Francisci Massarii Veneti In nonum Plinii De naturali historia librum castigationes & annotationes. Quisquis de natura aquatilium ac remotiore piscium cognitione edoceri cupis, hunc Massarij commentarium eme & lege. ..

발행: 1537년

분량: 419페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

91쪽

Epimenidos delphinossi opitos sacros esse tradit. Verum pompilum delphino inimicum esse, Pancra tis narrat Alexander Atolus pompilos inquit fungi

ossicio gubernatori namgrj. Corinna ctiam pompi tutia nautis bonam mittere nauigationcm tradit. Op/

pianus quoi pompilum appellauit Apollonius quo

quc Rhodius de Pompilo homine mutato in pistem propter Apollinis amorem meminit, de quo Theocritus in Berenice. Quamobre cum tot autorcypompυlum appellet, in xliano arbitror pomphilu pro pompilo deprauat lcgi. Hic semper nauigioria cursus co mitatur Saxatilium turdusvinacrula dcsunt. Turdus qui gnaece κίχλη dicitur,cst piscis inter saxatiles nobilis, pedis longitudinem non attingctas, branchrjs quaternis nouissima Xcepta, forma tincae pro Xima, colore subobscuro, sed guttis purpurcisvi albis in ue tre distinctus, ut turdus auis. Vnde M. Varro turdiapis em a colore turdi auis dii tum putauit. Nunc Vc iacti piscem crula falso nominat, cuius plura dc Co/lumcllς habetur genera. Mcrula aulcm cst inter saxa/tiles laudata, turdo simillima, nisi quod merula igitor est, quam, quonia tinc formam habet, tincam mairinam Vcncti coonominant. Mutant ambo colorent

ex Aristotele de animalium historia libro octauo Pisces saxatiles omnes, inquit Celsus culo rc sunt,oc aluum mouent. Diphilus itcna dicit ex marinis piscibus saxatilis

92쪽

saxatiles sunt boni succi, quana facile corrumpuntur, leues c pauci alimenti, atq; abstergut Qui autem pelaor sunt dissicilius corrumpuntur,&multi alimenti. A menaeus inquit: Qui uocatur saxatile ut obi j, scorpioneS, psitta , d cancrahi similia, siccum alimenturi corporibus praebcnt,domultum nutriunt,d cito cocoquunturino cliquunt multas superi quitates, neq; splritus aggenerant,ec meliores sunt si simpliciter in parentur. his similccst genus qui carne sunt mollio, re, ut turdi merulae dc sunt humidiores quam oblide scorpioncs sunt tam cia in dondo utiliores aluum enim molliunt, de urinam cient magis si illi, quoniam

humidiores c carnosiores sunt oportet uero siquis aluti mouere uoluerit, elixos comedere, tosti uero magis alunt.ad urinam utroq; modo praeparatur ut&S. Galenus item libro de uirtute alimentoria crito opibinus inquit inter saxatiles deices attonis gratia scaruscisse creditur, post ipsum autem merulcia dc turdi,postho , lulides, phycides descrcae qui bene concoquua turd sanissimi sunt, quorum carnes moli S sunt, altestante Philotimo latrantium pontum soli no Uineant trichiae 5cc. Aristoteles octauo de natura animalium Trichias inquit una cum adit pontum, uido

tur de capitur scd cxies nusquam uisa adhuc est: quoi si qua apud Byzatium aliquando capiatur piscatorci sua retia lustrant propter cXitus insolcntiam cuius ci

