장음표시 사용
351쪽
hibetur i Febrienti autem illud valde familiare est, quod ventriculus idis facile labefactetur, perindeque oc recipiendo cuique sit auersus, & receptum longius retinere nequeat, & irritatus, idem cogatur expellerer Expellit vero frequenter per secessum, at valde frequentius ille re lupi. natus, atque stibversus, quodcunque assumptum, per vomitum, si quidem promptum, unico impetu rei scit, at si dissicile, quoniam sortassEimpactum , idem , multiplicato motu, pellere cogitur, ideoque nauseabundus aeger factiis maxime assicitur, & languet; Ergo cum per omne tempus febris, tam continuae, quam intermittentis, δέ per illud accessionis , exacerbationis vc magi S. id obiecitemus, quod in quam ventriculus, tune debilis. & amictus, modis dictis lancinatus magis, subuersionem ita patiatur euidentem, ut Primu quidem nauseabundus , dc ad vomitionem pro litiis sit, dein vero etiam , quoties permissum fuerit, ad absolu- iam vomitum veniat i Piofecto dum subuersio, quae nausea stilum est. Vigeat, ea ut pote semper mala , remediurn quo mox tollatur expostulat, quia nimium perseverans, nullum retinendis alimentis , vel medicamentis locum derelinquat.idcoqile aegrotanti valde molesta censeatur,st; Vt autem, quando opus sit, nos rite assequanaur intentum, originem primum, seu principium ipsius praecognoscere, S emendare, est operaepretium a Quippe quod si ex externorum usu fortasse nimio, ut d Eium est, ca contingat, nempe quod ex parte eorum, quae assumuntur, nausea facta sit necessarios ab nis aeger abstineat, aut ea saltem emendet, simploma nutus odi penitus desinet, cessante enim causa, cessabit effectus . Verum si ab interno principio nausea orta, ab eodem longius illa foueatur, nempe si ab humorum vitio fiat, utique vel humor tunicisve triculi impactus, in farctusq; ad herescit, ut per se ideo ex eo vetriculus labefactetur, vel mauis alicubi corporis ille ruet positas, sese v ntriculo communicat, illumque ideo assicit , seu subuersit ; Si qu4dem modo priori nausea adsit, tune omni studio, ac diligentia incumbendum, ut ventriculus ab humorum in farctu liberetur, quod ceris fit, euacuatione. 5 per vomitum praesertim nisi quid per &bris tempus obstiterit excitata , quae ubi non siissiciat, ad attenuantia , & detergcntia transeundum, demumque ad euacuantia alia, etiam per secessum, deueniendum est, quae tamen labris curationem, si seri possit in non peruertant, atque
cum hoc pacto ventriculus iam purgatus extiterit, tunc odorata corrobo.rantia , modice adii ingentia, vel calidiustitia, vel frigidiuscula, profe-bitentis, S febris conditione. audacter, & tuto, ad Omnem arcendam Dauseam adhibere licebit: Sed ubi modo secundo eadem nausea facta credatur, utique si humoris subici inque ille corporia stet in ipsam fouentis & excitantis euacuatio tunc utiliter, & tuto haberi non valeat, saltem, si fieri possit, reuellentibus ingeniis, impetus illius in aduersum perducendus est; Intereaque assiduus usus eoru attendendus, quae ventriculum roborent, & ab buiusmodi humorum peccwtium impetu apte dessendunt a Sint utem illa alimentosa potius, qu insecus, ut tutiu , &appositius indicationi satisfaciant i Q d si praetorra nauseae ita accedat vomitus, haec enim semper vomitum antecedit, M sinonnunquam spatio adeo breui, quod non depraehendatur j ut nihil penitus retineatur, quain quam nausea, quia semper mala, ideo tempor abolenda eit, vomitus nihilominus illi annexus non siilendus semper est, qRod puta per eum, quaeta febricitanti , & ventriculo sunt infensa, obseruato salubri naturae
352쪽
