Georgii Agricolae De peste libri tres

11쪽

DE PEI TE seros morbos dareoporteaLItaq; istaIO es a Latinis scriptoribus pestis & pestilet a nominatur, a Lucretio poeta etia Pe stilitas:a Grscis uero Mime. Nemo aute dubitare potest,quin pestis ex aere pestilente uel ex eiusdem diuturna intempe rie ortamorbus sit communis, qui uidet

eam uno eodem Ii tempore inuadere in homines incutis aetatis, medis, tremG tam muliebris quam uirilis sexus ta eos,

qui aquam bibunt,quam qui uinum, uel xeruiliam,vel aliam potionem inebrian, tem:tam eos qui secundariu pane cdunt. quam qui primarium eX quocun p geneae frumetiriam eos,qui carne oc pisce cs seris. exquisitis ec opipare apparatis uescutu quam qui lacte, caseo, legumine, alijs Q uulgaribus: tam cos qui otiosam aetatem sine ullo labore traducut, quam qui assidue in operosa aliqua arte uersantur.Sed cu morborum communiu, quo rum omnium sicuti cause,item ortus co

.munis est,duo genera sint, alterum aliculus regionis proprium,alterum ei cu aliis aegionibus commune, seu plures regi nes eodem tepore affligat, seu alia alio.

. a Pestis

: in i

12쪽

pestisin posteriore genere numeratur. Il ud uero Greci uocat &Latinis indigenam Sc patrium diceretia ebit.quodgenus elephantiosis est, Ae gyptiis quodammodo propria:podagra

.Atticis lemitertiana Romanis duo mor hi Arabis quorum alter ex ore,quod uiasiat,apud Urscos nome inuenit, alter ex

aeruribus,qus infestat:gutturis tunior Alrinis quibusdam gentibus,quo qui laborant gutturosi dicuntur. no quod hi at Gmnes alii morbi alicuius regionis pro .prii in csteris regionibus 8c oppidis non nascantur, sed quod in illis frequetcs ob

omnibus communem uci loci naturam, .uel aquam,uel aerem,uel uiuendi coi

audinemaram etiam gutturosi in aliis i icis quam Alpibus similibus uereperiunam: quanquam perpauci.altem morbo um communiu genus Grsci επίδνbuip ociri; loli appellant,Latini communi no remine luem. sed cui uerbu e uerbo expci omere libuerit, ei popularem uel uulgare licebit nominare.huius generis dusipe

μies sunt altera commune nome retinet,

13쪽

Diei,5 quidem plerunq; serius magis e

.nim in logos quam perniciosos morb6s euadit.qualem inThaso ex aeris intepe rie frigida& humida orta Hippocrates describit. altera pestis uocatur, que dira

semper plurimos celerius necat, aut cer te multos. Ueru neq; luis neqi pestis etianomen cuidam morbo certo est impositum:sed quicunq; in una uel pluribus re pionibus in coplures homines invadit, lues appellatur: cui hoc praetcrea pecu diare est,plurimos,aut multos, ut dixi, orimere,pestis.cum aute de morbis pestia dentibus compertum habeamus, omnes csse febriles, eius uocabuli uis ita definit a nobis.pestis est lues febrilis,diris malis, Mus simul cum ea incidunt,infesta,contagiosa,plurimis hominibus,aut certe mul tis uno eodem ii tepore perniciosa. Quadis morbus sit pestis, definitione explica ui, nunc quibus de causis oriatur dicam. Theologi deum,cui non uniusinodi poenas scelerum merito pendimus, causam pestis esse dicut:astrologi quosdam fide tum positus.contra horum opinione mi

hi nonlibet pugnare, contra illorii piam

14쪽

LIBER P R I NI V s. sententiam nemini Christiano licere pii 1Ο. nec uero medici necesse habent isto mo do causam pestis altius oc a capite r

