장음표시 사용
111쪽
Hier. Zunthi, Phil. ac Med. Parm
etamen, in qua adsum aliae innumerae foueae eum buloribus aquae frigiadae medicamentosae, sed minus saliae. Bulares diisti sunt parui,&inueis maioribus colligitur lutum pingue, bonum ad dictos aflectus, sed non ita potens & emcax; nam continet portiunculam salis, & ille mitis est, nam si salis copia ex illis aquis eliceretur, ut antiqui experti sunt, constructis ossicinis pro conficiendo sale, ut apparet ex quibusdam columnis ligneis supra terram conspicuis, sed vetustatis inuidia demoliatis : Ae veteres illius loci per traductionem reserunt alias ibi salem fuisse fabricatum, & usque ad hodiernum tempus vocatur planities salsa, acu hue essent in usu, sed antiqui,& moderni omnino dereliquerunt talem aquam pro confiesendo sale, cum censura sumptus superaret. Teneo ego quod si ibi puteus unus, vel plures ex facti iijs lateribus construerentur, ad eliciendas aquas e vicinis locis, quod aqua esset medicamentosa, de
utilis ad potum pro sanandis aliquibus morbis, & fificissime, moderatὰ
enim ealefaceret, moderatὰ siccaret, ac corroboraret: unde si timeretur
nimia calefactio, ac siccitas aqua: Lixiniani , posset esse in refugium in hisce locis, ad hanc aquam minus sal sam, tam in potu ad imitati nem balneorum Patavinorum, ut apud Fallopium, quam in balneo pro ulceribus crurum, quam pro scabie totius cutis, ut etiam leprosis utilis esset, si modus poneretur nouaque introductio fieret,& nunc in vicinis posset conseruari, α experiri. Post hane planitiem paulatim sequitur agrorum fertilis cultura, examenis locis, dicampis fertilissimis;&in via publica lata ab uno latore adest fons perennis limpidissimae aquae dulcis, & sic per icuus manat liquor, ut vacuum putes locum, quem non dubitas esse pleni L. smum , hic perlucidus usque ad fundum patet, ornatus est lapide marmoreo, rubro, rotundo, in quo aqua detinetur, nec ullo tempore deficit aqua, sed semper adsunt quinque & plura brachia aquae pso po4u.
O quanto honore extollendus esset locus iste, in quo natura posuit sontem vivum, limpidissimum , ac frigidum aquae dulcis, Aestate hominibus,& iumentis sine noxa silauissimum, aeneceiIarium, de quo scribere pro nune mihi non est animus ; dicens tamen quod amenitas unis dique est agrorum cum uvis bonis, & aere saluberrimo.
sit obseruandum infine cuiuslibet etvsus Therm. p. XXXI R
Ie v T i laborantes morbis longis, diuturnisque affectionibus, ad balnea accedentes, vel ratione curationis, vel meli rationis, aut praeseruationis gratia, ne in deterius labamur,abiastinere debent, quamprimum perueniunt ad Thermas, illis uti pio-pter Diuili os by Corale
112쪽
pter motum itinetis, si simi imbecilles, sed quiescere uno aut altero die, eonsiderando quid sibi sit opportunum, non respicientes nec ad impensas, nec ad res domesticas, sed solum ad utilitatem suae valetudinis se eundum conditionem sui status , ac personae sitae; sic etiam cum a loco Thermarum discedere volunt, ab omni usu desistendum, per biduum ad minus aute, & in itinere quod facient, non defatigari, cauendo a te, pluuia,&ab aliis quae possunt causare mala; neque etiam postea omnino libere vivere velle , quamuis iucunde de hilariter cum amicis,& familiaribus sit conuersandum: neque committendum negotijs consuetis per aliquod temporis spatium , ut viscera,& membra roborataeon seruentur. Post usum ergo aquae Therm. quouis modo, vel Iuti medicati, debet patiens rectam, & bonam per aliquot dies servare victustationem, & talem, qualι usus est cum erat ad locum