장음표시 사용
251쪽
ita salso eli pollicitus, aut Flaccus, o qui hostium urbem ab .ssimilio expugnatam aliis narravit, quanquam eo hostes de- Id cepti sunt: cui rei similem de Agesilao narrat Plutarchus. II. Nihil enim hic dictum hollibus: nocumentum autem quod in: . In Age- de secutum est extrinsecum quid est, ct pcr se non illicitum p g, optari aut φε procurari. Ad hoc genus g Chrysostomus &Τ' , a Hieronymus retulerunt Pauli sermonem, quo Antiochiae Pe-;hoi 'trum d ut nimium judaietantem reprehendit. Censent enim Pe Tom. uti trum satis intellexisse non id serio fieri: interim vero consul- p. 73o. tum infirmitati adstantium. Deron. XIV. I. Tertium est, quoties s s certum est eum ad quem sermo est, libertatis suae in judicando laesionem non aegre latu- τ. t u rum, imo gratias habiturum eo nomine, ob commodum aliquod p. 3a, Osuod inde assequitur, tunc quoque mendacium stricte dictum s. id est injuriosum, non committi, sicut surtum non perpetraret . . GMM. qui ex praesumta domini voluntate rem ipsius exiduam consume- '
ret, ut inde magnam eidem utilitatem pararet. In his enim . quae adeo certa sunt, praesumta voluntas pro expressa habetur. Volenti autem constat injuriam non fieri. Sic ergo videtur non Peccare, qui aut aegrotantem amicum persuasione non vera solatur, ut Arria Paetum filio mortuo, quae historia est b in Plinii Epistolis: aut in praelio periclitanti ex falso nuntio animum addit, quo incitatus victoriam & salutem sibi pariat, ac sic de-Ceptus non capiatur, quemadmodum Lucretius e loquitur. ea. Democritus: f omnino quis utendum est, ubi id es melius. Xenophon: Sibb. m. ἐῶ 3 amicos decipere licet, ipsorum bono. Et ia. Clemens g Alexandrinus concedit est ρώρεε, g Stromati mendacio uti pro remedio. Maximus Tyrius: ι - ἰατροι-Lib. vir.
nautas decipite nee quicquam in hoc mali est. Rationem redditrii. p., ad Platonem Proclus ν; - οῖ ἀγαθὲ, κeῶπόν ἰa ἀληθειω nam 3o. Editi
de Grillino adversum Julianum libro IX. circa finem. Nee multo aliter Tertauia rus primo Ee tertio contra Marcionem. t L. I. c. 2o. v. 3.1
ys Carrum es misi Non aufertur alicui facultas illa, sed differtur , no eius, atque i, postea laudaturus est, quod ad tempus in eapienda mente nostra frustratus habitus su rit. Cee GR
252쪽
6 quod bonum es, id vero est melius. Tale illud i apud Xeno. Lib. IV phontein, o socios ja injam adfore ,& Tulli Hostilii . . suo jussu S cr. c. x Albanum exercitum: & Quinctii consulis, ς ut hi flariae loquuntur, salubre mendacium , hostes ab altero cornu L. . i. similia passain apud hi istorico e. Notandum autem est, 1 r. 97 laesionem judicii in hoc genere eo minoris csse, quia seri nee Hem, momentanea est, pauloque post aperitur Veritas. L . si XV. I. Quartum & superiori assine est, quoties h qui habetss jus stipereminens in omnia jura alterius, eo jure 99 bono ipsinis sive proprio . sive publico utitur. Et hoc maxime spe-d iit. iactasse videtur 1 oo Plato, a qui imperium habentibus concedit p*ς- salsu in dicere. Idem cum l aoi medicis modo dare videatur, 3 F- ο modo adimere, discrimen hoc adhibendum Videtur, ut priore loco medicos intelligat publice ad hoc vocatos, polleriore eos qui privatim id sibi arrogant. Deo tamen , quanquam jus summum in homines la abenti , non convenire mendacium recte agnoscit idem Plato, quia insirinitatis nota est ad talia consu-
l Mediιἰ1J Exempla medicorum iasseti Gras onus dicto libro I. de . Sacerdotio. l
s6 QMd bo eum es, id vero es me illius t Potius ad tempus falsum cie ldeae, quod utile neque inhonestum lcst,qtiam verum scire, q)i d nocet. ο) Lae Ἀκ em judicii Dissimulati nem , qua iudiciu in alteri de sentenistia vostra eri ztur. ys Isis supereminensi Potestatem , imperium, tutelam.
