Quintus Horatius Flaccus

151쪽

-ς Q. II o R A T I IGraecus Aristippus' qui servos projicere aurum..

In media jussit Libya, quia tardius irent aeropter onus segnes. uter & insanior horum Nil agit exemplum litem quod lite resolvit. Si quis emat citharas , emtas comPortet in unum,. Nec studio citharae, . nec Musae deditiis ulli PSi stalpta,& formas non sutor; nautica vcla Mersas mercaturis : delirus, & amens Undique dicatur merito. quid disicrepat istis. Qui nummos aurumque recondit, nescius uti Compositis, metuenseae velut contingere sacrum Si quis ad ingentem minaenti semper accrvum Porreetias vigilet cum longo fuste . neque illine Audeat esuriens dominuS contingere granum, Ac potius solus pΞrcus vesicatur amaris.

i positis intus Chii veterisque Falerni mille. cadis nihil est, tercontuni millibus acre

Botet acetum: age. si&stramentis incubet, und Octoginta annos natus, cui stragula vestis. Blattarum. . ac linearum epulae, putrescat in arca Nimirum insanus paucis videatur, eo quod maxima pars hominum morbo jactatur eodem.

Filius, . aut etiam haec libertus ut ebibat haeres. Dis inimice senex custodis, . ne tibi desit tuuantulum enim summae curtabit qliisque dierum,. Ungere si cauleis oleo meliore, caputque

Coeperis pexa foedum porriginet quare, si qui avas satis est, periuras. surripis, aufers iquet tun' sanust populum si caedore saxis,

Incipias, .servosve tuos, quos aere Pararis: Insanum te omnes pueri , clamentque puellaesum laqueo uxorem interimis, matremque 3reneno,

Incolumi capite est quid enim neque tu. hoc facis

Nec ferro, ut de Us genitricem occidit Oxostes. An tu retis eum occisa insanisse Parente, . Ac non ante malis dementem actum Furiis, quam in matris jugulo serrum tepefecit acutum Q in ex quo cst habitus male tutae mentis orestes, Nil sane iecit quod tu reprendere possis. Non Pyladem ferro violare ausiusve sororem me am. tantum maledicit utrique, vocarido

ne iuriam, ac aliud quod splendida bῖlis.

152쪽

Pauper Opimius argenti positi intus & auri. sui Vejentanum festis potare diebus Campana solitus trulla , vappamque profestis; quondam lethargo grandi est oppressus: ut haeres

Jam circum ioculos,&claveis laetus, ovans lueCurreret. hunc medius multum celer atque fidelis Excitat hoc pacto. mensam poni jubet: atque Etandi saccos nummorum: accedere plureis

Ad numerandum. hominem sic erigit. addit & illud. Ni tua custodis, avidus jam hoc auferet haeres. Neniivor' ut vivas igitur, vigita. hoc age. quid vis tDificient inopem venae te, ni cibus, atque Ingens accedat stomacho fultura ruciati. Tu cessas' agedum: sume hoc Pti senarium oryrae. Quanti emtae parvo. quanti ergo octo assibus. chent quid refert. morbo, an furtis. pereantne rapinis

quisham isitur sanus qui non stultus. quid avarus 'Stultus & insanus. quid 'si quis non sit avarus; continuo sanus y minime. cur Stoice' dicam. Non est cardiacus Craterum dixisse putato)Hic aeger: recte est igitur, surgetque negabit:

Quod latus, aut renes morbo tententur acuto.

Non est perjurus, neque sordidus. immolet aequis Hic porcum Laribus. verum ambitiosus & audax. Naviget Anticyram. 'uid enim disteri, barathrone Dones quidquid habes, an nunquam utare paratis.

Servius Oppidius Canusi duo praedia dives Antiquo censu, gnatis dixisse duobus Fertur. & hoc moriens pueris dixisse vocatis Ad lectum: Postquam te talos, Aule, nucesque Ferre sinu laxo, donare, & ludere vidi,

Te Tiberi numerare, cavis abscondere tristem, Extimui. ne vos ageret vesania discors: Tu Nomentanum. ta ne sequerere Cicutam. Quare per divos oratuS uterque Penateis, Tu cave ne minuas: tune matris facias id. Quod satis esse putat pater .& natura coercet , Praeterea ne vos titillet gloria, jure-Jurando obstringam ambos tutor aedilis fuerit, vel vestrum praetor; is intestabili S. &facerest . . . iIn cicere, atque faba. bona tu , perdasque lupinis, Latus ut in circo spatiere, aut aeneus ut stes . Nudus aeris, nudus nuntinis insime paternis' .

