. P.I.D. SCRIB.ADF. LUCRETIUS HELVIANVS. M. TREBIUS. PROCULUS. L. CAMMIVS MAXIMVS. S. C. CVM. PRONA. VOLUNTATE HONESTISSIMO. ANIMO. VLTRO. CALVIVS POLLIO. mi. VIR. I. D. IN. PROXIMUM. ANNUM PROFESSUS. SIT. QVO. FACTO. HESITAΤIONIPVBLICAE. IN. PARTEM. MORAM. ADEMERIT PLACERE. EI. QVO. MAGIS. ETIAM. CETERI AD BENEFACIENDUM. IN. RE. PVBLICA PROVOCENTUR. STATUAM. EQVEST REMAVRATAM. IN. FORO. N. PONI. CENS VERPRIM. CENS. C. LUCRETIUS. HELVIANVS.
373쪽
A. LUCRETIUS. C. FATTALVS C. LUCRETIVS. A. FSEC. PETRONIA. C. FA. LVCRETIVS. A. Fita. VIR.
In Castro Lustriaci Comitum de Audi eucciis .
AE tiss. ad S. AEndreae Ecclesiam nune
In Nomario domus ad duas Turres. In pago cimini avi prope in He m.
In primo lapide, inter illustriora vetustatis monumenta repondendo, quemque styli cultus aevo purioris latinitatis scriptum arguit , notabis magistratum Quatuorvirum Aquilejae fuisse annuum; nam Calvius Pollio ultro in proximum annum illum iniit. Quocirca statua equestri aurata publico decreto donatus fuit. At in postremo C.Lucius Maniacus ad Quatuorviratum populi benescio evectus dicitur. Sane in coloniis jus creandi magistratus penes Decuriones stetisse, imb etiam auctoritatem condendi decreta , licet aliquando ipsa plebs sententiam rogaretur, certum est . At ubi aliquis ex civibus colonicis, vel ob rem publicam optime administratam , vel ob munera liberaliter exhibita populum demeruisset, hic apud splendidissimum ordinem , gratiam relaturus magistratum ei impetrabat. Hinc in lapide 423. 6. Ligurius dicitur II. Vi R. DESIGNATUS. EX. POSTVLai- POPULI. pag. 48q. a. Sexto Vencio monumentum dicat Ordo Vocontiorum EX CONSENSU.ET. POSTULATIONE. POPULI. ob praecipuam eius in edendis Apectaculis liberalitatem. Quod igitur in nostra Aqui-
374쪽
DE COLONIA FORotu LIENs I. 3 IAquilejensi inscriptione C. Lucius Quatuorviratum consequutus fuerit benescio populi, id ejus postulatione & precibus a Decurionibus impetratum intelligo. Extat inscriptio Beneventana pag. 3. 9. in qua C. Lucius beneficio Uuia rei Praef. PH. missus ab Imp. Hadriano dicitur , ob impetratam scilicet ab imperatore missionem. Cicero lib. I 3.fam .e p. 33. suo beneficio tribuit obtentam a Caesare civitatem Novocomensem Philoxeno , quem, inquit, Caesar meo beneflcio in Novocomenses retulit. Nos quoque dignitatem vel munus a Principe delatum, ejus qui impetravit, bene ficio acceptum profitemur. At cur in hoc epigrammate C. Lucius quod quatuorviralem magistratum beneficio populi fuerit assequutus, grati animi memoriam collocat; cum in superiori Aqui-lejenses ipsi , posito insigni monumento, gratias suscepti in proximum annum ipsi uis et muneris Calvio Pollioni referant ξ Magistratus in coloniis & municipiis aliquando
honori, rursus & oneri quandoque habebantur. Scribantur , ait Ulpianus in l. I. Dig. de albo scrib. decuriones eo ordine, quo quisque eorum maximo HONORE in municipio
iunctus es, ut puta qui aeuumviratum gesserunt, yhic HONOR praecellat. Contantius in l. 28. de decurion. Cod. Theod. jubet Magistratum nominari Kalendis Martiis, ut, inquit,splendidiorum HONORUM munerumqtie principia
primo tempore curentur. Hinc adepti magistratum, tanquam
delati honoris gratiam reserentes, largitiones in populum, expensasque muneribus exhibendis ingentes subire non recusabant. Appuleius lib. Io. narrat Thyalum quinquennali magi ratui destinatum , ut A endori capessendorum re ponderet scium, munus gladiatorium triduanis spectaculis dedisse. In lapide Gruteriano pag. o 9. 3. L. Fadius ob HONOREM Duumviratus Venationes plenas ct gladialorum paria xx.edidit. Venationes plenas malim explicare, Omnibus bestiarum generibus, quam spectaculorum, uti placet Gutherio de vet. iure Ponti flib. 3.cap. ao. refertas. De
