Scotia illustrata sive prodromus historiae naturalis in quo regionis natura, incolarum ingenia & mores, morbi iisque medendi methodus, & medicina indigena accuratè explicantur et multiplices maturae partus in triplice ejus regno, vegetabili scilicet,

발행: 1684년

분량: 269페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

81쪽

- venantur: aut . siquid aliunde operis est objectum. idque ad vesperum cibo absti--nent. Veste gaudent vam. ae maxime virgata. Colores amant maxime purpureum

- - ae caeruleum. Majores s is versieoloribus plurifatii in distin iis utebantur. ut adhuc.. plerisque mos eae Verum plures nunc in is suscas. & encae Diades proxime imi- ..tantes. ne in elicetis cubantes luce norida vestis η: nosci possint .serunt. His involuti .. potius. quam rem saevi linias tempestates sub dio reserant. ae inteidum nivibus o -iuti seminini capiunt Domi etiam suae humi cubant. substernunt filices aut elicam. - sed hanc radici s deorsum. frondibus sursum versis: adeoque scite hac ratione li-dios concinnant. ut mollitie eum pluma certent. salubritate longe siperent. Erica is enim naturali siccandi vi praedita supervacuos humores cxl aurit . nervis de eorum Amolestii liberatis suum vigorem restituit. ita. ut qui ve rete laltitudi&lam decubue- ,. runt. mane vegeti & alacres resurgant omnibus non negligentia modo in culcstris&- stragula velle . sed asse io incubi horroris & duritici rumina est. Siquando usus... aut necessitas eos in peregrinum selum trahit. Olcitras & hospitum stragula humiis provolvunt. ae suis vestitias involuti se quieti componunt: solliciti videlicet. neba Abara illa sui ipsi vocant) mollities patriam ' ingenuam duritiem contaminet. Inri bello autem. quibus corpora tegunt. arma sunt e s senea lorica scireis annulis ,, consecta, plerumque ad talos ulque demissa. Tela adversus hostem arcus S s tuae... maxima ex me hamatae . serreis utrinque barbulis eminentibus. quae nisi vulneret ..te patefacto e corpore extristi non possunt. Sunt qui ensibus latis . aut securibus pu-- n L Loco tubae tibia utunt ut utriculari. Musca maximi3 delectantiar. sed sui gene--ris fidibus. quarum aliis chordae sunt aeneae. aliis E nervis saeiae . quas vel ui ibus - clongis . vel plectris pulsant. Unica illis ambitio est . ut fides multo argento exor--mmi di gemmis. Tenuiores pro gemmis erystulum adhibent. Accinunt autem car--men non inconcinne factum. qum sere laudes sortium virorum contineati Vetere Gallotum sermone paulum utuntur. Itinerantes asi errima livente. intensissimis si is ribus. lagmuli aquae vitae dc caseolis aliquot muniti nam de opsenio aut pane parum selliciti sunt i longissima itinera sine incommodo pedibus emetiuntur. ω-ἐ incari es quoque lingua a Scotis C lis diversa utuntur. & quae 1 Gotth ae Min, multum ductepet. In convictu quotidiano multum c vetusta parsimo- ii. . nia adhuc vulgus retinet: itaque perpetui sere corporis es animi sanitate omnes fluuntur. Rari morbis. plerique senio solvuntur; plusque apud eos deliciarum ignorantia. quam apud alios FIedicoriam ars & diligentia . ad salutem tuendam pro-dcit. Eadem pars monia re ad sormae elegantiam ad statutae proceritatem plu-timum iacit. Frugum proventus eis exiguus est . praeterquam avenae ere hordei. ex quibus eis A panis A ponis suppetit. Ex g alibus animantibus oves. boves &capiae non infrequentes. unde multis cis laetis . casA dc butyri est usus, aves marinae innumeiae: ex his sere δέ piscibus viduis eorum magna ex parte constat. Nullum ibi venenatum animal. ac ne deforme quidem a tu apparet. Sunt eis eauulei. specie quidem contemptibiles. sed ad omnes usus. supra quam credi potest. strenui. Nunc autem. vicinis nationibus invalescente luxuria eonuptis. palitatim disciplina vetere labefactata. blandientibus quoque deliciis ipsi sese dedidere. Nullum etiam praecipitantem temperantiam impulere Piratarum commercia. qui ex Insulis aquantur. & vina merce alias aut commeatibus mutant. aut vili pictio distrahunt. Insulani aurem non omnino inviti securitatem cum lueto conjunctam, adblandiente etiam voluptate. vel receperunt

fiet Mia.. vel non t jecerunt.

