Gymnasii Ticinensis historia, et vindiciæ a sæculo 5. ad finem 15. et plura de ejusdem urbis antiqua nobilitate. Authore Antonio Gatto ... Ad excellentissimum senatum Mediolanensem

141쪽

l ro 6 GYMNAsIITICiNEN sis l eo constippotestas Imperatoria unanimi consen - ἐδε a serta es, Pontilicia depressa Hoc tamen a lueritate longe abesse videtur. Nalia controis lversa inter Caesarem, & Pontificem et at an- lno proxime superiore composita, teste Bar nio sub hoc anno, dum adhuc crat in Gemmania Fridericus, quemadmodum docuit Si- gonius de Regno Italiae lib. ia. qui haec eum inisse docet sub initium anni MCLVIIl. quo Fridericus rediit in Italiam ira percitus contra fMediolanenses. Qui tamen adventus Caesi-ris neque evenit circa initium anni silpra m morati, sed circa finem scilicet mense No- ivembris, ut diximus cap. superiori testera , Othone Morena coaevo ipsius Friderici. Sentit iidem Sigonius in Historia Bononiae lib. 3. anno MCLVIII. Authenticam Habita suisse praecipue latam a Friderico pro Universitate B noniae . Verum, inquit, supra omnia Civita. tem auxit incredibilis juvenum ex toto Ocel. deate juris Romani eognoscendi eas in Urbem concursus, eujus tradendi quadam quoi ostina ima erat essem . ψorum commodis μι- j. dericas eodem anno admuralias, eredo a Iuris lteritis Bononiensibus admonitus consuluit lege ilata. qua extat in Authenticis. Quae verba

142쪽

sippresso Italichreddita transtulit in suam Hiis

1loriam Bononiensein lib. 3. pag. 8 r. Ait men Fridericum rogasse Authenticam Habita , ut etiam faveret omnibus aliis universutatibus Italiae , quae tunc florebant, censendum est. Qivim non soli Doctores Bononienses essent tunc Roncaliae , sed alii viginti octo convenissent ex caeteris Italiae Urbibus, quorum praecipui obertus ab Horto Feudorii in celeberrimus author, & Gerardus Cacapisti,& ipse in eadem materia clarus ambo Mediolanenses, teste Guido Panzirolo de Claris Legum Interpretibus lib. a. cap. I . Nec solum Gymnasium Bononiense tunc florebat in Italia , ut apparet ex PanZirolo cap. a I. ubi meminit de Mutinensi t, & nos quoque cap. XII. supra meminimus de Pisano, &de aliis, quae hic referre non est operae pretium, cum ea jam descripserint Iacobas A ddendovius de Iure

Academico Xarolus Antonius de Laca in Laurea Legali. Idcirco quamvis consilio qualube Doctorum Bononiensium Bulgari , Marcini Grosiae Jacobi,&Ugonis de Porta Rauegnana, qui erant illo anno in Campis Roncaliae cum Friderico teste Othone Morena in Historia rerum Laudensium pag. 38. sortasse permotus Caesar legem illam rogarit, non tamen solum

143쪽

Io8 G Y MN As I I TICI N E Ns Is pro Scholaribus Bononiensibiis illam promitt-gasse contra Cynum docuit Julius Ernestus Echrodier ad eamdem Authenticam n. a.qui P-Pequum Bononiense Gymnasium solum anno MCLXII visum sit excellere supra caeteras Ita- llicas Academias in literarum studiis , si fides datur,ut certe danda est authori coaevo Othoni MOrenae pag. Io o. quo anno, & MCLXVII. secundum Sizonium de Reono Italiae Fridericus in Bononienses graviter animadvertit. Hoc autem tempore Langobardi erant legum ,

peritissimi, ut eos sub Imperio Friderici tui Lse fatetur Glintheriis in Ligurii o lib. 2. :Gens astuta, uerax, prudens industria solera Provida consilio, legum lurisque perita.

quorum carminum commentator Spiegelius

addit plures extare eorum Codices MSS. . Caeterum licet de Scholis Papientibus nulla apud Scriptores videatur facta mentio regnante Friderico AEnobarbo, tamen si publica Papiens s Academia fortasse corruerat , fuisse restitutam sub hoc Imperatore, &claruisse, sicuti saeculo si periori claruit , arsum repossumus ex beneficiis, quae in Urbem Ti- Icinensem contulit Fridericus, & ex privile- fgiis, quibus omnes Italiae Urbes facile su- Peravit: ut colligitur ex Othone Frisingensi,

ex s

144쪽

a ex Othone Morena , ex Luithprando, & ex Rodevico in laudatis eorum operibus f atque clarius ex dictorum privilegiorum confirmatione , facta per Henricum Sextum anno MCLXXXXI. qtiam ego accepi ab humanis simo, & Patriae, ac Literatorum amantissimo Cive, Comite Ioseph oppineono, qui unacum Marchione Pio Beuismo gloriae hujus Urbis studiosissimo meum adhaec animum appulit , eamque integram affero. IN NOMINE SANCTEAE,ET I N D I V I DU TRINIT ATIS.

