Georgii Agricolae De peste libri tres

21쪽

ex istiusmodi aliqua pestilente & publi

Ca calamitate originem traxisse uideri potest: atq; inde Horatius, partim Graecos, partim populi Romani annales imitatus,cecinisse: imacies & noua febrium Terris incubuit cohors.

Nam pestiletia, quae Q. Seruilio Hala,&L.Genutio cD S s. in Romanos inuasit, multos biennio tabe confecit. quibus uero uitam non abstulit,inacie sic torridos, ut ossa ecpellis fere toti essent,superstites reliquit. Sed Charoneae scrobes similiter terrae motibus conquassatae interdupi reS, quam consueuerui, spiritus putridosae mortiferos effundunt.

tali spiramine Nesis Emittit stygiis nebulosis acra faxis, lat. Antra lethiseri rabiem Typhonis anheAt hae etiam pestilentiae locorum pro priae sunt.alias Charoneae scrobes aerem pestilentem non faciunt, sed his anima tibus,qiis tales spiritus,propius adspiracula accedentes,hauriunt, tantummod' lethales sunt.quam rem quarto libro De natura eorum, quae essivunt ex terra,plari

22쪽

LIBER pRIMVs et sinius explicaui. Ex his aut omnibus illud

perspicuum est, elementa duo mista, ter ram scilicet atq; aquam, ec in eis genita,

cum calor no naturalis accedit, putrestere,ac putredine cum aere comunicare,sis lumq; ignem eius esse prorsuS expertem. Venti uero spirates interdum acre, quo

cu*modo pestilente factum, a regione, in qua primo natus fuit,in alias regiones Perserui.ut quondam auster ab Abgypto in Atticam primo regione: dein subsola nus ab hac in Illyriam: tum rursus ab hac in Venetias, ex quibus intelligimus, ue rum non esse quod scripsit Plinius in haere obscruatum esse, a meridianis parti hus ad occasum solis pestilentiam semper ire. nam auster cum ab AEgypto, qugest in meridie sita, flaret, in Attica, quae, si eius sedes cum illius situ comparatur, in septentrionibus posita est, pestilenti am excitauit. quam subsolanus pertulit in Illyriam Sc Venetias, atque sic ad oc

casum.ex qua re satis perspicuum est, cς-2erOS Uentos aeque ac austrum pestilentiam excitare posse. uerum in nobili illa

Peste, quam historici o eis persequuti

23쪽

nocivus, eminuit. Sed crebrius pestis, na aliqua regione ortae, contagio per ii cautos peregrinos atq; aduenas longer lateo serpes per plures regioneS, quarum aer non est pestilens,uulgatur. sicuti nucuidemus euenisse . nam proximis superioribus annis pestis primum Rutenos adorta est. deinde in Livones inuasit, postea progressa Liteuanos &Borussos as.

fixit. mox in Pomeranos dc Sarmatas grassata est. tum Saxonum nationibus perniciem attulit. postea Hermunduris, quos Misenos vocamus, &Toringis e xitio fuit: nunc accolae Rheni ea confli viantur.ut autem hec in septentrionibus orta primo processit in occasum, deinde in meridiem, ita anno millesimo trecen tesimo quadragesimo nono in Asia, quae est ad ortu,nata triennii spacio per inter, medias regiones penetrans ad occasum

progressa est usq; ad Anglos Britania in

colentes, paululu ad septentriones deflectes. Veru pestilente aerem dicimus ex pirationibus putridis contaminatu. quaa Galenus modo item uocat exhalationeta

24쪽

LIBER PRIMVs 2t putridas,quod reuera tales sint, elaw ae . rem inquinatu esse dicit: modo putrida qualitate,qua similiter aer contaminatus sit: modo putredinem,modo pestis semina, quod ex ipsis haec oriatur,eal in aere uersari ait: nuc uero calorem putridum, quod exhalationes calidae existanti quin ista putredo calida uenenu calidum potest dici, quod non aliter ac alia quaedam uenena calida calfaciat,putrefaciat,inte rimat.externa igitur illa putredo est esse-4ctrix huius pestis. eius enim calor putri dus,spiritu in pulmone ductus,&ex eo a corde,cum distenditur,attractus,si totus fertur in cordis corpus, id accendit &pestilentem febrim gignit,quam Grsci tali

