장음표시 사용
241쪽
μ Abrahamus a Saram sororem, id est, ex usitato tum loquen- o χχ. di more , propinquam consanguineam Vocat, matrimonium M. 2, a. q.
UIII. I. Dolus qui in actu positivo consistit, εο s in rebus, 'simulatio, si in sermone, mendacium vocatur. Quidam inter haec duo hanc constituunt disserentiam, quod dicant voces naturaliter signa esse intellectuum, res non item. Sed contra verum est, voces natura ipsa & Αα citra hominum voluntatem nihil signiscare, nisi sorte vox sit 3 confusa &-, qualis in dolore, quae ipsa rei magis appellatione venit quam Iocutionis. Quod si hoc dicatur, hominis naturam hanc esse peculiarem supra animantes caeteras, ut 6s conceptus animi possit aliis indicare, & ad eam rem voces repertas, verum quidem dicitur: sed addendum est, non solis vocibus tale fieri indicium, o 46 sed & , nutibus, ut apud mutos, sive illi nutus aliquid , L. habent cum re significata commune ipsa natura, sive tantum 1q st L s ex instituto significant: quibus nutibus pares sunt 4s notae
locis quadam vox Handimenta st fodn Abrasamus a Veritatem Doliat re-'non δεηι nomina, quia non stivi ad Iari, non mendaeitim diei. Augssinus placirum signis antes, sed nariara. quaestione xxv r. in Genesin, rela- --Soni, quo potius fastum tus a Gratiano dicta causa xxIr,tquam dictum auditur. quaestione II. e. 22. s C eeptus animi I Cogitata.
nitati , et s. de δε Malita salutatio stoeaenter sinu voce inreιι iraer atque a D. GRONO II. I Sive illi κώrus I Sunt gestieulatio exprimens Ec formans acti o G in retari Quoties aliud agi-inem motumve similem illi, quem mus, quam agere demur. significamus : ut Suetonius refert 4t Insermone J Quoties aliud di-sDatum Atellanarum histrionem ean. cimus, aliud agimus aut intendi. tici cuIusdam illa verba, Viale pater, Inus. vale mater , lata demonstrasse , ut x citra bominum volantatem libibentem natantemque faceret, icmctim de Interpr. p. 329. Oratio flexitum Claudii Ec Agrippinae signi- vox Anifieativa facti δε- placitu-.lficaret. Ner. 39. Item cum inclinais Idem de Syllog. categor. p. 62I.itione capitis assentimus, quassatio- Ad pDeitum vero, quia nolia. --ine negamus. Gellius Io, 3.
- η aliquiud per se finissem, sed ad 48 Ex insitoio J Μore introducto
ponensis piaeittim. Iuta enim tinaqua-l& recepto; ut in senatu eum Sc. M res dieitur, quod ei Naevit, qui per discessionem fieret, pedibus aut primus ei rei nomen immeum. in sententiam aut in alia omnia , oris a b g, o I Ut eiu-libant: in militia manum P OmitteἀIatio, caehinnus, rictus, sternuta-sbant. tio. Boeth. d. l. de Syll. ληι υoees 4s Nota ilia ccia non I Ut literae naturaliter significanseo δ in sanum copulatae in syllabas.
242쪽
illae quae non voces lingua figuratas significant, ut p Paulus in L. Non a juris consultus loquitur , sed res ipsas, sive ex aliqua conve-V nientia, ut notae 10 hieroglyphicae, sive mero arbitratu, ut apud
st. Ada igitur hic adhibenda distinctio est, qualem adhibui.