Victus quoque ratio Hethi incis eadem quae Orca s s. nisi quod juxta eo as

lib. domesticas paulo asperior. Vestiuntur Germanico ritu. juxta facultates non i-core. Proventus illis est ex panno sui generis cras . quem N et is vendunt. ex oleo episcium intestinis coniecto. e butyro. e piscam. Piscantur navieulis duorum scalmorum.

quos tactos e meniunt. Quos ceperuat pisces. partim sale condiunt, partini

vcnto siccant. Ex iis fere rebus divcnditis pecuniam conficiunt. Mensum . numeris aepondere. ad morem Ge mamorari. utunduri Germanissetiam, aut pene vetus tibi

cus est illis sermo. Ebrietatem ignorant. nisi quod singulis mensibus se mutuo invitant. eosque dies hilare Fc simpliciter . sine rixis& caeteris. quae fert ebrietas. vivis transigunt. eamque consuetudinem ad mutilam amicitiam retinendam facere sibi persuadent. Salubritatis tirmitudo in Laisorio quodam nostra aetate apparuit . qui post tantesimum annum uxorem duxit. Centesimum quadragesimum annum agens sariressimo mari

in sua navicula piscatum prodibat . aenum nulla vi gravioris morbi lileiactanis. sed senio selinus de Ita Qui

82쪽

Qui inferiorem plagam Scotiae habitat populus. mixtus est ex antiquis Scotis

Gallas. si lis. Diamr. Germanis. aliisque. Et gentium. ex quibus in riundi sunt. tiaturam rectistent. ad Gisorum ainem temperaturam ct mores maxime accedunt. propter longum foedus inter utramque sentem Carta Magia dc Ad ii ii siti tempore initum . mutuaque inde commerciae t connubia. A mutua quoque rebus quorum

periclitantibus subsidia. Accedit. quod . qui scientiis A belli actibus se applicant. Pri- u. 'Urocinia reo omnes in Gallii ponunt.. - Dotis autem est animus ad humanae consuetudinis eulturam facilis. & coriois ii bitus supra multas gentes. Prieceps iis ad omnia animus, quae spes semel persuasit. cui maxime credunt: Iracundia in promptu. sed quam facile post primos impetus mitigant. Ingenia notorum vivida sunt. excitata. aenea. sapientiae ins es: maxim idonea. Animi illis. in quaecumnae studia inclinant. mirifico successsi inclyti . ut nullis maD patientia Castrorum, vel audacia pugnae. & Musae nunquam desicari habeant. quam clim inciderunt in Dotos. Etiam urbanis i otiis pares. ad omnis fortunae vii ue genera suam industriam aptavere. Nihil est . quod non superare ro millet ingenium Ioannis DuVisui. si tempora modo cultum animi elegantro: em ipsi non invidissent. Nune in Scholastico illo curru, ne magis an utili rebus f sdisputandi genere nihil eo acutius . nihil accuratius . nihild Iulius. Sobriam Dein

s r in Scasger etiam Limam Gritatis vocat. Alterum Scotiae Lumen suit Geo. 3α - Bachahauus. Poeta incomparabilis. qui Oda. Et gia. ragoedia non statim nostri si t- L .i homines superavit. seci antiquissimos aequavit. Ioannes quoque Baria ius -- genide sua immortale sibi nomen peperit. Illos nominasse si cit qui extra omnem controversiam summa seculi sui ornamenta suere. Mora omnis generis exercitiis utuntur. Jactu brachia. tatu crura . cur si priles exercent. Quidam ad scopum jaculamur. Nobiliores. pi ter Venationem. qui valde de- . lectantur. discunt equos in gyrum siectere. ae pila. choreis. hastiludiis. militaribusque Velitationibus se exercent. Sed maxime sele cllectant certaminibus decursu equorum . quos parant in eam rem velocissimos. & diaeti & exercitiis alunt. quis ni sdisi sui ad cursum snt. Hoc certe prae multis gentibus laudis habet Solia. quod imuicta bello. vigintijam Seculis Impinis formam loma serie ad hunc usque sem scrvavit. Centum enim & decem Reges numerant ut a Feretis ad Carolum secundum . qui nune regnat, quem diu Opitem cons-et Deus. di stat, ut in perpetuum regnet cus

CAPUT ULTIMUM.

seu de dius faecinitare in iis Mucentas. quae ad vitae usus necessaria sint. Scitia nostra. arcto licet spatio conclusa sit. propter Soli sui inaequalitatem tamen Regi

num etiam sub diversis coeli eardinibus variam indolem redolet. In quibusdam enim locis κ mi viri terra pepetuis sere nivibus obduc ia r ei; in aliis Lacus nunquam con lascit, solum bitumine accenso sumat. Hie Saxo sterilis ac Lacubus Itorrida . adspectu tristis est. silam.

