Francisci Massarii Veneti In nonum Plinii De naturali historia librum castigationes & annotationes. Quisquis de natura aquatilium ac remotiore piscium cognitione edoceri cupis, hunc Massarij commentarium eme & lege. ..

발행: 1537년

분량: 419페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

61쪽

Estudinu putamina secare in laminas,le/etosi vi repositoria his vcstire, arbilius Pollio instituit. Vctus lectrio Camilius Pollio no Carbilius, de quoa trige/simotertio uolumine:Leci os inquit mulicrum iampridem totos operiri argetovi triclinia quaedam, quibus argetum addidisse primus traditur Carvilius Pollio eqtie Romanus, no ut operiret, aut doliaca specie facerctscd punica.idem dc aureos fecit nam fuit is prodigi dc sagacis ad luxuriae instrumenta ingeni j cx Uli/nio hoc loco.testudinuucro putamina secari in ambnas libro quoq; decimosexto Plinius ipse meminit.

Lia coriovi pilis tegutur, ut uituli, hippopotami Hi duo inquit pisces,corio dc pilo ucstiutur de uitulo marino mox dice muS.Hippopotamos quicqui fluviatiles latine appellantur, A gyptus gignit, praecipue Nilus: quoru dorsum, iuba equi cst, ungula qualis bubus,

rostrum resimum, taliis etiam inest bisulcorti modo, detes exerti sed leuiter,caucia apri torta,uo equi, magnitudo asini ex Aristotele, sed maximi taurit He rodoto.tergoris crassitudo tanta, ut nisi humore ma/deat impenetrabilis sit, qua ob rem ccco scutas ga/leas ac uenabula faciunt interiora omnia equi asi/

e ni similia

62쪽

ni similia. quorum etiam natura ita constat, ut diu uuuere nisi in humore non possint:& tamen parere dicare. solciat in sicco.noctibus quoque segetes depascuntur, ad quas pergunt aversi astu dolose,ut fallem te ucstigio,nullae reuertetibus insidiae prςparetur, Nicandro,Plinio& Solino tradetibus ut fallentibus uestigi js,non serentibus sit legcndu in Plinio libro octauo.Hippopotamus in quadam medendi parte etiam magister existit. assidua nanc satietate obesiis exit in

littus, recciates harundina caesura perspeculatus at,

que ubi acutissimum uidet stipitem imprime corpus

uenam quandam in uentre uulnerat atq; ita profliuio sanguinis morbida alias corpus exonerat,4 plugam limo rursus obducit ab hoc mcdici eximere in morbis sanguincm, quod phlcbotomiam uocat,didicere. Alia corio tantum,ut dolphini Delphini,tur/siones, dorcliqua celacci gencris corio duntaxat intcigutur Cortice ut testudincsJacstudines intc cortice inteista Aristotcles quoq; enumerari uoluit, que admodum lacertae crocodili, αrcliqua quadrupta dia, qtis ova pariunt,ac genus omne serpentum: haxem Oia corticc operiuntur Cortex hic loco quamosi

milis potest appellari. Sed, inter testacea Plinius testudines aliquando posuit, ut libro undccimo. Qine animal pariut,pilos habet:quς oua, penas aut siquantinam aut cortice, aut testam ut testudines, aut cutem puram

63쪽

ANNO ATIONA 3spuram ut serpcntes. 1 quo nec Aristoteles octauo de historia cnitus dissentire uidetur, cum dicit:EXuunt seiaccctute a quibus cutis mollis,nec pr dura dotcsta/icea quaedam cst, qualis testudinii nam de testudo in/ter cortice inlcesta enumeranda est, domus aquatilis)sed qualis stellioni laccrto, Spraeci puc serpetibus est. c quibus uorbis etiam comprehcnditur, serpentium corticem interdum cutem, quom admodum a Plinio appellatam ab Aristotcle fuistic. Exuunt quidem haec

omnia, tum uere cum greditatur, tum tia autumno.