mus ad tollendam ambiguitatem in voce juris gentium. Diximus enim jus gentium dici, dc quod singulis gentibus si pluculi sine mutua obligatione, & id quod mutuam obligationem in se continet. dd) Uoces ergo, st. nutus, ct notae quas diximus, reperta sunt ad significanduin D cum mutua obliga- . De quod Aristoteles . dixit s4 45'-ss res aliae non 3 fit q ut rebus aliis uti liceat, etiamsi praevideamus suturum ut alter inde salsam concipiat opinionem. Loquor de eo quod intrinsecum eli , non de eo quod accidit. Itaque exemplum ponendum eli, ubi nullum sequitur inde nocumentum , aut ubi nocumentum ipsum, seposita doli consideratione, licitum est. e Luc. 3. Prioris exemplum est in Chrillo, e qui apud comites Ε- Σxi ν γε Inauntinos s6 προαπειμ et, ire longius, id cli, speclem praetulitituri longius, nisi malimus vore quoque voluit se cum Ire longius. sub conditione tamen nisi magno nisu retineretur, quomin
de philosopliice dixit placuit . uti
ostenderet haec valere eα lo νει tis aliis iati liceat , etiamsi praevideamas situriam in alter indel I .am eoncipiar opinio mi Vide Aia. ide Doctrina Chiiltiana lib.
si Plaesit Ilae malaad Ita ut adlid nemo cogatur, sed possit id iuret eivili apud quo dam populos rei ri gi se abrogari. sa si uos mut m J Ad quod se
' vandum omnes tenemur, edic qui non servant, pro iacialiis di intellabilibus habentur. 3 Ciam mutua evigatione J Ut non debeat ea nisi uno de suo modo a
s4 Κκτὰ ν άκωνὶ Ex eonstituta signo omnibus communi.ss Res alia non items Ut possis vel se, ut facit , qui eas voces notas dc gestas edit, vel aliter acci pere. s6 Προο ποιειτοJ Prae se ferebat. dd Hete, ut in toto argument. isto , conferendus perpetuo P mFENDOR Fi Us, De Nat. θρGent. Lib. IV. Cap. I. cum Notis nostris. ubi res adeuratilis pertracta-
243쪽
stus ipse dicitur voluisse praeterire apoltolos navigantes, nempe nisi impense rogaretur navem ascendere. Alterum exemplum dari potest in Paulo qui Timotheum circumcidit, o cum satis a Amsciret Judaeos hoc ita accepturos, quasi circumcisionis praece- νι, 34ptum, quod revera abolitum jam erat, adhuc obligaret Israelis posteros, quasique ita sentirent ipsi Paulus & Timotheus: Cum tamen hoc non quaereret Paulus , sed tantum familiarius eum Iudaeis versandi facultatem sibi & Timotheo praebere. Neisque vero circumcisio, sublata lege divina, ex initituto amplius Iagnificabat talem necessitatem, neque malum quod inde sequebatur erroris ad tempus, dedocendi postea, tanti erat, quanti illud bonum quo Paulus tendebat: nimirum evangelicae 37 veritatis insinuatio. Hanc simulationem patres Graeci saepe vocant sede qua egregia exitii sententia Clementis Alexandrini, qui de viro bono agens sic ait: τ ι Strom:
μένη ma a - ὼν-: obram proximi faciet quadam, sponte riseruis ac primaria in- u , ''rantione non faceret. Tale in bello Romanorum illud, ς qui . de capitolio s8 panem in hostium stationes jecerunt, ne same V. c. r. 'premi crederentur.
4. Exemplum pol terioris est in scta fuga, qualem Iosue suis d IMMpraecepit ad Haium expugnandum, α alii duces saepe. Nam hic VO i.SIO.ss quod sequitur nocumentum licitum esse ponimus ex belli η Wrbo justitia; ipsa autem fuga ex instituto nihil significat, quanquam ζώμ ρ hostis eam accipit ut signum pavoris, quod alter cavere non ' 'tenetur, utens sua libertate huc vel illuc eundi, & magis minusve celeriter, & hoc vel illo gestu habit uve. Eodem referri debet eorum actus qui hostium armis, signis, vellibus, velis usi passim leguntur. S. Hae e
ἡχου t' erim qui tales revera erant insidiamur.