balnei, sue etiam mansisset domi suae. Haec autem sit, quaecum ratione robur addat visceribus, & membris, vel quae xirtutem aquae in partibus indigentibus conseruare possit; pauci enim fiant, qui in ipso statim balneo quouis modo administrato, vel ex ipso luto in lignem cognosset, ac sentiant vialitatem, ac iuvamentum, sed tantum cum in dies robur illius partis euadit fortius, di robustius, ob facultatem aquae in membris & visceribus relictam, & semper tanto debet eis uti, quanto sibi videtur recipere iuuamentum . Sic alij citius, alij tardius cognoscunt ac recipiunt iuvamethium pro affectus magnitudine,&pro recta victus ratione postea fetu in , longo enim tempore curantur semper vitia,quae longo tempore sunt contracta & passa, & e contra quae breui tempore, breuit sicut etiam quae a copiosa materia cum aliqua etia diuersa qualitate producuntur, ει generantur ad mentem Hippocr. quare aegrotantes, & qui usi fuerunt
aliquo modo his balneis, & alijs, non sibi indulgeant in victus rati ne, & alijs rebus non naturalibus, nisi post quadraginta dies, cum sievltimus terminus motivorum naturae in quibusdam morbis, & homi num, & brutorum ex Hippocr. 6. aphorism.49. Cum discedunt loco Therm. non multum laborent, sed mediocritatem seruent in itinere, atque vitent solem, ventos, pluviam, & omnem lassitudinem, iuxta illud Hippocr. labor, cibus, potus, semnus, venus, omnia mediocria; recordantes etiam quod Thermae aliquibus semel, alijs, nisi secundo
di tertio anno reiterentur, non videntur iuuare iuxta communem M
dicorum senteistiam, quod ea quae semel administrata iuuant, ea saepius repetita sanant. Bene veru est,quod semper intra quadraginta dies ab omni usu balnei medicati, & Therm. patiens persentiet aliquod iuvamentum, ob facultatem, & virtutem aquarum in membris ac visceribus telictam . In ceteris D. P.M. gratias agant, pro infinitis virtutibus, quas
abundanter & eumulate tribuit aquis istis Lixiniani lutoque Barboli
tum & Ripae Altae , di similibus. Immo teneo ut supra quoque dixi si
113쪽
foderetur in aliqua parte diligente ac profunde Ioeus ille Barboliorum, puteusque, seu putei construerentur, quod aqua potabilis inueniretur ad usum Medicu. Et posset parari, &edificari balneum Thermalem dicatum illustre, ut ita dicam, ac variς Ῥssent fieri temperaturae ipsaruaquarum, & separatae pro masculis ac fgminis, distinctis, parietibus, in
quibus & corpora infunderentur, & duccia pararetur, & noui ritus introducerentur de luto, pro sanandis diuersis morbis. Et sic erit finis huius tractatus, cum mihi videaturabunde ostedisse balneorum dii horum in Ducatu Parmensi, naturam, facultatem, ac diuerses usus, ratione, . experientia, & quotidiano usu confirmatos. omnia libenter subiicio sapientibus, & relinquo consideranda studiosis, qui desiderio iuuandi, & ore, & forsan calamo in dies alios docebunt alia, de balneorum institutione, secundum praxim rituum nouorum pro temporaneo res sio morborum , ad laudem O. Dei. Disitirco by Corale
114쪽
E Fallopp. suis priuetur laboribus, S ut
gultum legenti donemus, pro corroboratione multorum sis praclIctorum, placuit apponere quandam responsionem Medico nostro datam, cum originale manu
propria Falloppij scriptum apud me extaret a pau
cis visum; legas ergo& delectaberis amice . ponsio de Obmuctionibus ingentibus circa mesint rium, a materia maria sectu, Excegentissimo ae Docti Inmo artium, ira medicinae Doctori D. Philippo Sanesia
Parmensi, Domino suo obseruandissimo, Gabrielu risioni,
nuncprimum erita a Hieronymo Zunthio.
