Georgii Agricolae De peste libri tres

31쪽

2s DE PEsTE diuturna aeris in temperie oritur: ea tunessicum aer anno fere toto fuerit proptex pluuias 5c nebulas humidus, hieme mais iximam partem non frigidus, uere,ut so let, tepidus,aestate calidus et atq; ueti pro Pemodum nulli spirauerint praeter au'strum:& ille quidem ta leniter,ut eius apPulsus non sentiamus, interdum ipsum nubes ex meridie in septentriones pes iere uideamus, qualem annum Hippo crates austrinum, pluuium, a uentis per petuo silentem esse dicit, talis autem cinisti status omnium grauissimus est 5c pestia lentissimus: quippe qui sua humiditate

corporis humores, quos cuiuis naturaues uictus ratio gignit, auget, at 3 calori non naturali copiosiorem materiam stippeditat:suo calore extraneo &non naturali humores putrefacit & incendit: sua tranquillitate putredinem amplificat, ab hoc statu quo alius quisq; non naturalis longius recesserit, eo minus est grauis ocpestilens, quin plures non pestem, sed a - lios morbos populares gignunt: ut in libro De aeris statibus planius explicabo.

annus autem fit pluuius, ait ita status

aeria

32쪽

LIBER PRIMVs xsactis humidus, cum terra interius humi da proprio calore, exterius aquis pluuiis aut inundationibus fluminum uel matis madida alieno solis,concalefacta perpe tuo multos halitus, hoc est exhalariones calidas Sc humidas expirat, a uentis uero silens,austrinus tam eia,cum nusquam uapores, id est exhalationes calidas res cas,prsterqua in meridie paucos:etenim quia uenti halitus per aerem non disper gunt,status coeli fit,Plautino uerbo utar, imbricus Sc pluuius: iret,si non pIuisimi hilus:quia nebulas iidem uenti non dissipat,nebulosus manet ac caliginosus:hse aeris intemperies, caliditatem oc humiditatem etiam temperamenti adaugens, humores in corporibus humanis ingi gnit:quos mox putrefaciens sebrim putridam creat: quae iccirco pestilens dictitur, quo d cu uno eodemq; tempore plurimos uehemeter afflictet, multis necemasteratiqualem luem pestiseram Hippocrates in tertio libro De morbis popul ribus describit: istiusmodi psstiletia Germani conflictati sunt armo octingentesmmo primo: dc iterum post annos uiginti:

33쪽

ail etiam milesimo nonagesimo octa tio: Itali uicesimo septimo stipra millesimum quingentesimum: ter Hermunda xi intra septem oc uiginti annos. Itaque huius secundi generis pestilentia est i es febrilis, grauibus morbis & sympto malis infesta, etiam contagiosa, etsi mi nus quam pestilentia primi generis, an Duo temporis spacio perniciosa multis hominibus: orta ab interiore humorum putredine, quam diuturna aeris intemperies calida&humida corporis humores Putrefaciens peperit, ea uero pestis mulintis modis uariat:nam si flava bilis putreficia defertur in iecur uel uentriculum,ar detem febrim excitat: si sanguine calefacto biliosus humor fertur in caput, phre nitidem gignit:si defluit in loca,quae sunt ad fauces, tubercula: si in linguam, in flammationem : si in gingiuas,abscessiis: quanquam hi etiam cae pituita sui, dc ex

eadem cum bile permista: sin ex corpore erumpit,erysipelas cum inflammatio

ne,uel sacrum ignem:& quidem utrunqς tumorem cum febri uel anter uel post ea,

sed au a bilis, quae ex sanguine iam adusto

34쪽

LIBER PRIMVs 3asio nascitur, putrefacta si erumpit, ca huticulum gignit: uerum pituita putre facta , si er capite destillat in pulmonem, ingignit tabem si in os,aphthas:si in oculos,lippitudines:si in palpebras,eas fico