244쪽
. s. Haec enim omnia ejus sunt generis ut a quovis pro arbitrio etiam contra consuetudinem usurpari possint, quia consuetudo ipsa Oo singulorum arbitrio, non quasi consensu communi, imtroducta est, qualis consuetudo neminem obligat. IX. r. Gravior est disputatio de illis notis, quae, ut ita dicam, in commercio hominum Versantur, in quo genere proprie mendacium situm est. Multa enim sunt contra mendacium in sacris literis. Verbum mendax odis habebis issus, id est. ειν b
nus. Proverb. XIII, s. Falsioquentiam ρο verbum mendax am me a me. Proverb. XXX, 8. Perdes loquentes mendacium. Psalm. V, 7. Ne mentimini alter alteri Coloss. III, 9. Et hanc partem
rigide tuetur Augustinus: & sunt etiam inter philosophos &poetas, qui cum eo sentire videantur. Notum illud Homeri. Mad. I x, 312, 313. Ille mihi insisus pariter eum faucibus orci, Cujus mens aliud condit quam lingua profatis . o Sophocles o,
.. Aliena vero pro sui nuncruam Aeet rAt sera certam si cui pestem ferunt, Huic danda oema o si facit quia non decet.
Mendacium odit quisquis animitus sapit., DMe. Aristoteles dixit, , αὐ- - ψμφαδλων Nicam. IV. M 3 ἀληλε- - ἰ-Dετόν per se mendacium turpe atque οι- 3 tuperabile, veritas pulabra ae laudabilis. 2. Neque tamen deest in alteram quoque partem auctoritas: primum in sacris literis exempla e laudatorum hominum, sine
repre-GROTII. lor is q- - eoismerela I De voeibus de illis signis, quibus instit Lati torum H ἐκ- sis νεννε- tura hominum de longum tempus beas mis notat Irenaωa ex veteris definitain dc perpetuo eandem signi. presbyteri institutione didicit docuitis ficationem impoluerunt. que: is Di a se rura non λθει 62 Sine repria sonis nota Ne obpant, sed s-Hiciter sunt pom , nos id quidem, quod mentiti suisse via non iabere Uri aceti sores. Lotus est dentur, IVrehensorum aut notat Iibro IV, e. so. LVide quae de eo rum. l Adeoque suspieor heie in Ioeo diximus in Libro Galli eo De verbis Auctoris nostri, post hominiam Doctrina Morali Patris , Cap. III. ' excidisse , mendaeis Meraium , aut
O. 7.. I. B.J l quid simile. 2. B.
245쪽
reprehensioni, nota: deinde veterum Christianonam pronuntiata , Origenis, Clementis, Tertulliani, iactantii, Chrysostomi, Hieronymi, Cassiani, imo pene omnium, ut ipse fatetur Au
giistinus , ita dissentiens, ut tamen magnam quaestionem, latebr sam tractationem, dispAtationem os intre doctos alternanum chare enim omnia ipsius verba sunt agnoscat.
3. Inter philosophos aperte hinc stant Socrates & diseipuli ejus a Plato, Xenophon ., & alicubi Cicero, &, si Plutarcho με ac 6 Quintiliano. credimus, Stoici, qui inter sapientistes ponunt mentiri ubi & quomodo oportet: neque vidcio dis- ι ri .
sentire aliquot in locis Aristoteles, e cuius illud υιε αὐ- Quod ra Misai. diximus exponi potest sis communiter, sive re spectata sepo-tib. I v. e. sitis circumitantiis. Interpres autem ejus Andronicus f Rhodius 63 de medico apud aegrotum mentiente sic ait: ἁ-ῶ--j, , 3 ri, or decipit quidem, at deceptor non est z Causam .his D. addit: ω ψ ἀπ- ἔ-τα - - pag. eatae non enim propositum sibi haset decipere , sed servare agro. Ioss.
4. Quintilianus, g quem dixi, hanc ipsam partem defendens, speraque esse ait quae non tam lactis, quam causis eorum vel fonelta fiant, vel turpia. Diphilus . , pM. Eib. . uod ro salute dicituν mendacium Me jurice habere nil potes incommodI. as1 'Quaerenti apud Sophoclem Neoptolemo, PHA . vers. Non tibi Oidetur turpe falsiloquentia ' -
Respondet Ulysses, Stob. Titi Non, se satio nascatur ex mendacio.