Petere: quippe qui, quod philosophis a lumni sint, ea persequi debet,qus uel sin. su percipi,uel mente comprehedi, uel ex sensu perceptis aut mente comprehcnsis intelligi oc demonstrari possunt.Itaq; , Uxeuidentes causias persequar,pestis *pius oritur ex aere graui Sc pestilente, minus saepe ex diuturna aeris inteperie, rarius ex malis cibis dic potionibus, que gigniit corporis succos ad putrescendum aptos, re febrim, cum exigua qusdam occasio ab aere,qui nobis offunditur, oblata fuerit. Verum aer pestiles efficitur aut ex putridis exhalationibus, siue cadauera ho Uinum aliarum ue animantium putredinem expirent, siue coenosi 8c insidentes

quidam lacus uel stagna uel paludes, siue uiscera terrae: aut ex tetris θc mortis

ris spiritibus, quos Charones strobes exhalant,si quando plures,quam consueuexunt,effuderint: SI quidem putridas. P trescunt autem δέ sanie diffluunt cadauera humana in primis extraneo solis ces

15쪽

ri exposita. quod fieri solet cum uel praestio commisso acerui militum insepulti iacetin campis: uel multitudo h ominum, quae per oppida agrosq; fame periit,pas sim caret sepultura:uel multi, quos e nati fragio fluetirum agitatio mortuos eiecit in litora, inhumati auibus 5c feris carnia toris laniandi relinquuntur. Primo mo do caedes,quas Romulo regnate Fidenates 5c Romani excursionibus in agros fa ditis inter se fecerat, in Latio pestis est cosecuta: item strages, quas Turca anno a partu uirginis millesimoquingentesimo ruicesimonono in Panonia superiore edidit: altero fame enectas & insepultos in Toringia millesimoquadringetesimo iticesimo quarto : tertio Caprinis mille simo quingetesimo uicesimo quinto mistitum cadauera, que me odoris foeditate de litore depulerunt ea Caesariani,cu rogem Galliarum praeliis fregissent,in Ticinum iniecerant, is rapuerat in Padu. qui rursus in mare, quod ipsa in litus cicc xat. istius modi putridis expirationibus aer infectus fisisse uideri potest,qui annoqiumanae salutis cete o septuagesimota en

16쪽

LIBER P Retrius ex Atridit Casin arcula aurea, iii Apolli nis templo, quod fuit in Seleucia Baby

Ionie inuenin, erupit: cum eam M. Ant xnini Veri miles,ut lutius Capitolinus scribit,inciderenues ex adyto, cum id eiusdemilites,ut Marcelliniis tradit, qui tamen fictum esse putat, reserarent atq; perscrinrarentur rerum pretiosarum, quas spera hat in ipso reperiri posse. gratiae naistum spiritum haurientes peste costic rei sunt. iquae primo in eius regionis habitatores inuasit:deinde in reliquos Asiae, at ii illi us etiam que pxoprie sicuocaturi tum in inscos:postea in Romanos. in quorum regiones non tam c5tagio serpsit, quam aer pestilens uentis perlatus fuit. Similii modo cadauera equoru, cum multi moriuntur in castris stativis, igni non aboliata putrescunLunde Lucanus canit: Corpora tu soluit tabes, oc digerit artus.ή Traxit iners coetu fluidae contagia pestis Obscuram in nubem. Piscium quoq; oc bestiam cadauera, quae: imare eqcit in litus,uel iuxta id in sicco re linquit, putrescuti multa uero elicit cum amnes terra inundantes in ipsum serpen

17쪽

ies,& in his dracones rapiunt, eost siti . quarum sunt insueti,necata d quod anno quingetesimo nonagesimo Ostiae aecidit postqua Tibcris Romae praeter modum crevisset, atq; saeuus extitisset . quae aeris corruptio Romanis pestem importauit.eadem piscium cadauera mare cit cit,cum loca ardetia, que sub co sunt,temus motibus quassata exhalationes pestiletes, aut flammas, ipsos interiment S euo. munt. quod etiam Auerno Iacti Roberei regis Siciliae temporibus usuuenisse, atq; Piices omncs, qUOS mortuoS Ciecit, ni 'gros fuisse, & sulfureum odorem reddi disse literis proditum cst.multos aute pisces mare statim morituros in sicco relim

quit, cum uoragineS,item terrae motibus fac tar,undas sorbet: aut cum magno S ex

alto egressos fluctus destituit. quomodo nostra memoria no longe a Graviscis hae lena in littore Thusco putrefacta teterri mo odore tam ualide acrem corrupit, ut in cius accolas pistiletia ingruercI.quin

etiam in calidis regionibus piscium oc reliquarum fluviatilium bestiarum cadaue xa, quae amnibus decrescentibus rem ais

