Iuris canonici theoria et praxis, ad forum tam sacramentale quam contentiosum, tum ecclesiasticum, tum seculare. Opus exactum, non solum ad normam juris communis & Romani, sed etiam juris Francici. Authore Joanne Cabassutio ..

21쪽

AppROBATIONES DOCTORUM.

P Erlegi Librum cui titulus , P ris Canonici Theoria Praxis , ad forum tum Sacramentala , quam contentiosum, tum Ecclesiasticum , tum seculare : opus exactum non solum ad normam Iuris communis & Romani, sed etiam Francici,

Authodie JOANNE CABAS SUTIO Aquisextiensi , Congregationis oratotii D. Jεsu Presbytero. Datum Parisiis decimoseptimo Aprilis 16 . M. G R A N DIN , pro Illustriis Domino

cancellario Franciae. JUris Canonici Theoria de Praxis ad forum tam Saeramentale qu in contentiosum, tum Ec lesiasticum,tum Seculare, Authore JOANNn CABASSUTIO-Αquisextiensi Congregationis oratorii Domini IEsu Presbytero , novis nunc accessionibus ab eodem locupletata , non sollim nihil continet quod Sacris Canonibus de Catholicae Fidei adversetur , sed etiam cum insignem Aut horis pietate iri ubique sapiat & doctrinam, ad Reipusticae Christianae utilitatem & eommodum plurimum conseret, suosque Lectores & in Ecclesiastico Iure exerei ratiores reddet & meriores. Ita celiseo,ita testor. Datum Aquisextiis die 9.mensis Maii, anno Domini I 684.

JA UBERT, in Universitate Aquisextiensi

AnteceGr, de Sacrorum Canonum Prosessor Regius.

Congr. Oratorii 3 Esu. CustisTi Domini nostri Presbyter & Generalis Praepositus, Iuxta Regium diploma datum a L. Decembr. x i. quo Bibliopolis omnibus prohibet- , ne libros ejusdem Congregationis imprimant, & venales exponant citra licentiam nostram , Visis Doctorum approbatione & diplomate Regio, permittimu LAuRENTIO ARNAUD ,& PtTRO BORDE , Lugduni Bibli

polis, Disiligod by Cooste

22쪽

polis , ut librum eui titulus, uerela CanonPI Theoria ct Praxis,ad strum tam ne iamentare quam contentiosim um Ecclesiasticum tum Secutare , Opus exactum non flum ad normam furis communis ct Romani, sed etiam Francisi, Authore IOANN-CABASSU HO Aquisextiansi Con regationis Orat. D. I. Presbter typi sedere ac libete divendere possitit. Datum Parisiis 6. Kal. Iulii I 6 .

A. L. DE SA IN TE MARTHE.

SUMMA PRIVILEGII REGIS CHRISTIA MISSIMI.

UDOVICUS XIV. Dei gratia Galliarum & Navarrae Rexc hristianissimus, singulari Privilegio sansit, nς quis per universos

Regnorum suorum fures,intra decem annos a die novae impressionis finitae computandos imprimar,seu typis excudendum curet di ven lem habeat librum qui inscribitur, uris Canonicὼ Thereia 2 Praxis, ad forum tam sacrumentale qu rm contemiosum, tum Ecclesiasticum , tum Secalare,

JOANNE CABASSUTIO , Fre nero Congregationis Orateriἰ DominῶΠSυ , praeter PETRUM BORDE . Bibliopolam Lugdunensem, aut illos quibus ipsemet concesserit. Prohibuit Insuper eadem authoritate Regia omnibus suis se ditis eundem librum extra Regni sui limites imprimendum curare et quempiam ubicumque silerit, ad id agendum impellere ac instigare , sine consensu dicti P ET RI BORDE : Idque omne sub confiscatione librorum, aliisque poenis conti delinquentes expressis , uti latilis exprimitur in Litetis datis Parisiis die 1o. Maii 168S.

Ex mandato Regis . Senatum L E PETIT Peracta, hae posserior editio die a '. Iunii I98s.