93쪽

ausa est, quod solae ipsς subeunt Istrum amnem:un/de fisso sumine per abditum terr meatum defluunt in Adriaticum sinum Argumento est quod ibi cotraeuentiq; in ponto, exeuntes enim semper capiuntur, subeuntes nunq; Trichiae latine ardς diciatur, bis an no parietcsi Aristotcleoc Plinio, quas idem Plinius pelamides csse longas ex Oceano uenientes libro sic cundos triccsimo testatus est. Sunto trichidcs sar/dinae a latinis appcllatae, quae ex ebradi oriuntur, ex Aristotele de historia libro sexto Ait enim, quam uero phalericam uocant,mebrada Oignit,c quibus sardin ex fardinis sardiorititur. hynnorta captura est a vergiliarum X ortu daretur occasum, reli

quo tempore hyberno latet in gurgitibus imis, nisi tepore aliquo euocati aut plenilunius,Hac sii litc assumpta csse uidetur ex Aristotcle octauo de historia: Thunnianqui ctiam latent praealtis gurgitibus hye/me, pinguescunt in alatibulo maiorem in modum. capi incipiunt ergiliaria ab ortu ad aretur occasum ul/tim uni: reliquo tempore quiescunt latenteS. capiunturci onulli ex his caeterisci larentibus tempore sui siccessus, cum se moueant lociS tepidis, aut si temporis insolitae quietos contingant pro dcunt enim aliquantulo

de suo cubili pastum,& praecipue plenilunioe sunt magna exparte suauissimi cum latcrat Pingues uni in tantum ut dehistat uita longissima his bienniod Arii stoteles

94쪽

66 IM IN LIMI LIB.

stoteles sexto de historia thunni inqui ctiam praeni, mi pinguedine dehiscui, iaccitust biennio possunt uiuere: cuius rei argumetum piscatore inde deduc it quod cum aliquando limari anno superior defecissciat thun sequeti anno defecerint. in Carteia, inquit Strabo, thunni querna quada glande saginantur, qu ad mare nascitur humilis admodu, at fertilem ingeruicinus impendio produces fructum: quae quidem co, piosa in ipsa tiam terra generatur his ana, ingentes sane radices pcrin dc ac intcgne quercus habens qua

profecto ab humili radice tollitur minuS, tantum uoro fructum affert, ut post maturitate littora dccxtra totum naso intra glande reserta sint, qua aestus aquarum eiectat. Caetcrum intra columna semper minus ac minus reperitur.ut autem autor si Polybius usslatinam ipse glandes omittutur, nisi Sardinia quoque inquit&huic uicina regio serat Vcrum thynni ipsi quo magis columnis propinquant ab cxteriorc dela ti pelago, eo amplius esca deficiente macerantur. Hei in mari belua empc adest plurimum lad gaudes, cuius cibo eximie pinguescit cum cs glandium sectit ubertas,& thynnoru fit ubertas scae Polybius ipsi Megalopolitanus, ubi loquitur de Lusitan a regione quae si in Ibcria, tradit ibide arbores glandiferas csse

95쪽

porcos marinos appellaret nanq; thunm ueluti porci augenturae Anacnaeo, quod quidem Marccllu Dioscoridis interpretem dcccpissc uidetur, qui siluru thynno similitudine comparauerit, ut qui Pliniti comme minerit Et in danubio mati X trahitur porculo a rino simillimus, de siluro locutum fuisse, ac per porcu/lum marinu thunnu intellexisse cxistimaucrit. Ani mal est paruum, scorpionis iugie aranei magnitudi ne hoc sco thynno, doci qui gladius uocatur, crcbro delphini magnitudinem excedenti, sub pinna assigit aculeo: tanto in insestat dolore ut in naues saepenumcro exibat Hoc animal paruum, Aristotclcs oestrum, hoc est asilum octauo de animaliu historia libro nominat: Thunni inquit degladr agitantur oestro, canis exortu habent nimitti l per id tempus sub pinnacciuermiculum quem asilum uocant, estigio scorpio nis, magnitudine aranei infestat hoc tanto dolore, ut no minus interdum gladius dclphinus cxiliat. Vn/defit ut uel in nauigia tapenumero incidat quod&alibi in eodem inquit, idipsum etiam Athenaeo testante Thunnus tiam post areturum clior est . iam enim eo tempore ab infestantis asili agitatione requie/scit, qua facit ut sit in state deterior. scd tunc larga captura est propter infesti asili stimulum quod etiam libro quinto meminit seda alias bestiolis, ut pcdiculis οἱ pulicibus appellatis,pisces solicitantur,c eode Arii a stotelem