ut quanto citius inchoatum opus perficiatur, solicitandus est i Verumtamen quod ut nausea, ita vomitus interdum modum excesserit, ut subinde, veluti diximus, alimentis, ac medicamentis locum non permittat; propterea tunc ventriculo, & si suificienter exinanito, quod adhuc tamen grauior remaneat affectio, merito remedia esticatiora requiruntur, potissimuin autem post reprimentia frigida si permittantur ore retenta, vel item deglutita, reuellentia etiam ad inferna per secessum iniecta, & insu, per ad partes externas alias, quatenus tamen febris curatio permisserit, tum actu, tum virtute attrahentia, administranda sunt ; Demum vero subastringentium usus, tum internus , tum externus , frequentandus iΑtque si dum haec fiunt, nihilominus simplomayerseueret, aliquod tune merito parandum remedium est, Quod citra offensam ventriculo stu po-xem aliquem iuducat, moxque ad roborantia ipsa, ac astringentia sinε cunctatione iterum redesidum ; Interea vero praescribendus pastus odoratus , ac sapidus, eisdemque demum qualitatibus aliis praeditus, quibus interim medicamenta ipsa donari necesse est a Veluti in luper febrienti
tunc horridaeuitanda sunt omnia, quibus saltem nausea remen Oretur.
quod si quidem via alia non deceat febrientem a simplomate huiusmodi subleuate .
quibus actiones animales iniuntur, vItimoneo agitur.
post haee febricitanti deest actionum etiam animalium , A multiplex labefactatio, quando instrumenta illis inseruientia 'facile itidem per febrim assici praeter naturam possint; plures& si actiones ex his, maiori aegri terrore, quam periculo, labefactentur, quia saepe nullo vitae discrimine, tum sensi is, tum morus, tum denique ratiocinatio detrimentum patiatur ; Tactus attamen ipse prae reliquis sensibus est unus, qui dum praeter naturam habeat se, non parum tunc vitae ossiciat; Ita autem se habet ille, dum ex obiecto improportionato tristem facit, vel patitur sensationem, dum inquam ideo aeger dolet i Porro vel hoc solo dolore, detrimenti tantum febriens patiatur , ut saepe non aliunde magis 3 Siquidem dolor omnium fortasse primum illud sit, a quo vires maxime dissipantur ι Atqui hi qui febri labo
rant, non semel, nec sola corporis parte aliqua, sed pene perpetuo, de multis partibus, una licet magis, quam alia, dolent; Namque totius Iassitudo quaedam illis fere communis est, cui semperi nisi ex solo aestu fiat 3 vel grauitas, vel contusio, ob humorem peccantem, annectitur, cum certe multitudo illius grauet, praematque, at praua acrisque qualitas per putredinem indita, lacessat ita, mordicetque, ut aegrE seratur; hac itaque utraque causa, sed modo hac, modo illa, membra fatigari omnia.& ad intima usque ossa assici planum est ; At frequenter lumborum do-Ior, ac grauitas inprimis umet, quando praesertim prauus succus mesenterio, totisque hipocontii congestus, ventriculum dorso ex posm con
353쪽
sentientem velicati afficitque , quod in intermittentibus passim obseruatur Aut quando etiam ut in continuis) peccantis materiae pondus in
venam cauam lumbis proximam illabitur plurimum ι Vcluti cum eius Portio in tenuiores venas, quae per summa, ex rima ve corporis, ad partes usque sensibiles valde , excurrunt, efflanditur , lassitudines ulcerosae,meurorum grauitates, artuumque dolores excrutiant f Vnus&si capitis dolor febrientibus valdh molestus, ac laboriosus, ferό semper adsit, eo quia caput, seu cerebrum , uniuersis consentiens corpori, ab eo uniuersim afflicto, speciatim labefactetur, potissimum vero cerio partium subiecta- turn conscia sit, maximhque pr cordiorum, si continua flabris sit, at si intermittenS, me senterij, partiumque annexarum communione euideuti,