que Ericam produciti illic optimarum Frugum ferax felicibus quoque Palavis abundat dice supcrficie tantum sua varias diversasque Terras imitatur: sed &. quoniam eam be-n moribus Radiis Sol per u statem diutius lavet. quaecunque sere sunt in Regionibus aliis Gelo A solo diversissimis quasi utriusque orbis opes in hoc Ieriae punctum congereret liberalis Natura ea omnia in sertili ejus gremio inveniuntur. Et summa quidem copia proveniunt optimae Fruges Triticum. Hordeum. Avena. Secale; S L umma meliora Fabae et Pisa. quae in tabum et potum nobis cedunt. uti licet quae nostra foecunditas abundet pc ulus. levi tamen pretio quilibet ea, quae ad vitam necessiria sunt, comparare possit.

83쪽

Vino quidem Oremus magno nostro commodo. quod iam iis ebis usus plurim rum inaequali temperamento non conveniat. in quibus scilicet exteriora frigeant. inte-ί urantur. Varios autem potus habemus. nodis cote cum commodiores tum salia.

briores. Zythum & Cervisitam. quae ex Hordeo quoque, sed cum Lupulo paratur. Nostri autem Montani bibunt serum laciis aliquot annos servatum, etiam in conviviis. idque potionis genus Blun Sum appe lant. Ni biles Pomaceum quoque bibulatex patriis

pomis expressum . quod quidem in Gibuticis Melancholicis Moibis aliisque valdE

commeiulatur: ncciosium autem genus minus quam Vinum tentat. & stomaclao gratus potus est Nobiles quoque potus genus e Grossulas ct e Rubi Idaei mictibus parant refrigeram dc gratum. Oloutam autem Scoti spiritum ex hordeo Sc hobis quibuslam indigenis & hortensibus parant . qui nisti usus 'pud illos est. Illi quoque aquam fontanam qua sesi late Dud illos DIEbs utitur temperare sol cnt Tui bus illis rotum dis . quae Radicibus AHragatis, I stris Thahi adnascuntur, in ea maceratis. quae dulcem Gly rili ira saporem ei conciliant. ' Oleo quoque caremus: sed ejus desti tum abunde supplet magna Butyri abundantia, quod nobis quidem dc uberius alimentum. 3c suavius ti gratius condimentum praebete videtur. Et . si sublato quandoque per Bella commercio. saccharo dc aromatibus Miri, te privemur. Mel satis abunde habemus 3c Sal. quae ejus usum commode satis supplere possisnt: Rhaphanum autem Rusticanum. Angelicam. Caryophγllatam. Scor neram. io uae. Rosinarinum. Betonicam. Mentliam. Absint latum. Lilii eori vallium fores. Emeum. Cepam i , Hunicam. Allium . Cochleariam dc Nasturtia, quae magis corporibus m. si is quam Aromata conveniunt. D. si Citriis. Limonibus. Malis Grana is & Aurantiis careamus. praeter Ptuna varii generis Cerasaque . non minus utiles di gratos succos nobis concessit Natura benignitas, cum Acciosam. Acciosellam. Berberim. Ribesia dc Uvas crispas dederit. Planiaru- Quae veto Culinariae Plantae sunt. Cepa. Allium. Noly. Po. rum. Napus. Ita. pum. Raphanus. Bela rubra. Tragopogon, Sisarum. Pastinaca tenuitolia . Apium seu Petroselinum. B assi ea. Nasturtium. Eruca sativa. Beta Halgaris. Spinachia. Ἀ- ea. Clelior eum. Intubus. Unica minor A major. Ceresolium. Tanacetum. Thymum. Satureia. Borago. Buelossem. Portulaca. Pimpinella spicata minor. Vis: trianella. Dracunculus hortensis. Cin limum. Nasturtium Indisum. Sinapi, Faenicitum. Cuminum . Carvi. Anisum. Cotiandrum. Ancilium, Asparagus. Lupulus. Sambucus. Cinara sativa. Maliis variae species. Pytus. C doma. Persica. Armenia.

. Nux Iugum. Corylus. Rubus Idaeus, Rubus. RiG. Uva crispa . Nyrtillusi. - x garia , eae omnes late dc iose apud nos piovenium. i. ae veniunt animalia omnis generis. ea magno pio entu apud nos sunt. drupedum dc quidem Ur ii saporis. Boves. oves. Capreae. Sues. Ita res. Cunaculi. Cervi. Et, quae ex mitioribus Animalibus Bove α Ove proveniunt, Lae. Butyriam, C

twn. seus magna copia sunt.