Vipera etiam quae sela Phocucnere animal parit,e Xuit tam ueret autumno. Cum serpens exucre inci/pit,ab oculis primum dotrahi aiunt, ita ut obcecari uideatur in qui rem no intelligunt, cum caput Xuitur. glabrum enim hoc omnium ante i reliquum corpus apparet, atq; una sere nocte & dic scncetus tota exuitur, a capit orsa ad cauda, dg cute altera intus subna/scente ipsa remouetur ut enim foetus inuolucrum sc/cundarum, quo colentuS prodierit,exuit:sic ista scire/ctuic detracta renouatur. De ins autem quoniam magna ex parte terrestria sunt, multa uolumine praece/denti retulimus, illuc,rgo relegad noscetes haec senti Silicum duritia,ut ostreae doconclis Ostracodorma uocantur a rictis, quς silicea testa conclutamu=niutur, hoc est, quibus pars carnea intus solida foris,

fragilis atq; ruptilis, no collisilis, qualia concharum re

64쪽

ostrearu cnera sunt,de quibus infra dicemus abun/ide. Crustis ut locustc. Quo a Grecis malacostroca appellantur, Theodorus in univcrsium crustata latino nomine nucupauit:quc cum apud Grccos coi muni nomine carcreis Aristotele primo de historia Plinius animaduertissct, crusta intecta omnia sub cancri nomine ccnsuit appellanda,ceu cancer gcnus es cl&species. Quς crusta igitur integuntur, partem solbdam foris, molle carnosam cp ritu continent. durum illud corum tegmen non fragile, scd collisile si quale cancroru genu S locustarum S gammarorum, de quibus loco suo peragcinus uberius Squaminis imbsces. Squamina in piscibus ita se habet, ut in auibus pcnna, quo ut ait Aristoteles prae rigiditat tonusta tech dcsistes, summa corporis occupat, &χXt nuatis ac sen siccntibus piscibus durior crassiorq; csticitur. Qui quidem squamat pisces, cum natura frigida sic/ciorcclisint,oua partu imperfecta. Aspera cute ut squalina. Quo chartilagine nuncupatur, squam misomnia carciat, sed cuic aspcra municitur ut squalinae, ratae,pas inace, Sicliqua encris eiusdem, quoniam spina chartilaginc constant terrenam cnim portio nem natura inde ad cutem transtulit inclicius asporbtatem absumpsit. Molli ut murcirc. Leocndu ar/bitror cui ut murcnar, c Aristotclc quarto de paribbus animalium undc Plinius hcc mutuatur CutlS in quit alias

65쪽

tali j squaminata, atris aspera,ut squatins, rata,&reliquis encris eiusdem:ali j leuis, sed paucissimis:infltelligendo anguillas,congros domurenaS,quq omnia penumcro inter longos doleucs numerauit, ut primo de historia inquit nim: pinnas ali stantum binas habent qui longi leues s sunt , ut anguill , ut congxi: aut nullas omnino habent, ut murena quod Plinius quoq; fecit licet pistes cos non leues, scd lubricos appellauerit hoc libro, ubi de pinnis piscium loquitur.binae, inquit, omnino 5gis dolubricis, ut anguillis c congris, nulls ut murenis: quod in απXri uolumine tia confirmare uidetur, cum dicit murenam maculas ap/petere ipsas, costiam teretis ac lubrici tergi leui igitur potius egedum censeo: neq; cnim ita propriti fuisset

dictum, murenam mollem ,hoc sticnera habere cu/tem, cum ex Aristotcle mollem cutem etiam habcat

quae mollia appellantur, ut loligo, sepia, polypus, qui

ad tactu etiam molliores sunt in murenae, ut mo ui debitur: qui xlaccrtorum doserpcntiti corticem intersdum cutem mollem uti ctulimus appellauit, quod de Plinius libro undecimo serpentibus potius tribuis se uidetur, ubi de palpebris loquitur dices: scd quadrupedi in superiori tatum gena uolucribus in inscriore, doquibus molle tergus, ut serpentibus:ubi no intelle/xit piiccs illos longos dolcues serpetibus similcs, nam pistes genis omnino caret Alia nulla, ut polypus ) Hic quoq;

