Dominici Cyrilli ... Tractatus de pulsibus. Editio prima

11쪽

nam potest in sene pulsus fieri eelerrimus , dismul tardus. Vehementissimus enim est pullus iuvenum, lentissimus senum . Murantur quoque pullus in diversis anni temporibus ' medio enim vere maximi, & vehementissimi , quoad celeritatem , & crebritatem moderati sunt. Pari modo vigente autumno ob tempestatum analogiam pullus fi miles observantur. Ineunte aestate languidi, parvi, celeres, crebrique sunt ob nimiam caloris activitatem , atque ob p xennem fluidarum particularum dissipationem . In autumni progressu cuncta imminuuntur, &xetardantur , atque ineunte hyeme parvitas , tarditas , & raritas in arteriis observatur omnia enim in constitutionis statu versantur , frigidusque aer magnam naturalis caloris coispiam .attrahit . In diverss regionibus pulsus etiam disserunt juxta temperiem atmospherae, atque ideo tempestatum naturam sequuntur . Praegnantium pulsus majores , crebriores , ce- Ierioresque sunt, semper vero in diverso grainviditatis tempore pulsus mutantur , atque si celeres sunt in tota gestatione , instante partu celerrimi , atque exteriores redduntur. In f anno parvitas , & tarditas observantur , primo

.ob virium muscularium debilitatem propter praegressam vigiliam , secundo quia dum partes immobiles jacent , ad ionesque omnes sinent,

Mervorum influxus magnopere imminuitur ,

ideo pulsus parvi , & tardi evadunt . Contra qui a somno excutiuntur , statim pulsus m snus , vehementes, celeres, crebros, & vibr

12쪽

tos habent. . Astamen post breve tempus mediocritatem assequuntur. Uibratio hoc in loco a Galeno pro duritie collocatur ' nam in Vmbratione rigidus , di durus arteriae contactus animadvertitur . Multae sunt eausae, quae pulsuum regula Titatem mutare valent. Ex. gr. ab exercitatione moderata pulsus redduntur vehementes , magni . eeleres , & crebri , rursum ab imm diea aestione musculari parvi , languidi , eel res , & summopere crebri fiunt . Atque s ob immoderatam admodum exercitationem vises exolvuntur , tunc pulsus evadunt magnopere parvi, languidi, tardi , ae rari . A balneo moderate ea lido magnus, celer , creber , di vehemens redditur pulsus ' a nimium cui do anguidus , tardus, parvus, atque rarus ' a balneo frigido pulsus oritur parvus, languidus,

tardus, ac rarus ' ob hanc rationem acutarum

febrium summa celeritas , & frequentia balneo frigido magnopere imminuitur. Haec tamen omnia eveniunt ob naturalis , veI morbos caloris dissipationem . A qua enim primarium ignearum . Sc volatilium particularum vehiculum constituit. Ciborum quantitas nimia, quassomachus gravatur , pulsus inaequales , atque inordinatos emcit. Inaequalitas pulsuum tempore digestionis fortasse oritur ab actione ventriculi , & olimentorum separatione ' nam holtempore pulsus fiunt valde s miles pullibu. suppurationis, quemadmodum suo loco demonstrabitur. A vino abundanter ingurgitato puruius

13쪽

sus uti a cibo variat , sed promptius, atque

mutationes celeriter evanescunt : attamen vini

usus immoderatus pullum gignit magnum , Vehementem , & exteriorem ; vini enim qualitates calidae, & diaphoreticae sunt . A qua minimam in pulsibus mutationem inducit ' attamen servata proportione secundum aquae copiam,& qualitates, nonnullae mutationes observantur' praesertim dum aquea diaeta in morbis insti-

ruitur . Non solum ea usis nonnaturalibus modo enumeratis, sed etiam a causis praeter naturam Pullus mutantur . Nam secundum Galeni senis rentiam excessus in quantitare causarum natu ralium , & non naturalium transeunt ad statum Praeter natura P. A causis vero praeternaturali

bus vel dissolvi, ac dissipari , vel quasi gra

vari solet facultas vitalis . Dissolvitur facultas olimenti difficultate , morborum maligni Iate , animique affectibus: a vehementia deinde, vel diuturnitate dolorum , & denique ab immodicis evacuationibus lethalis oritur facultatis vitalis imminutio. Laetitiae magnus, rarus, &tardus est pulsus , quia hoc tempore solidae