Ruia uocant. ea Latinum nomen no inusnit,nos posthac ipsam febrim ad habitu Perductam nominabimus: alijs per me licebit uel Graeco nomine uti, uel aliud ei Latinum nomen imponere. sin ad humores deflectit, qui sunt in cordis uentricu lis,in quos per uenam caua influunt, eos

Putrefacit &accendit, at pestilentem sehrim putridam facit. utra in homines grauius ec uehementius amictantur: sed illa

25쪽

22 DE PEs TE tandem omnibus, haec plurimis nece as. fert. quonia uero talis febris ad habitum perdit sta interdum primo die interimit,

recentiores medici eam ex sua ui sua et natura no satis considerates,& de sententia ueterii sine ulla ratione decedentes, uno

die febrim,siue diaria, ut ipsi redduteog, esse putat ec nominat. sed quo modo aliud quod uenenu, siue etiam spiritu in pulmone duictum, siue per nares ad cerebrusublatu, siue in corpus, quod mor sum uel ictum sit, insertu, siue comesum, siue epotu, subito uita priuet, alias dica: nunc primi generis pestem, ut institur, Persequar. quae ut his,qui ea laborant, ex putridis exhalationibus, spiritu in pulmonem duellis, orta est:ita iidem halitum

Putridum respirant, quo proximus aer e tiam purus colaminatur. quem cum hauserint astantes uel assidentes curanteSqueadem ui morbi replentur.quomodo

nus homo plures cotagione ac pestifero odore conficit, sicut una ovis peste infe eia reliquum inquinat gregem. nec uero

pestilentia correpti halitum putridis per asperam modo arteriam respirant, sed e tiam

26쪽

LIBTR PRIMVs astiam per inuisibilia cutis foramina.quem potissimum uestes di lintea Sc culcitrs ocstragula & puluini corripiut.quibus eos, qui post utuntur,pestis cotagione imbui& uexari, uulgus imperitu quotidie cum

maximo uite periculo experitur. etenim, tibi incaluerunt, halitum, quem uestes occaeterae res continent, per inuisibilia cutis foramina trahentes recipiunt: quan qua eum etiam partim aspera arteria haurire possunt. quae cum respub. florentes Prudenter prouideant, omnem id genus supellectilern, precia eius haeredibus per seluentes, comburunt: cum minUS OPUM lentae, curant ut prius diligenter Iauetur, quam denuo in usu uersetur. Itaq; huius

primi generis pestilentia est lues febrilis

Peracuta,grauissimis morbis θc sympto malis maxime infesta: ualde contagiosa: uno eodemq; tempore perniciosa pluri mis hominibus: orta ab aeris,exhalatio nib.infecti, putredinc crebrius spiritu in Pulmone ducta,ratius per inuisibilia cu tis foramina in corpus tracta. quae extra nea putredo si cordis corpus putrefacit,

febrim,ut dixi,ad habitu perducta creat:

27쪽

z4 DE PEI TEs humores qui sunt in eiu uentriculis,

putridam. quae utrum sit c0tuaens, ita reddimus an cotinua, ita cum ex utinis, excrementis, uniuerso corpo

ris habitu, eiusdem temperie, calore, Pulsis, aliis , tum ex accessionibus potest intelligi. nam illa postquam semel acces

sit, cotinenter inhaeret,donec calor prorsus remittat: hae quanquam aliquantum de calore diminuunt, tamen quaedam reliquiae remanetusim dum altera accesso fiat. deinde si continua est, utrum tertia ita sit,an quotidiana, an quartana, eXii e teruallo, quod inter accessones est, per

cipitur. sed istius generis pestilens febris putrida faepius est continens uel ardens,

sic autem tertiana continua nominatura

rarius quotidiana uel quartana cotinua. Verum morbi, qui cum hac peste solent coniungi, sunt uel inflammationes,pl runque glandularum, quod propter im hecillitatem humorum fluxionibus imprimis sunt obnoxiae: uel carbunculi iatem er corpore erumpetes: perraro phre nitis alia ue inflammatio interior,in se cibus aut uisceribus recondita, uel car