153쪽

h 8 U O. R A T I I 'Scilicet ut plausus, quos fert Agrippa, seras tu

Astuta ingenuum vulpeS imitatu leonem : Ne quis humasse Velit Ajacem, Atreida, vetas cur tRex sum. nil ultra quaero plebe us. & aequam Rem imperito: ac ficui videor non justus , titulto Dicere , quae sentit , permitto. maxime regum Di tibi dent capta clauem deducere Troja. Ergo Consilere,&mox respondere licebit' Consule . cur Ajax heros ab Achillest undus 'Putrescit; toties servatis clarus Achivis;

Gaudeat ut populus Priami Priarnusque inhumato, Per quem tot juvenes patrio caruere sepulcro 'Mille ovium insanus morti dedit, inclytum Ulyssens

Et Menelaum una mecum se occidere clamans.

Tu cum pro vitula statuis dulcem Aulide natam Ante aras , spargisque mola caput improbe salsa; Reistum animi servas' quorsum 'insianus quid enim

Uxore ,& gnato; mala multa precatus Atreidis rNon ille aut Teucrum, aut ipsium violavit Ulyssem Uerum ego, ni haerenteis adverso littore naveis Eriperem, prudens placavi sanguine divos. Nempe tuo, furiose. meo, sed non furiosas. ludi species alias veris, scelerisque tumultu Permistas capiet, commotus habebitur: atque Stialtitia ne erret, nihilum distabit. an ira.

Ajax intineritos dum occidit, desipit, agnos 'Cam prudens scelus ob titulos admittis inaneis, Stas animo; de purum est, vitio tibi cum tumidum

est cor 8Si quis lectica nitidam gestare aniet agnam

IIuia vestem ut gnatae; paret ancillas, paret auram Pusiana, aut pusillam appellet sortique marito Destinet uxorem tinterdicto huic omne adimat j Praetor, de ad sanos abeat tutela propinquos. Quid si quis pnatam pro muta devoret agria . Integer est animi ne dixeris. ergo ubi prava Stultitia , heic sunmia est insania , qai sceleratus Et fiar ostis erat . quem CR it V trea fama . IIunc circunt tonula gavd ns Bellona cruentis Nun et age luxuriam. dc Noliten anum arripe mecum

V incit enlna stultor ratio insanire nepotes ' ε

154쪽

SATYRARUM L IB. II. Ille simni accepit patrimoni mille talenta,

Edicit. pileator uti, pomarius, auceps. Unguentarius, ac Tusci turba impia vici, Cum sicarris fartor . Cum velabro omne macellum, Mane domu in veniant. quid tum' venere frequentes.

Verba facit leno : Quidquid mihi quidquid & horu cuique domi est, id crede tuum: & vel nune pete, 'xel Cras . Accipe, quid contra iuvenis responderit aequus. ' In nive Lucana dormis ocreatus, ut aprun Genem ego. tu pisceis hiberno ex aequore verris: segnis ego, indignus qui tantum possiaeam. aufer. Sume tibi det eics tibi tantumdem, tibi triplex, Unde uXor media currat de nocte vocata.

Filius xsopi detractant ex aure Metellae, Scilicet ut decies solidum exsorberet) aceto Diluit insignem baccam. qui sanior, ac si Elul idem in rapidum flamen jaceretve cloacam Quincti progenies Arri, par nobile fratrum Nequitia & nugis, pravorm & amore gemellum, Luscinias sistiti impense prandere cocmtas. Q rsum abeant sani ' creta an carbone notandi Rdificare casas , plostello adjungere mures, Ludere pax impar, equitare in arundine longa, Si quem delectet barbatum; amentia verset. Si puerilius his ratio esse evincet amare , Nec quicquid disterre, ntrumve in pulvere, trimus. Quale, prius ludas opus, an irreretricis amore Sollicitus ploros: quaero , faciasiae, quod olini Nutatus Polemon , ponas insignia morbi, F 'iolas, cubital, focalia: pntus ut ille . Dicitur ex collo furtim carpsisse coronas, Postquam est impransi correptus voce magistri ρPorrigis irato puero cum poma; recusat. Sume Catelle: negat. si non des; Optat. amator Exclusiis qui distat, ag t ubi secum , eat, an non, quo rediturus erat non arcessitus: & haeret Invisis foribus ' nec nunc cum me vocet ultro, Reeedam ' an potius mediter finire dolores ' 'Exclusit, revocat, redeam ' non si obsecret. ccce Servus non paul lo capicntior. o here: quae res Nec modum habet neq;Consilium, ratione,modoque Tractari non vult. in amore haec sunt mala: bellum

155쪽

Pax rursum. haec siquis tempestatis prope rha Nobilia, & coeca fluitantia sorte, laboret Reddere certa; sibi nihilo plus explicet, ac si

Insanire paret certa ratione, modoque.