yy Bona Usiui J Ad id quod ei utile est, sive in ipsius pcrsona, sive
253쪽
a. Exemplum sorte inculpatae salsiloquentiae , laudante etiam in Philone, dari poterit m in Josepho, qui regia vice imperans a De I fratres primum quasi exploratores, deinde quasi fures, ficte pag. ita sentiens accusat. Et in Solomone, . qui sapientiae divini btus datae specimen dedit, cum apud mulieres de partu litigantes I i is
voces eas protulit Mae voluntatem scindendi infantis signi lica. iii. rent, cum animus ei longissime a tali voluntate abesset, & verae matri suum partum aktribuere vellet. Quintiliani est e di. e disi. stum: aliquando exigit communis utilitas ut etiam falsa defen. Orat. Lib.
XVI. Quintum esse potest, n quoties vita innocentis, aut par aliquid aliter servari, & alter ab improbi lacinoris persectione aliter averti non potest: quale fuit δ laetum Hypermnestrae quae hoc nomine laudari solet a d Horati
Iararia δευeritate erimen explorasionis inωνeret, ait Cata Arna de Amicitia.
causa in x XI , quaest. II. c. ne cliriq
i . f Sed ita ut verba paullo diversa sitit J Duo vero funt genera mensae σωρυ- in quibωs non es magna culpa , fa tamen non sint sine culpa, etimaαι iocamur, aut proximo confuυκώ-eMi-ωr. IIIud antem primum ἰηIOeando ideo non es pernicimum, quia non fallit. μυit enum ille . cui dici. tur , cavsa iocanaei fuisse dictum. Se. euiauis autem ideo minus es, qcita retinet nonnullam benevol/ntiam. T r. liuiaianus libro de Pudieitia inter de . llicta quotidiatiae inciti lationis, quibus omnes sumus obiecti, ponit, Inecessitate mentiri. Cap. I9.
ma hostiIium copiarum perterritos milites non negando minuendoue, sed insuper amplificando, ementienis doque eonfirmabat. Mel. 66. a Factiam H)ρθαηsraJ Quae pr miserat patri se interfecturam patruelem maritum, quem servavit, Ovid. in eoist. Heroid '
a Splendide I Gloriose, eum laua
brositis ad Syagrium libro viii. Epist. Lxiii J A Uinus ipse , ut solet,
i varians, ad Consentium contra men-
254쪽
f. XVII XUII. I. Latius quam quae jam diximus patet quod passim statuunt sapientes, apud hosteni falso I dymone ii licere. Sic regulae de non mentiendo exceptionem nisi adversus hostes ad-a L ,. I. dit o Plato, , Xenophon, Philo ε inter Judaeos, p inter Christianos ι Chrysostomus. Quo sorte non male reseras quod in sacris litteris extat e Iabelitarum in obsidione mendacium , &r, o A' ' factum non dissimiles Prophetae q Elisaei: & Valerii Laevini, tristitie. s. qui Pyrrhum fg a se interemtum jactabat. ετ iv. Soer. 2. Ad tertiam, quartam, & quintam observationum earum C z. o. quas jam posuimus, pertinet Eustratii Metropolitae Nicaeensis locus ad sextum g Nicomachiorum : . Z-- ἰξἰo, ἐά mo P όest,s βουλώειεν G talis , -τῶ ν , ιν ἐπι Ac πια η
D.J τουτων G -ῶν νασο ; ωαις πιλλά' qui recte consultat De εις, utique is ierum dieit. Fieri enim potest ut quis recte consul- . , sisis Vs m consultet quo pacto de inaustria mentiatur, aut hostixi. .eic ut eum fallat, aut amico ut eum a malo liberet: quarum rerumio. exemplis plena sunt lassinia. Et Quintilianus, . si ab homines II Ret occideiacio grallator avertendus sit, aut hostis pro salute patriae s θ' fallendus, quod alias in servis reprehendendum sit, lare ait . in ipso sapiente laudandum.