excitatur ; Siquidem tunc sedibus hisce praecipuis humor exaestuans, vel de se vaporem , per medias quasque etiam ocultas vias, in caput emittit, vel item ex viis inde patentibus, sursum, tenuior ipse, calidiorque transfertur, ut perinde cerebri membranae aestu inflammatae, & acrimonia dilaceratae, aut item copia distentae, dolorem patiantur, illumque circa tempora, at maximE circa anteriorem capitis regionem, acutissimum . Qiiamobrem ne tantis, tanque molestis doloribus aeger lancinatus, se-brim iptam , alioquin per se morbum pessimum, vitae ruinam molientem,
difficilius sustineat, & medicinam ad curationem necessariam, runc pridem aggressam, grauius ferat, utique len itionem saltem aliquam praescribere, atque tentare operae pretium est, postquam curatio quae propria, nulla permittitur i Itaque quod ad totius lassitudinem, tum grauedini, tum contusioni annexam, spectat, palam constat illi nullam esse posse remissionem, nisi pridem deonerentur vasa, ut ideo humorum tum quantitas minuatur, tum subsequenter qualitas reprimatur; quod sane, febris ipsius ratione, statim per initia faciendum ars ipsa suadet; ita etenim aliqua ex parte leuatum corpus, quod reliquum est facilius fert, sustinetve, atque ab eo minus lacessitur 3 QEod si praeterea, hoc licet praemisse. vigeat nihilominus lassitudo , eaque perpetua sit namque dum solis
exacerbationibus , vel accessionibus urgeat , patienter ferenda est tunc utiquet post refrigerationem iam institutam, qua sola saepe lassitudo desticit, reseratio pororum cutis uniuersiae, viarumque communium Omnium, quatenus frictionibus leuibiis, aliisque appositis ingeniis, liceat, remoto itidem omni impedimento, solicitanda est : Si quidem vel hac via duntaxat speranda lenitas quςdam est, cum forsam lancinantes multae acriores humoris partes insensibiliter em uant, indeque uniuersiania molest ijs quadantenus subleuetur . Sed lumborum dolor, quo ut plurimum febriens praemitur, tum refrigerantibus intrinsecus adhibitis , tum item venaram hemoroidalium reseratione admissa , insuperque non neglecto apto corporis positu, quo lumbi minus calefiant, leniri comm Esolet; si tamen adhuc extrinsecus, lumbis eisdem, refrigerantia, quibus penetrandi facultas insit, adhibeantur i Atqui de capitis dolore , quo acriter febriens afficitur, illud praecipvh dicendum est, nempe cum primum , ex esseruescenti humore ad caput delato, ille tunc ducat originem, dum per celebratas iam pridem, febris curandae gratia, vacuati es, refrigerantia itidem multa, eaque satis valida, imperata, non cesserit, cum his tum seruor ipse, tum feruidi humoris impetus abrogari consuescat, adhuc ultro reuulsio a capite ipsis, ad partes infernas, procuranda est, tum vacuatione, fi virium robur, & curationis febris opportunitas
eam pemusserit tum citra hanc, & porro non semel, sed saepius, repetu
354쪽
tisque vicibus, quas morbum ex inutili abscessu rapiti aduentu curare intentio sit 3 Et postmodum quoque derivatio, si opus fuerit, per phlebotomiam venarum capitis secundum artem ad:ninistranda ; Ita namque non dubitandu quin magna ex parte, dolor impetu seruentis humoris essectus, leniatur, ac mitior fiat; Si insuper tamen , reuulsione ipia praemissa, postiummam, in obscuro loco, eoque ab omni strepitia semoto, imperatam laborantis quietem, capitis comistiuis refrigerantia, S seruoris magnitudinem compescentia, extrinsecus, adhibeantur, iturinlccus autem per odoratum, naribus iniiciantur, quandoquidem tunc certumst, quod longe facilius assequuturi simus intentum a Quamquam in his