375쪽
311 DE COLONi A FOROIuLirNsI. Tito enim ait Suetonius in vita cap. 7. uno die quinque millia omne genus ferarum dediise . Praeterea epulum , honoraria, sportulas & pecuniam decurionibus , collegiis , &populo inituri magistratum largiebantur. Cuius rei exempla habes ex Plinio lib. Io. ep. II 7. Plut.in Sylla & is pius in inseriptionibus. At huiusmodi expensae & largitiones
iis quibus res domi angusta, vel animus parcior, non arridebant. Inde magistratus inter onera quoque computabantur , ac ad eos declinandos frequenter occasio quaerebatur. Unde cum de honoribus gerendis agitur , facultates etiam considerandas esse, an sussicere iniuncto muneri possint, ait Callistratus in leg. I . Dig. de muner. & honor. quapropter ne deessent qui munera rei publicae obirent, lege cautum fuit, ut si quis magis tus in municipio creatus muneri iniuncto fungi detrectet, per Prae des munus adgnoscere cogatur, in I. s. eod. tit. Nam suere qui maiorum honorum evitandorum gratia ad Colonos praediorum se transulerunt,l. I.S.I. de vacat.& excus munerum. Porro qui semel magistratu lanctus fuerat, nec continuare , nec iterum illum assumere tenebatur, leg. Iq. I 6. & I7. eod.tit.Rursus & alii certis de caussis a muneribus arcebantur , de quibus passim Darisconsulti in memoratis titulis. Quod itaque Lucium lege, vel alia ratione Decuriones Aquileienses a Quatuorviratus honore excluderent,
isque sumptus & largitiones ambitionis illecebra non refugeret, populi favore ad eundem magistratum sibi viam fecit, beneficiique a populo accepti testimonium monumento exstructo manere voluit. At contra Calvius Pollio cum superiori anno republica bene administrata, ludisque forsan, muneribusque magnifice exhibitis, desiderium sui apud cives fecisset, nec ad magistratum denuo capessendum
cogi posset, & nihilominus prona voluntate O honesissimo
animo ultro illum in proximum annum assumpsisset; ideo decreto Senatus Aquileiensis statuam equestrem auratam
in foro promeruit. Ita Pisaurienses lapidem posuerunt se
376쪽
DA COLONIA FOROIuLIrNsI. 3 SIC. Sentio , quod in honore IIviratus industria adminis Domnibus plebis desideriis fatisfecit , pag. 467. I. Respublica Tegianensium pag. 48q. 6. bigas decrevit Ueratio Severiano, quod cum ab honoribus muneribus excusari potuisset, nihilominus , honorem additatis laudabiliter admiani ravit, & varia spectacula , quae ibi recensentur, exb buit, & demum ad honorem quoque Duumviratu I ad cum Ianda munera Patriae libenter accessit. I n 3 a. I.T. AncharisII. viro biga posita fuit , ob eximias liberalitates ct abundantissimassine exemplo largitiones , O quod edideris p ctaculum gladiatorum, ludos, adiecta venatione iusta aelegitima . Lacunam in exemplari Gruteriano supplevi, additis duabus hisce voculis, venatione jusa, ac legitima, ex Suetonio in Claudio cap. et x. ubi ait hunc Caesarem dedisse