LIV. Orodaeium c. I s. M tus negat in eo Peccatum. Haesitant AUUintia lib. II. quaestione super Exodum, p.
simile est Ir Regum v III, Io. ita ut legunt Μasoretae. id est, secundum R, quod sequitur latina vulgata
GRO NOVII. 4 In semis reprebredendumJ Memdaeium Ec furtuin propria servorum vitia dicebant veteres. i. n. ΣΟ. fg Habet hoe Auctor sine dubio h Fao NTiNO, sed qui alio modo rem refert, ut non satis ad rem faciat: VALER Us Lxv IN Us inquit adversus Epirotarum Reis gem , Oeciso quodam gregali . tenens ἀ-της Cράπιιe ἔν in asina --, gladi m cr-m a, exercitui starique εὶ τάτουe ε-ιν. ωουε a σοῦ. in Gasit, Pyrtirum interemt-. Sua Φανε .e-s nobissinos δε- l reg. I. c. q. nu . s. Vide -- examen voeps, pleraque eorum PLUTARCHUM, Vir. 'rrh. pag. δυρ- ν eries fraudum esse vera, i 393, E. F. Aptius fuisset exemplum magis3- talas laudari quam qui --l num. Io. seqv. ubi 'gurtha falsora agenda viserunt. I De Sacerdotio , t Mamum a se interemtum iactat: de
255쪽
3. Non placent haec s scholae actorum paulo ante taculorum, o ut quae unum ex veteribus r Augustinum sermo in omnibus sequendum sibi delet erit. Sed eadem schola tam ab ρ omni usu abhorrentes admittit interpretationes tacitas, ut bitari possit an non satius sit adversus quosdam o salsiloquium admittere in iis quos diximus casibus, aut eorum aliquibus , pactis in nihil enim definiendum hic sumo) quam ista a salsiloquio tam p. I. u. r. indiscrete eximere: ut cum dicunt, nescio. intelligi posve nescio
ut dicam; non habeo, intelligi posse ut tibi dem; & id genus alia quae sensus communis repudiat, & quae si admittantur, jam ,.ntii. nihil obliabit quominus qui quid assirmat id ipsum negare, qui M. iv. ..
negat assirmare dicatur. M. Lis V,
ι. Verissimum quippe est nullam omnino esse vocem s quae BOn ambiguum recipiat , cum omnes praeter I significatum di
quem vocant priitiae notionis, i alterum habeant f secundae , , eumque varium v *cundum varias artes, tum Vero alios quoque ex transtatione ac similibus figuris. Neque magis eorum commentum probo, qui, quasi vocum non rem exhorrescerent, joca vocant ea quae Vultu ac pronuntiatione maxime seria proseruntur.
XVIII. sciendum vero quae de salsiloquio diximus ad y asierentem sermonem, & quidem talem qui nulli nisi publico holii noceat, non ad promittentem reserenda. Nam ex promissi 1 ne,
libro xl. e. ra. Et Seneca de Bene.
copia rertim sine nominae , quas noni
propriis appellationibu/ ηοια-ut, sedi s Seboiad Theologis superiorum i
signiscar, se quoque sani frui. Cap. esse.
