Principum et illustrium virorum epistolae, ex praecipuis scriptoribus, tam antiquis, quam recentioribus, collectae

351쪽

Cum nobilis det dilectus nobis in Cliristo Dominus Augustinus Curio , civis Basiliensis, familiaris noster singulari pietate probitate, virtute , nobilitate, honestate, doctrina, ingularum at clite diversarum rerum peritia praeditus, trialiquandiu hic apud nos summa pietatere vitae integritate versatus est, decreverit se ad diversas orbis terrarum regiones conferre. Ut mores naturasque hominum varias pernoscat: quod ad prudentiam comparandam, augendam non parum habet ponderis: non potuimus ejus consilium non approbar. . Cumque cuperemus, ut talis adolescens, tot egregiis virtutibus armatus, ubist ue locorum nostram erga se benevolentiam cognosceret, ex operis effectu sentiret idque nullo modo melius quam commem datitiis literis a nobis estici posse videretur; eo quod absentium animi, multo locorum intervallo distantium, nullis certioribus testibus, quam ipsis literis , ad aliquem amplectendum moveri soleant : omnes tangulos Principes se Dominos istam Ecclesiasticos, quam seculares; nec non Comites armorum , atque belli Duces xillorum loca, flicta , vel vices gerentes; iniversaliter atque singulatim omnes, cujuscumque status, Vcon- ditio-

352쪽

3 PRINCIPuM ET ditionis, vel gradus, quacunque.Ecclesiastica, vel alia dignitate clareant, ad quos hae literae pervenerint, rogando duximus, inrogamus, ut praehatum D Augustinum, ad nostrae contemplationis intuitum iis hynoribus , favorabus fratiis prosequantur, accipiant, quibus homines nobis charissimos prosequerentur, et acciperent; eique per eorum terras

loca, de salvo conductu, &itineris se curitate , aliisque rebus necessariis vel . profuturis , provideant significantes indicantes . id nobis tam gratum fore, quam quod gratissimum, nosque ad gratiarum actiones, iuxta relata, ad debita .rependia obligantes. Datum Fori Sempronii die xi Iunia, IJS8. Iulius Card. Itbin.

Franciscus StroZZa, secr de mandato.

Vni resis ac singulis, Illustribu , Magni-

scis, Nobili bin, Strenuis, Prudentibus, Doctissimis viris Principibae, ac do minis, O rerumpublicar Refloribus; necnon eo retin dem Vicariis, Praest Clis, Gubernatori biu, atque alia sicia gerentibus: ad quos praesentes litterae per venerint Alos Franciscium berriedt, Consul,

353쪽

Consul ac Senatus urbis uafriensis, salutem a Domino necamur, cum promptas eius merendi rotuntate.

SIgnificatum est nobis per virum excellentem magnificum nostrae universitatis, Academiae in hac urbe Rectorem , Caelium Secundum Curionem, virum praestantissimum , quo pacto ante annos aliquot Honestus &ingenuus Aut ustinus Curio legitimus dicti Caelii Secundi Curionis filius, cum ad alias nationes, tum maxime in Italiam peregrinatione instituta profecturus sit, quo suoru in studiorum lonarum artium cuL- sum, quem dudum hic coeperat, bene ac feliciter absolveret. Verum quoniam peregrinanti, atque apud varias ac diversias nationes habitatrii, varia quoque pericula atque impedimenta obiici atque occurrere interdum solent Orarunt iidem clarissimi ac nobis charissimi vir , ut di- stum Augustinum Curionem , nostra seria ac benevola commendatione munire

dignaremur nihil dubitantes, eum apud omnes chariorem futurum, atque a periculis, impedimentis tutiorem. Nos igitur, Consul ac Senatus reipub Basiliensis, nobiscum perpendentes , Uam praeclare jam multos annos D. Coelius Se- cundus.

354쪽

rumque probitate, gesserit ideo ipsorum petitioni aequissimae libenter annuimus, parati, ipsis, suis in longe gravioribus rebus adeste iratificari. Quamobrem quam maxime serio possumus erogamus Illustris imos Principes , magnificos Dominos,&quicunque horum vices gerunt, ut dictum Augustinum Curionem, Caelii secundi Curionis Civis nostri dilecti filium, nostra causa commendatum habere, benigne suscipere, ei favere, sua auctoritate ac praesidio adesse velint, faveant, Madsint: atque in primis ea benevolentia .gratia prosequantur iccipiant, ut tuto ac sine periculo , ac detrimento, tam olestia, ei aditus , transitus, reditus , atque commorandi facultas in omnibus suarum jurisdictionum locis, oppidis, xcivitatibus, benigne concedatur ac permittatur. Quod quidem quia speramus , vos , quae vestra aequitas, clementia est , esse nostra causa facturos: pollicemur innos vicissim , his liberalibus ossiciis cognitis, nostram operam; atque erga vestras Illustrissimas sublimita

355쪽

ILLus TR VIROR EPIST. 3 ites ac dominationes , nec non vestros homines, gratos nos ac benevolos semper fore. In quorum omnium inviolatam fidem praesentes iteras secreto nostrae

urbi sigillo consignavimus. Datum Basiliae, anno Nativitatis Filii Dei isset, die

xx Septembris.

Reyerendissimo Patra Dornino LugoyI-co, Sanctae Romanae Eretis Cardinali, Camerarioque sedis apostolica ,

Laurentius Valla P.

CIIpienti mihi post annos quatuordecim reverti in patriam , .matrem , sororem Cue , ac caeteros propinquos, revisere Liladebant amici , ut literas commendatitias ab Rege Alfons , cujus octavum jam annum secretarius sum, impetrarem, cum ad alios complu- rei Romanae curia Senatores, tum vero ad ipsum Principem senatus summum Pontificemi quarum literarum praesidio istuc venire, Scistic agere, tuto possem in Milii autem alia ratio ineunda visi est et voluique, non per alium, sed per me; no in ad alios , sed ad teri de rebus meis scribi. Nam neque causi m meam alius efficactus aget, quam ego,&, cum te alloquor, Pu totum,

356쪽

3 is . PRINCIPuM ET totum senatum cum ipso senatus Princia

pe alloqui videor. Tu enim, sicut ab illo

secundus es, tum virtute, tum potestate;

ita in hoc megotio primus. Quoniam, quicquid tu agendum putaveris , id illeratum habebit. Sed priusquam me purgema dicam pauca de iis quae ad conciliandam benevolentiam tuam pertinent. Cum dico tuam, Papae dico quem, ut iterum dixi, alloquor , cum te alloquor. Ego Eugenium , ante Papatum , dilexi atque amavi adhuc adolescentulus, cum eidem praeceptori Graecarum literarum uterq; operam daremus. Ego paullo post, ab avunculo meo Nicolao Tartarino deductus ad eum , majore charitate prosecutus sum , cum opusculum meum magnopere laudasset Vellem creationi suae affuisse, sed eo tempore Papiae eram. Ille tamen, postulante sororis meae maritori absenti inihi duo beneficia contulit.

Ipse quoque assinis meus , quod Papae plurimis annis contubernalis fuisset, erat aliqua occasio, ut jam Eugenium Papam

peculiariter, non charitate modo, sed etiam tota pietate, complecterer. Hae sunt

caussae quare minime ego perosus eum fuisse videri debeam, sed dilexisse, amasse, observasse: quod ita fuisse, aes ipsa declarat ac loquitur. Multi alii ultro citroque

357쪽

discurrunt, ut, quod hinc obtinere non poterant, ab hostibus impetrarent. Multi scripsere in vos, etsi in scribendo non satis poterant. Ego neque illuc me contulit, cum multi non parva mihi pollicerentur; neque adversus Papam scripsi, cum in scri endo atque in omni dochrina tantum possem, quantum , ut apertissime

dicam , quivis unus potuit illorum , qui

Basilice aut sunt aut fuerunt. At, cur de Constantini donatione composui , hoc est quod purgare habeam . ut quod nonnulli obtrectant mihi, kquasi crimen intendunt. Id ego tantum abest ut malevolentia fecerim , ut summopere opta

sem, sub alio Pontifice necesse mihi fui se id facere , non sub Eugenio. Nequet

vero attinet hoc tempore libelli mei caussam defendere, nisi Gamalielis verbis. Si est ex hominibus consilium hoc aut opus, dissolvetur Sin autem ex Deo, non poteritis di sibi vere opus me uinconditum editumque est quo Aemendare, aut supprimere, uec pollem , si deberem; nec deberem, si postem, Ipsa rei veritas se tuebitur, aut ipsa falsitas se coarguet. Alii de illo audices arbitrique jam

sunt, non ego. Si male locutus sum , testimonium persi bebunt de malo si bene , non caedent me verbis equi judices.

358쪽

3 8 PRINCIPu METSed opus illud in sua, quaeso, caussa quiescere sinamus. Hoc tantum consideres velim, me non odio Papae adductum, sed veritatis, sed religionis , sed cujusdam famae gratia motum ut, quod nemo scieret, id ego scisse solus viderer. Multum etiam nocere potuissem, si alieno an intosuissem in rebus quae mentem animamque magis sollicitant Nam , cui od feci, hoc non modo ad pudorem praesentium, sed mortuorum etiam ac futurorum pertinet. Qui enim nemini parcit, uisum laedit. Verum cum non minus prodesse in posterum possim quantum uno libet lo offendia Per ego te superiorum temporum meam in summum Pontificem benevolentiam pietatemque , id , quod cum per se facile , cum vero tuae virtuti facillimum , obsecro; non beneficium

non munuS, non gratiam, non veniam ;

sed , ut similis tibi sista ut, quod semperfecisti, facias ut de animo erga me tuo summique Pontificis aliter acientis non rescribasti etiam , me tibi odio esse , nec licere mihi in patriam redire, dicas; quod absit ut dicasa tamen , si dixeris,

beneficii loco numerabo S quidem maxime vereor Parce, quaeso, si dic, me vereri periculum me cogh, aliter, ac volo, loqui vereor ne forte de fidem mi-

359쪽

tuto me venire posse ut praesentem commodius ulciscatis. An parum tibi videtur , ob tantulam noram me exilium pati an ulterior tibi ultio quaerenda esto Quod si miserationis respectus te tangit, orant pro me omnes propinqui mei, qui istic sunt, cupidi me recuperandi. Si respectus vitae innocentia mea te rogat. amor uratificandita tua te bonitas obsecrat Si studium clientes obnoxios tibi comparandi affirmo tibi, non in postremis Laurentium, tibi praesentem ossicio, diligentia , observantia, esse eomperieS. Quare ne pluribus verbis te obtundam finem scribendi facio; avidus cognoscendi, quid de me sentias jubeasque venire,

nec ne Hoc feceris, voto meo satisfeceris aliqua parte omnino autem si justseris ut veniam. Et, postquam venero , noli dicere, O Deus t Vale. III Κal. Decembris, Neapoli.

La:ιrentiis Valla, Bloneo suo, Secretari apo solico Salutem. . . .

LIteras tuas facundissime scripta Rex

legit sed interventu Principis cujusdam non perlegit. Cum prae sertim inter legendum interrogaret aliqua, ut ipsa materia tuarum literarum incide

360쪽

sso PRINCIPu METtia. Quorum primum sui , ubinam es.sent octo libri, quos ad se mittere scriberes Cupiebat enim videre , tum propter alias historias, tum proptereas, quae ad eum pertinent. Eo ego opinabar olim jam in manus ejus pervenisse. Qua de re miratus admodum sum, quomodo factum sit, ut aut scripseris mitteres, aut,

uod non mitteres , an non pervenerint,

miseras. Illos ergo scias expeti atque exigi ab eo ipso cui promisisti. Vides ut res in contrarium recidit. Tu ab rege historias exigebas, ille abs te potius flagitavit Dabis igitur operam , ut aviditatem Principis, quam incitasti, sitientemque effecisti, suavitate tuarum historiarum saties. Quid autem de historiis, quas postulabas Ille nullas hic alias habet, nisi eas quae lingua Hispana a rege quodam Alphonta conscripta suiu in quidem earum rerum de quibus Latini scripti libri non sunt. Nam quod ad recentes pertinet, aspar ejus medicus, in commentarios retulit pene res ab illo gestas, sed ea accuravione, re de stylo ipso taceama nequis prudens scriptor aliquid ad fidem veritatis illinc mutuari possit. Mandaverat autem mihi am pri-'mRex historias suas scribendas, repetitie altius principiis jam inde ab insan-- tia