Onaos As affectiones, mi Doctissime Philippe, quibus laborat urbanus, persecto penicillo omnibus suis coloribus mihi ita depinxisti,ut nihil alligentius,neque exquisitius mea sententia explicari possit. Veru ego ita parum ingenio valeo,ut nondum bene assequi possim dictarum assectionum naturam . Non enim dubito mictum sanguinis aliquando adesse, pubis , ilei, renisque dextri dol tem ; neque adhuc sum anceps, quod tota sermὰ affectio, quae grauiter urget, in hypochondrio dextro sit ι sed cur fiant dolores isti, & qui morbi ipsos excirent, adhuc penitus non cognosco. Nam,ut a superioribus incipiam, dolor ingens, atque intolerabilis, etie vero pungens in hyp chondrio dextro,cogit me,ut non credam ipsius causam esse scirrhum in quacunque volueris parte hepatis collocatum: Deinde cum ingens fuerit seirrhus, semperque rebellior sit effectus, miror cur tandem non superuenςrit hepatis imbecillitas, eum adfuerint manifestissima signa coniunctae inflammationis, aut saltem aquae intercutis aliquod genus non N 1 ince-
115쪽
inceperit; haec impeditant, ut minime eredam scirrhum esse, qui erueiatus hos faciat, sed potius tumorem aliquem malum in mesenterio iuxta hepar obortum, qui ad emulgentem dextra, renemq; ipsium pertingens hoe faciat, vel potius esse obstructiones insignes, & maximas 1 materia varia factas, quod verisimilius mihi videtur) quibus succedant maxumae tensiones, quae scirrhum repraesentant, atque cruciatus maximi; credoque ratione exusti sanguinis, vel alterius humoris retenti, qui feruens ob obstructionem, nunc in partem hanc, ut exitum inueniat,nunc in
liam a natura propellitur, posse haec omnia fieri. Febris illa proritatio ita ia seruore humorum obstructorum, uti ab inflammatione hepatis fieri potest. De sanguinis mictu non habeo quid certo dicam,cum , ratione calculi existentis in renibus,cui homo alias arthriticus, vel podagricus o noxius facillime esse potest, fortasse id proueniat,vel ab ulcere, vel etiamia quod sponte natura copiam mali sangu in is per illas vias expurget , quod minime credo, cum hoc sanatio non indicet; quoniam non audio ad mictum sanguinis, dolorum aut morbi quietem aliquam successisse. recum pr sens esse non possim,atque affectum ventrem tangere,cum qι Hi p. testimonio occultarum partium morbi cognitu dissiciles sint, quid aut confirmem,aut contra ea quae a te doctissime scripta sunt, dicam,n5 habeo;cumque eiusmodi senis aut horitate pateat,quod cognito morbo, facilis est,dum sit medicabilis , medicinae inuentio. Si nego morbum, ignorauero procul omni dubio medicinam certam, qua hic tolli possit, nec eam proponam; hoc dico doctissime Philippe exeusationis gratia, quoniam sἰ vos Doctissimi Medici praesentes atque exercitatissimi in infectu ipso titubatis,eandem hanc conditionem mihi condonare debetis, quod autem sententiae vestrae habent in hoc negotio, colligo ego ex hoc, quod supponitis, morbum esse scirrhum, atque stirrhum non confirmatum, sed medicabilem, imponitisq; medicamenta experimento, & arte probatissima atque opportunc ina ponitis, & nihilo secius, morbus non sanatur, sed augetur potius . in id igitur dicam , nisi quδd istius morbi haec non est Medicina, cumque cognito nota sit medicina,sequitur mea sententia morbum esse ignotum. Tecum liberὸ loquor, pro eo amore, qui internos selidissimus pluribus annis iam coaluit, nollemque quod meam hanc epistolam alus doctissimis viris ostenderes, quoniam tali ratione cum ipsis minime agendum est, teq; unum hoc v t mihi coneedas obsecro. Sed ad tem rediens, ingenue fateor, rem digito no tango neque quae sit ratio istolum affectuum apertissime agnosco; atque ut scirrhi alicuius prς sentiam minime negandam esse credo ita quoque ab affectu Ipsius meienterii maiore partem symptomatu prouenire opinor: hocq3 coniectura potius,quam clemon stratione facin. Qitare statuamus obstructiones ingentes adesse, ad quas maior horum symptomatum pars succedat; hae nisi tollantur, semper feruorem, aut maiorem essicient,aut huc
116쪽
nctam eon seruabant, semperque renis atque totius ilei dextri dolorem ob humorum redundantiam augebunt i scirritum, si quis adest in hepate , aut in mesenterio semper irritabunt; sique vesica seliea, aut copiose collectam bilem, aut concretum calculum eontineat, hunc, atque illam
sibinde obstraictiones dictae augebunt; quare hae sui dixi) tollendae sunt;
plurima sunt hucusque facta, atque secundum artem,quae opportuna Videbantur, credoque pauca esse praetermissia, atque ideo adhuc pauciora a me requiruntur, quae quidem minime communia sint, neque leuia.
Ego, ut satisfaciam,haec in medium proseram,non mihi quidem ipsi, sed tibi, atque ardentissimo aegrotantis desiderio. Primum erit ius 3alli antiqui, in quo maxima vis est artenuandi, discutiendi, aperiendique, inealiqua virium dissolutione, hoc ego exhiberem non unius galli tantum, ,
sed duorum, ac trium quoque , si e re esse videretur. Et quoniam duum tenerum indicationes habemus, alterandi stilacet,atque euacuandi, vellem ego ex una hac fidelia geminos uti ait adagium in parietes inficere.