Aves autem, quae cibum suppeditant. Gallinaceum genus. Columbae. Urnalius major. Gallus palustris. dc qui niger dicitur. Perdices. Galli agines. Turdi, Alaudae, coturnitas. Rallae. Anseres domestici & fieri. Anates quoque domesticae& setae. Quaedam etiam marinae aves . nostrae peculiares Regioni. regii laporis. Lyiae. AnasAt istica dc Anseres Solia . quae mixto ex carne dc pisce sapore. gulae nure actum

diuntur.

yis vero nostrum piscibus adeo scatet. iisque optimae notae. ut non solum nos habeamus. quae usui nostro suificiant di quae exteris divendamus. sed & Batavi expis statu e nostro Maii. quae ipsis pro victu inserviant. dc quae vel ad remotissimas oras distrahant. nanciscitntur. Valde enim apud nos abundant Tructae variarum specierum. Lucii. Pacae. Anguillae. Salmones. Stutiones. Asclli. Hale S. Scombri. Squatinae. Soleae, Rhombi. Lupus marinus Schooelii. Epellani. Cancri, Astaci, Oli rea. Mi tuli. cochleae, Pectunculi., Sed di Mineralia dc Metalla omnis generis apud nos reperiuntur Aurum. Argentum. Mi Mia. Cuprum. Ferrum. Plumbum. Sulphur. Alumen. Vitriolum. Et, quae instria menta Luxuriae sunt. Non solum apud nos Lapides Architecturae utiles, sed de Narmora omnis generis dc Alabastrum. Achates. Jalpis. Corneolus, Talcum; dc quae T crrae. Artificio vius uules. Ochra, Rubrica . Passim reperiuntur. Fluvii Margaritas suppeditant. etiam melioris notae; dc Mare in usus nostros evin ta 2 mit Spoma ceti. Succinum et AHbram Gristam fatiscenus tutae subsidium. ara Fontes

84쪽

Fontes iramue Medicati variis in Morin silutares passim ebulliunt. Magnam vero pro commerciis opportunitatem Ptabem Flumina ius ora & setia undique circumfluum Mare. Regionis incommoda attinet. si intemperiei stigidae diu expositi videmur. in Montani, Regionibus steventes Sulvas. in humiliti plaga Gibones fossiles. aridae illius Tetrae dictae Testellas habemus, ex quibus reti possiant optima ignis iri uiuio sementa Quia si ex salsuginoso crassiorioue Naris vapore attracto .&impedit . propter Aetis frigiditatem. dia i , sanguis clathesin Seor ticam aliosque Norbos a redundante sero contrahere aptus est. etiam adversus h de mala provisum est nob:s Plattis Indigenis sponte nascentibus. ut Cochlearia. Nastiirtio 3c Ttii blio Aquane s. Ace-toselli . Rhaphano Rusticano δx aliis. quae contractam sanguinis labem emendent. Proindeque nos summi Numinis bonitatem omnibus viribus i stris laudare. ejus sapientiam mirari. potentiam adorare decet. operumque non suum contemPut res. sed & gratos enarratores nos exhibete. Do suum caesis vitrea serenos. Pota tu ina dextrae Cerra: quum nil id sis IDEM Fer te cretas inspicor; duam sis mecum tacitus revem Homo es. us pussu memor 3

Et tuae dextrae super tori os Opera creHti principem: Ora M. Otacis quibus hausus minae es.

Ita dia tisius pedes.

Imis boves parens es oves. pecu Metinim que campis pascitur. Gique framarum celera vesa

Metitur ases aera:

ruique limarem celeri nara Pisiis pererrat aequora. Gentis humanae pater aquae custor.

Gam sancta era besas tus Nominis terras m erit omnes. Su quas recurrens ad iciti Patris prime Libri pruni

F I N I S. NPRODROMI

86쪽

CAPUT PRIMUM.

O M I N x M primaeva ab ot me, ab omni labe immunem. in Voluptatum Desietarumque Horto in limo inriae coagulatum divinoque Spirim animatum posuerat Altissimus. Illi erat n. να-- vitae custos inhor Vitae. cujus studius aderat homini cibus . ne esuriret; potus. ne sitiret; & lignum vitae, tae Senectus eum deprimeret ae di sibi veret: μω. inquam. CAM . Medicinaem . homini commonem prohibebat. At. stadiis Pisten- .H, tissimi Legibus . Anima ab origine prima steteris pura & eon. venientem sibi sortita Baslicam. simul atque . supra modum. inselestente genio ad deteriora deflexit . in auraecelesti caligmem. in mole terrena mortem. inter utrumque bellum in tuum miser homo expertus est. Unde lucidus In letris interiores primum tenebras sensit. 8c Appetitum regina Voluntas sensuum illecebris delinita Rationem de xit commonentem; tandemque divina licet Anima. tanquam A a s Tibula demessa eoeno, propter Corporis impuritatem. aliqua mor Ἀ-tis macula laedata est: ab eo tamen, sine maximo cruciatu. sejungi non potest; quod amet iis in partibus stabulari. quarum opera diutius usus est. Hine per a. alcmadcimmaculata apud Deum 3c permansit Sanitas; homini vero naturalis vitre que, quae tantum constans in sua levitate. δc innumerae Morborum species, morsque