rum instar facit turgidas, unde tumor nomen trahit: sin in cutem, pustulas magnas , quae se tollunt a cute altius, creat; atin etiam humiles quales utraeq; alia de causa maxime eueniunt in aetate puerili:

haec3 tenuioris humoris,ille crassoris scelus sunt:oritur praeterea die pleruiu quarto uel septimo in brachiis,semoribus p ctore, dorso. tertiu pustulam genus uari simile: quanqua ipsae quo. morbos UuI- Lares insequutur, non tantum has pestia lentes febres, eas pustulas alii propterea morsiunculas appellant, quod pulicum, uel, ut Hippocrates, culicum morsibus assimiles sint:alij lenticulas, quod,ut lenisticulae, plerunque rubeant: alij uaricii las, quod, ut uari, sint humiles: has quia

sanguis putridus ec calefactus gignit,

rubrae sunt: quia tenuis, humiles: quia cutis laxa est, multae: quia densa, pamca: : quia uis expellendi putredine de-hilitatas

35쪽

DE PEsTEhilitata, sub cute latentes uix apparente quae uero istius generis febris pestilens

nullas pustulas aut alios tumores facit, plerunm grauior est: horu autem aegro torum complures alui morbis urgentur: intestinorii uidelicet leuitate, eorundem exulceratione, intestini recti dolore, ite ex ulcere nato: atq; haec quide intestino rum leuitas oritur ex uentriculi uirium, quae cibos cotinent,imbecillitate, quam pestilens humor,in interius uetriculi te gus insertus parit: at eade intestina acriaci mordax humor biliosus, qui putridus ex uisceribus & uasis confluit in aluunt, corrodit ec exulcerat: idem humor siue flava bilis, siue atra fueriti intestini recti dolorem facincrebrius tamen in hoc postilente coeli statu pituita salsa: atq3 etiam

in eodem non aliae modo febres cotinuae oriuntur, sed continentes quoq3, 5c cuiusm generis intermittentes: quotidianae scilicet, tertianae, quartanae. Quod uero

ad symptomata pertinet, qui hac ankn te febri laborant,initio seporantur, quod talis coeli status caput humore pituitoso repleuerit:angotibus coiiciuntur, quod ' Praui

36쪽

LIBER PRIMVs 33

praui humores os uentriculi mordeant: horroribus perfunduntur, quod excre menta acria per accessiones cutem inae qualiter turbent & concutiant: non ual

de sitiunt, quod humor pituitosius ex ca ipite destillet in gula: uox uitiatur, quod idem humor defluat in guttur: non esu riunt, quod idem destillet in uentricu lum, oc uim cibi appetentem debilitet: non multum delirant, quod idem partim in capite maneat cum bile permixtus: at tamen qui eo carent propter bilem uigialijs cum dolore uexanturillaec autem se-hris,ut ardens sit, rarius acuta est, quod . istius modi coeli status in corpore ingi gnat multum humorem sero similem:a cessiones autem pierum paribus diebus fiunt, & sub cas cadem de causa obli uiosi evadunt, & uox supprimitur , om niaq3 membra ipsis non aliter ac resolutis uidentur proiectar extremi praeterea

pedes 8c manus frigidiores sunt:& qui

dem tarde, nec tamen probe recalescut: Ieruntamen reminiscendo recognosculloquuntur. uasa uero quia humorehi

iero similem uel eius multitudine onoc Lata.

37쪽

rata, uel mordacitate irritata sitstinere nequeunt, ipsam propellunt aut in aluum , quo modo multa , quae cruda octenuia sunt, excernunt: aut in uesicam, quomodo utinas multas oc tenueS red- ..dunt: aut in cutem, quomodo sudant.