28쪽

LIB ER PRI Vs ashunculus similiter abditus. etenim Cum externa putredo cordis humores putre facit, id ueneno uexatum ipsos per u nas exonerat uel in gladulas quae sub alis sunt,uel in cerebrum,uel in iecur. atq; cerebrum quidem satis uirium habens sit sceptum uirus deponit in glandulis, quae sub uribus sunt, aut in ipsis ceruicibus positae:carens uiribus eos expellere non potest: orituro in ipso uel eius membra nis phrenitis. quae inflammatio si primas cerebri partes occupauit, mens statim uanas imagines accipit: si mediam, eadem recte neq; res cogitatione complectitur, ne ratiocinatur:si postremam, eandem multarum rerum obliuio capit. iecur u ro ualidum ipsos depellit ad inguinum glandulas, in imbecillo nascitur inflammatio. at carbunculus fit cu in omnibus corporis partibus, tum maxime in pectore,pustula nigra uel liuida uel pallida Gminet rubore cincta. quae cum saniem in se cotinere uideatur, subtus est nigra.ii flammatio minus saepe oritur pura: nam

uel rubor pallore mistus est, qui significat bilem flaua sanguini esse admistam:

29쪽

hunculus, atrae bilis uetus,interdu in inia flammationis medio nascitur, ut duo sint diuersi tumores, uerum istius generis se

hris pestilens ad habitum perducta, nul

ios facit tumores: nec ullas putrida, cum teger tantas uires non habet ut putridum uenenum possit expellere. Symplomata autem sunt dolor capitis,& tumorum, uigilia, dementia,cordis angor, interior pectoris ardor, cibi fastidium, nausea,vomitus,singultus,animi defectio, tensio prae cordiorum, sitis, ardor gutturis, linguae scabrities & nigrities, animae graveolen tia, crebrae deiectiones, sanguinis er nati

hus profusio quae symptomata Sc si fe-hres etiam non pestilentes consequuntur, tamen tunc minus plerunt gr uia sunt,& raro tanta eorum uis in ipsis coa ceruatur , quanta in pestilentibus solet coacervari. capitis quidem dolorem co

mouent pestilentes, oc febriles uapores ad caput sublati: scd maiorem dolorem

inflamatio tam interior quam exterior, maximum carbuculi., ijdem uapores uia

30쪽

LIBER PRIMVs α'giliam & dementiam cocitant:at cor an gore conficit pestilens putredo, qua uel eius corpus insecta est uel humores qui sunt impsius uentriculis, citis de putredianis ardor interiores pectoris partes urit, sed cibi fastidium creat uel calor febrilis, uel humor putridus in uentriculum infastis,ctenim uterq3 eius temperiem immutat. hic praeterea,vel Vapor,qUem eius putredo expirat, quasi morsu quodam emiscit dolorem, nauseam, uomitum, singultum, animi defeetionem, at tensione prs cordiorum gignunt humores in uisceri hiis subiectis reteti: eamq; dissicultas spirandi consequitur, uertim calor febrilis, ut etiam uapor, quem interior putredo expirat, os inficiens situ facit: ij dem gut- turis ardorem dc linguae scabritiem atq; nigritiem pariunt, animae uero graueo lentiam item interior putredo, sed crohras deiectiones putridi humores in in testina defluentes concitant: sanguinis enaribus profusionem, aut eius tenuitas,

quam febris calor procreat, aut bilis. Ha cienus de primo pestis genere: nunc diacam de causis euidentibus alterius, quar