Georgii Agricolae De peste libri tres

41쪽

lam comederut,subito mortui sint:qui etiam succi ad putrescendum apti &p stilentes gignuntur ex aquis corruptis reputridis r quales sunt limota , coenois, cloacales,palustres,lacustres, cum plurimi propter salubrium inopiam eas bibe rint. Itaque huius teri' generis pestilentia est lues febrilis modo peracuta, modo longa: item grauibus morbis Ac symptomatis insesta: etiam contagiosa, etsi minus quam primi genetis pestis uerno

tempore multis hominibus perniciosa es militer orta ab interiore humorum Pu tredine, quam cibus malus aut potio corrupta effecit: ex istius modi autem putridis corporis humoribus uarios &multiplices plerunque creat morbos : et nim multas febres uehementes Sc pr Uas:alicuius uisceris inflamationem: e trinsecus ulcera, quibus uis & natura est

carbunculi uel phagedgnae cu febri coniunctae: cutis ulcera, quae similitudine geruns specieq; inflamationis, aut erysipelatis,aut sacri ignis,aut impetiginis, aut scabie aut laeprae. Sed id genus pestis anno salutis 4F1.ui otiente cu Martianus imperator

42쪽

LIBER PRIMVsperator regnaret, strior quam unqua iiDPsam extitit: etenim uehemes inflamatior imis duob.diebus homines oculis priuauit: tertio tussis eos conquassavit: quo die oes conflictati h c peste mortui sunt:

uerit symptoma, quod hac febre pestilentem prscipue consequitur,dementia est: modo cu uigilia,modo cu sepore,pro humoris uarietate, coluncta.Ex his aut om/nibus perspicua est peste ob eadem causam no fieri,sed eius initiis alias aerem pestilente afferre,alias diuturna aeris intemperie, alias cibos Sc potiones,qus gignulsiiccos corporis ad putrescedum aptos.cbcb in eunde annii incidere potest pestis

ex aere pestilete Sc ex diuturna aeris intePerie natarineude ex aere pestilete oc ex perniciosis succis orta:in eude ex diutum na aetis inteperie Sc ex succis ad putreccendu aptis procreata:in eude deniq; p sis incurrere potest, rarius, ex his tria hus coiuctis genita. Quonia uero aer P siiles emcitur ex putredine, qua reS non Caedem expirat quibus notis alia ab alia

secerni Sc internosci possit,iluc dica:atinetia quibus caesi intepeties ab aere pesti-

43쪽

lente: ita cllaer,ut dixi, pestilens sat uer ex putridis exhalationibus, uel ex mor tis eris spiritibus, item putridis, si nullae Charoneae scrobes fuerint in rcgione, iri cuius habitatores pestis inuasit, aer pestiles ortus est ex putridis exhalationibus,

quas expirarunt uel cadauera hominum aliarumve animantium: uel coenosi quidam 8c infideles lacus,aut stagna, aut paludes:uel humores aut animanteS mo tuae, quas uiscera terre in se cotinent, si cadauera hominu aliarumve animantium

Putredine exhalat,res cuidens est iacent enim insepulta, ξc teterrimum foetorem nemo ferre potest: si coenosi oc inside tes lacus uel stagna Vel paludes,res non minus aperta & manifesta est, oc quod nullo humoris effluuio se exonerent, ecquod multae bestiae palustres ibi nascantur:& quod potantibus aut graues mor hos gignat,aut interitu afferant: & quod humores stando putrefaeti male oleant, si nihil istoru in regione, in cuius incolas pestis grassatur, apparuit,pestilentes hi

mores uel animantes exanimatae, quae

latent in uisceribus terrae, expirationeSputridas,

44쪽

LIBER PRIMVs claputridas,qcibus aer est inquinatus, exhalarunt. quaru causa interdum est euides, Ut cum terra motibus conquassata fuerit.