GRONO II. ε 3 Inter doctos alternantem J Contrariis sententiis 3c argumenIis vehementer agitatam. t Loeus Ariasini est in Lib. De Itin eis, Cap. I. ε Quintiliano i Ia, I. s 7. fis Communiteri plerumque , ut plurimum. lεε Suosdis eiretiinstaratis Extraeasus singulares, qui satis id excu
κινδυνον ἀφυγεῖν me'μηθά νω. fis Non tam factisJ In quibus non tam opus ipsum quam intentio definis operis, vel laudem, vel vit perationem metetur, QuintiI. instit.
sea etiam quare is sna mente riseri
246쪽
Cui similia ex Pisandro & Euripide adseruntur. Et apud Quin
a M. tilian uua Iego: o nam di mendacium dicere etiam sapienti ali-μα. II. quando concessum es. Eustathius Metropolita Thessalonicensis 3 - ad secunduui Odysseae: u . opos' mentietur
Uib-3 lisapiens re urgente et ubi & ex b Herodoto & Isocrate testimonia
X. I. Tam dissidentium sententiarum conciliatio sorte aliqua ' reperiri poterit e ex largiore aut strictiore mendacii acceptione. 'i. Neque enim hic mendacium sumimus x quatenus & imprudenti' accidit, quomodo mendacium dicere & mentiri apud d Gellium a G α discernuntur: sed de eo agimus quod scienter profertur cumas, e. XI. significatione quae montis os conceptui, sive in intelligendo , sive in volendo, disconveniat. Nam quod 7o primo verbis & silmilibus notis indicatur, sunt ri mentis conceptus et ideoque non mentitur qui dicit rem salsam quam veram extitimat, scd qui dicit rem veram quidem, sed quam salsam putat, mentitur. 7α Significationis ergo salsitas id est quod ad communem mendacii naturam requirimus. Cui consequens cit, cum vox aliqua aut τὸ sermonis complexio est πολwχα , id est, plures uno significatus admittit, sive ex vulgi usu, sive ex artis consuetudine, sive ex figura aliqua intelligibili, tunc si animi conceptus uni istarum significationum congruat, non admitti mendacium, y etiamsi putetur is qui audit in aliam partem id
Et: Ne-s mentiens judicandus es qui inrit falsea- quod putat verum , quia svia ritum in ilis es, non fauis use , Bd mlisin. Sunt haee .Augustini, de verbis Apostoli sermone xxv III. Ec
enehiridii e. Ig. relata a Gratiano in causam xxi I , quassione II. c. 3, 4.
y Eis se putetur is qui audit in asse part m id aereρtu I Quomodo Abraham captiose loquebatur cum servulis, ita iudieante dc pro
quem sequitur Graiἰanus post e. squalibet, dicta ea a X XII, tias. II. . c. 2o. l Plus est in hoe exemplo, quam Auctor putat. Sed de eo fus itus agendi loeus fuit in Notis nostris Gallicis. I. B.JGRONO 1 I. εν' Con: ruia sis int/II mdo I Coortationi, vel quantum ad iudicium: opinionem, vel quantum ad voaluntatem Ec consilium. o Prima e ἀμέ t J Simplicitet 8e directe. I Mensis rarae iust Quod eogitatur, quod sentit animus. 1 Surimarionis ergo falsitast Disi
sensus cum mente. 3 Semmonis omisxἰo I sententia. 4 Non admitii mendaeiti. J Μentis de orationis discordiam requirit
ineadactura ad staudradum eum,
247쪽
z. Uerum quidem est talem locutionem usurpatam temere non probandam: sed potest ex accedentibus causis honestari: putas id pertineat ad erudiendum eum qui curae nostrae eli traditus, aut ad evitandam 7s iniquam interro ationem. Prioris generis exemplum ipse Christus dessit, cum diceret, a Laetaνus amicus -δρο nos dormit, quod apostoli accipiebant tanquam de dormitione ' somni diceretur. Et quod de , templo instaurando ipse dixerat, intelligens hoc de suo corpore, Iudaeos sciebat accipere de templo proprie dicto. Sic & cum apostolis ad instar 76 Ρhylarcharum ι apud Hebraeos sedes eximias & regi proximas duodecim 'promitteret, ct alibi d vini novi potationem in patris regno, sitis scivisse videtur non aliter hoc ab illis accipi quam de regno xxvi. 1ν. aliquo hujus vitae, cujus spe e ad ipsum momentum Christi ad eAI. r. coelum ascensuri pleni erant. Idem alibi per sabularum ambages populum alloquitur, f ne audientes ipsum intelligerent, nisi sci-xtis, ia. licet animi attentionem talem ac docilitatem afferrent qualem afferri par erat. Posterioris usus exemplum ex profana historia dari potest in L. Vitellio, a cui Narcissus instabat, aperiret am---bages & veri copiam saceret: sed non ideo pe icit, ae quin α ι . 77 suspensa & quo ducerentur inclinatura responderet. Di ctum a Hebraeorum huc pertinet: GR Nari, IR DP mae prinzr Q dA3 Italo P an .s quis norit uti tarpseMLquio , recta: sin
a. Conua accidere potest, ut tali loquendi genere uti non modo
cui de mente nostra eonstare debet. Ergo ratio , etiamsi aecepturus est eam laeus, qui audit, si non peccat in honorem Dei, a
morem proximi, reverentiam sup -rum, Vacat Glmine mendacii.