23쪽

LIBRORUM ET CAPITUM

THEORIAE ET PRAXIS

IURIS CANONICI

LIBER PRIMUS.

quem collimare debetb et Granica Dri prudentia: ιeria circa quam versatur , eusque' partitiones. pag. I I. De diversisserorum canonum est

aum consilentiam Io

V. iuris Canonici ct citidis differentia. istiusque Οιris divisio. I xv I. IDe ' ummorum Pontiscum reseri' iis generatim. 1 VII. De electione primum ingenere et Delade de Episoporam eιectione, postultatione,consecratione, charac

tere, ct de Archiepi Popla. 17 VIII. De Ostieis ct potestate Episeoporum,s eorum Iure dispensandi circa

vota. I. R

IX. Prosequutis potestatis 'soporum.

X. De potestate Epsopi erga pesser

exemptas , aut loca. 3I

XI. Prosequutis potestatis Ordinaris merga exemptos Regulare1. 3s XI I. De transatunnus ct renunciati nibus Episeoporum. XIII. De IIcaris Disivi, de Archidia. eono , ct de Coadjutoribus. η9XIV. De Iiseris Dimissoriis , cr quarum litterarum valor ,'conces num perpetuus fit aut adplam limitetur

concedentis vitam.

XVI. De co lutoribus Tralatorum. 63

XVIll De Par chis. 64XlX. Ecclesia Ur GerIcorum immunit tes qAadam, oe jura recens tkr.67X X. De Retularibώs ct Regulari Proinfisone, ct quatenus ab ea reclama re liceat γε I. De obedientia 'Imum generatim; tkm inspecie de obedientia Regularium. TXXV De paupertate Regulariam. 8 XX, II. QMatenus sit licitus ad alteram Re stionem transitus. 87XXIV. υιν- Benesciarii aut Episeopi, olim R. stis,aut alii et am quiliabet Reguιares restari possint dofractibui a se perceptis. 9O LIBER Disiligod by Corale

24쪽

synopsis Librorum & Capitum

yus commune canonicum. I

de jure Commendarum. ibid. II. Didieris est necessaria temporum praesicripta servanda in re Benefici ria. 97 III. u busenam competat jus providendorum Bene clarum. I O II V. De datis a Rege Giulia Indultis , ac Expectativis. Ios . De Regias ad Pralaturas nominatis-nibus , ct aliis furibus Concordiari Bononiensis. 1 9 VI. Iura Graduatorum circa vacantia Beneficia Regni. III VII. De furepatronatu . III

VIII. De praesentationa proprii ΝΠ, oede Prioribus, seu Rectoribus Patro

nis. I xo

I X. Conditisus al*ust , ut quυ de B nscio provideatur,requisita dis utiuntur, III X. insinuationibus. 21sXI. Beneficiaria quastiones elaca pratationem inter simul concurrentes. Litigantium subrogationes:Beneficiorum uniones, unionum prasicriptiones ; Beneficiorum dioisiones, Beneficiorum in alium statum mutationes. Ias XII. De Beneficiorum renunciatione seu resignatione. Is t

supplicationis beneficialis , oe desidi

naturis. I si

XXIl. Recensentiir ea qua ps provisi nem Beneficii facienda sunt. 37r XXII l. Dives quidam vacatioris Beneficurum modi discutiuntur. I7s XXIV. De electione mulque de C pituli jure potestate. 38oΣXV. De capitulari Benescurum pi visione , rede no vacante ; cst de smuis ea Episcopi eum capitulo provisione. IS9XXV l. Ren siciariarum heredes, s successores ad quia toeantur. 9 IXXVII. De Ecclesiarum struituris S reparatisnibus , ct de OEdituis,stae Matriaulariis. I96XXV III. Beneficiaria aliquot quastiones elacidantur. 398 XXI X. De Decimis s Oblationibus.

XXX. De rerum Ecclesia alienationiabus. ao

X X X l l Nonnulla de Divinis misciis recitandi ct audienda Misa.

LIBER III.

In quo agi r de Sa rament s.pag. M 3 CAP. I. Sacramentis generat .