HβΝRICUS SEXTUS DEI Gratia

Romanorum Imperator, & semper Augustus,in perpetuum.QVanto ma jora, eQ clariora servitia cum omni fidelitate,& devotione Papiae Civitas Serenissimo bonae memoriae Genitori nostro, ac Nobis, & Imperio frequentius exhibuit. Tanto ampliori gratiae nostrae praerogativa , honoris exhibitione, ipsam Civitatem, ejusque Rechoros,

, atque totum Commune Civitatis, gratanter debemus honorare , severe , & promovere.

Eapropter cognoscant universi fideles Imperii

145쪽

rii per Italiam constituti, praesentes, ac latu ri , quod Nos ex nostra Imperiali largitione,& munificentia Civitati Papiae & universo ejus populo hanc gratiam, & haec dona gratiar concedimus , atque largimur , videlicet quod liceat Civitati Papiae ad honorem Imperii, ac nostrum, & Civitatis, Consules de Communi, & Justitia, vel Rectores eligere intus Civitatem, & extra per totum ejus districtum. Qiii Consules, vel Rectores Civitatis Papiae , nobis, nostrisque successoribus,

jurent fidelitatem , si illam non iuraverunt. Et si in Lombardia erimus, a nobis Investitutam, & confirmationem gratis petant, &recipiant. Et qui Consules habeant potestatem ante sitam praesentiam duellum facere,

minores restituere, ac venditionibus min rum , & emancipationibus aiustoritatem praestare , similique modo adoptionibus, & d

nationibus ultra legitimam summam assensum, &auctoritatem praebere. Tutores quoque, & curatores dare, ac constituere, & deliberali , atque criminali causa cognoscere,

ac judicare, & jus animadvertendi in facin rosos habere, & exercere, similiter & muuctare, ac jus publicandi habere, & publicare , de vindictam de omnibus maleficiis facere, &

146쪽

bannum dare, & poenam, & de banno absollitionem facere . Atque judicaturas, & collectas, telonea, & pedagia, banna imponere ,& tollere. Notarios quoque, cum non erimus in Lombardia Mnstituere et Ita tamen, quod illi, qui fuerint in nostra absentia faeti, a n stra Maiestate, cum erimus in Lombardia, recipiant confirmationem . Insuper quoque Imperiali auctoritate Civitati Papiae concedimus, ut appellariones non excedentes silmis main libr. vigintiquinque Imperiat. fiant ante Consules,vel Rectores Papiae,qui inde possint cognoscere , & aliis delegare exeedentes summam praedictam nostrae reservamus Maiestati. Omnes etiam Iurisdictiones, quas unquam Dux in suo Ducatu, seu Comes iasio Comitatu, aut Marchio in sua Marchia habet, eidem Civitati Papiae insta ipsam Civitatem , & extra in toto Episcopatu, Comi. tatu, seu districtu Papiae, & specialiter in I

cis infra nominatis, & eorum curtibus Concedimus , & confirmamus. Conserendo quoque Imperiali munificentia Papieosibus nobis , de Imperio sempere fidelibus omnes usus,&Consuetudines , quas habent. vel temporibus Serenisi. quom Patris nostri habere consueverunt, seu quas Rectores Papiae cuin consilio

147쪽

Ia GYMNAs II TICINErrs Iscredentiae non contra leges statuerint. Aliae autem nullam habeant firmitatem, nisi nostra fuerint se stae, vel confirmatae auetoritate o . Praeterea concedimus,ut liceatRectoribus Papiae habere districtum, albergariam, hostem, earregium ,& omnes alias conditiones tam in

Civitate, quam in suburbiis, &in omnibus

Castellis, Villis, Plebibus, & suis homini

bus, & in his omnibus locis, quorum nomina ssubscripta sunt, & infra callerentias locorum lcontinentur. I llos quoque usus,vel consuetudines , quas Papienses soliti sunt habere in fetidis, fictualibus , precariis , rusticis , ac in illis, qui maleficia faciunt, eis illaesas conse Vamus, atque concedimus, libellaria etiam , squae ante sententiam ,& legem datam in Ronealia, ab Excellentissimo Piae memoriae Patre lnostro de seudis tacitae fuerunt, sic permaneant secundum veterem usum,sed de caetero absque licentia Dominorum non fiant. Concedimus etiam fidelibus nostris Papiensibus, & eorum lMercatoribus per totam Italiam cum rebus, di personis per aquam & terram libere,& secure ire, stare , atque redire, neque cogantur

dare majorem guidam, vel tensam, seu pedagium, nisi secundum bonum, & justum, ac veterem usum. Possessiones, quoque jura, allo- l

