Vocabvlorvm latinorvm qvae ad mortem spectant historia

13쪽

Unum fere annum ante, cum carmina epigraphica aBuechetero edita perscrutarer, irtius praeceptor meus ad instituendam quaestionem me invitavit et de copia et de proprietatibus omnium vocum quae ad mortem spectanti in saeculorum decursu et mores mutantur et sermo imprimis autem ubi domorte res est, notiones Verborum non semper sibi constant et alia vocabula in usum recipiuntur, alia rarescunt. Quod

propositum mihi alienum non esse videbatur, quamquam illud alterum de proprietatibus quam dissicile sit me omnino non fugit, idque eo magis, quod usque adhuc non multi viri hac de re disputaverunt. Nam disputationes, quae in hoc opusculo conscribendo auxilio mihi venerunt, solas has duas habeo: Homann Dio aut de Tod egliglichon Ausdrecta in denremischen Dichtern. Berotini 1875. Otto siler Zur lat. Spracveschichte, lam. I sub voce ἡEuphemismus p. 155 sq. Lips. 1895. Cum autem, quae hi viri doctissimi protulerunt, parum perfecta expletaque mihi esse videantur, Hostmanni enim libello tantum aliquot substantiva idem ac mortem significantia

congesta invenies verbis omnino neglectis, inanem laborem me suscipere non arbitror denuo de hac re verba faciens.

Neque ab Ottone ellor, quamvis ille vir doctissimus multis in rebus mihi viam in inquisitione instituenda demonstraverit,

res ad finem ducta est, praesertim cum non omnia Vocabula quae huc pertinent, respexerit. Imprimis vero commentationes modo commemoratas siquis perlegerit statim intollogo illos Viros parum Vocabulorum respexisse historiam velut omnino non mentio fit, quo tempore singula orta sint, utrum ab initio

14쪽

idem ac mori significaverint an postea demum in hane notionem abierint, quales causae fuerint, quibus haec atque illa vox in notionem moriendi abierit, denique quae voces rarius, quae saepius inveniantur et cetera. At haec sunt, de quibus disputare ego mihi maxime proposui; nec Vero, ubi occasio data est, de religiosis opinionibus pauca addere supersedi. Ad rationem quod attinet, quam in eligendis exemplis secutus sum, facile per se intellegetur neque omnes scriptores neque omnes locos qui exstant et ad rem faciunt me ipsum inspicere nedum exscribere potuisse. Itaque praemoneam me ex diversis temporibus eos elegisse scriptores, qui commodissimi mihi visi sint, nec ab huius disputationis consilio alienum putavisse interdum ad Graecos aberrare, quibus Romanos, quod saltem attinet ad sermonem excolendum, non pauca debere quis sit qui negat 3 laquisitio originem ducit a lauto descenditque usque ad Suetonium; ipse perlegi lautum, Terentium, Cornelium Nepotem, Lucretium, carmina epigraphica Suetonium, Senecae philosophi tragoediis exceptis omnia opera ceterum ericis

nitor.

Imprimis in notionum motione et mutatione discerat possunt tres hi gradus primum Uauti et Ennii aetas, deinde Ciceronis vel Augusti, denique Senecae aestique. Primum dico Plauti sermonem, qui quamvis pedester tamen est vividus singularique quo excellit poeta ingenio quasi fundamentum posterioris emendati sermonis factus est sequitur dicendi genus Ciceroniani saeculi, quo lingua latina perfecta constitutaque suum florem maturavit, denique alterum tamquam florem lingua latina vidit Senecae aestique anspiciis. Ex vario ingenio harum aetatum variatum etiam usum loquendi esse exspectari potest '1 editiones adhibui has: T. acci Plauti comoediae ex recensione Georgii Goedi et riderici Schoeli Ups. 1893-1κα

15쪽

P. Terent Afri comoediae iterum secensuit Plecheisen, Lips. 1898. Scaenica Romanorum poesis fragmenta et comicorum et tragicorum tertiis curis recognovit Otto Ribbeck, Lips. 1898 lndicem adhibui alterius recensionis . Ennianae poesis reliquiae citeratis curis recensuit Iohannes silentaps 1903. C. Lucilli carminum reliquiae recensuit 'idericusmata, Lips. 1904. T. Lucreti Cari de rerum natura libri sex recensuit Carolus Lachmannus, Berol. 1850 hac ex editione loci infra excripti petis sunt ubi loci quidem suspecti mihi visi sunt etiam Greechii Ups 1826, huius editionis indice usus sum Postigeri Ups 1828 Μunronis adhibui editiones. melius Nepos relanison C. ipperdey, . Autlage besoro Von Lupus. Berol. 1879. L. Annae Senecae opera que supersunt recognovit ridericus Naase, Lips. 1853 De clementia et de benes. d. nosius, Dialogi ed.

nermes.