66쪽

Hic quom mutata lectio uidetur, c legcndu esse alii molli, ut polypus ex Aristotclc primo dc generatio/ne animalia, ubi ait: cute molli intecta generant ouae etia si quarto de historia hoc non cut sed carne mobli operiri dixissc uideatur,cum dicat: Primu quae moblia appellauimus, hoc si quae sanguine caret, foris carne molli obducta, solidum intus modo sanguinei generis continent, quale sepia est quod ita dixit,non ut mollia habere cute negaret, sed ut describerct quo liter genus mollium se haberet. duru enim ac solidum intus per dorsum ac corporis prona continet,quod piscium spinis proportionetur ut scpiae quod septu uo cant,dc loligines quod gladiolum, non cute sed carne contera um: quae caro postea cuic superinlccta est,si, cuti spina in anguillis carne obtegitur: quc quidem caro Xterius cute operitur mollia cnim tota ter carnosse,& tactu cedcntia sunt, quae culcitiam caeterius obieci a sunt, ut paulo infra Aristoteles his uerbis declarat Alucus inquit mollibus a capite amplioris capacitatis propensus,cuius caro fissilis est,ucrum no pc directu, scd in orbem, cute in omnibus intecta cst. Olenus item in tertio de uirtute alimentoria libro Mobita inquit uocantur, quae ncq squam mam ha bciat, neque aspera iaci testacca cute, sed mollem ut hominis

bus. Sunt autem haec polyp seplaciloligines Nictera his similia quo tangcnti mollia uidciatur. Facilis corruptio a

67쪽

ptio I molli ad nulla Attamen existimatio sua culm

sit. Nos enim hec xalia huiusmodi no tam mutandi Q coferendi collidendiue proposito comemoramuS.

Ic parit in terra pecudum more, secundo partus reddit initu. Aristoteles sexto de historia animaliti, unde Plinius haec mu tuari uidet, sic ait:Hic, scilicet uitulus marinus, animal doconcipit statim intra sedc parit: secun das quoi emittit,& lac reddit modo pecudum Canum modo cohaeret. Aristotcles libro eiusdem hi storiar quinto uituli marini inquit modo animaliu re tro mingentiu cocunt,ec diu ligati in coitu cohaerent, ut canes.genitale ins maribus grande est. Et parit nunquam geminis plures:educat mami,foetum, non ante duodecimum dicin deducit in mare,cx eo subinde assuefacies. Aristoteles sexto de historia:parit singulos aut geminos, cum plurimum tres mammis, quas geminas habet, educat secta ritu quadrupedu. parit ut homo omni tempore, sed maxime cu primis capris.prolem circa duodecima diem a partu deducit in mare, subinde asi uefaciesalla decliuis fertur,nc ambulat u nodum inniti suis pedibus ualeat colligero ipse uitulus xcotrahere potest: carne cnim abundat,

mollis test atq; ossibus chartilaginosis constat In/terficiuntur dissiculter, nisi capite cliso ipsis in somno

68쪽

mugitus unde nomen uituli accipiunt. Idem quos dicit Aristotelcs codem loco: Intcrficitur difficulter, nisi elisis temporibus capitis Corpus totum carnosum est, mugitus ci in somno. genitale foemina simile ratae est Vstulus marinus rarce phoca dicitur, quo nonabile Latini quoq; usi sunt Vergilius: Sternut se somno diuersi u littorci hoc ., alibi: Et turpes pasti sub gurgit phocas inde Phocaea urbs minoris Phr,giae, ut inquit Ptolem Atheniensium colonia.unde profecti sunt, qui Massiliam apud Gallos no procul a Rhodano codidcrc. dicta ol uituli

marini magno numero coparuis sciat urbe cocletibus.