quod accidit Germanis anno salutis se centesimo decimooctavo, ct millesimo

necetesimo sexagesimo. eos enim, postequam multa oppida, sed plures arces, ad Rhenum sitas,labefactassent,statim secuta est pestis.ut etiam in Lusitania,cum anno millesimo quingentesimo tricesimo Primo, Olyssipone plus quam mille ae des euertinent, Ac terra sic perfregissent, ut pluribus rimis sathiscereti interdis uero causa in uulgus est abdita, rerum naturae peritis tantum nota,occultum scilicet incendium, quod terram alicubi rariore faciti sed ut uulgus causiam ignoret, esse ctus indet. etenim si terrae uiscera putre dinem per terram aeri expositam exhalauerunt, animantes subterraneae, quas in libro de eis coscripto,percensui, uim ue

neni sentientes de latibulis exire uel ser Pere,nec,etiamsi superstites merint,in ea reuerti solent: A gradientes bestia ferae in sylvis, cicures in nemoribus dic pascu-is,uel domi,mortuae concidere. quod no c F igno-

45쪽

DE PEsTE ignorauit Homerus, canit enim: Invasit primo mulos uirosa sagitta, ,

Atq; canes celereS.

sed ipse putauitApollinem,quo nomine solem appellauit, esse causam pestis,ut etiam Lindij putarunt, quos propterea cognomine Mi δκ,hoc est pestilentem co luisse scriptum legimus,ne pestem in eos immitteret: immissam autem quia Athenienses illu depellere posse superstitioseati aniliter crederent, αλεIn tali nomi narunt quia Phigalenses contra eandem auxiliari, innotiop. uerum cur quadrupe des tunc prius peste inficiantur quam homines, duae cauta sunt: altera quod pro nae spectent terra, atq; propterea pascen tes ante noxias exhalationes spiritu dii cant, quam aer, quo fruuntur homines, ijsdem contaminetur:altera quod plerae que omnes depascat herbas putridis ex halationibus tunc imbutas. Ii uero terrae uiscera putredinem expirauerunt per Cauernas, quibus maria,lacus, stagna,paIudes sustinetur: uel per alueos fluminum: animantes quae & in aqua Zc in terra uersantur,ex illa egresse in hac remanent: csterae

46쪽

LIBER PRIMVsetere aquatiles maxima ex parte intere uti atq; his signis res, quae putredinem exhalant,dijudicari &distingui possunt.sin aute uolucres, quae nidos in altissimis montibus construunt,eos deserunt, ec in ual les aut campos confugiunt, ac primo a ris ueneno necatur, signa sunt ex quibus colligere possumus,uentum aerem pestilentem, qui solem obscurare solet de re gione, in qua primo fuit ortus, in regio nem,in qUa aues examinals deiiciuntur, pertulisse. at si animantes nullae mortui

rur,nec ulla alia causa,quae aerem morti

ferum emcere potest, euidens est: no est dubium quin sola contagio in causa sit. etenim pestia contagiones saepenumero , a paucis peregrinis atque aduenis pro se etas videmus latissime manare, eiSw plu- .rimos homines tam in agris quam in urbibus colaminari. quomodo tandem tiam aer eoru oppidorum insci solet qus Uentis non expurgantur, uel quod nulli spiret, uel si spirauerint, quod uicos per sare no possint. ait hae res ut causae sunt

pestis est e strices, ita signa quo Q int suturae. Sed pestifera ccesi intemperies,

47쪽

44 DE PEsTE quae est diuturnus aeris status calidus αhumidus, ne uulgus quide latere potest,

quod mutationes quatuor anni tempo rum consuetas non habeat cum enim natura aestas calida 8c sicca esse soleat, hyes frigida & humida,uer his quatuor qualia

talibus temperatum, autumnus mane reuesperi frigidus, meridie tantumodo Calidus , magis etia siccus quam humidus, status ille pestifer Iongimmer ab hocna turali recedit. etenim toto anni tempore humidus est, calidus aute si non semper, sed aliquado tepidus,certe raro aut numquam frigidus cum autem talis fuerit a ris status,coetu hyeme,qua alias non consueuit,tonitru coiremit,fulgetrum emit tit,sulmen iacit.idem aeris itatus tempore uerno,atq; etiam aestiuo, creat multos mures, plures ranunculos temporarios, qui speciem quandam, ut Aristoteles, ruberarum gerentes reptant inutis &littoribus: plurimas specie disseretes muscas, culices,papiliones araneos, erucas, cimices, icinos,bupresses, locustas, scarabe-os,aliasq; animantes ex putredine natas. prosecto enim quoties in aliqua regis i ne