L. Annae Senecae ad Lucillum epistulammmorallum quae supersunt edidit Otto nense, ins 18s8. C. Sueton Tranquilli quae supersunt omnia recensul Roth, ps 1875. Cum, Latina epigraphica conlegit P. Buechelerus, lam I. IL, Lips.1895 7. Practerea consului indices vocabulorum Plauti eum quem conscripsitne annus Rasso. lnest in Jahrb. f. Phil. Suppl. to XII 18813, Terent eum a esterhovio indicem verborum et phrastum Terenti Bentlelanth curatum. Suetonii eum quem conscripsit Guil Bamgarten-Crustus. Oricis usus sum his: Porcellini, Totius Latinitatis lexicon. n. erguet, exiis et de Rede Ciceros mi Angabe Milicher Stellen. n. erguet, exiis et de phil. Schriste Cicero mi Angabe Milicher Stellen. n. erguet, exston et de Schriste Cicero mi Angabe familicher Stellen. ch, 6nestuc et de Gedichte des Vliviliusmaro, 6. Autlage onc e Georges. Omnes ceteri loci, quos attuli, ex editionibus Teubnerianis petit sunt

16쪽

Si quid aliud in usum meum conVersum est suo loco indicabitur. Etiamsi procedente disputatione rarissime tantum ad nominatos libros redibo, tamen et ad quaestionem instituendam et ad res varias recte intellegendas mihi maximi momenti

fuerunt.

Sed ut veniamus ad propositum, materiam ita disponam ut numeremo voces cotidiano usu adhibitas, II: Voces maxima ex parte ominis causa usurpatas, HI Voces poeticas vel tropos otis usus sum his: B. - uecheleri carmina epigraphica. c. I. L. - Corpus inscriptionum Latinarum. c. I. f. - Corpus inscriptionum Graecarum.

17쪽

Voces cotidiano usu adhibitae.

Quicumque hac de quaestione disputaturus est propter Vocabulorum copiam ambigere poterit, quo ab verbo disputatio exordiatur. Hanc quidem disputationem ad exicographiam spectare apertum est. Atqui si exicographiae suprema lex in quolibet verbo tractando a propria verbi significatione et in Verborum synonymorum copia inspiciendorum a verbo nativo proficiscendum esse praescribit, hanc legem neglegere nisi volumus, nobis exeundum est a Verbo mori. mori quam maxime proprie idem est quod nos dicimus,suerben' inest nihil poetici, nihil exaggerationis; neque significationis differentiae certae, cum etymologia nondum satis nota sit, erui queunt. Quamquam mori esse primam usitatissimamque Vocem, quae semper adhiberi possit nulla ratione habita condicionum, quibus mors accidat, nemo erit qui nesciat. Itaque apud omnes scriptores utriusque orationis generis invenitur. Et philosophus in disputationibus de morte et poeta, qui amici exitum carmine celebrat, uterque hoc Verbo utitur. Quae cum ita sint, ne in mea studia illud --κ', Ἀθήνας cadat, me exempla ad huius Verbi usum demonstrandum, ut taceam de frequentia usurpationis, collaturum esse noli exspectare ad nonnullas observationes animum MVertere satis sit. Rarissime enim quantum equidem Vidi, Verborum reliquorum idem ac mori significantium invenitur infinitivus nec multo saepius eadem Verba vocabulis perire et interire exceptis pluraliter adhibita occurrunt. Quarum inusitatarum formarum vice fungitur mori. Deinde gerundisum

18쪽

Praeter per redum non viri mori reperitur contra inuisti sepulcralibus mori e rarius occurrem obsereari, nec id miram est nobis considerantibus illam alaeam meam minus bene quadrare in pietatem, qua sermo opuleratis uti sese quam V os illa dulciores suavioresque abire, Medere, ἐάσε, ridere. Quae dixi me recto observam Montor eredas velim, langum enim est exempla afferre. Haec praefatua ad verba ex mori derivata transeam

emori, demori, intermori.