Partes relaxantur, atque ob adauctam interna-Tum , ex Iern arumque secretionum copiam , cumtis praesertim mollescit , ac sanguini parvam profecto resistentiam opponit. Tristitiae pullus a Parvus, languidus, tardus, & rarus est ; dum enim molesta aliqua , profundaque animi per turbatione assicimur , tunc in cerebro magna nervet fluidi quantitas retinetur , ac proinde

14쪽

. . 3Pregularis influxus In reliquaς partes imminuitur ' hinc tristes homines freqtientiis mis horis ripilationibus corripiuntur . & parum perspis rant. Timoris recentis, & vehementis pulsus celer est, vibratus, inordinatus, & inaequalis; timor vero /iuturnus pulsum tristitiae gignit . In pavore enim instantaneo ab imminenti pe-2xiculo , aut obstaculo quocumque natura juris

Elis viribus adversus causam noxiam operatur . Verum timoris causa evanescente , in languo inris , ac imbecillitatis statum transeunt homines , uti accidit mulieribus satis frequenter post vehementissimas hystericas convulliones . En quare pulsus post diuturnum pavorem pulis sui tristitiae smillimus evadit. Haec omnia animi pathemata si vehementiora , & persinentia sunt, pulsum dissoIutae iacultatis vitalis gignunt. Dolos parvus, atque in principio pulsum emiseit majorem, Vehementiorem , celeriorem, &erebriorem acutuS Vero minorem , languidum , delerem , & crebrum et causa morbosa , quae dissolvit omnino vi res vitales, in remissione morbi parvitatem , & quamdam celeritatis, speciem in pulsibus excitat. Pleuriticorum ce-Ier pulsus , ω crebrer est , vel aliquando ad. modum magnus ς verum proprietates retinet

pulsus inflammationis, siquidem in principio

durus, parvus, ct celer, in progressia magnus, vehemens , atque evolutus est . si pundi otius dolor evanescit , persistente adhue expectoratione , pulsus inflammatorii character deletur .

Multa adnotatione digna complectitur sequens

15쪽

definitio pulsus sup ratorii a Galeno proposita, suppuratorius sc. pulsus initio statim pulsum refert vigentis inflammationis ' hoc enim initium est suppurationis : nonnumquam inaequa is est,& inordinatus , sed in omnibus heis Cum autem pus prope si maturum, cetera fimilis est, nisi quod aequalior sit ' at cum pus erumpit, languidior, latior, tardior, rariorque est . Inaequales , atque inordinati sunt pulsus suppuratorii , quia natura gravissimum obstaculum superare eonatur , & ubi majus, adhibet vires majores, & in motu circulatorio irregularites oriuntur . Hecticus vero est suppurationis pulsus, quia in hoc casu continua adest febris eum insigni ea lore conjuncta, uti in ulcere pulmonum. Aequalitas deinde post suppurationem a generali partium relaxatione ob persectam coctionem deducitur. Marcescentium, sive aegrorum tabe consectorum pulsus sunt v xii namque eum inflammatione ad tabem perinducuntur et languidos , & celeriores pulsus habent , atque pulsationum magnitudo valde iminminuitur: celeritas vero semper vespertinis horis augetur. Omnes vero tabidi pullum habent

hecticum , idest languidum , & admodum crebrum , calor magnus est; atque impetus febrilis post copiosum sudorem mitescit. Phthis coinrum , quos Vocant, pulsus par us, languidus ,

mollisque , & modice celer , & hecticus est.