Quid' cum Pieenis excerpens semina pomis Gaudes, si canacram percusti forte, penes te es Quid, cum balba feris annosis verba palato; , Aedificante casias qui sanior 8 adde cruorem Stultitiae,atq; ignem gladio scrutare. modo, inquam. Hellade percussa Marius cum praecipitat se,

Cerritus fuit, an commotae crimine mentis Absblves hominem,&sceleris damnabis eundem zEx more imponens cognata vocabula rebus Libertinus erat, qui circum compita siccus Lautis mane senex manibus currebat. & unum Quiddam Hagnum addens. unum me surpite morti. Dis etenim facile est, orabat: sanus utrisque Auribus atque oculis. mentem , nisi litigiosus Exciperet dominus,cum venderet. hoc quoqὸ vulgusChrysippus ponit foecuuda in gente Meneni. Iupiter, ingenteis qui das adimisque dolores. Mater ait pueri menseis jam quinque cubantis, Frigida si puerum quartana reliquerit, illo Nane die, quo tu indicis jejunia, nudus

In Tiberi stabit. casus medicusve levarit Aegrum ex praecipiti; mater delira necabit In gelida fixum ripa: febrimque reducet.

Quone malo mentem concussa' timore deorum. Ilaec mihi Stertinius, sapientum octavuS, amico

Arma dedit: posthac ne compellarer inustus. Dixerit insimum qui me, totidem audiet: atque Respicere ignoto discet pondentia terso. Stoice, post damnum sic vendas omnia pluris: Qua me stultitia squoniam non cst senus unum Insanire putas ' ego nam videor mihi sanus. Quid ' caput abscissum demens cum portat Agave Gnati infelieis ; sibi tum furiosa videtur Stultum me fateor liceat concedere Veris Atque etiam insanum: tantum hoc odissere. quo tae

Aegrotare putes . inimi vit o. accipe: Primum

Aedificas: hoc est, longos imitaris; ab imo Ad sumntuna totus moduli bipedalis: &idem

Corpore majorem rides Tur nis in armis

156쪽

SATYRARUM LIB. II. rsa spiritum, re inccisum; qui ridiculus minus illo

An quodcunq; sacit Maecenas te quoque verum est, Tanto dissimiloni, di tanto certare minorem

Absentis ranae pestis vituli pede pressis ,

Unus ubi essugit, matri denarrat , ut ingem Bes tua cognatos cli erit. illa rogare, Quantarie e num tandem se innans, sic ni agna fuisset. Ma)or dimidio. num tanto ' cum magis, atque se magis inflaret; Non, si te ruperis. in uit, Par eris. haec a te non multum abludit imago. Adde poemata ruinc. hoc est, oleum adde camino: Quae si quis sanus fecit, sanus facis δc tu. Non dico horrendam rabiem . iam desine. cultum Najorem censu. teneas I amasippe tuis te. Nille puellarum , puerorum mille furores. G mrior tandem parcas insane minori. SATYRA IV.

T I Nde. & quo Catius' non est mihi tempus, averiti

Ponere signa novis praeceptis. qualia vincunt Pythagoram, Anytique reum, doctumque Platona. Peccatum fateor, Cum te sic tempore laevo Interpellarim: sea des veniam bonus, oro. Quod si interciderit tibi nunc aliquid; repetes mox et Sive est naturae hoe, sive artis; mirus utroque. Quin id erat curae, quo pacto ccincta tonerem: Utpote res tenueis, tenui sermone peractas. Ede hominis nomen: simul an Romanus, an hospes, Ipsa memor praecepta canam : celatatur auctor.

Longa quibus facies ovis erit; illa memento, Ut succi melioris, &ut magis alba rotundis Ponere: namque marem cohibent callosa vitellum Caule flaburbano, qui siccis crevit in agris, Dulcior: irriguo nihil est elutius horto. ibi vesipertinus subito te oppresserit ho sipes. Ne gallina malum responset dura palato. Doctus eris vivam milio mersare Falerno: Hoc teneram faciet. pratensibus optima iungis Natura est: aliis male creditur. ille salubreis Aestates peraget, qui nigris prandia moris Finiet, ante 8ravem quae legerit arbore Solem. Aufidius forti miscebat mella Falerno . Idendose: quoniam vacuis committere venis

157쪽

Nil nisi lene dedet. leni praecordia mul QProlueris melius. si dura morabitur alius ;Mitulus, & viles pellent obstantia conchae. Et lapathi brevis herba: scd albo non sine Coo. Lubrica nascentes implent conchylia lunae. Sed non omne mare est generosae fertile testae. murice Ba)ano melior Lucrina peloris, Ostrea Circaeis, Miseno oriuntur echini, Tectinibus patui is jactat se mol le Tarentum.