25쪽

Synopsis

III. De Confirmatianti Sacramento. 238 IV. De venerabili Eacharisia Sacramento. 12

V. sua vam requἰratur praeparatu ad sacra Eucharistia communionem. II. Utrum carentes rationis usu capaces sint istius Sacramenti. 8vII. Utrum Sacodotes debeat denegare corpus Christi peccatori petenti. VIII. De Ninistro Sacramenti Paenitentia. 2 3 2IX. De Contritione. 1 9 X. De Confessione. 244XI. De canss ab integritate confessonis excusantibus. a s XII. De illor eonfusione qui venerunt ex alia dioecesi , ct is casuum . reservatione. 2 1 6 XII l. De opinione probabili. a b 8XIV. De Satisfactione. 176XU. De Extrema.Unctionis Sacramen

XVI. Pydinis Sacramento 28 IX v II. De Sacramento Matrimonia , ct de Sponsalibus. 283M HI.De materia, formis cst donisero

eramenti Mastimonia. 29 XIX. De matrimonio per procuratores contracto. 29 3

XX. De moriamationibus matrimonio praemittendis. 29 XXI. De matrimoriorum Impedimentis , c minum de non dirmentibus.196

mentia. 20s

XXIII. Prosquutio impedimentorum diarimentium. 3 o 3XX iv. De impedimenta vis ac metus ;-generatim quanam consensus libertas requiratur ad matrimonium,

ad sponsalia , ct ad vota. Item de impedimentis Ordinis, ligaminis, publica honestatis, ct innitatis. 3o6XXV. De impedimento imolemia. 3 I 3XXVI. Reliqua duo impedimenta dis.

cultantur, clanden a eonventἰon st raptus. 32o XXVII. Ad quem pertineat potestas dispensandi in matrimoniarum impedimentis. 32S XXVIII. XXIX. Resolutiones circa sula, aliosique similes actus, ex S. Thoma , ct S. Antonino. o-δ εμ ε

LIBER IV.

De iudieiis Ecclesiasticis. pag. 37C A P.Ι. tuplex sit Ecclesia si ris

II De foro . ompetenti litis contestatisne, processu judiciario procurationibus. oe iudicum suspectorum recusatione. 4 IIII. In causa criminis quemadmodum procedatur. 34s IV. ι e juridica inquisitione, O testibus, ct juramento. 33 V. Quandonam aliquis non tenetur test

fari, st ad quid obligetur qui falsum estimonium dixerit. 366

VI. De reo criminis. 36

toris judicio. 363VIII. aviis proponuntur easusin quibus Ddices seculares de Clericis σcausis Ecclesiasticis cognoscere μιent in Regno Gallia . 3 6

s aliqua materia recensentur Ecclesia furi Actionem spectantes. 368Xa e provisioribus in forma Dignum , de examine.Visa ordinaria, de L evolatis secundum Gallicanam praxim. 37. XI. De subrogatione eolliistantium , Orvariis semis ad praxim Benefici

26쪽

XH. De appellat laribur. 37 XIII. De appetiationibus tanquam ab abusu. 379 XIV. Ganam concessiones,vel acta momte iussicis,aut Praeati, Hume abdi. eatisne exspirent , vel non exspiarent: 38r XV. Nova iura Gallisana elaca judici rios causarum processui. 3 4

LIBER U.

ii est de delictis , eorumque poenis canonicis. P g. 39 C Ap.I. E delicto non residentia,

XUIl. Suspensione lata centra ' copos, nυentus ct capitula. 469XVIII. De depositione tis degradatioκe. 74. XIX. De irregularitaribas in genere. dis istis in specie qua exurg teae defectu. 473Xχ. De regularisat bus ex delialo. 48o XXI. De Ecclesiaraim consecratione, polistione , seu profatione , s re- eouciliatione. iXXII. Responsium Authoris ad eo ut latio iem remota cujusdam Provinea Archiepiscopi , de paenis .ca 'onicis refractario cuidam Clexico debit;s. S su. De delicto violenta manuum injectis-nis in Clericumvel Monachum. 39 Ill. Te simonia. 39 IV. Varia circa simaniam di*culta. ei Jolvuntur. 6 3V. Altera alucidatur in materia sim nia discultas circa Monasteriorum ingressum. IVI. Alia quadam circa simoniam dis- cultates elucidantur. ηι9VII. et trum simonia committatur inpensionibus Beneficiorum 'Dra quoque harum pensionum discutiuntur, necnon Ecclesiasticarum dispensatia

num. 422

niace accepta. 4 3

furis. AIO XIV. De absolutisne a censuris. 6s XV. De casibus reservatis xum Papa,

LIBER UI.

