장음표시 사용
21쪽
tur Gratianus multis in locis.1 frequenter asseritur, hoc est de iure diuino, hoc de iure naturae, hoc de iure poli. tiuo, id est haec regula, seu lex iuris divini positivi, vel naturalis est Significat etiam ius . aequitatem ipsam, de opus,ad quod terminatur actio iustitiete, id est sumitur ius pro illa rei iusta, quae efficitur et actionem ultitiae. Haeduae ultimae significationes sunt propriae, irequentio in res. Reisquae lipradictae, propriae dicuntur, Ita Arago. nius de iustitia,& iure,q. II. t. I. Rebellia de obligatio
ex quoque,Varia sigmficationes habet,sed ad tres reduci postunt. Plamo accipitur lac, large &improprie, qua remisse extendk ad homines,ad animalia,&insensibilia,quae etiam ad suos fines lege mouentur, lexvim ad pacta,&constiones, quae in contracti sapponuintia, uam dicimus hac lege traho rec id est aac coditione.
Secundo Me itu levisitas mi ad tantaeandam
quandam speciem iuris, quae in scriptis rad tur, ut m αius geherale,dist. I. Tereio lex accipitii proPrie, quatenus significat praeceptumseu regiam communem communitati propositam, ab eo, qui pota statem habet leges ferendi,& in ista ultima significatione accipitur an Ohis
1 Tandem Iultitia, duobus modis tarnuum uno modo communiter et quatenus generalis quaedam inreus est, complectens omnes virtutes morales de in Messensu Ariae .Ethici tau nam Mam virmum Matire. Alis modo sumitur Iustitia proprie,quatenus est quaedam vi tus moralis,i una ex quatuor virtutibus Cardinalibus, cuius proprium munus est,debitum unicuique reddere, M aequalitatem in omni negotio inter ciues constitue rei
M in isto sensu laquimur de iustitia in praesensilia Re hel.
22쪽
stis de obligationibus . part quaestion 1 section 1 melinum est quoque, quod communis est dis utatu, dic de legibuMTheologis,iurisperitis Philosophismo. ecimus,sed diuersa est ratio disputandi.Iurii periti de eothus tractant, quatenus ordinant homines ad communem pacem Reipublicae Philosophi morales fere eodemodo,quatenus pertinent ad ordinem natorie, & ut sunt principia, Ac regulae dirigentes actione humanas ad vi tam Et cam, Polyticam, oeconomicam. Atinis1heologi tractant de illis,quatenus ordinant,dc dirigunt
conustit. Differunt undo non solum in fine, sed etiam in causa emerenti nam Iurisperiti considerant leges,, de modoPhilosophi,quatenus ab hominibus sunt comstitutae,ut in .i s de iust.&tur.Theologus autem tractat de eis,quatenus Deum habent auctorem, de ab eo derIuantur,secundum illud Isaiae,cap 33. Dominus ex M- sis, Dominua Her no r.D sterunt tertiis nam ut udentes secundum peculiarem finem diuisi sunt. Ius Caesareum tractat de eis, quatenus componunt pacem in
exteriori Republica:Ius Potificium, datenus e om-ponu in Republica Christiana, 5 Ecclesiastica Ius aute Theologorum,quatenus docet bene, feliciter vivere inordine ad Rempublicam caelestem. Cum hoc tamen stat, quod methodus, ratio duputandi de legibus, in Theologia,altior&latior est: nam, non solum Teo ieramni de lege diuina verum de lege naturali,&ci in ea parte, quae cum Philosophis moralibus, & cum Iu tisperitis communem habent materiam tum etiam quia omnes leges a lege diuina derivantur, ut infra co
piosius patebit. Ita tenet Lorca in dicta Iacione do
23쪽
De legibus denique copiosi is scripserunt, disputat
Alexand Ales. .p. Guillermus Parisius in lib.de legibus, Geilon in libro de potestate Ecclesiae Alphonsus de Castro in duobus libris de lege poenali,Magister sententi tum, & Scholastici, qui eum sequuntur, Sancti Thom. uberrime, ut solet, oc exacte in I.2.4 Commentarij, inter suos, Solus in duobus primis lib. de iust. Sestur SuareZ VaZqueZ Lorca Medina. Et Iurisperiti scrips rut de legibus in.C.& in CPlato seripsit de eis Io Di logos, Cicero tres libros, Aristot.in Moralibus,& nos breuiter,ic compendiose de illis disputabimusvi.
24쪽
In hae prima dissutatione,more Ariso elico, agitur de lembus in communi necnon de causis,sredi is essentiri Asnecessa ridis illarum, antequam de eis Inlanism lari ad tractandum Lycenda uri
25쪽
ARTICVLVS L Vtram lex sit quaedam rationi, ordinatio ad bonum commune eo qui curam commmnitatis habet omulgata.