148쪽

altodia, seuda , atque ficta, qtiae Papienses

tenent, seii soliti erant tenere, possidere, vel quasi, communi nomine , vel singulari, deinceps sine molestatione aliqua teneant, & possideant. Insuper quoque concedimus, & confirmamus Civitati Papiae , ejusque civibus omnia regalia , quaecunque sunt in Civitate, vel juxta Civitatem, aut extra in toto districtii

Papiae, secundum quod jam dictus Excellentiss. quo n. Genitor noster eis concessit, vel

habere permissi. Pontes vero, & ripas Ticini speciali munificentia eidem Civitati, ejus que civibus pleno jure , & omni integritate damus, ac Imperiali auctoritate concedimus. Sra tuentes itaque, ut nulli alii liceat pontem super Ticinum facere,seu habere a loco Plum-bia usque Papiam , nec liceat alicui Castrum, Τurrim, fossatum, vel aliquam munitionem

in Episcopatu , seu Comitatu , vel districtii

Papiae facere , seu reaedificare, atque habere,& specialiter Lomellum , vel in ejus curia aliquid, vel in alia nomine Loinelli nisi communi voluntate Palpiar. Item quoque concedimus , &mera liberalitate jam dictae Civitati donamus, ut liceat Civitati Papiae ducere flumina , & explicare, atque purgare , & alveos reficere ripas munire , videlicet. Tici-H num,

149쪽

ri GYMNAs II TICINENSI snum , Cadronam, Ollonam, Baronam, MK- clam, Agoniam , Tardubium, Coironum , Stapholam, & omnes alias aquas , quas ipsa Civitas Papiae ad suam utilitatem derivare is potuerit . Praecipientes ut non liceat alicui Civitati vel loco, seu alicui personae, vel aliquibus ipsa flumina, vel aquas avertere, Vel imminuere,seu quoquo alio modo cursum impedire, vel impeditum retinere. Nomina Vero locorum, de quibus seperius mentionem fecimus,sunt haec. Fra senetum, Ticinetum, Pic tum,Mugaronum, Baslegnana, Sala, Coparia, GuaZadoria, Casellum, Cagnanum, Meda

bardum, Pecoraria , Rocca Armerici, Monterossiun , Golferentia , Stiria scum , Monte- calvum , Rouo scalia , Nigrinum, Mons donicus, S. Martianiis , Vimum, Monticellus, Plebs de Palpanese, & Parpanese, Montalinum, Vigalonum , Montestanum , Figaria, Monsarcus, Zencuretum, Clastegium , Mon

tebellum, Mons Sanctae Mariae, Nibiolum, Montedondonum, S. Juletta, Petra, Cigo-gnota, Mornicum , Monsaltus, Petra de supra Tanarum, Pagonum , Plebs portus Moroni,

150쪽

ΗIsTORIA. Cugnollim, Miradolum , Sancta Christina , Genzonum , Zerengagiim , Villa lanterii, Monti, Castrum de Lambro, Mandrintim, Caiaticlim, Vernatilin, Zibidelium, Coritas- cum, Binaserim, Mettontim, Florianiim , C stragum , Bibianum, Besade, & Caselade, Viglevanum , Cassiollim, Cerredanum, Cillauegna, Patrona , Mortaria , Nicorvi aias, Cerretum , Castellain novum, Roxascin is, Bagnotum , Langoscum , Coatum, Candia, Bremide, Sarti rana , Lomellum, Leconche , Villanova, Frascarolum, Zebide, Sparveria, Gambarana, Carium , Plebs de Cario, &omnia alia loca terrae Papiae. Haec omnia concedimus Civitati Papiae ad postulationes,& praeces fidelium nostrorum Alberti de Sum. ano Potestatis Papiae, atque Uberti de Ol vano , Syri Saglimbene , Gayserit Isimbardi, Gualsredi de Turricella, Guidonis de Coda- Io, Iacobi Bucessitis, atque Guideli Buttigellae. Ad haec statuentes jubemus, ut de caetero nullus Archiepiscopus , Episcopus , Dux , Comes, vel Marchio, nullus Potestas, vel Rectores, nulla magna , parvaque persona , praedictos fideles nostros Papienses, de eorum

Civitatem de praedictis largitionibus nostris molestare, vel inquietare, aut dilaestire prae-Η a su-