18쪽

maim limosis campis, putrescunt utcuquondam Nilus suo more cresces in pla niciem excurrisset, eamΦ diutius, quam soleret,inundasset,plures animates ex ea . cum terra permista istius caeli calore pro creas. memoriae proditum est.quae, po stea quam decrescens ipsas destituisset in limo,mortue sin earumcp cadauera pauefacta aerem sua putredine insecount, unde pestis repente Aegypto exorta, Ut etiam Germanis anno milesimo centesimo uicesimo quinto ex piscibus uemo tepore ic aestiuo calore putrefactis. eos uero maximum hiemis frigus,quo aquae piscinarum prorslis conglaciarunt, exa nimauit.sed idem stigus non paucos ho- mines 5c bestias gradientes,scrpetes, uobicres interemit Putrescunt quo* locu

starum cadauera,cum innumerabilis ea

rum uis rcgionum herbis, leguminibus segetibus,seuticibus, arborib us longe la xeQ uastatis tandem ob pabuli tenuitate

uel stigiis no cturnu aliam Ue causiam c5-

moritur. id in Aseica P. Plautio Hipsero oc M. luio Flacco Coss. accidit: quod plures scriptores literis mandarunt. eted -

19쪽

torum turbine perculsa depellitur ad matre in quo submersa mox Africanis litto .ribus redditur. cuius accrui postqua cO-λputruissent,adeo magnae pestis causa Moxunt,ut in Numidia octingenta milia ho minum letho perierumn maritimis prope Carthaginem oc Vticam oris duceta: Vtics iuniorum militu uiginti. idem an no salutis humanae millesimo quadrin getesimo septuagesimo octauo contigit Galliς, quam Itali Cisalpina nominant. atq; pestis inde orta Italiam ferer tota assilixit.attamen hominibus magis pernicio sae sunt expirationes quas hominum cor pora putrida exhalant, quam quas aliarii animantium ut citam bubus bou, equis' equorum. Sed humores insidentium I um &stagnorum &paludii, quod effluuio careat,aestiuo tempore solis ardo re incalescentes stando putrescere solet.

ut Pontinarum pol adum oc lacus Sala

pini.tales autem pestilentiae locoru quot damodo propriae sunt, quales in Aethio

pia tasse multas a Platone scriptum EO

20쪽

LIBER PRIMVs et sebius Caesariensis autor est. eas uero inis secti locis alijs importat. At humor subterrancus,cum diutius in fibris,uenis, cauernis stat conclusus, nunquam non in teriore terrae calore putrescit, & halitus pestilentes expirat. quomodo uerisimile

est oc solum Sardinis multis pestilens eiase,maxime: uero peregrinis ait aduenis: ec Britaniae gignere p estem, quam sirdo rem Anglicum nominamus, quae pesti' lentiae quom locorum propris sunt.terrgetiam uiscera putredine uitiatur, cum in subterraneis lacubus pisces re alis bestis

coputruerunt. has enim in maritimis locis er mari longius interdum penetrare in terrae recessus declarauit sons qui terrae motu emergens magnam copiam ostrearum oc marinoru piscium effudit. qui re cessus,si quando fuerint obstructi,bestiae intereunt& putrescunt. quam putredine terra motibus concussa exhalar,&pesti lentiam excitat. quoniam uero Pandora, qua iusta fabula Hesiodus poeta, oc Sapis Plio poetria memoriae mandarunt, Ati stophanes terra esse putar, PyXis, qua,