I Rimo eontra praedictam dissinitio ema gume tot sic. tiuilegi im lex priuata dicitur Vtinc. priuilegium,inst. 3 Sed priuilegium in priuatico .
modum instituitur priuilegiati: ergo lex non elirationis Oresinatio ad bonum commune. Σ. Argumentor auctoritate D.Pauli ad Rom.cap 2.qui ait:Genus,quae legem non babent, ea quae Missunt .ciunt,
cti sibimeιδεαι sex, sedhoc commirariter de 4mnibus dicit:ergo quilibet poterit facere sibi legem,& sic non requiritui, ut lex facta sit ab eo, qui curam communitatis
. Contra ultimam partem dissinitionis argumentor sic.Lex naturalis,vera lex est, obligat niuersos, quaeramen nulla indiget promulgatione, cum neque in statu innocentiae , neque post,fuerit talis lax promulgata ergo Homulgatio non est de ratione legis. His argumentis non obstantibus,Conclusio est. Opn- maestae nitis legissupra a signata. Probatur,quisdst optima ditanitio, auctoritate Arist. lib.6.Topicor.&4.Physicorum,ubi e numerantur omne proprietates, S conditiones quas debet habere optima initio,scilicet,quὁd constet ex genere, M disserentia: quod explicet totam essentiam, Mnaturam re dissitatae: quod competat omnibuscontentis sub ear cpiod faciae differre tem diiunitam ab alijs rebus quM conuertatudid cum
26쪽
eum suo dilhnito:& quod ea posita luantur omnes diseficultates illius rei sed omnes hae proprietates reperiuntur in supradicta diiunitione Primo, constat ex genere, di fierentia, m rationis Ordinatio se habet, ut genus,&reliquae partes ut disterentiae. Secundis, est breuis legum explicat:o,&expucat totam naturam,& essentiam legum Tertio,competit Omnibuslegibus Quartis, tacitdifferre legem a non lege, 6 eonuertitur eum filo dissi nito. Quinto, ea posita,loluuntur omnes difficultates Ee tandem est doctrinalis, nam exprimuntur peream genus,causa finalis,efficiens, dc formalis, ut in sequentibus videbitur:Ergo optima est dissiciti aula LT .L. x. q.9O.
Sed ut iste atriculus bene intelligariir aliqua suppotienda tanta limo supponimus, quod a diuersis Docto. E. bus diuersa constiturantur diffinitione scipuus legi si de quibus vix allatu videtur omni legi conuenire, ut ait Valentia qui eas refeci.toa.disput, de leget. . propter ho illis omissis,tantum duas, quas constituit S. Tho. referam. Vna est se praciicta in conclusione:altera est.L- es quaedam regula, ct mensura secundum quam inducitur ali is a vendum, vel ab agendo refra Λιιnν. Quae .dissinitio, licet sit clara, bona, est tamen aliquo modo. generalis, M ad omnes leges propriss improprias . refertur nam Vnaquaequores suam regulam & mensu. ram habet, secundium quam operatur,vi inducitur ad agendum ac retrahitur, & propter hoc prima diffinitio
magis propria. Edoctrinalis est: ita S. Thom ubi supra,
Supponimus secundo, quod hoc nomen Lex obia.
rias proprietates, S qualitates,quas continet, non uno
modo ab omnibus derivatur, sed ab alijs aliter atque ah
27쪽
ter deducitur,ue praesertim Isidorus, lib. s. Et hi m. capri voluit, quod lex a legendo passive derivetur, eo quod scripto profertur,ut legatur ab omnibus.D. Thom.in praesenti dicit, qubd lex dicitura ligando, eo quod obligat ad agendum id,quod praecipitur Cicero vero lib. I. de legibus,sentit,legem a legendo activo dici,quia cligit,seu deligit quid agendu vel omittendum.Ex quibus denominationibus colligutur duae virtutes in ipsis legibus,videlicet dirigere,seu illuminare S altera,obligare,S sic,Lex est regula seu mensura quae nos dirigit, seu illuminat obligativi quod agendum est,agamus, Δ quod omittendum est,omittamuS.