87쪽

Prod om Naturais Historiae Scotticae,

musa

Morborum alii x h. e. dispersi. qui singulos separatim corrittant. Sunt plures simul Nothi vagantes A genere diversi. quorum alius alium invadit; non ab Aete. sed a ratione Victus nascuntur. quam singuli habent propriam & peculiarem Alii h. e. communes. qui certi sunt morbi & singulares, qui alicubi v gantur et multos aeque simul corripiunt. Causam habent hi communem. ut Ae-xem. Aquae malae potum. vel cibum aliqua de causa vitiatum, gravem tetramque E halationem. vel simile quid. quod vitari nullo modo potest. Atque hi communes sunt h. e. Patrii. Vernaeuli. & alicui Regioni semili res. Hi in aliqua Regione ii equentes sunt dc perpetui. N omnes ex aequo corripiunt. ob causam quae omnium communis est. Atque de his maxime in li libio agitur. Vel qui communes quidem N idi a communi causa nati; non tamen

i & familiares. sed potius externi &adventit ij. Hi sint vel pestilentes. qui contagiosi & omnium perniciosi sunt; vel non pestilentes . sed pestilentibus mi

tiores.

A mala corporis di sitione variae Morborum dii titiae oriuntur. Nam ut bona valetudo videtur eue a sanguine partibus rite constitutis ; ita mala seu mombus a sanguine peecante. vel partibus a proprio naturalique statu recedentibus. Samguis autem comprehendit Limpham quoque succum Pancreati m. aliosque hum . res qui sanguini iam: scentur. Hac de re egregius est locus Hippocratis a At vero cor, pus hominis hes,et in seipse sanguinem. & pituitam. & bilem duplicem. iloam vim. M.tio. sedc nigram: atque haee sunt ipsi corporis natura, δc per haec & ae votat & sanus est.., Sanus equidem ni me est . ubi temperamentum haec inter se hae rim moderatum. ,. tum iacultate, copia. & ubi maxima suerint permixta. Agrotat autem, cum hin, rum quid minus aut amplius fuerit. aut separatur in corpore. & non fuerit teliquisis omnibus contemperatum. Necesse est enim, cum quid horum secretum fuerit et per .. se steterit. non solum eum locum, unde secessit. morbidum fieri. sed etiam eum. - in quo stat. et in quem propter nimiam copiam diffusum est. dolore ac morbo vex ri. rene si sanguis spiritibus cibatus et eiscetus evadat. debilitas pulsus. virium lamguor . partium refrigeratio. et totius corporis hebetudo praesto sunt. Ut macies et i

s. si amita glutine solvatur: si veto vel acidus, vel acer . vel motu celetior fiat. inflammationes. pustulas et similes morbos asteri. Si plus justo seiosus evadat. by-

dronos vel aquei morbi exoriuntur. Ad partes quod attinet. si a propriis locis recedant. magnitudine a Mantur, scimdantur, corrumpantur . vel obstruantur illorum ductus. aut alio modo alliciantur. lux tiones . tumores. ulcera. putredines. obstructiones et alia hujusmodi emergunt. In semine quoque latent morborum et mortis germina. quae & patia lus ex quibus orta sunt faciunt. et citius corpore adolescunt. In illo viget repugnantia primordiorum quae ut vivendi eausa sunt, ita et viae mortis. vitaeque tam sanae quam istae stamina. nec minus morborum Elementa quam ciuporum. Ac licet in permistionem quodammodo paria venerint . brevi tamen impari praelio sese vehementer exagitanti et dum