anniυerfaritim JUSTUM ATQUE LEGITIMUM infoptis, scilicet cum venatione ct apparatu, ut paullo ante indicaverat . Idemque venatio jusa & legitima esse videtur ac plena, de qua superius dictum fuit. Porro de statuis auratis , quae viris optime de republica meritis dicabantur, non pauca dicenda essent, nisi plura tradidissent viri eruditi Card. Norisius de Cenotaph. Pisan .diss3. cap. 8. &Figrelius de statuis. Notanda sit perest in primo eleganti epigrammat sigi a P. I. D. quam explico; Praefectus, vel Praefecti, si ad utrosque ante memoratos, Nonium & Vesonium reseratur , Iuri Dicundo; uti est espressum in lapide Gaditano pag. Is . . II. VIR. PRAEF. JUR. DIC. AB. DECURIΟ-NIB. CREATUS. Card. Norisius in Cenotaph. Pisan. notas has in nummo Leptinensi, PR.II.VIR.C.V.I. L. ita legit, Praefectus II. Vir Coloniae Victricis Iuliae Leptis . Eodem Praeclaro opere differt. I. cap. 3. doctissimus Auctor putat Prastelas iuri dicundo tunc in coloniis nominatos clim Duum uici vel Quatuor viri ob decurionum dissidia creari non possent. Quae sane coniectura ex nostro lapide momentum accipiet, si etiam ad alias caussas interregnum,
377쪽
as DE COLONIA FOROIu LlΕNsI . quo durante Praefecti eligebantur, reseratur. Cum Aquileiae,decurionibus excusationes praetexentibus, nemo esset, qui Quatuorviratum subire vellet, unde orta baestatio publica & Pollio prona voluntate ultro se se magistratui obtulerit , atque ita moram ademerit, quae eiusdem Magistratus creationem distrahebat, ideo quo magis ceteri decuriones ad suscipienda munia O benefaciendum in re publiea provocarentur, statuam auratam Senatus Aquilejensis ei decrevit, idque primus censuit C.Lucretius Helvianus, qui etiam inter alios, qui scribundo adfuerunt, superius nominatur. Eam igitur ob moram , cum Quatuorviri creari non potuissent, Praesecti L.Nonius Rufinus Pomponianus &Vesonius Fuscus Quatuorvirum iurisdictionem in colonia acceperunt. Jam observabam hunc magistratum Aquilejae fuisse annuum : quod etiam in Foro Julii, ubi eadem forma magistratus , in more positum non dubito. Imo de ceteris coloniis id quoque traditur in Ieg. I. quemad. mun. civ. &Ieg. I 6. de Uecurion. Cod. Theod. Hinc male Iosephus Scaliger Ausonian. Lectionum lib. 2.cap. 23. scribit, in omnibus municipiis Magistratus maiores fuisse quinquennales, propterea eodem nomine saepius vocatos, & numeratos in fastis municipalibus fecundum lustra . Forte id verum in quibusdam, non in omnibus . At de ininquennalibus coloniarum, & municipiorum inferius redibit ser
Antequam hunc praeclarum Calvii Pollionis Iapidem dimittam , quoniam KR eipublicae o quileiensis in eo mentio est, alium prostro eadem nota illustrem .
378쪽
Vox illa exari lare in quinto versu exsculpta, insolentia & novitate viam moratur, poscitque explicationem. Cum pridem salivam movisset, atque ideo Fabretium , quidum viveret mihi saepe lapidum Oedipus erat , consuluissem, scriptoresque antiquitatum & Lexicographos intente perlustrassem , non modo interpretationem , sed ne vestigium quidem ullum vocabuli assequutus sum . Unus Spo nius hanc ipsain inscriptionem ex schedis Equitis Ursatti
producens, Miscellan .erudit. sech.9. pag. 294. Verbo nOdum extricat: observanda, inquit, vox antiqua exanciscla
re pro distrahere. At parum feliciter, si potior est nostra conjectura inferius exponenda . Perperam quoque addidit literam N; & caput non suum inscriptioni alfixit, Patroclorum P0ius Priscus animae merenti Cervonia Tyche &c. Ea enim sunt verba alterius inscriptionis Aquilejensis, quq in collectione Capodalei legitur. Notanda iterum eadem
CVM. QVA. VIXI. ANNIS. XV CONIUGI. CARISSIMAE C. IVLIVS. EPICTETVS. OVIΕΤ. FAΤΟ. VIVUS. POSVIT. ET. SIBI SI. QVIS. POST. DVA. sic CORPORA POSITA. HANC. ARCAM. A PERVERIT AVT. EXACISCLAVERIT. ET. ALIUT M CORPUS. POSUERIT. IN. F. L. EL. CONS. M.N.