Supponimus tertio, ut aggrediamur perscistam diffinitionis explicationem. Scicdum est,quod inter Doct res Scholasticos, maxima est controuersa, is lex sit exsectus,& opus rationis,an potius volutatis, nam ex hac determinatione resultat ratio quaedam communis , quae est veluti generica ipsius dissinitionis Et licet aliquidicant probabiliter, legem opus esse voluntatis, non imtellectus:Sanctus veroThomas e contra in I. 2.quaest. 9Ο.art i probabilius docet,legem esse erfectum, Λ opus intellectus,seu rationis, S non voluntatis Quod probat, ostendit testimonio plurimorum Philosophorum , anctorum Patrum,Ιurium,&rationum. Et adhoc declarandum,sciendum est quod plures sunt effectus intellectus,5 voluntatis, qui concurrunt ad ipsam legem constituendam. Primὁ,ad legem pertinet ordinare, propter hoc dici solet:Lex est ordinatio rationis, S iste effectus est intellectus Secund0,leges habent illuminare: illuminare, illustrare est opus quoque intellectus Tertiis,lex est tregula:sed regulare opus est intellectus. Quarto,lex habet dirigare homines in suos fines dirigere,& mouere ad finem
28쪽
finem est opus voluntatis. Ex quibus colligietur, certis mum esse,5 absque controuersa, quodad leges constituendas a Legislatore, necesse est operatio pistus intelleactus,& voluntatis. Sed quia maiores sunt exsectus,5 proaptietates pertinentes ad intellectum, quarti ad omnia tem ad ipsam lege constituenda, ut ostensum est;propter hoc dicendum ei cum Sancto Thoma, leges principalia ter opus esse intellectu N iucundano voluntatis i aD
Aduertendum est tandem,quὁd leges in triplici statu vel subiecto cossiderari possintd primo in ipso legislatore,
ksecundum hoc dicimus,legem aeternam fuiste conceptam in mente diuina ex aeternitate. Secundis,conside Pari potest, plout est in subditis, in qurbus imponitur, secundum hoc dicimus, legem naturalem esse inditan mentibus horru Dumaertio potest Iasiderari lex,prout est ita aliquo signo,seu in aliqua scriptura exterioti,vetiis voce manifestante voluntatem superioris per illam legem.
Non obstant modo argumenta in contrarium adducta.Non primu,nam re suondctur,quod hestpriuilegium principaliter in priuatum commodum institutum sit, tamen secundario,&per redundantiam refertur ad bonum Commune,c .hoc satis est, prout insequentilarticulo de 4 clarabitur,& soluitur primum argumentum.
Non obstat secundum desumptum ex auctoritate Diui Pauli;nam respondetur legem in homine dupliciter Histere posse uno mod in regula me legislatore t ahδrnodo in regulato subdito, in isto casu aucti ritas Diui Pauli loquitur,dum dicit: Genfra H lino non haben Iquae Missunt, naturanter, sec. Nam addit lepem illam
striptam a Deo ipso summo condirore in sic ipsi fa-
29쪽
ciunt, quae a Deo constituuntur,in soluitur secudum Non obstat tertium: nam respondetur, quddie naturalis sulficienter hominibus promulgata est per lumen rationis naturalis:quapropter in statu innocentiae clarescente nature: luce,nulla fuit opus exteriori promulgat:orine,nisi quoadusque post peccatum, mens hominum ob tenebrata estet, S tunc necesse fuit,ut perlego scripta preXepta naturalia explicarentur,ut intra suo loco viden dum erit,& soluitur argumentum, articulus.
Roponitur quaesitum articuli; nu. I .a Proponuntur duo argumenta contra quaesitum,n. MDeclarantur ari,intellectus Doctorum, quomodo lex ra communibon eratur nu. . Consimitur conclusio, seprobatur,quod desubstantia Legiresi,mpro communibon eratur,na.4. Declaratur, quomodo Lex non teneatur respicere ad sua particulares,qui de raro, O inpaucioribus, operae tridens eueniunt,nu. S. Teclaratur causa efiiciens, adquam pectar condere leges.
Consiimuntur aliquae proprietates pertinentes ad causam e ciensem,nu. . Constituitur aus materialis,circa quam versantur leges,
Consiliuitur differentia interlegem,praeceptumeriuiorum. 9 sententiam,nu. 'aratio argumentis opositis,nu Io.
30쪽
quod de substantia legis non est, ut pro communi bono feratur, sic Mitte sunt leges, quae in bono
Prauato persa irarum ordinantur, Ut lege pupillo tu leges militia,& similes ut in i I ff. de iust Ac iur.ins huiu, stu. dil,Inst. eo de rit .m l. iasHe constitistionibus, in c. licet, dare gularibus Crim aliis in nuibus iuribus Enntinetur, qu Dd leges'iraedam sunt,suae ad commune bo num ordinam turia aliae circa Privatum honum singulorum, erg. non solum de subitalia legis est, ut pro comuni bono feratur. Seculta argumeror sic.Locupletari nemo debet cuia .ctura aliena, ut in regula locupletari, de repulis tutat,
sed plures lagellant, quae in damnsi,& detrimetum aliorum instituuntur,Vt leges' scriptionis,& sucapionis,&similes:ergo verum non est,quod leges pro communi
3 Sed antea quam conclusionem constituamus aduer. tendum est primo,quis linea intellige talia istius arti e fili, variaesunt Doctorumexpositiones,, Vnaquaeque vera est,ia doctrinam, M proprietatem aliquam legis explicat. Quidam enim dixertint,Legem debere esse pro communi bono institutam.& non pro priuata utilitate ipsius Legislatoris, alioquin erit iniqua,& non vera Lex. Et ratio est,nam Reges&Principes, qui legesserunt, vel a Deo veri communitate deputati sunt, ut communem Reu publicae pacem constituanet. tueantur ergo ad hunc fi nem/cncialiu debent ut sua potestate, aurisdictione, i . - ut