in nos intus sortis saeviunt. sanitatem quam iecere subvertunt, adeo infida est ex eo trariis origo. Est et a semine insitus calor. qui eadem manu nos fovet ac conficit: et quia salutarem humorem sua efficientia surtim. sed avidius carpit, ipsum quoque se perimit . ita ut qui auctor est vitae idem sit et necis. Procat arctica praecipue morborum causa est intemperantia. postquam ut scribitri Seneca coepit cibus non ad tollendam. sed irritandam samem quaeri, et inventae suntis mille conditurae. quibus aviditas excitaretur: quae desiderantibus alimenta erant. sunt plenis. Inde palim et nervorum vino madentium timor. et miserabi- .. lior ex cruditatibus quam ex same macies. Inde incerti labantium pedes. et se ,, per qualis in ipsa ebr etate. titubatio. Inde in totam cutem admissus humor distentusque, venter. dum male assuescit plus capere quam poterat. Inde suffusio luridae bilis et de-- color vultus. tabesque in se putrescentium. et retorti di ii articulis obrigescentibus. - Nervorum sine sensu jacentium torpor. aut palpitatio sine intermissione vibrantium.., Quid capitis vertigines dicam 3 quid oculorum vitiumue tormenta. &cerebri aestuan- istis verminationes. 3c omnia per quae exonerantur intranis ulceribus asse ' Innu ,, merabilia praeterea Febrium genera. aliarum impetu subeuntium. aliarum tenui peste . . repentium, aliarum cum horiore et multamcn morum assatione venientium δ, alios reseram innumerabiles morbos supplicia Dixuriae

88쪽

Pariis Primi Liber s rasis.

. erantur qui in muta maxime gra retur. Cum ut supra tradidimus in Scottia nostra ad ultimos sere Septentriones detrusa sit, bc reliquo Oibe divisa. nisi qui Iliae jurvinir, omni ex parte saevientis Oceani in uriis pateat; Aerque saepius eras . nebulosus pluviosusque ut; Hyems etiam diu duret. dc frigus penetrantius sit: Tellus quoque valde inaequalis sit . ubique aut montium veitici s clata. aut humilioribus vallibus iisque is clivioribus deprcssa: necesse PT Trroinde cst, varias temp*um mutationes in ea frequenter accidete. aemutati nestem ut ait magnus Hippocrines) minime sariunt orbos: S in i u te μι-bus 1 Inae mutarimes aut frix ris . aut caloris. Fieri igitur non pineii. quin nos in. ti maxime inaequali simus temperamento. multique apud nos morbi sint: cum per to Iam Scortam nune tellus suo gremio mare excipiat. quasi indignata restringi iluctibus praevaleat longeque in mare excurrat; lite montes emineant, tute mimis prinfundum mare cum terra luctetur. Haec enim tertie facies. figura & stus multis evaporationibus inter hosce anfractus semet involvcntibus A magis in se incumbentibus originum praebent. causanaque & materiam tempestatum dant, quae sua inconstantia dc inaequalitate debitam corporum diarimen impediunt re morbos procreant: i.t verissimum si, quod habet Ga Putis; . m μ

, h. e. Quum nec Optimo temperame.uo. nec inculpabili conititutione ullum corpus in

, iis Regionibus, quae a temperamenti modo re simini, gigni possit; scuti tum ratio. docet. tum experientia commonstrati Quippe sicci, graciles de veluti toties acti in - aestuosis tractibus homines fiunt: Rursus frigidioris Plagae ilicolae inaequali temper

is mento visuntur. ut quibus extetiora frigeant, inretiora, alque in lais viscera, inam dice caleant.

Olim quidem . pro Majorum nostrorum temperantia δέ validis exercitiis. quibus cis D..utebantur. tum pauciores . tum minus graves erant morbi. Ab Historicis enim ii

stris relatum est. quod ignota suere nostris Majoribus tot morborum genera. quot nostra aetate conjiciuntur. Vix quispiam tum elanguebat, nisi aut calculo, aut exun- Mai aera dante pituita, similive morbo stridido aqueo et humanum vincente temperamentum II M. causam praebente e probe enim . ebant. parsimonia corpora ab adversa valetudine tutabatur, Vitamque nostratibus in longum aevum protraxit. Morbi autem ex istismre dc pituita rkundante enati erant: qualis suit morbus Munethi Lor Coiulabo Regis filii. qui Catatilii in Tracheam Arteriam dei luxu subitaria morte est extin tinctus. Paralysis Jc ventris profluvium a frigore quo que quosdam invadebat. Pri mus autem algus Rex notatur Articulari Mor . seu Pinsagra correptus. quem ex irigore ac multiς laboriosis expeditionibus in juventute perae iis contraxisse in ultima senectute dicitur. Febres quoque ex nimio labore nonnullos invaserunt. At ubi. patrio victu posthabito. omnium deliciatum genere defluxere. simul cum per rinis deliciis peregrini δc eatenus incogniti erupere morbi. Ordinarii autem morbi praeeipue sunt illi. qui Hippocrati H malis de Autumases dicuntur. Imprimis vero Hye MoiNΗre. males. qui enumerantur Aph. Σ3. scit. Pleuritides, peripneumoniae. lethargi. gr Vedines. raucedines. tulles, dolores pectorum. laterum ac lumborum. capitis dolo. res. Verugines. siderationes. Frequentes etiam sunt morbi Autumnales Aphnumerati; Febres erroneae . splenes. 8c hydropes. dc tabes, diutinae stillicidia. diis ali dc intestinorum laevitates. δc dysenterie. dc Coxendi GS. et anginae. δc anticlationes. re volvuli. 3c comitiales. dc insaniae . & atrae biles. Causae autem motiborum nostrorum stre semper sunt aliquae ex his . Aeris scit. vi tium. soli caelique natura. victus . constricti nimio stigore poci. redundans in massa si uinea scrum. aut ejus in eaput aliasve partes raptus; singuis ipse vel remium redundans. vel in motu comitatior aut segirior . vel acrior aut acidam, vel miasmate1 tb eo contanainatus. Λ