fallax Itire voretur qui re tali injussa
a II D ονώ J Quorum 8t hoc est: Passura talem interpretationem ia
248쪽
LIBER mmodo illaudabile sit, sed R improbum , b puta cum Dei honos.
c aut amor proximo debitus, aut reverentia adversus superio- rein, aut rei quae agitur natura exigunt, ut quod animo cogitatur omnino patefiat: sicut 7s in contractibus diximus id aperiendum quod natura contractus intelliFitur exigere: quo sensa a DEOD. non incommode accipi potest Ciceronis illud, a tollendum esses III. I s. ex rebus contrahendis omne mendacium, desumtum ex veteri lego ιDem ., Attica 7s τίω ovibus in locis mendacia in seri' vox videtur ita laxe accipi ut etiam obscuram locutionem inclu-
,z λ β proprie loquendo a mendacii notione id ipsum jam
XI. I. Ad communem ergo mendacii notionem requiritur, ut quod dicitur, scribitur, notatur, innuitur , intelligi aliter nequeat, quam in eum sensum, qui a mente proserentis discrepetia Huic autem notioni laxiori strictior mendacii, qua naturaliter illicitum est, significatio disserentiam aliquam propriam adjiciat necesse est, quae, si recte res inspiciatur, saltem secundum communem gentium exillimationem, nulla videtur alia dari posse so praeter repugnantiam cum jure existente ac manente ejus ad quem sermo aut nota dirigitur : nam sibi neminem mentiri , ut maxime salsum proserat, satis constat. Ius hici intelligo non quodvis & rei extrinsecum, sed quod proprium sit huic negotio atque cognatum. Id autem nihil est aliud quam
go 'aur re gnantiam J Quod adimat ei, qui audit, ii istam di debitam saeuitatem statuendi de cognoscendi de animo dc proposito ejus, quem audit. GR. Disitirso by Coral ι
249쪽
quam ii si iudicandi libertas, quam homines colloquentes his quibus colloquuntur debere , quasi pacto quodam tacito, intelliguntur. Haec enim nec alia est mutua illa obligatio quam homines introduci voluerant, simul atque sermone notisque similibus uti instituerunt. nam sine tali obligatione inane fuisset
a. Desideramus autem ut quo tempore sermo sit, a ius illud subsistat ac maneat: fieri enim potest ut jus quidem suerit, sed sublatum sit, aut tollatur ex alio jure superveniente, sicut d bitum accepti latione aut conditionis cessatione. Tum vero requiritur ut jus quod laeditur ejus sit quicum loquimur, non alterius sicut α. in contractibus injustitia non nascitur, nisi ex heso jure contrahentium. Iluc forte non male reseras, quod veriloquium ad justitiam refert poli Simonidem a Plato , quod mendacium, illud vetitum, sacrae literae saepe describunt falso ff cellimonio sive elocutione adversus proximum, st quod vi ipse Augustinus in mendacii natura conitituenda ponit e lallen Oe . di voluntatem. Et Cicero . quaeitionem de veritate eloquenda referri vult ad jultitiae iundamenta. ἔ. 1 . s. Tolli autem videtur posse jus quod diximus, sicut consensu ejus quicum agimus expreiso, ut si quis 3s praedixerit se salsa dicturiun & alter permiserit, ita & tacito aequave ratione