7.) 7 Significatum prima notionis Quamu S/euκdum varias artes J Vide domicilitim proprium appellat Cicero ruae supra notata ad paragraphum is, famil. II.ecimum. s secunda j Quas migrationes in x Non ad nomItteκtemi Distinguitsalienum. hxe ει Agesilaus de cum eo Plutar- s Adserantem serisonem J Quo tantatis: τε μόν ἄπεισα -ον ἄδαειν. π:tummodo aliquid pronuntiatur Q. v Θεων ὲς κνταφρονῶν ' ω 3 I παροι-Ivel non esse; non etiam promitti-
256쪽
ne , ut jam modo dicere coepimus, jus speciale ac novum confertur ei cui lit promissio: idque inter hostes etiam locum habere, sine ulla hostilitatis jam existentis exceptione, neque tantum in promissis expressis, sed & in tacitis, ut in colloquii po- sulatione ostendemus, cum ad eam partem, quae de fide in bello
XlX. Illud quoque ex stiper lori, quae de jurejurando fuit,
dissertatione repetendum est, sive id assertimina sit, sive promissivum , vim habere excludendi omnes exceptiones, quae ex persona ejus quicum agimus peti possent, quia non cum homi-- ne tantum, sed & cum Deo res est, cui per jusjurandum obli-. gamur, etiamsi homini jus nullum nasci possit. ibidem & illud diximus, non sicut in alio sermone, ita in jurato, ut a mendacio excusemur, admitti interpretationes verborum quasvis non plane inusitatas: sed omnino veritatem requiri eo in sensu quem homo exaudi cns intelligere fide optima existimatur: ut plane detelianda sit illorum impietas, qui M ut pueros talis, ita viros jurejurando fallendos asserere non dubitabant. XX. I. Scimus etiam fraudium , quas copcelsas naturaliter diximus, genera qu aedam a populis aut hominibus nonnullis repudiata: sed id non accidit is ob injustitiae opinionem, sed olieximiam quandam animi celsitudinem, interdum & virium fiduciam. Exstat is apud Alianum dictum Pythagorae, duabus Nebus hominem ad Deum proxime accedere. vera hii seinperis P ο- loquendo. R benefaciendo aliis: & apud o Iamblichum verae l-t ept. e. z.. tas dux dicitur ad Omnia divina humanaque bona. Aristoteli
s. fium is libere loqui amat. Plutarcho M . . Lib. i. y semile mentiri. Arrianus de Ptoletnaeo. ο - ωὐia βααλ ει ιν ri
nis, aut Philit pi Macedonis. Enan.
Ob io . Ni Ia J Non quod illas nullo modo licitas putarent , sed
257쪽
Id usi, utpote νegi, turpinmentiri quam alii cuivis. Apud eundem a Alexander: ου
subditos aliud quam vierum eloqui. Mamertinus b de Julia. . Paneno: misa est in principe nostro mentis linguaeque concordi 3. modo humilis ει parsi animi, Ied di sermiti Oitium seu esse men. - dactum: Θ' vere eum mendaces homines aut inopia aut timor faciat, magnitudinem fortunae sua imperator qui mentitur ignorat. Laudatur Plutarcho ς Aristidis pinns ἰφ-iνη e. .m βεβαίω
Deu etiam in joco subens. De Epaminonda ι Probus : adeo ορ- ritatis diligens, ut ne joco quidem mentiretur. a. Quod profecto Chrillianis eo magis observandum est. ii quia ipsis non simplicitas tantum imperata est Matth. X, I 6. sed di vaniloquentia interdicta Matth. XII, 36. R is in exemplum propositus, in cujus ore e dolus invCntus non est. I.nctantius ritf Itaque viator ille verus ae justus non dicet illud Lucilianum: f IV.