89쪽

maerarire t morborem in Scotia grauetistitio ex situ. Moibi alii caput . alii thoracem. alii ventrem inferiorem quidam artus, nonnulli totum corpus assiciunt; aliqui externas tantum partes: quidam epidemici. Norbi autem capitis. qui iri uentius apud nostrates occurrunt. suntlii; citat rhus.sravedo. Montalgia. auris dolor, tumor genae . parmis. Ias. visus debilitas. Motoma. ma. parari nanchelor. micrania quandc que pei vertigo. caros. apoplexia levis quae in paralysii mutatur. apoplex a iovis, letlaargus periodicus seu hydrops celebri, epilepsia, et is las capitis de faciei Moibi pectoris. Rauce . tussis. dyspnara; asthma periodice recurrens. continuum; pleuritis. lateris dolor. peripit eumonia, phthisis. syncope, palpitatio cordis, hydrops thoraci . singuinis sputum. vomitus san mis. Μωή Ventris interioris morbi. Diariboea set a. vomitus aquei . ventriculi cruditas. oppressio. cardialgia. cholera. colicus dolor. colica in paralysin desinens . hydrops citcs. tympanitcs; at lectus hypochondriacus. hystericus; scorbutum. allectus quidam spasmodici; calculus renum. vesteae; ischuria. hydrops uteri . lumbrici. obstinata alvi constipatio, san mis nimii fluores. rum Norbi Artuum. Attiuitis. Rachitas. scrophaeae dc strumae, Arthritis vaga lambuti. m. ischiadicus dolor, artuum tremor. uo blis. Norbi. qui totum corpus assiciunt. sunt Febres . rheumatismi. dolores qui membranaceum ci nervosum genus afficiunt. leucophlegmatia 3c habitus aquosus eum t more. icterus. inlotosis. exanclamata. scabies . paralysi, fortior, stupor circa partes

nervosas. in S.

- Febres autem variae sunt; diariae . quales hemieraniam 8c similes assectus eo tan tui. 8c crbsipelata praecedunt. 0n hi quoque imputres ' putres. febrescat arisses; nervosum genus assicientes. comato . cum dclitiis. spasmis dc similibus symptom tis cornitatae; tebres malignae. purpuratae. pestilentiales; hecti . leniae lebres; sebrespue ii rarum Variolae dc morbilli. iique regulares vel anomali; Febris Martiati et . bres intermittentes. Quotidiana, Te tiana. ia. tot Quartana, Semitiniana, inte

mittente; A malae

, ibi eae. Moibi exte. ni. Tumores Seirrhos. indematosi; Hydrocele. Cancer . sphacelus scor buticus. pangrenae poti sebres . spina ventosa. ulcera mali moris. Morbi . Morbi Epidemici. Febie, quaedam malignae Autumno maxime gras uites. & Vere res intermittentes. quae singulis sere annis disserentibus comizatae symptomatibus,

D,sentetiae. P. synanche. 4ussis letina . Variolae . Hostilli. UT commodius de causis agam. Incolae Seuia dividendi sunt in Plebem 3c Nobiles. Plebs iterum in eos qui in Urbibus. dc eos qui in m is inunt: quoniam victu . exercitiis δc toto vitae genere inter se disserunt. Hinino Nobiles tam majores quam minores splendide. ut plurimum, vivunt. 3c venati γλῆς -& equitationibus satis exerrentur. vinoque e 3c Hi pauia delato multum utuntur. Hi paucioribus morbis tentantur. hisque. ut plurimum acutioribus, et, qui stilleius terminantur . nisi sint qui Venere et Crapula graviores sibi motbos progignunt. m. a Plebs. quae in Urbibus degit. paucis utitur exercitus, ' non pauci ex iis vino dediti temperamenni m. quod in illis non ita validum est. nimio potu et desidia corrumpunt. et multos sbi morbos aecessunt intempestivo cererisiae potu si eque spiritus viani. mane praesertim. jejuno cum ventriculo: unde fibrae stomachi nimium Iolvuntur.