Ilo carentium duo omnino animal paru unt, delphinusad uipera. Haec cctio minuta quidcm csse uidetur, cum multo

u plures duo sint piscc pilo caretes, qui

animal pariunt. Namir te delphinum, rata, pastinacasquatina, torpedo, boS, lamia, aquila acu trala, squa/traia canicula, mustelus spinax, Sic liqua chartilagi nci generikoinnia animal pariunt, ut ea quae cete ap/pcllantur ex Aristotcle secundo Sc sexto de historia,S quarto de partibus animalium,& ipso mct etia Plunio infra ubi de chartilagincis loquitu Lycum etcri pisceS, inquit, oua pariant, hoc genus solii scilicet chartilagineum,ut a quae cetc appcllant animal parit, excepta

69쪽

eepta quam ranam uocant.& libro undecimo de auribus loquens ait: sed aliqua omnibus, animal dutaxat generantibus, excepto uitulo marino atq; delphino, quae chartilagine appellauimus 35uipctis haec a uerna tantum habent aurium loco, prςter chartilagineae delphinu,quem tamen audire manifestum est. ex quibus uerbis fateri uidetur, plura b duo piscium genera pilo carentium animal parcre Ad haec adden/di sunt tursiones,physeteres, orcae,qui omneS pilo curent,&amma partui.quibus etiam pristes Jobalenas

adiecissem, ni hsc a Plinio inter pilo mices a posita sse cognouissem. Quapropter legedum existimo hoc modo Pilo carentium quae omnino animal pariunt, Delphinus, chartilaginea ac uipera etiam si in serpentum n5 aquatiliu genere vipera numerada sit quod ideo fecit, non modo quia animal patiat, sed quod ex expedia genere etia sit quemadmoduoc piscis . Nam Aristoteles multis in locis viperam parere eodcin modo quo chartilagine prodidit, ut in principio quarti libri de partibus animaliu ubi ait:uipene inter serpen/tes eadem a caetcris sui genetis differentia distrepant, qua inter pisces c tartilagineia ςtetis sui genetis. Naec chartilaginea dc uipetie animal edunt in lucem, ubi primum intra se otia pepererint uentres singulos haec quoq; omnia habent, ut caetera quae utrinq; dentata sunt. dc primo de generatione animaliu inquit:charib

70쪽

4r ii ix PLINII LIB. laria lucro Muiperae, cum intra se oua generat, mox

animal foras pariunt, perseetiam generant Ouum: ita enim ex ouo animal gignitur, c Pimperfeci o nullum. Non extra haec pariunt oua, quia natura frigida sunt, non quia calida, ut quida uolunt eclibro etiam secundo: Nam xpedum inquit, aliae animal pariunt, ut ubpc ec chartilaginea, aliae ouum ut piscium genus ac caeterae scrpenteS 5 tertio de natura animalium cum dicit utpcra enim animal dit postes intras oua peperit, cum caetera serpentum omnia genera oua edat in lucem, quo fit ut uiperae uni uulua similis ut chartilagincis sit.& in primo etiam uoluminc iustac in historiae

ait uerum cum caeterae serpente oua pariant,uipera

una animal gignit. Non enim pilos omnia habet diis animal generant, quippe cum non ulli ex piscibus animal procreent quae tamen ellos sortita sunt, animal omnia progignunt. Ex quo facile rodi potest, uipera esse qua modo Hispani uipera, Sc Itali marastum aptpcllant. Nam e omni scrpentum cnc re nullu quod

animal paria praeter marassum nouimus, maXime cum Herodotus viperas per uniuersum terrarum orti, em conspici tradat, foeminam cp in coitu collum maris in emittenda genitura comprehcndere Arbere nec prius dimittcre 3 dcuo raucrit A mare quidem hoc modo perire foeminamicro talem lucro mascullo cenam quod filii dum adhuc intra ulcra sunt,pMIrcin ub

SEARCH

MENU NAVIGATION