No dissimilia phreniticis accidui, quod etiam ipsi ardente febri laborent : sed hi

prorsus non sitiunt, non tam quod pratuita redundet in ore uentriculi, quam quod & gulae uis appetens intermor tua sit, & quae patiantur non intelli gant, quanquam enim non insaniunt, quod humor sero similis cum bile fla ua sit permistus, tamen mens eis turba- , ta est. De peste etiam secundi gen ris satis r nunc accedo ad tertii generis pestem : quae oritur, ut dixi, ex corporis succis ad putrescendum aptis , cum exigua quaedam occasio eis ab aere, qui nobis offunditur,oblata suerit: succi au/rem corporis ad putrescendum apti ecpestilentes gignuntur ex mali succi ci

his , & iis qui ueneni participes sinit,

cum eos populus summa , uel fiugum inopia uel annotas caritate coactus edit,

38쪽

ribus dominante comedit triticum, a doreum , hordeum, olyram, secate, a husue frumenti genus quod uel coeli intemperies , anteaquam ad maturita rem deueniret, rubigine uitiauit,uel praua condendi ratio mucore repleuit, uel longinquitas temporis,quo reconditum fuit, in putridam affectionem commu

tauit, quali pestilentia, oc quidem graui, Massilienses confli ati sunt cum, ut

Caesar scribit, rei frumentariae ad sum mam inopiam adducti panico uetere at que hordeo corrupto omnes alerenturi Cum autem populus tale frumentum hy- herno tempore consumpsit,uerno comedit germina arborum oc fruticum, radi ces stirpium, agrestia olera qualiacunq; sint, etia herbas uirides, quas nemo ut

quam ne primoribus qcide labris uel experiundi gratia gustare solitus fuit: quod non fugit Lucanum sic de Cς satis militia hiis , qui famem suam hisce rebus exple

uerunt,scribentem:

Sed patitur tauam ueluti circundatus

arcta . . ..

39쪽

3s DE PESTE . Obsidione samem : nondum surgenti bus altam gus In segetem culmis,cernit miserabile uuia In pccudum cecidisse cibos carpe

re dumos,

Et folijs spoliare nemus, lethuq; minates Vellere ab ignotis dubias radicibus her-

Quae mollire queunt flamma, quae istan-- gere morsu, ces Quaess per abrasas utero demittere seu Plurimat, humanis ante hoc incognita Diripiens miles. mensis

tales autem corporis succi tu putrescunt ec incenduntur, cum calor naturaliS a ctus in extraneum mutatur,quo cur ac cidat solus aer promiscue & comuniter in causa est:siue statim uere trigidus inuisibilia cutis foramina , per quae corpus quotidie excrementa quaedam exhalat, di aerem, calorem innatu refrigerantem trahit, angustaverit: siue aestate calidus spiritu per asperam arteriam in pulmo nem,& insputatione per minutula ista foramina in corpus totum ductus cor cal

fecerit: quod,ubi febrilem calorem com cepit,

40쪽

LIBER PRIMVs 3

cepit, ipsum cum spiritu prae arterias in amisersum corpus dissundens,succos ad putrescendum ob iam dicta causam ido neos putrefacinquomodo iterum gigni tur febris putrida, quam etiam pestilen

rem vocamus, quod uno tempore mul

tos ex plurimis interficiat: qualis pestilentia anno regni Herodis decimotertio in Iudaeos inuasit:Commodi principatu in multas nationes, in quas Romani domi nabantur:Martiani in has orientis Phrysiam, Galatiam, Cappadocia, Ciliciam,

Palaestinam: Henrici quarti imperatoris in Francos & caeteros Germanos ab impiis Sarracenis Antiochiae obsessis:Andreae regis Ungariorum, qui dux exercitus fuit, contra in Sarracenos a Chrissianis Damiatae obsessos nec mirum estia ominibus pestilentiam ex mali succi ci his oriri,cum, ut rei rusticae seriptores tradunt,id,quod egerit sus morbida, pabulo immistum bubus, qui ipsssim capiunt, pestilentiam facere possitieumi ut unus ex Arabicis scriptoribus memoriae pro didit, hi qui fame urgente ue tuta cada uerum ossa fregerunt, re eorum meduli