C sis Imrbarum in genere. calor

90쪽

calor imminuitur, sermentum stomachi diluitui & obtunditur. Omnisque digerendi vis infringitur. Cruditates etiam stomachi. iiii lationes. oppressiones. imo cacneria. p ralysis. convulsio. tabes. multique alii morbi oriuntur. Videre etiam est frequenter inter eos sebres erraticas mali motis . pleutilitas nothas. anhelitus dissiculiates . totius suominis turgescentiam 3c saburrationem. hydropes, imo stupores. Lethargos dc Amplexias. Plebs autem rustica, licet tenui admodum vitrii validisque exercitiis utatur . ex otamen malesam libido reditus augendi nostrates invasit. non paucioribus nee levioribus morbis insestatur. Tesqua enim. Dicet a&similia. qua antea in Pascua dicam etiam cum non spernendo proventu in cedebant. nunc calcis cumulis consperguntur . sicque eonspersa aratro pro Icinduntur. ut sane fruges producant. quae seli calcisque naturam resis iant. calidaque ut jam didium de Septentrionalibus pol ulis) viscera magis i flamment &accendant. novamque momorum suppelle illam quotidie producant. Hinc ventriculi aestirationes. viliae . delitia. allelius hypochondriacus. mania. dysenteria. serophulta. eancer re dira morborum cohors, quae Agricolas olim a motbis immune nunc pallim invadit.

Morborum autem enarratorum causa. ut plurimum. a vieiu est. quod pravi cibi Mo ,-- potusque assumantur majori quantitate . quam commode a nativo calore concoqui &a nutriti .ae saeuitatis administris distribui queant. di quod corpora non rite exerceantur. via Et qui non ab hac causa nuunt. ii. ut plurimum, ab impedita transpiratione nuunt.

quod inaequali tempestatum anni constitutioni tribuendum es h Quae tempestates saepe a

per veriuntur. ita ut Hyemis constitutio quandoque Austrina sit δι Vet magis redoleat; veris autem Borealis. dc Hyemem sapiat. Nee AEltates ipsae hac a perversione im-- , munes. quae Vernam aut Autumnalem si unt constitutionem. non line frigidissimis TVentis quandoque. Quin in una eadensve anni tempestate summus quandoque urget calor, quem statim frigus penetrantissimum sequatur: unde. constipatis a frigore dum est potis. st anadrome dc raptus seri versus caput. et multi progignimur morbi ineum lici et febres cata Thales. Quae nervosum maxime πnus afficiunt Nee aliter fieri potest in Regione tam in uali. in qua tot sint evaparationes corpimini valde inter sedisserentium . quae temperates pro sua natura alterant et graves in corporibus nostris

mutationes inducunt. QAer quoque saepe crassis et quod magna pars Scotis Mari vastissimo exponatur

salsuginosus est . a quo inspirato sin uinis erasis corrumpitur: acrior enim et theculen- Trior evadit. Et cum sal in quore reliquis praevaleat; concitatior evadit et effervescere incipit: unde venarum per quam translato in varias patres sanguine. rheumatismi. dolores varii, imo plathms satis frequens aliique consimiles morbi ab humorum

in , -- oriuntur , et a cratiis saeculentoque sanguine. ob acredinem ad nutritionem inepto. viscerum insaristus et obii ructioncs. humorum in praecordiis congestio. scorbutus. atrophia. tabes. hydropes. febres lentae. itfierus. calculus. et morbi. qui a tartaro in partibus deposito: et in iis qui liberatula indulgent corpori illudque saginatum

et saburratum nimis reddunt; adeo ut regendis humoribus impar natura sit. copiola accidunt sanguinis et humorum ejectiones vom tum. et per alvum aliasque vias. Imo humorum abundantia se opprimitur natura . ut Apoplexiae. Syncopae et lubitaneae mortes sequantur. a quibus omnibus immunes vivunt . qui appetitibus uregularibussaena imponunt. et temperate si aeque vitam transigunt.

CAPUT V.

Observa Mei praediam rariares de Morbis. Sprim de Febribus meis Scotia gra ari solent M tae sunt Febres, cruae in Sestia grassantur. Vere quidem intermittentes nimis rates nam rarissimae apud nos Quartanae Autumno invadere istent) Vere quoque qui ' ψος eam etiam malui . quandoque Epidemicae sunt: sed Autumno s. ita malignae Dudemi suboriuntur. Jc tunc mali moris sunt.

SEARCH

MENU NAVIGATION