Interpretatio Hippocratei aphorismi LXXIX sectione IV de calculo / Additae sunt epistolae duae Joh. Beverovicii M. D. quibus responditur

221쪽

RESPONs Io. 103 magnius ac dilriis cogeretur . Ne haec quidem coniectvi a satis firma, ac certa illi

visa est. Quid enim si copiosa adsit materia gignendo lapidi, sed mollis

facile comminuatur ' Tum certe non lapis durus ac magnus ex ea coagulabitu

ac concrescet, sed arenosus mollis ii , comminutionis ficile patiens. Addit statim A visenna, si non apropter istud quo multiplicatur e separatio in urina. Hoc est, sine quidem calculus arenosus ex ills arenis conglobari potest ac codensari, id ea causi etiam accidit, quod rem in urina dissolvuntur, disgregantur, nec coiri intersepo uni Gerardus Cremonensis habet, sino multiplicaretur ei paratio in urina. In lapide facile congregaretur Sc concresce re illa magna copia arenarum, nisi in uri na ipsa discreta ac disgregatae separarentur ut plurimum remonensis versio

magis ad mentem accedit Arabicorum .lpostremo subiungit , cum talis forma ac species existit arenaru in corpore, quae sic in magna copia sint, ut arenosus calculiis ex his fiat, aut omnino non fiat, sed

dissipata arena maneant sic es erantur, argumentum esse quod nec materia in se

talis est , ut in durum lapidem convertim possit

222쪽

i 9 CL SALMAs II possit, nec satis ex calore loci virium accedit ad eam condensandamS concorporandam in eiusmodi πωρωσiriquq non recipiat comminutionem Arabica ita rotunde currunt ut libeat adscribere: o. u Versio sincera Cremonensis melior quam Alpagi correcta. Et cum se musis Lec , scia quod materia non ea neque propter causam infe is a , neque propter vehementium caliditatis eius , quod in lapidem con-ὶ ertatur nonfuscipientem comminutionem Post omnia addit ibidem Avisenna, ei An sicat multitudine expulsn .e. Ita Cremonensis. Pro quo reposuit Alpagus correxit, Euigni-

sicut fortitudiuem expulsi aeta esst, vim expultricem valida Na in Arabico est, Vogae Hoc vult visenna

qui arenas excernunt, hoc est materiam

calculi, significare magnam sibi inest

virtutem facultatem superflua expellendi,quia nimirum non dant tempus materiae ut in vesica vel renibus diutius des deat, sed eam prius ejiciunt quam in cor' pus

223쪽

pus calculi queat spissari. Haec verissima

Rint, sed illud omni vero verius quo tandem concludit, hoc κριτηειον incertum esse de ambiguum , ut ex quo non semper

aliquid necessario colligi queat. l. in

tamen in hac incertitudine signorum pro certo debet statui, arenosam hyposi asini tum in urinis haberi , cum aut calculiis arenosus est, aut arena multae sunt in vesicari renibus, ex quibus periculum si ac metus calculi συςά ας , si calor satis fortis accesserit ad eum densandum , aut glutinum ex pituita ad eum cogendum . illud est , hoc rinc Calculus ille iam factus, iste in fieri, ut dicunt barbari. Qui non tamen negligendus. Hinc

Galenus dixit arenosam Minci sis nisi care calcubim aut praesentem, aut futurum . Opia sane arenarum , in vesica quamvis nondum in Lipidem coactarum, nomine Σασεπι, ut in res,onsione diximus, potest intelligi , quatenus ille etiam λιγῆ, qui multitudine λιθίων vel λευ- σων λιθων laborat of έου λ,υι αμμον Hippocrates etiam Vocat , Sc ιαμ χωδεα Praeterea notandum est visennam eo capite de renum Lapide loqui, a non

224쪽

i CL SALMA si Inon de vesicae. Quod titulus indicat, NH- J Iine, Caput de re num calaulo Fen sequenti cap. V. iusdem libri tractat de lapide vesicae Ignis eius.