Nec sibi coenarum quivis temere arroget artem . Non prius exacta tenui ratione saporuin .

Nec satis est cara pisceis avertere mensa; Ignarum quibus est jus aptius, quibus assis Languidus in cubitum jam se conviva reponet. Umber &iligna nutritus glande, rotundas

Curvat aper anceis carnem vitantis inertem, Nam Laurens malus est . ulvis, & arundine pinguis., mea sinimittit capreas non semper eduleis. sectabitur armos: Pucibus atque avibus, quae natura. & foret aetas, inrite meum nulli patuit quaesita, palatum. Sunt quorum insentu nova tantum crustula Promit.

diequaquMN Otis in re una consumere coram zUt si quis uolum hoc, mala ne sint vina, laboret; unali perfundat pisceis securus olivo. Massica si coelo siupponas vina sereno; No urna , si quid crassi 'est, tenuabitiar aula:

Et decedet odor nervis inimicus. at il la Integrum perdunt lino vitiata saporem. Surrentina vafer qui miscet saece Falerna Vina , columbino limum bene colligit ovo risatenus ima petit voliens aliena vitellus. I ostis marcentem squillis recreabis, & Afra Potorent cochlea: nam lactuca innatat acri Post vinum stomacho. perna magis ac maeis hill ii Flagitat in morsus refici, quin omnia nig it, Quaecunquo immundis servent allata popini. En operae pretium duplicis pernoscere iuris Naturam . simpleX e dulci constat olivo :Suod pingui mistere mero murIaque secebit Non alia, quam qua Byrantia putruit orca. ' Hos ubi consulum sectis inferbuit herbis ,

Corycioque croco siparsen stetit; insuper addes.

158쪽

Pressa Venafranae quod bacca remisit olivae.i cenis cedunt proinis Tiburtia succo :Nani facie praestant. Vc nuncula convenit ollis. Rectius Albanam iuna o duraveri S uIam. Hanc ego cum malis, ego saecem primus, & alec. Primus invenior piper altam cum sale nigro incretum . puris Circump* uisse catillis. Immane cli vitium, dare millia terna macello: Angustoque vagos pisceis urgere catino. Magna movent ilomacho fastidia, seu puer unctis Tractavit calicem manibus, dum furta ligurrit: Sire gravis veteri craterae limus adhaesit.

Vilibus in scopis, in mappis, in scobe, quantus consistit siunitus' neglectis, flagitium ingens.

Ten lapides varios lutulenta radere palma: Et Tyrias dare circum illota toralia vesicis; Qblitum , quanto cura In . sumtumque minOrcm

Maec habeant tanto reprendi justius illis, Quae nisi divitibus ncqueunt contingere mcnsis Docte Cati, per amicitiam divosique rogatus,

Lucere me auditum, pcrgCS quocunque , memento,

Nam quamvis referas memori mihi pectore cuncta Non tamen interpres tantundem ijuveris. adde Vultum , habitumq; hominis: quem tu vidisse beatus Non magni pendis. quia contigit. at mihi cura . Non mediQcris inest, fonteis ut adire remotos , Atque haurire queam vitae praecepta bEatae.

Q ne quoque, Tircsia, practer narrata, ,etenti

Responde: quibus amissas reparare queam res Artibus atque modis. quid rides' jamne doloso, Non fatis est Ithacam revehi, patriosque Penateis Aspiceres o nulli quidquam mentite, vides ut Nudus inopsque domum rcduam te vate: neque illle Aut apotheca procis intacta cst, aut pecus. atqui Et genus, di virtus, niIi cum re, vilior alga est , Quando pauperient ni istis ambagibuς horres . Accipe, qua ratione queas ditescere. Turdus, Sive aliud privum: dabitur tibi ζ volet illuc, Res ubi magna nitet domino scnc : dulcia poma, Zt quoscunque ferct cultus t bi fundus honor cf.

Arue Larem gustet venerabilior Lare dives.