Thehoriae te Praxis Iuris Canonici.

resti thendi , ct de c=ntractibus iu

genere. η98 III. Utrum eonvent ones inter vivos,

aut uittaa bonorum dispositioηes leant in conscientia, etsy ire Cia vili habeantur invalida ex defetia solemitatum. 3 O tIU. Garam persena contrabere probiis beaotur ,s destiis familias , eο-mnquepeculio , de Senatusconsulto Macedoniano , de mulieribus , c SenatuscoUulto Velinano, 3o3

VI. De duobus reis is eandem rem in fo-Πdum obligaris , ct de hypothecariis actionibus. 31

27쪽

synopsis Librorum & Capitum.

VII. De Uuris. 1 3V III. De usura fundata super periculo

sorιD. I 2Iin. De emptione 2 venditisne. X. Decambiis. Xl. Utrum is qui ex re aliena lucrum retulit quod dominus rei non retulisest , post illud sibi retinere. 33 2XIl. censibus cst de contractu emp teotico, cir de seudis. 133XHI. De sociatatis contractu. 34 XI U. De Clericorum debitis restitutioniabus. I XV. Quibus ex causis oriatur restituendi obligatio : σ de acceptis ob turispem causam r er de impediente alterias bonum. SI XV I . Quando . ct quomodo teneatur restituere qui cooperatus est alterius damno. 331 XVII. Utrum seclusi dolo avit convenistisne, quavis culpa obluet inconscientia ad restitutionem. 16o XVIII. De quantitate obluante ad refi

XlX. De vectigalibus. XX. De quibusdam hereditarias obliga nionibas. 16 XXI. Quidnam restituendum 37 a XXlL De causis a flutione debitorum excusantibus. 17 XXIII. Ordo in restitutioneservanausι XXIV. De damno ex legitimo propria

iuris usu in alterum redundante.

XXV. De restituiἰone per moribundum facienda : de restitutionis interis ruinciis. 33s XXVI. De pastis qua contraditibus avi junguntur. 1 8 X X v II. De condisianibus , demo strationibus , ex causis appositis.188. XXVlII. Sponsarum , uxoium c via duarum jura: ct de diversorum

XXlX Selecta quadam ct praeripua jura

donationum. 39

XXX. De regulis iuris. 3s 6

28쪽

IURIS

CANONICIT HE ORIA ET PRAXI S.

LIBER PRIMIS.

CAPUT PRI MU M.

Fraecipuus ae ultimus sinis , ad quem collimare dιbet Canonica Iurisprudentia : materia circa quam mersari r , ei que

partitiones. T U P E N D A prorsus , nec unquam satis deploranda est humani ciecitas animi, quem Divinus Spiritus sui illa supernaturali luce non collustraverit Cum enim nihil ita hominis intersit, e qu3 tam necessarium sit, ut est cognitio finis ac selicitatis suae, ad quam omnis vita, omnisque actiis dirigendus sit; ipsi tamen Gentiles Philosophi, qui omne serEstudium ad hanc perquisitionem contulerunt , , scopo isto

adeo in seliciter aberrarunt, ut veterum Romanorum doctissimus Varro, teste Augustino lib. 19. de Civit. Dei, cap. r. ducentas octoginta de octo diversas de fine, lummoque hominis bono sententias collegerit: clim tamen ex tanto sententiarum numero non nisi unica possit esse vera & complectenda, ea

scilicet, quae finem, sivnmumque hominis bovum is unius Dei stultione consti-A tuit Disiligod by Corale