Quare ventrem exenteratum galli explere ijs, quae primas tatuari venas, atque ijs, quae habent magnam vim coi temperandi caloris ; haec essentendi uiae, cichorei, Enchi,atque acetosae folia, vel semina; praeterea in harb. folia senae, polypodium , carthami semen, atque tandem epithymum. His ego explerem, addito sale, ventrem galli, decoqueremque ut docet Melites, vel Dioscorides in ac quotidie exhiberem, vel p viam, vel cum oximellite, vel cum syrupo de pomis, aut alio simili. Si hoe minime fanaretur, ad tollendas .has easdem obstructiones,atque temperandum feruorem,cum multa hydropis adiit suspicio,ego,quam iis non possit agitari motu, exhiberem quas Thermarum prtino quidem duobus diebus Aquarianas, mensura octo communium cyathor quibus, ut facilius penetrarent,addere primo cyatho unciam unam csi di nidia mannae; poli duos,aut tres dies has in Lucanas delia villa voratas inutarem,quoniam dum hae periranseant, abluendo, detergendoque atque cotemperando,optime satisfacient; sique pluribus vicibus Aquariariae exhibendς viderentur, laudo. Scio qu5d ratione febris, tempestatis, vitque immobilitatis ipsius corporis , usus dictarum aquarum omnibus non probabitur; verum , cum febris ipsa lenta admodum iam sit, empestasque minime gelu rigeat, atque ii rigeret camino corrigi pos-rit,& propterea cum aditum manna ratione motus subeat , quia exitum xentet, ideo has ego non abhorrerem ei sique hic esset aeger, nostras has media etiam Hyeme experimento nixus , hacque coactus necessitate exhiberem . His tentatis, si non succedat fanatio, quae tamen necessiario mea sententia succedet,deuenirem ad potum decocti salsae pariliae,quod uonficere primum ex iure pulli,addito cichoreo, deinde ex aquMi nciperemque ab ipse syrupo, ac tandem in prandio etiam & csna eundem po tum exhiberem. Nam minime dubito a medicamento robustissimo,in
117쪽
ruo maxima attenuandi, ae discutiendi vis inest. & obstructiones, Seirrhum posse tolli: quod si huic decocto, filicis, ruscique, radices,atque agrii noniae, &citrach solia addenda viderentur, multum placeret, placeret quoque de purum ; post haec antidotus magna non displiceret, veluti Mithridatica, cum aliqua portiuncula diarthodonis Abb. admiasceretur, de Euechari boraginati, ne ita habitum siccaret, a quo lapsu etiacon seruare possemus, statiiri exhibito iure post antidotum.Si autem per
exteriora aliquid esset tentandum, ego a resolutorio oleo,admixto ros Leo, non recederem, renesque perpetuo rosaceo, dc violaceo cerat in ungerem ; aliquando plurimo lacte calido perfunderem,atque ileon, Sc inguen oleo rosaceo, oc amygdalino calido ex s-ngia seuerem. Clystere idem amygdalinum, & rosaceum oleum infunderem, atque aliquando lac bubulum pinguissimum. Tantaque apud me in existimatione est lac in sedandis doloribus, atque affectibus renum, quod, nisi timerem obstructiones , exhibendum censerem : verum ij x quibus ilia murmurant, & hypocondria suspenduntur, atque obstructa sunt, minime conuenit , quod si & indealiquod sinus esset quaerendum , serum caprinum non improbarem, atque idem fortasse chalybeatum, quod exhiberetur 'in multa quantitate, quatuor aut quinque librarum, manna admixtum in principio:nam cum tenuius sit,atque detergat, abluatque, non selum leniendo proderit, sed etiam aperiet dissipatis obstruetionibus: istudq; exactius faciet, si muItum coquatur cum cichorea,& fumaria. Haec
sunt doctissime Philippe, quae in dubia huius morbi cognitione pro a xilio istius optimi viri afferre possum. Tu, interique praestantissimi Mediei, qui praesentes adestis, boni consulentes, si opportuna videbuntur,
ad experimentum reuocare poteritis ; sin minus tanquam minime proposita rei jciatis. Tuque vale, meque, ut semper secisti, ama, atque fine
aliqua exceptioneat quid pro te possum,opera mea viaris,& doctissimos hos Medicos nomine meo salutare iubeo. Patauij a et Ochob M D L XI. Tui aman tissimus aeque ac addictissim us
F. Seraphinita Crucem Medisti orae S. Aug. OULomb. Corrector Venet' .