48쪽

LIBER PMMVs 4ς ne harum uis nascitur,quae nasci solita noisit,uel maior, quam consueuit, pestis in

uitam hominum invadit, aut aliqua alia lues in eorundem ualetudinem. autum nati uero tepore cum iam uestes, lintea, culcitrae, panes, Omnis generis obsonia,

seb dio uel in conclauibus patentibus locata talem situ mucorem contraxerunt,

qualis oritur in penore, in opacis domus cellis collocato,aut etia in ipsis cellis diu non repurgatis, pestis praesentes ad nocendum uires habet.eodem autumno in suprema regione no raro cernutur flammae ardentes, stellae discurrentes, torres, trabes, caprae, cometarum uariae species.

quae omnes ita sunt scelus exhalationis siccae, ut mucor in rebus, de quibus dixi, natus humidae. nam fieri nullo modo potest ut terra concalefacta cum exhalatio nes multas h umidas expirat,non item a liquas siccas simul expiret. Verum pestem ex humoribus putrescentibus, qui gignutur ex succi mali cibis,aut ex aquis corruptis putridis, coortam antecedit aut fames, quae uel autumno &hyeme Plebem necat, uel uere &aestate id ge-

49쪽

nus pestilentiam creati aut aquarum salubrium inopia, quae plurimos istas insalu hres bibere cogit. his quidem notis triae .pestis genera distinguuntur: quibus generibus omnibus comune est, plurimos homines propter communem causam, quae tamen sua cuissi generi est,uno tem pore affligere,int ea re potissmum a re liquis febribus tam continentibus quam continuis non pestilentibus dimerre: hu inores in altiore putredinis gradu, quam aliae febres non pestilentes possint, collocare: astantes uel assidentes contagione, quae indiciu est maioris putredinis, contaminare : plurimos aut certe multos in terimere. Sed primi generis proprium est in multos annos durare. nam alia trinhus annis Romae durauit, de qua scribis Valerius Maximus: alia quatuor, ut quae etiam nunc tauit: alia quindecim, de qua Philostratus scriptum rcliquit: alia duos requinquaginta, de qua Nicephorus Callistus secundi uero generis proprium est in annum durare: tertii in uer & aestatem. quomodo multum inter se differunt pri

mum etiam differt a secundo, quod illud

50쪽

oriatur ab aere cuius substantia est putri dis exhalationibus inquinata, hoc ab eo cuius qualitas est tantu immutata: quod illud omnibus anni temporibus pleros

omnes, quos corripit, interimere soleat, hoc hyeme tantum eos,quos tabes male

habet.primum praeterea differt a reliquis duobus, primo febris ad habitum perdis ictae orturillud enim eam saepe,di quidem Primo gignit,haec duo perraro,&no nisi iecundo ut putrida consequatur deinde uiscere, in quo humores putridi febrim .

putridam creantes consistunt: etenim ii iud primo putrefacit eos, qui sunt in cor dis uentriculis, haec duo saepius eos qui sunt in alijs uisceribus. tum tempore quo necat: nam illud semper est morbus ac tus, oc quide adeo, ut aliquos primo uel secundo die interimat, plures tertio uel quarto,Plurimos quinto uel sexto uel si ptimo uel octavo, rarissimu quent pro ximis sequetibus diebus.haec autem duo

genera,quanquam interdum aliquos e tiam cito perimant, tamen plerunq; Plu

rimos multo pluribus diebus affigunt Priusquam eis uitam adimant sed secun