Homini amire ae familiari non est mentiri meum. II. etiam inimieo atque ignoto exi mabit non esse mentiri suum: nec aliquando committet, ut lingua interpres animi a sensu Θ cogit.rtione discordet. I alis est in Philoctete Sophoclis Neopto- lemuS-ατ'στηm arsis generosa simplicitate excellens, ut recte notavit Dion g Prusereniis, qui Ulyssi ad dolos ghortanti sic respondet. Philoctet. vers. 85 , E
Ego audiens qua doleo. Iur tria sate, Implere factis oderim multo magis: . . Nam si nec ego sum natus ut saliaetas Secter, Z nec olim genitor , ut perhibent, meiιs: At sum paratus ot mera, non fraudibus Pertrahere raptum. Euri-
ded palam eapsu ὀraUis.l Et quae sequiintur. ubi scholiastes dieit Athillem nihil fraude, sed je-l per palam viriuris fducia dimicasse. t Nota illud virtutis faucia, quc doptime convenit cum iis quae nosi huitis parastaphi iiiitio in textus diximus.
s stiana ultra id, quod Lege Naturael sancitur. Diximus plura in Notis
258쪽
Euripides Rheso, vers. SIO , SI I. Generosus animus hostibus furtim nuem Infeνre nesit. a PM- 3. Sic Alexander surari negabat a se velle victoriam. Et A- - elia os abhorruisse ab omni in hostes fraude narrat , Polybius, . o. of eam demum firmam censerent victoriam, quae, ut
ι DE . Claudiani verbis sentum ejus exprimam, L A ' consessos animo quoqua subjugat hostes. Tales Romani serme io ad usque belli Punici secundi finem.
a Vari ἐπιβουλῆς mus ἐχλους Romanis propria est virtus , Π si I. non per ostin is Oafritiem qua in victoria. Unde cum 37 Perseus 3 ' Macedonum rex deceptus esset spe pacis, negabant veteres s natorum se agnoscere Romanas artes. majores nunquam ut astu magis quam virtute gloriarentur bella gessisse: non veriutiis Punicis , non calliditate Graeca, apud quos sallere hostem quam vi superare gloriosius foret. Tum illud addebant: interdum in trasens tempus plus profici dolo quam virtute, sed ejus demum an mum in perpetuam vinci, eui eonfessio expressa eget, se neque a te , neque casu, sed collatis raminvi viribus iusto ae pio bello essese Ann. I. superatum. Etiam serius apud Tacitum e legimus: non fraude, . neque occulte, sed palam O armatum populum Romanum hostes fSςM- suos uisset. Tales etiam Tibarent, squi praelii quoque τε lo
g -& tempus condicebant. Quod & de Graecis sui temporisse; Reta Herodotum prodit Mardonius. vers. iota. XXI. Ad modum agendi & illud pertinet, quod a quicquid
alicui sacere non licet, ad id eum impellere aut sollicitare non liceat. Pro exemplo sint haec: rcgem suum occidi re subdito non licet, nec oppida sine consilio publico dedere, nec spoliare cives. Ad haec ergo subditum, qui talis maneat, peria movere non licet. Semper enim qui alteri peccandi causam dati Peccat
is Lee m is te Palam hostiabus denuntiabant , ubi di quando eos aggredi constituissent. is Qui tatis maκωιὶ Qui patriam
- Locus est Lib. VIL Cap. v. seὸ ubi id reperit Auctor noster, i quod verba Graeca, recth expensa , non prae se ferunt. '
259쪽
peceat & ipse. Nec est quod regerat quisquam, ipsi qui talem hominem ad lacinus impellit, actum talem, puta hostis interseactionem, esse licitum. Licet enim id ei facere, sed non eo modo. Bene Augustinus r o nihil interest utrum 'se scelus ad- a LI. ti.
mittas, an alium propter re admittere velis. De Mor.
XXIL Aliud est si quis opera sponte nec suo impulsu peceano E i tis ad rem sibi licitam utatur: quod iniquum non esse b Dei P' ipsius exemplo alibi probavimus. Transfugam jura belli Neiri. mus, inquit . Celsus, id est, s contra jus belli non est, ut eum o L. st. admittamus, qui deserta homum parte nostram eligit. D. vi aeq.