refrigerantibus administrandis prudenter incedere opus cst ι quoniam ut dum nullis his , ac minus reliquis, inflammationem cerebri, membranarum Vc eius, reprimentibus administratis, saepissim h maximum sequitur malum, a quo delirium fit, ita si vitro quam par fuerit, illa praesci ibantur a illuxum iampridem humorem, illumque fortasse nimium, condensare, perindeque spiritibus interceptis, soporem in seire, magno febrientis da inno, possiunt a Itaque ut medium quoddam solummodo sortiantur , a quo abique noxa teruor compescatur, nec humor ipse, cuius iam satis praecognita natura sit, condensetur, procurandum est. Coeterum quando per consensum duntaxat hic ipse capitis dolor urgeat, quod in accessionibus, dc exacerbationibus febrium, pene semper euenit, vel tunc patienter ille, donec celset consentientis partis labor, tolerandus eii ,1 vel
saltem si nimius sit dolor, reuellentibus qua dante nus deturbandus, si pos-st, consensus . Et de simplomatibus sensationis tactus, quae labrienti, ut plurimum, contingunt, haec sint i De guttii deprauato in de ma petentia satis loquuti sumus . Sunt poli haec simplomata actionum animalium alia ex quibus per febrim aegrotanti periculum saepe aliquod impendet ; Et si haec ad vigiliam, & soporem sbium ideo reducantur, quod multa licet ex his sint, quibus febriens obnoxius est, vigil la tamen, sopiteque exceptis, nullum ex illis per se vitae ruinam moliri posse videatur ;Incommodant quidem, &actiones omnes ad vitam conteruandam qu dammodo perrurbant, attamen proprijs, directisque viribus, illas ne- suaquam a fine suo auertunt, quamquam nihilominus febrim grauiorem semper ostendunt, utpoth quod, ob prauorum humorum agitationem,& demum in partem organicam impetum, morbum fortasse nouum se-hri tunc superuentum monstrent, a quo etiam valde aeger, sed alias quam
simplomate, assici potest; Quod in vigilijs ergo agendum sit, priori
loco indicandum; Porro vigilia dum praeternaturam exuberet, ac Ibmno dissicile locum concedat, quoniam ex se longius perseverans, spiritus ipsos, demumque vires omnes necessario absumit; Insuperque dum quieti, ac somno aduersatur , restaurationi spirituum eorundem , ac dein viribus impedimento est, idcirco illi ex arte quanto citius occurrendum, ut saltem ex parte corrigatur, &breuior siti Sed quod multiplici ex causa vigilia praesto sit, atque in febrienti , ab aestu primum immodico oriatur, a quo quidem corpus totum in flommatur, exsiccaturque ,& insimul sanguis, ac spiritus ubique excandescentes, & exagitati, quieti locum non permittunt ι Dein quoque ex quovis eidem aegrotanti infesto, tum externo, tum interno, a quo insuam ipse doleat, vel lancinetur, ut quasi iactatus minime quiescere valeat; Hinc si nos vigiliam tollere. vel emendare velimus, necesse est ut occasionem, seu causam illius tollamus omnino, vel saltem corrigamus ι Tollere autem penitus, nisi febris citratio. ine
355쪽
ne peracta, impossibile est, atqui corrigere, non semper facilε ι Equidem si ab externo quovis vigilia urgeat, non dubitandum, quin illo euitato, sublato ve. ipia omnino desideratae quieti per ibmnum locum concedat. At si ab interno fiat, ex quo puta aeger doleat, & lancinetur, tunc dolori, aut amictioni alteri, modus imponendus est, remedijs ex arte Paratis, ut dictum est alias ; Verum si ab aestu, sanguinem, & spiritus agitanti, vigilia fiat, proculdubio ut illa mitior sit, aestus ipse primum, tum in uniuersis, frigidis, &humidis, ut per febris curationem fit, tum
