장음표시 사용
41쪽
Inter eriticos fluxus reeenseri debet .saninguinis menstrui effusio , quae per v4ginatu ab in solvitur e pulsus ante hoc tempus peculiariter
mutatur , atque hanc criticam evacuationem
praenunciat. Est excretorius reduplicatus , dichrotus , haemorrhoidali simillimus ' etenim evadit inaequalis, irregularis, regurgitans , sed
magis evolutus , largior, extarior, non admodum profundus , neque durus . Observatur frequentius in virginibus, cum primum menstrua incipiunt , atque in provectiori aetate , dum haec evacuatio uterina imminuitur. Alio in
morbo uteri ipsiuε, nempe in fluxu alboe idem pulsus , sed mollior deprehenditur . Adnotatis usque adhuc criticorum peculiarium pulsuum differentiis Cl. Bordeu pulsum criticum g neralem , nempe pulsum suppurationis adjecit . Nam si dolore in aliqua externa existen re parte arteriae observantur, pulsus primisci bus rigidus , &.convulsivus reperitur , P sea expanditur arteria cum considerabili etiam rigiditate, quae per certum tempus substinetur. Si vero post suppurationem pulsus mollis, atque undosus evadit , criticus est , semperque characterem habet organicum , atque emunctorium , a quo evacuatio absolvi debet, mani seste indicat. Neque cum vulgaribus hominiis bus suppuratio pertimescenda , atque medicamentis avertenda ' nomine enim suppurationis concoctio, ac separatio humorum vitiosorum a salutaribus intelligitur . In morbis tamen acu.tis suppuratio a coctione proprie dicta dissere
42쪽
tantum quoad locum ' 'nam si e c. gr. sanguis .vitiosas, morbosasque . quas continet, particu--las rem pore 'critico ad exterivra mittit. , atque tumor cum suppuratione gignitur , haec eriteritica morbi judicatio ' contra si vasa , quin anorboso humore , nempe i eausa morbi fiea reis plentur , post debitum tempus per propria emunctoria , si te nares , pulmones, renes , atque intestina causam omnium symptomatum emittunt ' haec mutatio , quae suppurationis species est , peculiari coctionis, & cristum n mine designatur. Febris itaque , cujus opera
tantae utilitatis operationem natura molItur , tio.
est virium vitalium procul dubio conamen , quo animalis vis interna materiam morbificam eliminare conatur . Ideo accidit , ut multae thronicae aegritudines, quae absque febre sunt. iutius substineantur , & superveniente febri It Inotu more acutorum morborum facile, atque persecte jugieantur . Crises post coctionem eve-Mientes , uti supra innuimus , dignotcuntur a critico diverso pulsuum charactere : hine dum coctio
Eblolvatur , naturaeque opera erius Paratur , dum axunc ab omni medicamento , aut anti librili , aut vehementer cathartico sistinendum . Medi- tis.cus enim Hippocraticis doctrinis inniti debet: primo enim Hippocrates scribit : Dum morbus viget , melius est quietem habere ς vigor enim morbi est tempus coctionis . Secundo ait : Con-
cI a medicari, atque movere oportet , non autem
cruda, neque in principiis me. Igitur a perfecta pulsuum scientia peritus Medicus videbit, num
43쪽
ad medicamenta deveniendum sit , vel ab
omnibus pharmaceuticis praesidiis abstinere oportet. Quae usque adeo persecuti sumus, respiciunt tantummodo pulsus criticos simplices , qui tamen raro observantur ' quandoquidem non unius solum organi aegritudines deprehen duntur ' & rursum in omnibus morbis non unius organi actione , sed multorum conspiratione, & consensu natura crisini molitur . In hoc itaque casu pulsuum compositorum intelligentia praecipuam primo morbi sedem , &deinde aliarum quoque partium per consensum affectarum conditionem nobis ostendit . Conjunguntur itaque varii pulsus superiores inter se, combinantur cum intestinali , & cum variis speciebus pulsus inferioris . Pulsus pessioralis cum pulsu sudoris eombinatur , atque diaversae haemorrhasiae pulsus magnam inter se analogiam habent. Compositus si adest pulsus , duplex erit expectanda crisis, quod quidem ab observationibus deducitur . Multa denique a
clarissimo Bordeu adnotantur de ratione , qua pulsus sunt explorandi, ac multae proponuntur regulae generales, quae a nobis ob temporis angustiam praetermittuntur .