29쪽

1 Iuris sanonici Theoria,

tuit. Hanc verδ tantI momenti notitiam singulari felicitate ingenii Plaro , quem Divinum cognominavit Antiquitas, assequutus est , de quo idem sic testatur Augusti mis lib t. Civit. Dei. cap. s. Plato Dei semi/uorem , cognitorem ct ara torem dixit esse sapientem , cuius harticipatione sit beat s. Hunc sensum diu ante Platonis ortum Piorum animis insuderat Deus ; Abr hamo quippe Fidelium patri sic promiserat : Noli timere Abram , ego protector tuus, ct merces tua magna vimiI. Idemque per Resium Prophetam pronuntiaverat Ee.1tus populus , cujus Dominus Deus ejus. Face stat illa Sapientium Chaldaeoru in insipientia Regi Nabuchodonosori asseverantium , nullam esse Deorum cum h o millibus cor ergationem.Daniel. Verum istud quidem de fallis & inanibus, quos colebant, Diis: ed non de vero & unico , qui solus colendus est, Deo nobis asseverante deiicias suas esse cum filiis hominum , & quem suus amor ad hoc impulit, iut juxta prophetiam Baruch,in terris tandem visus sit, & cum hominibus conver- satus fuerit.Neque vero tibi quisquam persuadeat,obstare Dei cum homine con- lsortio infinitam illam , quae inter ambos interjecta est, disparitatem : quin potius lilia tanta inaequalitas conciliatrix est admirabilis Dei nobiscum commeteii , hoc praesupposito, Deum esse infinitae, immensaeque bonitatis. Est enim bonitas , ut , divinus docet Dionysius,sui diffutiva et & quo major est bonitas, eo ipsa magis appetit esse in alios benefica; sicut quo maior est ignis,eo latius suum diffindit ard tem. Hoc ipsum praeesare significat illa insignis Platonicorum veterum tabula de connubio Pori divitiarum Dei cum paupertate inito , ex quo progenitus sit amor. Otiaeeumque enim natura conjunctam habet cum bonitate felicitatem, desiderio citur locupletandi inferiorem naturam egestate laborantem; atque haec vicissim desiderio ardet con Iungi cum natur benefica dc opulenta, cuius communione sua. suppleatur indigentia, suaeque miseriae succurratur. Hujusmodi cernitur conve-Ita latentia mutui amori,nutricem, cujus ubera lacte turgent, & infantem aviditate lm sugendi prae famo laborantem, ex qua oppositione mutuus inardescit amor , quo

nutrix insantem,& infans nutricem appetita ac ratione egestas ae miseria huma- lna Divinam provocat bonitatem & opulentiam , allicitque mirifice ad commi se- ltanduni & opitulandum nobis, unde conciliatur aeternum mutui amoris cora- lmercium ac scedas.

Quinta verδ inde fidelibus fiducia innascitur,qu m dulce solamen exurgit persi

picientibus non in terris, non in coelis, non in hominibus , non in Angelis , non in ulla quantumvis praecellenti re creata, sed in ipso aeterno , immenso S infinito Deo,ejusque perenni fruitione suam habere collocatam & stabilitam selieitatempHue ergo,& non alid vitam Omnem nostram , omne studium , omnes actus noctros,omnemque rerum praesintium usum referamus .dirigamus & intendamusmec

aliud appetamus Ad consectemur ni si Deum , & pari cum ropheta cordis affectu lexesai Minim: Quid mihi estis coelo,ct a te quid volui super terram Z Defecit caro

mea , ct cor meum: DLis cordis mei, puto mea Deus in aeternum.

Virtutes porro,in quibus illi,qui minus hallucinabantur Philosophi , hominis

finem ae se itatem collocabant, amor ipse Dei. quo inardescere corda nostra debent,sibi adeo vindicat, ut suas zis conditiones & proprietates impertiat , nisci atqtie illas suis conatibus & sanctis adictibus ancillari. Charitatis namque re-rinde ac ignis Oroprium est ut quaecunque attingit, in sui obsequium, ac demum immutata in si am naturam converrat. Egregie itaque Augustinus in epist. 13. ad

Maeedonium: Hrtui inquiti mn est nisi diligere quia diligendum est.Id eligere,p-- .