159쪽

4 Π o R A T i IQui quamvis pedurus erit, sine gente, Cruentari Sanguine fraterno, fugitivus; ne tamen illi

Tu comes exterior, si postulet, ire recuses. Ut ne tegam spurco Damae latus 'haut ita Trojae Ne gessi, certans semper melioribus. ergo Pauper eris. ωrtem hoc animum tolerare jubebo: Et quondam majore tuli. tu protinus, unde Divitias, aerisque ruam, die augur, acervos. Dixi equidem, & dico. captes astutus ubique Testamenta senum: neu si vafer unus, dc alto

Insidiatorem praerois fugerit hamo; Aut spem deponas. aut artem illusus omittas. Nagna minorve foro si res certabitur olim; vivet uter locuples sine gnatis, improbus ultro Qui meliorem audax vocet in jus . illius esto Defensbr. fama civem caussaque priorem Sperne, domi si natus erit foecundave conjux; bincte puta. aut Publi gaudent praenomine niolles Auriculaeὶ tibi me virtus tua fecit amicum. Jus anceps novi: causas defendere postum. Eripiet quivis oculos citius mihi, quam te

Contemtum cassa nuce pauperet. haec mea cura est.

Nequid tu perdas. neu sis iocus. ire domum, atque Pelliculam curare jube. fis cognitor ipse. Persta. atque obdura: seu rubra Canicula findet Infanteis statuas et seu pingui tentus oma Furius hibernas cana nive conspuet Alpeis. Nonne vides, aliquis cubito stantem prope tangem

Inquiet; ut patiens, ut amicis aptus, ut acer Plures annabunt thurini, & cetaria crescent .

Si cui praeterea validus male filius in re Praeclara sublatus aletur; ne manifestum Caelibis obsequium nudet te; leniter in spem

Arrepe ossiciosus'. ut describare seeundus Haeres, & , si quis casus puerum egerit Orco. In vacuum venias perraro haec alea fallit. Qui testamentum tradet tibi cunque legendum . Asnuere. & tabulas a tz removere memento: Si tamen, ut limis rapias, quid prima secundo Cera velit verse: tolus, multis ne cohaeres. Veloci percurre oculo. plerumque recoctus Scriba ex quinque viro corvum desudet hiantem:

Captatorque dabit risius Nasica Corano.

160쪽

SATYRARUM L 1 D. II. Is smni furisy an prudens ludis me, obscura canendo 'O Laereiade, quidquid dicam, aut erit, aut non Divinare etenim magnus mihi donat Apollo. Quid tamen ista velit sibi fabula, si licet, ede. Tempore quo juvenis Parthis horrendus, ab alto Demissum genus finea, tel Iure mariqui blasnus erit; forti nubet procera Corano Ficia Nasicae, metuentis reddere soldum. Tum gener hoc faciet: tabulas sMero dabit, atque Ut legat, orabit. multum Nasica negatas Λccipiat tandem, de tacitus leget. invenietque Nil sibi legatum , praeter plorare, suisque. Illud ad haec jubeo: mulier si forte dolosa, Libertusve senem delirum temperet; illis Accedas socius: laudes. lauderis ut absens. Adjuvat hoc quoque: sed vineit longe prius; ipsium Expugnarecaput . scribet mala carmina vecors ΘLaudato. scortator erit cave te roget: ut tris Penelopen facilis potiori trade. putasne, Perduci poterit. tam frugi, tamque pudica quam n utere proci relio depellere cursu 'venit enim magnum donandi parca juventus: Nec tantum Veneris, quantum studiosa culinae. Sic tibi Penei ope frugi est . quae si semel uncto De sene gustarit, tecuni partita lucellum Ut canis, a corio nunquam absterrebitur uncto. Me sene quod dicit, factum est anus improba Thebis Ex testamento sic est elata: cadaver . Un moleo largo nudis humeris tulit haeres: Sciliret elabi si posset mortua. Credo, Quod nimium institerat viventi. Cautus adito:

Neu desis operae ; neve immoderatus abundes. Dissicilem , & morosiam ossendet sarrulus. ultro Non etiam sileas. Davus sis comicus: atque Stes capite obstipo, multum simi lis metuenti. Obsequio grassare. mone, si increbuit aura, Cautus uti velet carum caput: extrahe turba Oppositis humeris: aurem substringe loquaci. , Importunus amat laudari y donec ohe jam Ad coelum manibus sublatis diserit, urge' oc Crescentem tumidis inna sermonibus utrem. Cum te servitio longo .curaque levarit:

Σῖ certum vigilans, quartae sit partis Ulysses