44쪽
De Pulysidis particularisus. CUM PYaki Clinteae sedulo annis superi
ribus operam dare.coepissem , quae Cl. Viri depulsuum natura , & characteribus tradiderunt, diligenter investigare pro virili conatus sum . Sed aliorum observationibus intentus innumera& mihi natura monstravit ad artem sphygmi Cam pertipentia , quae quia aliquam vobis ut, litatem , atque sortasse non parvum aegrotantihus emolumentum asserre posse existimavi 'ideo oculis vestris subjicienda esse censui. Primo itaque nonnullas generales pulsuum qualitates , deinde peculiarium pulsuum luculentissima , & essentialia attributa proponam . Recte a Sinensibus pulsus dividuntur in externos, &Internos ' hinc quid sit externus , & quomodo distinguitur internus , propriis observationibus innixi hoc in loco declarare conabi r. . Externus pulsus dicitur ita , quia dum Pulsua
carpi arteria tangitur , digiti statim amplissi. II
mam persentiunt di assolem ' haec vero dum causa morbola ad coctionem pervenit, non so Ium amplior sed simul mollis est tempore contra irri rationis, sive cruditatis arteria ex. terna , attamen magis rotunda , durior, magis rit, '
45쪽
rigida est . Varia hinc sunt pulsus externi alis
tributa , variisque in morbis haec arteriae conis ditio observatur. Primo enim culaneae omnes infirmitates , quae acutae sunt , scilicet cum febri conjunctae , uti erysipelas , Variola , r beola , & scarlatina, in principio pulsum habent durum , & concentratum , atque hoc tempore de interno calore aegri conqueruntur ' sed dum materia morbosa ad externas sedes sertur , pulsus quamvis durus, attamen externus , & fere semper aequalis usque ad perfectam morbi evo Iulionem deprehenditur. Hoe pulsu distinguuntur etiam pleuritis , rheumatismus , cephalal-gia, tumores omnes inflammatorii loca exterinna occupantes , & vulnera recentia . Denique ieodem pulsu gaudent , qui podagra, bubone Venereo , aliisque ejusdem morbis genetis assiciuntur . Id quod essentiam , atque utilitatem hujus pulsus ostendit, est quod semper affectae,
, ansammatae scilicet, . dolenti , aut vulnera tactParti respondet, quapmpter sedes affecta statim dignoscitur. Hinc dolor capitis parte dextera. Perturbans dexteri brachii pulsum magis exterismum , attamen durum , ac vehementem reddit. Si dolor capitis cum pulsu externo conjunctas ' . Pendet a coryZa, pulsationes primis diebus rigidae, di inaequales deprehenduntur' sed mombo ad coestionem . vergente pulsationes molli ales, atque undosae evadunt. Ab erys pelate iasinistra colli parte existente, atque versus au-xem sinistram diffuso pulsus respondentis late eis magnus, durus, & externus est; alter ve
46쪽
. . Meo manifeste minor, & parvus ad proxime naturam accedit. Attamen in quocunque erysipelate pullus dexter semper inferior, parvus, atque stomachalis deprehenditur, quia erysipe-losa bilis degeneratione , & ventriculi aegritu dine ortum ducit , quemadmodum inserius patebit . In maximis doloribus , atque post saevissimas chirugicas operationes pulsus parti
affectae rei pondens valde coarctatus , parvu , irritatus , convulsivus, atque internus redditur,
quod quidem accidit ob nimiam doloris intenis litatem ; nam post duodecim horas arteria adis
modum externa , ac vehemens evadit. His p isti is non solum sedes affectae a pulsuum cha-xactere dignoscuntur, & determinantur; verun etiam praesagire , aut judicare Medi eus potest, num de periculo , vel contra de morbo innoxio , & tantum depuratorio agatur . Etenim ubicumque pulsus externus observatur , mo hum externam , idest minus nobilem sedem occupare certissimum erit; timc de morbo aliquo
organico, & essentiali nulla erit suspicio. Hoc
absolute demonstratur, si considerantur acciden ria morbis externis cum externo pulsu coniunctis supervenientia . Et sane erysipelas usque dum inflammationem mani sestam in quacunque exteriori corporis sede gignit, atque cum pulsu eXterno, vehementi, magno, atque carnos
copulatur , omni periculo vacat; & erysipelate satim evanescente cum pulsu interno pectora ii, aut capitali, tunc causa inflammationis adessentialia organa fertur , : morbumque eme it
47쪽
periculos ssimum . Idem accidit in variolis Iapei secta eruptione, aut pustularum extricatione, purisque resorptione . Hujus mutationis varias species obervavi , & omnia in Commentariis adnotavi . Ubicunque morbi cutanei vel solutione , vel suppuratione , & praesertim mediante sudore eritico judicantur , pulsus exinternus, mollior, atque undo lux fit ; siquidem post tres pulsationes plerumque profundiores quarta exsurgit amplisitana , sere tremula, vel potius in tam longa arteriae dilatatione infir- , ma , & vacillans. Pulsus externus criticus sa penumero confunditur cum pulsu suppurationis, de quo infra disserendum . Nonnullos deinde habemus morbos organicos internos, in quibus tamen pulsus omnino eXternuS Videtur ' ex. gr. in aneurysmate magnarum arteriarum pulsus est vehemens, vibratus, durissimus , attamen inaequalis, saepissimeque intermittens. Hic tamen pulsus rigiditatem pulsus pectoralis , non autem externorum pulsuum mollitudinem , &carnosam naturam habet . Mutatur vero insignpter a neurysmaticorum pulsus in morbi marix imo incremento, & arteriae fiunt parvae , internae , admodum inaequales , incredibilem 1 equentiam , summamque celeritatem nanclinscuntur . Μemini me pulsationes 264. unius minuti primi 'empore observasse in praeco diorum a neurysmate . Cum externis pulsibus adauctus semper corporis calor deprehenditur: hinc vitae vim majorem esse intelligimus, atque ab hoc signo morbum periculo vacare iu-