Calculus renu ut plurimum arenosus, cum talis est ac mollis, de se etiam indicium prodit per egcstionem arenos sedimenti. Quod signum gestionis arenosae ut non sit perpetuum nec indubitatum in his qui renum calculo arenoso laborant, ita tamen certum est, ut saepius non falla . Nam Gippocrates in nephriti de prima, qui ea aegrotant arenaS cum urina dicit expellere . Dico de arenoso non de duro. Nam plus quam certum est, durum calculum non posse 1-gnificari per indicia arenosi sedimenti. Illud autem signum gestionis arenosae lon-oc certius est in vesicae calculo arcnos quam in renum . Pueri ut plurimum illo vesicae vitio calculos aegrotant'. Raro, immo rarissime arenas excernere consueverunt nisi ex calculo. At viri seniores que qui solent calculo renum sepius cor xjpi , arpius arenas cum urina mittunt

absq; tilia calculi suspicione Aut si cum suspicione, saepe illa falsos coniecturae dimittit . Rarius hoc igni tali in pueris,

225쪽

qitibus calculiis vesicae magis familiaris. Quaesivi saepius a medicis praehicis iapueros vidissent, qui arenas egerercia dctamen calculum in vesica non habere deprehensi essent: Responderunt id quidem aliquando contingere, sed rariUS. Non

est ergo quod mihi objicias auctoritatem Matthaei de Gradi Epiphanii Ferdi

nandi tradetium mulio a pueritia arenti las excrevisse nullo unquam calculo vexatos, nedum vesicae. Illi multi fortaste pauci erunt . Demus esse multos, dum nobis vicissim detur plures esI qui arenosam urinam reddant, quae signum calculrsit '.

Sic de pluribus faeto Aphorismo constabit veritas, quandoquidem nullus tam generalis in medicinae arte fieri potest , ut ad omnes sine exceptione spectet. Interrogati inquam plures a me medici in praxi exercitatissimis se paucos admodum cognovisse pueros dixere qui arenosa excernerct, quin calculus, nempe arenosus, iam

concretus in vesica , hoc siigno significaretur . Aphorismi medici de his quae ut phitimum contingunt, definiri solent . Ut ligem iurisconsultus de raro contingentibus non facit, ita nec Aphorismos medicus. aliae a regula excipi solent', non possunt regula teneri. Si quis αφοειδε-

226쪽

pronuntiaret, pueros non ante vagi tum edere quam x alvo matris prolapsi aerem hauserint, an non Verum λοριαριον

sanciret Atqui exempla sunt, nec pau'.. V ,-s ca, infantium quorum auditus cla vagitus adhuc intra viscera matris haerentium . Rumor est de quadam foemina prope Ve' saliam,quae iam per triennium uterum ge' stat, cuius foetus , multis fide dignis a gire&audiri dici tui . Nobilis matrona in hac urbe narrare solet, uxorem fratris siti cum instaret tempus eius partitudinis, dum in lecto esset marito accubans , audiisse vagitu infantis in utero adhuc conditi, de obstupefactam tali monstro excitasse virum dormiente qui&ipse capite intra lintea lectualia posito eum audierit. Mulierem perterritam eo quasi prodigio, paucos post dies enixam esse. Tales esse debent, iunt, medici Aphorismi de his quae ut plurimum fiunt, nec excliadunt' ea quae raro fieri solent'. Pro Aphorismo haberi potest quod scribunt Physici, nulli infanti risum dari ante quadragesimum diem , Hanc regulam multos infantes praecoci risu falsi convincere nos scimus. Regula tamen est , licet suam patiatur exceptionem tilliis ferme est Apho risimus quin idem possit de eo dici Quod

227쪽

Avisennam allegasti pro te, etindem nunc&contra te appello. In capite sequenti designis lapidis , scribit, siquando fani, crmaxime senes,meiaut urinam nigram cum dolore

aut sine dolore signi care quod lapis gignitur '

vesica Sic enim in Arabicis legitur , non completur , ut habet Cremonensis cum At pago additque, confrmarisigni Pationem in omnibus istis Axideatur arena residens Longe autem magis haec confirmatur significatio in pueris qui arenosa metunt, quo signo certum est ut phirimum calculo eos laborare aut arenoso aut molli, aut sane

tali qui aliquid de sit perficie sui I se auferri sinat. Ide Avisenna lib. III. Fen XIX. trae I cap. v. de lapide vesicae, signis eius : Et accidit quandoque ut sint in 'sica una duo lapides , ω plures illos excoriantes, o multiplicatur arenosa comminutio ex istis. Et ea quandoque cum arenositate sex furfure , propter abrasiones superficiei et a lupide a sero. Pro illis. ω multiplicatur arenota comminutio ex eis, quae ita correxit Alpagus, positera Crernonensiis, ω multiplicatur confra E si arenae ex eis. In Arabico est oco minutio arenae in his plurim t. Et hoc sane consentaneu est Hippocrateae