96쪽

stotcle quarto critiinto de historia Nam si somno

dati immorentur, noctu ab innum cra multitudincibiaru in bestiolarum occupati absumiatur Gignuntur haec profundo maris in limo similia multipedib aB, lis nisi quod caudam lis ampliusculam habeant, tanta foecunditat ut etiam escam de pisce, mollitam, si diu in limo manserit, totam corrodant atq; absumat.

dc quidem penumero piscator scam demisium glomeratis undiq; his bestiolis pcrinde ut pilam reci Maris autem quod a Cyrene in AEgyptum p aditur, piscis podiculus nomine circa dclphinum est, qui omi

nium pinguissimus fit,pabuli copia quo delphini pe

ra suppeditatur.

Iscium foemina maiorcSA; marcS. stotelcs quarti de historia tinc inquit In his quae aut uia partiat aut uernae, ut bscibus atq; insectis, foemine maiorcs suis maribus uadui, quemadmodum serpentes phalaivgia, stelliones, ranae:&intcrii sec pusilli chartilaginei generis, pars plurima regalium, Nesciatis omne saxatile. In quodam cncrc omnino no sunt mares, sicut in crythimss chromibus omnes cnim ovis grauidae capiuntur. Legcndum cst chanis non chromi/bus, tum ex uetustis codi ibus, tum etiam Aristotcle loco priuallogato tradentc. Sic tia intc pisae genu pallerum

97쪽

passerum est,& crythrinoru,dochanarum oua enim in i j omnibus repcriuntur de libro eiusdem historiae sexto:De crythrino dochana inquit ambigitur ornes enim grauidae capiuntur.& tertio ctiam dc cncratio ne animalici,cu hoc de crythrino reseri, deschana statim itidcm affirmat quod item Plinius hoc ipso libro infra 5firmare vidctur.Erythini inquit dochanae uul/uas habcre traduntur.Sunt uicin crythrini sive ery thricii hoc est ut latini intcrprctantur rubclli siue rum belliones, dorubri a colore duciti piscc qui nuc a graecis corrupto nomine lethrini, quasi crythrini,dc cnetis arborcsoc Romanis phragolini,'Hispanis pagellae uocantur, pagris similes ex Athcnaeo, quan limi/noreS,quos dc Dyccs uocari a Cyrcncis Clitarchus de Zcnodotus tradidere ut taxandi omnino sint, qui eos appellari pagros crediderint, ut infra ostedcmus. Aiunt,dosi iteretur gurges interesse capturie, ita laplures secundo tractu trahi quam primo. Aristotcles octauo de historia, capite decimoquinto inquit: Aiunt etiam si gurgitum ima sepius texantur, plurcscapi siccudo laeti in primo quς clausula in capitis huius calce aptius locaretur ex eodem Aristotclli. De immodicis imbribus gaudet aluntur , quippe S ha/rundines,quamuis in palude prognatae,non tamcn sine imbre adolcscunt, Calias ubicuq pisccs in eadem aqua assidui, nisi appluat exanimantur. Aristotelcst δε octauo

98쪽

octauo de animalium historia, undesh:ec Plinius maluat Piscita claus inquit, maxima ex parte anni tauq bene ut dictu est uiuit:iticio no modo plus cibi

nascitur, hi ructiam omnino pluuio humore iuuatur, ut ea quae terra gignuntur olcra enim quamuis rigentur, tamen no tantum proficiunt quantu imbre, quod