Peripneumonicorum pulsus magnus , undosus ,

languidus , mollisque est . uti pulsus lethargi. eorum ' aliquando etiam dichrotus, & saepe in-

16쪽

termittens deprehen/itur . Ιestio morbi pulsus est magnus , sed rebus in pejus vergentibus

arteriae parvae, obtusae , & inferiores redduntur. Dum detegitur intermittentia, pulsus profundissimi generalem totius pulmonis gangrae nossem degenerationem demonstrant. Lethargicorum pulsus tardior, ramorque , ac minuS aequalis, intermittens , dichrotus, atque undOdus est. Omnes tamen inaequalitates, & intermittentiae si cum aliculus organi peculiari pulsu conjunguntur, congestionem , inflammati nem , aut . suppurationem in eodem organo vel incipientem , vel absolutam praenunciant. HaeGdoctrina externorum , atque internctum morborum exemplo confirmatur; inaequalitates enim .in eryti petate , diversique generis tumoribus .cum pulsbus organicis copulatae observantur. Sed quoniam, progreditur Galenus , inaequalitates saepe meminimus, raro autem perturbationem.

ordinis , Iciendum est fere semper inaequalitates comitari perturbationem ordinis ac inaequalem pullam , qui fit ordinatus, raro invenias , Minori vero momenti laesi es pulsus inaequales, sed ordinatos , majoris notae affectiones pulsus generant inaequales, atque inor

dinatos. Phraeneticorum parvus, durus, ner

Uosus , valde celer , & creber pulsus est ; habet aliquid undosi, ae subtremuli ; totam enim arteriam a sua sede deserta , conspicies attolli

potius cuin vibratione, quam cum regulari di- sentione ' immodica tamen crebritas in hoo

casu animi deliquium praenunciat. Nil mirum

17쪽

rier vatur. Omnia enim accidentia irregularia - sunt ' quandoquidem a causa nervorum oeconomiae di irritabilitati infesta excitantur . Iaconvulsis ipsum corpus arteriae Midetur contractum , di irritatum , di veluti rigidum, ut in

febre , praesertim in accessionibus ' nam rig res in febrium parox ivno sunt celerrimi co vulsui motus a valida & in voluntari a m sculorum contractione pendentes. Ad eumdem modum in convulsionibus arteriae motus inaein qualis est inllar chordae sursum ., deorsum. que agitatae ' jam vehemens quoque, di magnus convuliorum pulsus aliquando videtur esse . Paralyticorum Frvus , imbecillus , ta Husque pulsus est ' nonnullis rarus quoque , aliis creber , sed mon nisi inordinate intermittens . Comitialium , & attonitorum similes funt putisus, atque in principio Non mutantur Si vero adeo gravis si affectio , ut oneret, faculta tem, inaequalitatem quamdam inducit, ac te in sonem validam gignit et minor enim , langui dior, rarus, tardusque pulsus efficitur . Si aegritudo haec magnopere comprimat , atque assi elat vitalem faculassem, languidos, parvos , de

teresque pulsus gignit . Anginae pulsus Aensono

praeditus magnus , & undosus est ' tenso obse 'atur in principio, undosias vero modo reso. Iulionis, modo suppurationis fgnum est. Sirandostas progrediente primo septena o exur. Rit, tune anginam suppurare dice'dum est . Quicumque vehementex suffocanιur , parVum s& ram

18쪽

x rarum pessum habent atque ubi iam animam 3sunt, crebrum , atque inaequalem possident pulsum . Hujus doctrinae infignis veritas elueescit in diversis peripneumoniae temporiabus ς quandoquidem peripneumonici dum in