C. XXVI. s. s. e Contra Ius bessi non es, πι -- mittavius qta deserta hostium parte nostram eligis I Neque reddetini tales, nisi pace convenerit. ut paee eum Philippo, aetolis , Antiocho. HI Mus in excerptis legationum IT, xxvIlI, xxxv. Menanter notectoridem nos docet. Pag. m. Edin με. in eonditionibus Foederis in. ter Iustimam .ec Choareta.
CAPUT II. Quomodo iure gentium bona Subditorum pro
debito imperantium obligentur : ubi de repressaliis.
I. Naturaliter eae facto alieno neminem teneνi nisi heredem. II. yura tamen gentium introductum ut pro debita imperantis teneantur res θ' actus sub
hominum σ1U. Et rerum. V. Loeum habere hae is ius denegatum quando is D. Eum ex Asera debeat: ubi os-ditur - rein judicatam . proprio jus noes dare aut Misere. . VI. Vitam non obligari. '
I. I. Vr Eniamus ad ea a quae ex jure descendunt gentium. Ea V partim ad quodvis bellum spectant, partim ad certam helli speciem A generalibus auspiceinur. Mero naturae jure ex facto alieno nemo a tenetur, nisi qui bonorum successor est:
260쪽
a ut enim cum oneribus bona transirent simul cum dominiis te. introductum est. Imperator Zeno aequitati naturali con-πι - trarium dicit ut pro alienis debitis alii molestentur. Hinc ti-τmi. h. tuli in jure Romano, ne uXor Pro marito, ne maritus pro C. M uxore, ne filius Pro patre, ne pater Vel mater pro filio con-po mar. Veniantur.
Θηρ st. Nec quod universitas debet, singuli debent, ut diserto ρin c loquitur Ulpianus: nimirum si universitas bona habeat: alio enim tenentur 3 non ut singuli, sed qua pars sunt univer-
υ. Min. irum. Seneca: d si quis patria mea pecuniam credat, non dicam A m. vr, me illius debitorem, nee hoc as alienum profitebor: b ad exfomen- de B es tamen hoe portionem meam dabo. Supra dixerat: e unus e
populo non tanquam pro me solarem, sed tanquam pro patres con- feram. Et: singuli debebunt non tanquam proprium, sed tan-Juam publici partem. Hinc speciatim jure Romano constitutum. ut nullus ex vicanis pro alienis vicanorum debitis teneatur:
2 alibi nulla possessio g alterius pro alienis debitis etiam publicis
... conveniri praecipitur: & in novella Iustiniani . vetantur ebi: - L . αρμασμρὶ, id est, ς pignorationes pro aliis, addita causa, quod δ mee. Θ rationem non habeat, alium quidem esse debitorem, alium ve-e Oct. ι. ro exigi; ubi & hujusmodi exactiones Odioste vocantur. Et rex et M. Theodoricus apud Cassiodorum scedam vocat licentiam alte- ζζ rum pro altero pignorandi. e. b. II. I. Haec quanquam vera sunt, tamen jure gentium volun- Lib. iv. tario induci potuit, α induerem apparet, ut pro eo quod
a Non qua fugia. I Non ut quili-
unus su nomine . 1ed ut coetus illius sive universitatis commodorirum de ineommodorum participes. Es alienum norunisi Potest intialisi, quum scilicet bona, more
Romano. profiteor in censu. tum enim de debita profitebantur, ut eis detractis intelligeretur quid proprie quiri e in bonis haberet. Sed addit Seneea omissiam Gr. eακά, eus, aut reus. Quorum illi solebuit hoc facere, ut sciretur esse bonos de locupletes cives , censu senatorio preditos: hi propter lites aestima das, ne major imponeretur quam in damnatorrim bonis esset. aa Hoe non oritur ex iure illo Gentium voluntario , quod gratis statuitur, sed ex ipsa constitutione Societatis Ci uis, ut os endimus in