d Ddie di I pias I Hine DraFἰ 23 Aue Uatione I Si quis se ae- ων Hebraeis dieitur qui adimit scian. cepisse, quod ei debebatur, debitori. di vias: Genes xxxi , 26. 27. Ecicaverit, aut si non existat conditio, ibi Oa sus Ec in. x. Rabbi David sub qua debeo. libro radieum, de Rabbi Salomo in t g Non riteriss I Tettit . qui sorte
commentario , de Obeneiara. auscultat, aut verba inter auos factae Mimia νο&Marem J Lactanetius clepit auribus , vel per indicem institutionum vi, II. O non men- qualemcumque eognoscit. tiasων Mnqtiam deripiena aut Meredi l gs Praedixerit δε fasta I Ut cum ea a. l Locus autem Augiastini e Ovidius Io Met. 3o2. Desit ἐκ hae . in Enebiridio e Oinnis autem , qoi l mibi parreses, nee credite factum. menuitur, contra id, quod animo Men. 16 Alter permiserit I ut eum Ausu, loquitur, vol sau Duodi. Cap.Jgustus parricidii reum sie interroga. . l. B.I ret: certe patrem tuum non occidistit Martiat. s, I. Tu lanitim a
mihi commodum videtur. 3 riam omnino esse, vel nonum Praeis
sa Dia iludfulsit Τω Ut is talis ceptum Decalogi , invises u facit sit , qui de animo nostro certior' evivis. I. R. fieti omnino dedeat: neque enim l
250쪽
praesumto, aut s7 oppositione juris alterius quod communi Gmnium sudicio multo plus valeat. IIaec recte intellecta nobis suppeditabunt illationes, quae ad concilianda sententiarum supra designatarum dissidia non parum valiturae sint XII. Piimuin est, etiamsi quid dicatur quod falsam haben fgnificationem infanti aut amenti, in eo mendacii culpam nora. tia ti. ς ε ςQTm di omnium hominum sensu permissum
e s 93 ID Juerarum atas improsida ludificetur. pueris locutus: β utilitatis, inquit, eorum gratia multa fugimus. Ratio proxima est, quia cum in in Ctibus & amentibus non sit judicii libertas, non potest eis eir ea Π libertatem injuria seri. r Circa XIII. I. Secundum est, quoties sermo ad eum dirigitur is citi
non deci tur, etiamsi tertius inde falsam hauriat per uasionem nullum Esse mendacium: Non ratione ejus ad quem sein: est :quia illi libertas manet integra, plane ut illis quibus id intelli gentibus fabula narratur, aut apud quos prosertur sermo et
ratus, ειρω ειαν aut--ερβολίων , quae figura, ut Seneca
.a . Vel ui' luendacio Venit: & so Quintiliano em nes M tiens supcnectio dicitus. Neque ratione si us qui obiter a audit: quia cum eo non agitur, ideoque nulla est ad illum obligatio. Imo si ipse sibi γλ opinionem insormat de eo quod non ipsi, sed alteri dicitur, habet quod sibi non alteri mimputet. Quippe, si recte judicare volumus, illius respectu
, si V signi sicare quidlibete UiiM a. Nihil ergo peccavit aut Cato Censorius, d qui foetis auxilia
quod non est, proserendo, vel adis versum vel maximum minimumve quod est, signiueat. so Qui σιώano I s, ε. 49ς. AliI Iegunt, decressurejectis. Vide suae diximus in Notis Gallicis. F. il lsr sua qui obirer I Tertii . ad quem non loquor.
loquitur, ius est contrarium, per quod alterum potest sententiae tuae expertem habere. st Qui non deripstur Qui quod ego dico intelligit, aut utcumque listelligat, nullam inde iacturam lentit. sp ad νmum mendacio venul Eo , is rei , sed sonus forte ccidens,
quem interpretari tuo perieulo postis: si male interpreteris, neminem p ter temet ipse aceulandum habeas. GR. Diuiliges by