maximo vitae discrimine versantur, summam

habent in pulsu erebritatem , inaequalitatem, atque intermittentiam. Haec prosecto acei dentia . ab inflammatione pulmonum , dissicilique sanguinis per vasa pulmonalia cireuitn oriuntur. Hi ne merito addit Galenus in orthopnoectacula pulsus est inaequalis, & inordinatus, siquidem in hoc morbo circulatio pulmonalis, valde perturbata est . Uterinae suffocationis pul- us uti in convulsionibus tardus est, & rarus; quod si suffocatio exitialis sit, pulsus redditur 4nordinatus, creber , & nonnihil deficiens . In omnibus internarum partium affectionibus satini ac pullus deficiens , parvus , languidus , R internus evadit , morbum lethalem effeenunciabimus , Ob saeuitatem , viriumque imbecillitatem . Stomachus ubi assieitur, juxta aegritudinis differentiam pulsum mutat. Ven- triculus enim inflammatus durum, sive nerv sum habet pulsum , quocumque alio inflamma torio pulsu minorem , ob partis affectae naturam . Vellicationes , nauseae , Vomitus , sngubtus , & languores non solum parvum , & lamguidum , sed etiam celeriorem , & admodum erebrum pulsum effetunt; praesertim ubi agitur de eardialgia, in qua si parvitati, & lamguori arteriae erebritas aecedit, aeger in maxi-

19쪽

rsmo vitae discrImine versatur . Hydropicorum pulsus juxta varias morbi species uaffert' in alcite enim parvus est , crebrior, & lubaurus cum quadam Iensione et in anasarca undolus , latior, moli lique est. Pulsus Elaphantialis par us , languidus. tarculque est . Hy lericarum pullus, si febris abeli, minor, durior, numquam languidus , nec celer est . Qui veratrum , se. helleborum sumpserunt , hi paulo ante v Omitum pu iam habent latum , rarum , languidiorem , & tardiorem . sed tempore uomitus putasus fit.inaequalis, & inordinatus. Cum rectiva habere coeperint, pullus evadit ordinatus quidem. Ied inaequalis adhuc, minus tamen, quam an ara. Uerum omnes substantiae venenatae intus assumptae, si stimulantem possident naturam ,

quia phlogisto salino, nempe alcati phlogisti inestio componuntur, pulsum parVum. crebriam,& inaequalem gignunt, quemadmodum evenire solet cum fungis venenatis, & cicuta aquatio. Sed tis ad alias doctrinas a ι , i Arteria in homine sano quatuor, vel quin-dque pultationes perficere debet , dum Medicus Carpum contrectans unicam absolvit respiratio. Item , in spi ratione ια , & expiratione simulsum pras. Quo igitur micationes hoc dato te minpore decrescunt quoad numerum, pulsus fit taris aius , at lentus . Ubi Vero ultra quinque pulsationes obsiervantur tempore uidus respirati Bis, pulsus celer ,& crebrus oriri incipit. Hujus nodi pullos non solum celer , sed etiam praecipitatus, di furiosus appellatur, Sequuntur

diss

20쪽

differentiae majores dictae, quae rursum in octo

sub dividuntur . Friores eonstituunt pulsus exinternos , & internos . Horum pulsuum externi externos , culaneos, & superficiales interni internos & praesertim organorum morbos designant'.

Pulsus externi sunt magis apparentes, inoterni contra magis absconditi , & quasi retrogredientes . Haec amem conditio constanter in praxi obtervatur , dum in gravissimis morbis aegri ad interitum vergunt. Ubicumque vero pulsus externi deprehenduntur , morbus imminenti saltem periculo caret. Species vero sive differentiae pulsuum externorum septem recen

sentura

Ι. Natans , sive superficialis vacuam fere ἰidest mollem arteriam essicit , atque dum digiti carpo admoventur, adeo prominet, ut sereabique ulla pressione observari potest. II. Vacuus proprie pulsus est , in quo digiti arteriam comprimentes nullam pulsatio nem in centro percipiunt, & ad latera maristinis speciem sentiunt, quemadmodum accidit, ubi digitus foramini tibiae applicatur . ' a III. Frequens , & acutus pulsus , atque in febrium initio frequentissimus , dum vehementi stimulo , & spasmo coarctatae arteria et parvam, acutamque superficiem tangenti opponit. IU. Differentia denotat pulsum superiorem, sed magis plinum, ac dilatatum , uti observa tur in febribus tempore remissionis, aut pro

ximae intermissionis . ' . . 'εν.