inde harundinibus tiam prognatis euenit. nihil enim fere accrescunt nisi aquae pluuiae incidat indicium uel inde accipi potest, quod pisces plurimi petat p5tum, ut in eo traducant aestatem: facit e m copia amnium loci illius, ut mare sit dulcius,&cibus largior habeo tur, quem indem fluuio deferat . Sube ut tiam fluuios genera piscium complura, praestant in suciatis&lacubus, ut amia, mugiliS. Gobiones tiam pingue cunt in fluuius. deniq; loca naedicta lacus commoditate pisces possident optimos ex pluui js autem ipsis aestiui imbres commodiores sunt parti maximae piscium, Σprecipue cura ervi aestas, autumnus imbribus abundarint hyem,cotra serenior fuerit ad summam pro/pe dixerim, cum bene hominibus annus cedit, tunc et piscibus feliciter deocrescontinoit. locis autem frioidis

parum uigent. Praegelidam hyemem omnes emtiunt, scd maxime qui lapidem habere in capst cxistimantur: ut lupi, coracini,scia na pagri L. gedum est crome no coracini, at uetustis codicibus ctiam

Aristotcle loco prollegato maximc inquit infestan/tur algore

99쪽

tur algore qui lapidem in capite habent, ut chromis, lupus,pager, sciaena facit nim lapidi rigor, ut per ab gorem elenivi excidant Pagri sunt quos phagrose phagoriosi Strabone Graci uocant, qui denti ces intcrim magnitudine superant, rubri coloris, ery thrinis cpatisci similes Spcusippo & Dorione trade libus ex Athenaeo rostro dutaxat breuiore, delibus longis quibus echinos frangunt xpascutur, lapidem in capite gerentes: in hodiernumc dicin Grax ph, grosic Dalmatae Hispanic ac Lusitan pagros uo cant. Hispani uero crythrinos, quoniam sunt pagris similes, minores is, pagcllo uocat, quemadmodum dc Romani phragolino quasi phagorinos a phagorio, id est agro diminutivo nomine appellant. Hicesius dicit agro chronaim, anthia, carnanes, orphoS,sy nodotes ec synagride genere quidem similes cxiste=rc.Archestratu inquit Sirio oricnte oportere pagra comedere Pagroru aulcm alteria cnus est fluviati=le,ex Strabone, Athenaeo, Plinioc tricesimo siccudo uolumine. Sunt tamen marini pagri, ut inquit Diphilus,suviatilibus meliorcs.Mnesitheus Atheniciis pa/gros dixi difficultc confici, confectio uero multum alimenti praestarc:quosac Galenus, Sante ea Philotimus durioris fle carnis tradidere. Gu aspera hyemes fuere, multi cami capiutur. Hoc sumpsit ab Aristotele octauo de historia tradente .sed cuilurimis piscium

100쪽

scium generibus imbres coducant, mugili tameno capitoni,4 ei qui a nonnullis murinu uocatur, nocent. fit enim ut pluui js multi Phis de facili exca centur, si modum aqua Xccsserit. Solet enim per hyemem potius capito ita astici. nam oculi eius aloescunt,& maci, lentus pcr id tempori capitur, atq; ad postremuma lo eodem interit: quod no magis imbrici copia quam algor accidere uidetur Iaminina cum alloi, tum a Naupli agro terra argiva in uadis multi capti sunt caeci, cum hyems fuisset aspcrrima, multi etiam albos habentes oculos capti sunt. Maxime hippurus 2 coracitata hyeme non capi, praeter aestatis diebus paucis kiisdem scinperi Aristotcles eodcin octauo

uolumine: Pistium inquit etiam complurc, tereno uimus, sed apertissime hippuru&coracinuper hyeim m. nam hi soli nunquam capiuntur,nili certis qui busdam temporibus, eisdem cla cmper cum caeteri sim nes sere semper capiantur Hippurus siue hippurea

quem Dorion etiam coryphaenem 5 Num muSat neutim cognominariat, quisclis a Theodoro conuertitur, quod qui caudam imitetur pariti re tantum,

eius is partus deminimo in maximia celeriter auge tur, c ad naves naufragatas accurrere solet Oppiaeneste sic Archistratus hippurum Carystium comem

dat ut . distet ab hoc qui ab Oppiano uocatur hippus ab Epicharmo dictus spidion uel ut atri legunt

SEARCH

MENU NAVIGATION