379쪽
σ16 DE COLONIA FORotu LuNsI . In postremo versu medias literas vel culpa exscriptoris, vel injuria temporum ignorabiles secit. Hoc certum continere poenam . Prima nota INF. sublata interpunctione, explicatur, inferet, ultima M. N. indicat Millia Nummum . Ut sit sensus : inferet paenae nomine arca Ponti cum,
vel aerario , ut expressum est in aliis , tot millia nummum .
Itaque exarisiare verbum est ab Ascia , Acisculo, seu Acisti derivatum. In dissertatione M. Aquilii pag. a I. dixeram Vitruvio A tam esse instrumenti genus ad subigendam de macerandam calcem . Praeterea in glossis Isidori a iam de asiolam vocatam quoque aci olum & aci lum: & acisularium dici lapidicinam. Rursus Meursium exercit. criti Part. a. cap. Io. legisse in eisdem glossis, Acisculum esse malleum structorum . Fabretius cap. I. pag. ao S. formulam hanc sub asia, frequenter inscriptionibus supulcraribus usurpatam, significare ait, monumenta de sepulcra ex lateritio opere , quibus insculpta est, solius ascia ope de ministerio constructa fuisse . Si quis igitur monumentum, asia seu acisis constructum , destruxerit, fregerit, vel quoquo
modo dissoluerit, is monumentum exaristare dicetur. Nam particula ex contrariam actionem lapitis designat, ut exarmare , exheredare . Cum in secundo C. Iulius ait, si quis arcam aperuerit, aut exaci laverit, ct aliud corpus posuerit, manifestum est, prioribus utrisque verbis vetasse aperitionem Se dissolutionem arcae, ne aliud corpus inferretur . Ita usitatiori vocabulo in q. pag. 383. apud Gruterum dicitur: Si quis autem infringere vel aperire ausus fuerit dec. Quo recidunt hae aliae formulae, pag. I o 3 6. r. Hic siquis removere vos quaret, aut aperire , aut aliud corpus ih vehere dec. Pag. 8as. 8. Huic monumento manus qui intuloris dec. Passim vero violari prohibentur tituli sepulcrales
In eodem secundo epitaphio CJulii obseruatione digna est ea formula, aut fato vivus posuit, sibi. Quae
monet, ut aliam non minus raram producam .
380쪽
Bina liqe quoque, ex nostris Foroiuliensibus, sepulcralium lapidum exempla hie interseram , non vulgari affectuum
REVIDIAE. MARCELLAE FEMINAE. CASTITATIS ET. VERECUNDIAE CULTU. SINGVLARIS SEX. EROS OB. INSIGN. EIUS ERGA FILIUM. SUUM
BENEMERENTIBUS. AUGUSTO, ET. VRS ILLAE. QVI. VIXIT. AUGUSTUS. ANNOS. IIII. MENSES. VII DIES. XII. ET URSILLA. ANNOS IIII. MENSES. . . . DIES. XV. PARENΤΕS CONTRA. VOTUM. POSUERUNT
Quod ad sepulcralia monumenta pertinet, piget hic inserere maximam & oblongam tabulam quae servatur in interiori sacra AEdicula Parthenonis antiquissimi S. Mariae in Valle , ubi plura etiam fragmenta marmorum operis Longobardici visuntur. In eo siquidem duodeviginti Romana nomina sunt exsculpta, fortasse militum,qui simul cisi commune conditorium in Forojulio acceperunt. Ut ad Rempublicam Aquilejensem redeam, non eo sensu hoc vocabulum acceptum volo, ut Aquilejam liberam Civitatem di nullius imperio obnoxiam indicet; quod nostri