228쪽

per vult pro signo haberi , sed tum de

mum cum arenosus est calculiis modis, laut cum plures calculi arenos in vesica inter se ex collisione attriti arenas e s cmittunt abrasas. Aut certe cum in ea est arenarum magna copia e qua nondum , concrctus cst calculus, sed periculum estne tandem concrescat Atqui vesica in qua haec multitudo arenarum Xtat, etiam λι-

dici potest, ut in Responsione ostendimus inod addis, commuhiem Aphorismi interpretatiouem peritati ipsi Gippocrati repugnare, ex his quae diximus, an tibi id ver dicere liceat, iam tibi ipsi iudicandurelinquo. Sed pergis ac subnectis , te id

esse consequutu/n, ut nimiru tua valeat opinio, communis cro in morbo niam abeat, si ρον Hippocrati etiam usu patur, de urina iuvesica antequam emissa --γoxta ita, de iisqtι. in corpore retinentur. Duo poscis, nimium poscis. Neutrum dabitur. Non negavimus ἔρον Hippocrati etiam usurpari de urina quamdiu est intra vesicati . Aliquid largius etiam tibi donavimus ἔρον proprie dici, ubi ex toto corpore humor

ille liquatus, percolatus in vesica subsc-

229쪽

di . Sed ut tibi procederet inoffenso pede tua explicatio, oporteret nunquam ali ter κρον apud Hippocratem sumi, nisi curina quae manet in vesica Cum autem τα ues Hippocrati absolute in numero plurium posita semper urinam iam emisse sam significent, nunquam emittendam, sed ιδεο saepius eodem significatu apud eum capiatur, non potes ex eo quidquam arripere, quod tuam opinionem in firmo fundamento stabilitam collocet. Ad ver bumi, diu quod attinet, etiam si docere posses ita accipi aliquando ab Hippocrate quemadmodum autumas, hoc non satis esset, sed ostendere deberes , hoc verbi cum Ουρ itinctum significare id quod vis. At nunquam id ostendes. Variat lectio apud Hippocratem in Cinacis lib. II1.

tract. v. de Urinis , in isti. α υρ ενωδεες Vbi Duret tis alterius lectionis meminit Gαἱ φῶκες ἔφ/ςαραναι. Cum hac scriptura interpretatur, qv. intu ιιbbsunt cohihitae. At cum illa altera υφιστα Aναι Vertit, Π.ecum horror ubsidunt. Non ergo ille putavit υοίrmi posse accipi pro supprimi vel sisti, cum sit subsidere Cit igitur alio loco in iisde Coacis υφ: σπια βιὰ vertit, quiescit

230쪽

eto a L. SALMA si Io - . Et profecto verissimum illi id est ac certissi intim quod ii iam evertit funditus sentetiam, mis quam inscriptis Hippocratisimi Ταρς reperiri pro supprimi, nisi

in mendo cuber'. Non magis sane nobis procudes ex Hippocrate υρο υφίσταθαι de urina quae supprimitur , quam υρου Vclώρων πόtoaeteri apud eum Malios Graecia medicos pro urinae suppressione, cum sit urinae sedimentum. Non erat quod laborem inanem sumeres quo nos doceres ἶρον apud Hippocratem interdum significare urinam in vesica adhuc desidentem. Hoc nemo tibi negavit, nec negaverit'.

Sed quςstio est an in hoc Aphori mo Hippocratis ita possit ac debeat accipi , ubi

la urina bsidere Mihim adfers Hippocratis locu cx V Epidemioru ex quo haud scio sane quid probare contendas Certe nihil ex eo concludi potest quod pro tua

causa hilum faciat Hippocrates, inquis, au-ἱDre I pueris pius calculumgenerari in 'esica, adultis iurenibus, quod lib. VI. Epid. hacpara pueroi expressit uapουρηπν σάγοαγμα Wυδωσι μαλλον Vbi Galenm, ω alii interpretes, re Ophησιν σια. γ in exponrent, eorum, quis poct mictum in vesica si sunt, concretionem. Ita ut σαυαγι- Galeno nihil aliudibisit, quam συςασις