Ac primum in verbo mori tractando mihi recellinii auxili venit adnotatio, qui emori omnino mori significare optime contendit; nam hanc motam esse observationem cum aliis tum lautinis Terentianisque exemplis, quibus mori Vice perire Verbi fungitur, demonstratur locis his: Plauti ML 154 ut quidam emoriar priusquam ducam se.ssis M. Hau in 10 emori me malim, quam haec non eius uxori indicem. Plauti seud. 1222 hercle te hau sinam mori, nisi mi

argentum redditur. Haut Stich. 216 paene sum fame emortuos. r. m. 888 emoriar, si non hanc uxorem duxero.

Quibus exemplis etiam plura adici possunt, sed allata satis superque docent mori ad vim pronuntiationis augendam poni. contra certam differentiam inter mori et mori apud scriptores posteriores dimine est indagare propter emori Verbi raritatem apud ciceronem, Catullum, oratium infinitivus non nisi Vocis emori invenitur propterea sunt qui dixerint' emori tantum plenioris forma causa praeseret, in significatione autem nihil diseriminis nosse. Sed id quamvis arrideat, tamen duo exempla inerre non neglegam, quae me iudiee

19쪽

- 11 --ori interdum otiam apud posteriores maiorem vim habere

documento sunt: conferas:

Sall. Iug. 14. 24 utinam emori fortunis meis honestus exitus essetiitem catuli carm. 52: quid est catulle quid moraris mori psella in curuli struma Nonius sedet, per consulatum perierat Vatinius: quid est catulle quid moraris smori '' Insequantur demori et intermori, quae Verba quamis raro tamen his vel illis locis obvia fiunt Utriusque quae significatio sit per se patescit ergo nonnulla exempla addere satis sit. Ac primum quidem demori apud lautum idem ac deperire, id est alicuius amore ardere, significare his demonstretur exemplis: Uaut Mil. Hor. 969 ea demoritur te atque ab illo cupit

abire. Haut Mil. Hor. 1040 non me dico, sed eram meam, quae te demoritur. Sed proprius usus demum inde ab Cicerone propagatus esse videtur: Cic. Vere. H. 124 cum esset ex Veterum numero quidam senator demortuus. Cic. Vere Iv. 9 sanxerunt, nequis emeret nisi in demortui

locum.

Intermori autem ita raro occurrit, ut ex scriptoribus, quos ego inspexi, tantum unum exemplum habeam, quod addam: Suet Nero 2 conlapsus animoque male fracto diu sine Voce et prope intermortuus iacuit.

1 in utroque versu omnes sinceri codices mori' pro emon' praebent codex narteianus solus lectionem emori affert, quam certam emendationem esse quis est qui negetp

20쪽

Hactenus de mori vocabulo eiusque compositis. Nunc Vero, utpote cum non solum de verbis sed etiam de substantivis disputare mihi propositum sit, accedamus ad substantiva mors letum. Ρerstrinxit haec vocabula iam Hostamnus . . . . etsi non nisi paucis verbis dicens: erum homin ast ebenso

haust Vor ias mors, aber ita im luria'. Hanc observationem esse rectam secundum ea quae ipse animadverti impugnari nequit Attamen de his vocabulis denuo disputaturus rem actam agere non Videar, praesertim cum Η0mannus, quamquam multa exempla ad eorum usum illustrandum diligentissime contulit, omnino non respexerit differentias, quales exstant inter utramque Vocem Ac primum quod orcellinius istum sublimioris rationis esse dicit, hoc discrimen non multum valet, quoniam hoc iudicium solummodo ex poetico usu derivatum est. t certam ansam ad naturam vocis letum eruendam praebet etymologia letum enim natum est ex stirpe te, quod verbum ipsum in usu non est, sed tamen latet in delere composito De his riscianum grammaticum V. 5 disserentem audimus sic sunt quaedam M.

composita , quorum simplicia in usu frequenti non sunt, ut defemor, reples, compleo, 3 piso, εἰω, r. ' defendo, ostendo, respicio, vicio, suspicio, aspicio. Quod autem reuionabiliter simplicia quoque horum possunt dies, ostendunt nomina eae iis nata. Plenus quasi a piso verbo letum quasi a leo verbo

istum igitur significat ut vernaculo sermon utar Ve nichiung id est modum et actionem moriendi', cum mors

generaliter adhibeatur, nec aliud nisi statum mortui perfectum ustandos Τοtseino significat. Quod ad demonstrandum

nonnullo locos colloeo: