장음표시 사용
581쪽
sng dracon Emplastr. adhemias Hrnelii vel aliud paratum ex rad. consoliae maj nuc. cupressst balaus ros ruis foliis quercus, sang. dracon. acacia, mumia, pice navali, colophonia Emplastri diachylum majus minus ut oxycroceum commendantur ad oedemata, interdum pro majori emacia rad.Drit , sulphur, ni- reum, cineres sarmentorum Pisis ut sercis vaeci , caprinum, columbinum accipimus: prodest quoque empl. de ani cum mercurio. Emplastrium de cumino dictum, capiti, ventosis tumoribus, omnibusque aliis partibus, in quibus materiae concoetio desideratur, apprime est commodum , descriptio ejus extat
apud Vigonem. R. olat anethmi, unc. j. olei absinthii, myrtini, succi raphani a. Siij cumini triti Sj. Uni odoratiqj bulliant ad vin consumtionem cola,& cum f. q. cerae fΕmplastrum. Ad cicatricem conducunt emplaltrum gr=sum, seu de lapide calaminari, diapalma, de tutia. In vulneribus venenatis utimur emplastro parato excepiscoctis, theriaca, stercore caprino, Tad. angelicae, cum melled cera Ut vero tale vulnus venenatum ad suppurationem porro perduci possit, adhibenda gum. gag. sagapen. opoponax, mrrha, tarc. columb. mumia ulv. rad consobri cum f. q. ol. hyperici Dropaces quod attinet ad pilorum radices corruptas
582쪽
seto II. lis, parti calide applicetur , atque avellatur saepiuscule conducunt similiter membris a- trophia laborantibus. Resicatoria rantur ex pulvere Ontharidum cumfermento acri tantil-1oque aceti De causicis actum superius. Huc revocanda Isilothnu, qualia apud Turcas parati tur ex rusemate & calce visa de quibus legendus Belloni observ. l. 3. c.Π hoc pili, sed non radicitus auieruntur, lautis glabra redditur.
Rudenter Seneca epis. a. di ahit animum bbrorum uisitudo iraque , cum legere non possci quantum habueris , sat est habere, quantum legas. Probatos itaque semper lege. Hos ut nosse possint chirurgicae artis studiosi, non inconsultum erit brevem quandam epicrisin dare scriptorum in hoc studii genere, at-qVein medium proferre eos, quorum lectione major utilitas tironibus accedere poterit rscut enim fastidientis stomachi est, multa degustare, quae ubi varia sunt diversia, inquinant potius, quam alunt ita quoque lectio multorum autorum, Momnis generis voluminum,habet aliquid vagum instabile. Quamvis enim nulli autor sim, ut ἐμβιβλω κυβερνη- της fiat, sed potius in rem veniat praesentem,atque pratinsidietur, eique cum iudiei adhae
583쪽
reat, atque superitruat theorematari tamen
non sunt omnino neglendi multi magistri,qu rum fideli consilio sapientior aliquis evadere possiit. Itaque praeter eos, qui jam mili laudati sunt supra p. 317. quosque semper consulo prae oculis habendos, occurrunt primo ii, qui methodum Chirurgicam tradere conati sunt, quos inter principem locum do Hippodito Parma Vicentino Medico, qui Introductionem ad Chirurgiam scripsit, impressam Patavii Isa. qui vir equidem videtur mihi affatusfuisse altiore spiritu, quam vulgus Chirurgiae scriptorum, qui non intellecta Chirurgiae essentia, eam putarunt consistere in sola medicamentorum applicatione, ut videre est apud Mercaltim in insit Chir e quo suum opusculum concinnasse videtur Parma, quanquam hic subinde meminerit operationis manuariae quoniam sequitur eandem distributionis materierum seriem Mercato ungendi sunt omnes illi recentiores , qui Chirurgiam restringunt ad quinque genera affectuum: tumores, vulnera, ulcera, fractura; π luxationes, tales sunt Sebastianus Cortilio, Stephanus Calander, Francisicus, Peccettius, Petrus Pigraen, Aestius in Chimetis magna quae tamen ejus eruditionem nullatenus sapit Marcus Aurelius Seperinus indvnopsi Chirurgica, quae nuper prodiit Amstelaedami, quam ego jurare ausim illius viri doetissimi non ossi proprium foetum Riolani patris Chirur-
584쪽
saa P ΚΡΟΤΕXNII. gia , ut: lib. a. s s. visae Chirurgia Gabrielis Ferrarae, quibus accedat Enchiridion Chi αμ cum Chalmetri, agmenque laudat Saporta, qui dolumori. ex professo scripsit Cautius paulo se gessit D. Bapt. Consus, qui conscius perperam ab aliis neglectie chirurgicae methodi
non tam valens deponere Vetu fermentum,
sub forma Appenaecis singulis speciebus subjunxit masculam curandi per Anuariam operam rationem; nisi laxior esset in tradenda theo- Tica, ut Vocana, non inutilis foret ejus lectio tironibuS.
6, 2. Sed quia non sufficit navigantibus in alto serte & scopulos indicasse nisi simul
monstretur portus, in quo securam stationem naves habere possinis agedum Videamus, quinam sint isti scriptores, qui prae caeteris sunt volutandi nec hi tamen omnes, quanquam boni probati omnibus placebunt, quapropter plures decuit nominare, ut quilibet sibi 1hum excerpat, certis namque ingeniis immo
rario innutriri oportet, qui vult aliquid in animo fideliter sedere. Communi doctorum consensii primas tenebiiij crates, qui satis superque scriptis suis ostendit, se artem hanc non solumscivisse, sed etiam constanter Ger cuisse Graeco Hippocrati mox subjungam Latinum, Celsum , inquam, in arte hac fere Qxcelsum, quique simul cum doctrina medica
purae Latinitatis succum instillat quanquam
585쪽
vero placuerit nonnullis dubium movere, auartem Cornelius exercueris , an ero Hippocratis
interpres rantum non Texscriptor haberi debea Phociis respondendum puto , nullum in artis
operibus versatum a se impetraturum, secreta atque arcana artis, hoc est, intimasin occulutas ad salutem cujusque pertinentes rationes scire posse eum, qui intima ejusdem penetralia non subiit; quod tamen in suis scriptis, praesertim libro I. g. liquido fatis demonstravit, dignus certe, qui nunquam de manibus deponatur Celsum passibus haut aequis insecu- est Paratus Amineta, qui volens evitare confusionem instrumentorum medicinae, libro IV. de ulceribus f abscessibus egit, quatenu medica menta requirunt libro autem VI quatenus manuum auxilio indigent 9. 3. Post illorum autorum tempora, Chibrurgia introducta est barbara, ex Arabum tibus hausta. Horum dux lantesignanus uno excepto Albucasi qui vixit circa annum Ion, masculam Chirurgiam proposuit, eam tamen prosecutus est potissimum, quae ustione perficitur, etiam nunc apud Arabes usitata) est
celebris ille Guido Cauliaeensis, quem Fallopius
non dubitat Hippocrati aequiparare, forte, ut arbitror, quod sicut Hippocrates primus fuistariis medicae instaurator coryphaeus, que que Omnes ut prototypum sibi sequendum Proposuerunta Ita inter Chirurgo Guido, ut
586쪽
inter Anatomicos Iac. Carpus, primu arter hanc postliminio veluti revocaverit, cujusque
vestigiis alii postmodum institerint, quamViSimpari sane successu, de ipso quippe Guidone
testatur ingenuus Fallopius, eum non solum post Hippocratem dcGalenum, omnes Graecos, Latinos Barbaros superasse, praesertim e tempore,quo medica facultas velut in obscurissimo carcere commorabatur, sed etiam multa utilia doctissima de suo addidissse Floruitis anno circiter I363. Condonandum autem est
huic seculo scriptori, quod, dum propria,
sibique singulari methodo chirurgiam tradere sibi proposuerit, non potuerit evitare, quin medicamentariam cum manuaria Chirurgia confuderit. Barbarorum agmen claudat Ioannes de go. Hunc elegantiori lingua loquentem fecit a uitius, qui vixit a Us . nequis vero credat, aliam doctrinam ibidem reperiri, sciendum, res esse Guidonis, verba Ioannis. Migonis discipulus Malumnus fuit Marianus Sanctus Barolitanus, qui postea compendium Chirurgia edidit Accedant Brunus, Theodoricus,Rolandus, Lanfrancus, Pert alia,Rogerius dae qui ordine inter illos postremus, dignitate doctrina facile primus est, Guilielmus a Salι- ceto, Mentinus, qui omnes unctim editi sunt Venetiis apud Iunias anno T L neque est obliviscendus, licet seorsim editus, rus de ArgiLiara Bononiensis, qui vixit scripsit circa an
587쪽
num Iso. Hos omnes antecessit aetate Constan-rinus Africanus, qui vixit anno IoΙo. paucorum affectuum curationes Chirurgicas operi suo inseruit Dinum de Garbo Bernb. Gordo nium non multum moror sunt enim annuia
merandi iis, qui sub finem paragraphi primae
fuerunt relati. g. . Ab his me converto ad superiores la praesentis seculi scriptores eos videlicet, qui integram Chirurgiam nobis reliquerunt. ΡΟ- nam in prima acie Gabrielem Fallopium, qui tamen & ipse ad lyram Guidonis saltaviis atque utinam ea, qKae ipsius nomine prodierunt Veneriis anno DL ultimam ejus manum essent experti certe nihil sere in ipso desiderari posset, tam candide, judiciose, accurate singula prosecutus est, ut facile pateat, insignem fuisse Chirurgum, non minus quam Anatomicum praeis
stantissimum. Huic subjungo Ambrosium Paraeum, sed qualem virum Regum Galliarurru, Chirurgum peritissimum, qui ipso rerum usu, gravissimorumque asilum occursu edoctus, artem valde locupletavit interim scire oportet, ingens illud volumen, quod ipsius nomen in fronte gerit, ab aliis Medicinae Doctoribus Parisiensibus concinnatum fuisse, quibus amplam segetem exemplorum Chirurgicorum Paraeus suppeditavit, quibus alii formam induxerunt imo , ut in majorem molem pus e
cresceret, multa superflua a Chirurgico tim
588쪽
stituto aliena adjunxerunt. Profecto melius expertus ille vir suae famae consuluisset, si singulares curationes lariorum affectuum obser-VatICnes, atque remedia, infallibili usu&tot annorum experientia ipsi comprobata, parvo volumine comprehensa edidissiet in lucem ut fecit sane, magna cum nominis sui gloria Gm-fieta. Fabr. Hildamvis, Germanorum decus Ximium, cujus famam sera posteritas loquetur. Ut enim, docente Seneca, longum est ἐterprepracepra breve is camper exempla; ita re ipsa unusquisque experitur, quantopere animum nostrum assiciant singulares casus, in quibus affectus ipsi longe aliter nobis occurrunt, quam ab autoribus scripto depinguntur, ut facile ei, qui libro tantum sapit, misere aqua haereat eorumque curationeS, re mediorum successus de die in diem institutorum , symptomata supervenientia ac tandem eventus sive prosperi, sive adversi fideliter relati quibus si accedat post mortem aegri, accuratum examen partis affectae, quod utinam liceat Medicis per defunctorum propinquos, a quibus vana superstitione prohibentur saepissimel nae jam omnis erit expleta pagina. Addam tamen, mihi displicere in Hildano ampullatum illud scribendi genusin epistolicas il-Ias praefationes, nihil ad rem attinentes, quas Proinde omnes resecare, cum aliis inutilibus, omnes quo casus aes certas , classes redu
589쪽
vere, Dio vitam largiente, in animo ha
f. 3. Inter scriptores Chirurgicos, qui cuni fructu legi possunt debent, recenseri meretur& caeteris palmam praeripit Hieroni mus Tribritis ab A apendente, in suo opere, quod de Chirurgicis operationibus inscripsit, in quibus Celsum imitari conatus est, dum juxta seriem
partium corporis, assectuum in illis oCcurrentium nomina, signari curationemque eam , quae manu fit, accurate prosequitur, adeoque
Celsi interpretem cillustratorem se passim profitetur. Huic siimmo suo merito ungendus venit Johannes Iessenii a Iessen, meliori fa- ne fato dignus, qui supra, quam dici potest, perspicue Melegantissime in Institutionibus Chirurgictis obvias inter curandum manuaria operationes recensuit, continuo a recensendis medicamentis abstinuit, nisi cum necessarius eorundem usus ipsum cogeret. Stephanus Go-melenino Vidis Vidis junior ambo occupati fuerunt in excogitanda methodo, qua tradi
posset Chirurgia seorsim .distincta ab aliis
Medicinae partibus , quorum conatus laude sunt dignissimi, quod tritam viam ausi fuerint relinquere spinis&vepribus obsitam, novamque monstrare .planam reddere, cui nunc quivis cum magno profectu insistere porro poterit. Etenim oportet a Chirurgia procul abesse farraginem illam medicamentorum, qua
590쪽
repleti sunt communis ordinis Chirurgorum libri si enim ullibi, hic certe verum est na suram paucis esse contentam, eamque solam esse morborum medicatricem, si modo Medicus noverit occasionem captare&auxiliarem manum, quae hic sola fere requiritur, tempestive admovere. Hanc igitur χειροτριβιαν quisquis cum fructu aegrorum suique honore exercere desiderat, aperitis oculari discat inspectione crebra&sedula, eosque fideliter imitetur. Porro ut aliquem instituendarum operationum conceptum nobis formemus, in antecessum licebit consulere elegantes figuras earumque X-plicationes CL Sculteti, in quibus manuariae inperationes, ab aliis usitatae, ob oculos ponuntum a quibus saperflua demere convenit, aut minus operosa invenire addere, ut aliquando tandem vitae brevitatri taedium, arte breviore reddita, sublevetur.
g. 6. Coronidis loco subjungam eos Autores, qui peculiares Chirurgiae partes scripto pertractarunt, ex iisque seligam probatiores. De tumoribus p. nat scripsit dignussitas , equidem non indoctus vir, sed qui plurimum fuit occupatus in nomenclaturis Arabicis Graecis conciliandis, magnamque lectori confusionem parit in recensendis tot tumorum speciebus.