. dentia

30쪽

, maxis. Lib. I. i

dentia elyrniatis Ade avertἰ molestiis ortitudo est, nullis Alecebris enserantia: n ta superbiadustitia est. Id autem eligemus,quod praecipue Hligamus, s quo nihil me-

situ invenimus Hac Dexs est. Hactenus Augustinus. Disciplina ergo, qui ad justitiam erudimur,tota ad dilectionem Dei traducenada est. Judicia etiam causarum , quae sunt ipsius iustitiae usus ac exercitium , ad unum divini amoris scopum dirigi debent: atque omnium Judicum , sive Eccle- siastico um, sive Saecularium auribus semper insonare debent ista vere aurea Regis Iosaphati monita x.Paralip.r9.mere quid faciatis. On enim hominis exerceris judirium,sed Domni. Et quodcumque iudicaver iis, in vos reduxdabit. Sit timor Domini et sum,G eum diligentia cuncta faciternon est enim apud Dominum Deum nostrum iniquitas, nec persenarum acceptis, nec cupido nitineruis. Spectabilis est Iustinianea lex Rem non nova . Cod.de iudiciis, de jurejurando a Judicibus & causarum P

cronis praestando , & de habendo assides sacrarum Scripturarum Codice in ipso judicii loco. Theologica disciplina , & Iurisprudentia Canonica, quasi germanae sorores &gemellae, pleraque inter se communia simul habent: ambae namque directe & i mediate ad religionem ssectant,a.nbae pariter circa eadem sere subjecta versantur, Scripturas sacras & divinas traditiones , Conciliorum,Suin morumque Pontificum constitutiones , Sanctorum Patrum scripta. Id tamen discriminis intercedit, quod Theologica disciplina ex se mere speculativa est,& in divinarum rerum cognitione quiescit; cum tamen Canonica Iurisprudentia reseratur ad praxim,scilicet E clesiarum regimen , tum in temporalibus, tum in temporalibus earumdem rebus. μMateria porro Canonici Juris dividitur in res Fidei, & in res quae circa disciplinam vers antur. Res Fidei comprehenduntur partim iactis utriusque Testamenti paginis , partim Traditionibus Apostolicis , qive ut unanimes docent SS. Patres, pati nituntur cum divinis Scripturis authoritate ut tradit canon Ecclesiastis rum, dist. 11. desumptus ex Basilii libro de Spiritu Sancto, cap. 17. Circa res verb disci plinae,qilaedam sunt per universam Ecclesiam receptae , aliae non ubique, sed certis quibusdam locis invaluerunt. De illis quae in universa servantur Ecclesia egregium

est Augustini documentum epist. i i 8.ad Ianuarium : Illa sinquit qua non seripta,

sed tradita custodimus, qua quidem toto orbe te'-- servantur antur interesti vesu ab inis Apostolii,vel a plenariit Conciliis,quorkm est in Ecclesiasaluberrima authortatas, commendata atque statuta retineri r sicut quod Domini Passo, Resum ctio, atque consio in coelum. ct adventus de caelo Spiritus Sancti anniver aria celebritate veneratur.Sed neque in rebus disciplinae, quae universali aut horitate stabilitae, usuque communi ubique receptae sunt, fas cuiquam suerit abscedere vel transgredi quidquam , ut est praefixus a Nicaena Synodo Paschalisiaelebritatis dies. Accidunt nuhilominus pro particularium Ecclesiarum ac locorum institutis atque usibus diversi ritus consuetudinesque, quibus soli locorum incolae astringuntur : advenis autem consilium datur a SS. Patribus Ambroso & Augustino , ut dum in eisdem versantur locis se his pariter usibus aecommodent , non enim sunt , dolicto immunes , si scandalum inserant, juxta monitum Apostolicum I. Corinth.8. de usa escae alioqui licitae , si fiater inde scandalizetur. Sanctus istis adstipulatur Augustinus in eadem epistola I I 8. dicens : Alia vero qua fler loca terrarum regionesque variantur,sicut es quod alii jejunant Sab ata,alia vero non . alii commanicant quotidie corpori ct san uini Chridi alii certis diebuti orsi

quid aliud adperti potest, usi hoc genus liberat hora observationes iec diFψιinaudia