praesertim in cerebro, compei cendus est, medicamentis similiter refrigerantibus , hi mectantibusque, commissuris, ac temporibus capitis administratis i Nec non & odoratis, iisdem praeditis qualitatibus, ut moris est et Insimul autem revulsio a capite, ad partes infernas, citra laborem procuranda; Attamen nisi haec susticiant, ad obstupefacientia confugiendum i In his S si, ut in refrigerantibus ipsis capiti adhibendis, prudenter medicum se habere deceat, ut pote quod ex illis interdum simploma Pessimum, vigiliae contrariu suboriatur, nempe sopor immodicias, seta prosundus somnus a Nam his praeter modum usurpatis, dc cerebrum Veluti sui pes actum, ac spiritus pene congelati, suo muneri non fatisfaciunt; Sed neque hinc tantinia modo ibDr immodicus aegro contingit, verum quoquc interdum alias sponte euenit eidem, &in febribus illis praesertim , in quibus humor qui peccat, crassior. & viscidior est, vel enim per harum accessiones. vel praeter has quoque, dum seruet quod peccat sursum attollitur, repletque cerebrum, cuius subitantia, a qua sint nerui, instrumenta operum omnium, nimium imbibita hoc utique indicat neruorum subsultus, quo illi, ubi euidentiores sunt, palam saltu quodam, siue tremore, aut item contractione, inuiti iactantur) consueto suo muneri fit inepta i sed quod magis est, spiritus ipsi in cerebro incrassantur,
obtenebranturque adeo, quia minimE operibus sint sufficientes I Con-sbpiti ergo tunc, quietem somno similem, at praeternaturalem inducunt, perquam . veluti per consensum, immo fortasse primum, vitales, A naturales actiones omnes in corpore toto, eommuni quasi stupore affecto, marcessentes, deificiunt, ut perindh febris crescat, causa scilicet eius in deterius proficiscente a Quod quando contingat, contingit enim saepissime , non retandanda sunt artis auxilia, 'uibus non stilum aeger excitetur ad vigiliam , sed quibus etiam origo soporis ,/si liceat, destruatur , vel saltem minuatur ; Excitatur autem aeger , per corporis tractationem molestam, dolorosam, ac violentam, per Λrep itum item, & clangorem, aliaque corpus veli cantia 1 Causa vero seu origo soporis, de si duntaxat, per integram febris curationem, cesset, adhuc tamen curatione progrediente, eadem ab suiusmodi simplomatis productione auerti ex arte potest; omissis nambe externis erroribus , ex quibus sopor hic praeternaturalis etiam cliquando sit, qui in quam nisi iam certum terminum pertranserint I contrarijs alterantibus, per se-brim admissis , sufficienter intercipitur . SanE quando ex humore febrim faciente sopor ipse fiat, ut iam explicauimus , dum ille praesertim ex eo sit in fieri , nec factus iam , & confirmatus censeatur ἔ Per reuellentia inprimis ἀ capite , ad inseras partes corporis , etiam cum euacuatione , quam tamen curatio febris uniuersa permisserit, omnis impetus , dc confluxus in cerebrum, non semel , sed saepius , 5 vicibus pluribus , iteratis , auertendus est ι Praeterea vero ad derriua tionem utilem , ac commodam . ad eamque prauertim, qua per nλ
356쪽
res , atque palatum celebratur , transeu dum est , nec alterantia necessaria omnis generis praetermittenda , quorum utique , usus rectus. ut 6c reliquorum , tum qualitas , tum quantitas , tum oppormnitas, ex curatione morbi partieularis capitis , sebrim aliquando conse quentis , commodis indicabitur, de qua porro citratione, ut de aliorum morborum similium , qui febrientem , tum ob febrim , tum ob causam febris , adinriuntur, in superioribus , suo loco , tracta. tum est i Atque de febribus , & simpl. matibus earum stequentioribus,hsc ad nostram commodita tem , breui commen