48쪽
dieamus ' quandoquidem dum aegri in morbis malignis, atque venenorum actione ad interiis tum vergunt, imminuitur calor , atque pulsus fiunt interni , parvi , atque lethales. Quapro pter si post secundum septenarium , atque ei. iam post evacuationes aut alvinas , aut cutaneas pulsus parvi , obscuri , atque interni redinduntur , & simul externus calor imminuitur, malum . Nunquam vero pulsus, a quo crisi ex peehatur, copiandi debet cum pulsu exteriori fallacissimo, cujus vel integra corporis sidera tio, vel gangraena partis alicujus apparentiam
assumit per certum: tempus, calorem mentitur,
di pollea admodum interna , & lethalis reddiarur . Fateor me hac apparentia deceptum suisse in maligno colli anthrace, atque in periptaeum monia . Itaque hoc in casu pulsus 24. horis , aut 48. ante mortific*tionem, vel perfriger tionem universi corporis elevantur, ampliores, di sere undosi redduntur , & Medicus magnam diastolem animadvertens morbuni ad salutem Pergere pronunciabit . Verumtamen deest inpulsu insignis illa res fientia, & durities, quae Pu Isum externum peculiariter a reliquis distininguit , & arteria potius vacua videtur . Postri. die parvi, languidi, internique pulsus evadunt. Hinc nos nunquam gangraenam absolutam esse audicabimus , dummodo pulsuum elevatio, iam agnitudo observabitur. Memorata superius obiervatio circa gradum caloris adauctum inpulsu externo apud Sinenses praecipuam constituit differentiam inter pulsus eη ternos , atque
49쪽
internos. nempe salutares, Ac pericolesos. In chronitis morbis , praeter tim vero in tumoribus strumosis , in spermat ocele , hydrocele , aut hydrosareoeele pulsus magis externus, vehemcnS,& semper inaequalis observatur . praesertim in bracbio parti asse stae respondens Attamen differunt inter se pulsus externi in adnotat in morbis juxta partium affectarum di ve sitatem , quemadmodum in descripti e : pulsuum pecu liarium, demonstrabitur . Opportunum deniquo erit quaedam ad pulsus externos pertinearia ab filiorum Cl. Virorum ' seriptis deprompta in medium afferre . Vallesius itaque in Commentariis ad lib. U. Epid. n. sr, ubi 'Hippocr res hi riam hominis lapide percussi narrat sequentibus verbis et CDῖ oume japi 'porciussumes a Macedone, ceci3ie ' 'tertio sudi Soce eradi , anxiatas, febris tenati, που vis de is stempor με erat pulsus , nihil audiebat , Areque evieno non fine tremore ' sed quarto movebiatur . )ἔumiditas
eἰrea frontem , O sub Hiaso' usque ad n=endium ἰmortuus es .l Igitur dum per uissum morobuni describit magnus Hippocrates , pullum non externum, sed interitum adnotavis. Ad haec Vailesius et Ebris vero apparebat tenuis , & pulsus in temporibus non valde inerat , quod affectio interna esset, & per internas arterias,8c venas potius quam per externas' fluxio rectisperetur ἰ eontra vero in virgine NeYei fac hutnesse dieebamus. E Galenus dum disserentiam inter erysipelas , atque genuinam inflammatimnem initituit, de externo, atque interno puμ
50쪽
su loquitur : qigii etiam ais: Et pulsus magnae .usiammationis es f ploma I erenim oe in proisf-do eo poris fere nascitur, uti erysipelas in te magis, quam A profundo eo iste. Non solum ob organi essentialiter affecti
naturam, atque Discium, verum etiam ob viis
rium vitalium defectum , nervorumque debilitarem pulsus . amissa naturali vehementia , &validitate . deprehenduntur , atque interni reviduntur ; 'squidem etiam absque peculiari mombo organico simplex humorum dissolbsis, aegeneralis' sanguinis phlogisticatio , aut alcaI scentia pulsum gignit languidum, parvum, atque internum. In peculiari artuum gangraena, atque praesertim in mortificatione , qua integra sere sura eorrumpebatur, pulsus parti assi chae re ondens parvus , tardus I atque interinnus in peculiari casu apparebat. Μagis vero pulsus interni character declaratur , dum agi tur de morbis imum ventrem occupantibus, quemadmodum experti sumus in tumoribus meis senterii, omenti, & nuperrime in maximo hepatis seirrh6, in quo paucis ante mortem die hus pulsus dexter omnino evanuerat . Hinc si in ichronicis morbis, in quibus vel de tumore, vel de obstructione , aut de ulcere vitioso su
spieis est pullus fiunt debilissimi , atque tam genti urex digiti instar subtilissimi fili Oecu
runt, de aegrr rebus semper desperandum . Ne que magnopere interest , num frequentia absit,
quae est febris ablentia ; nam hydropici tabe consecti , homines, qui nimia Bomaehi deb