장음표시 사용
131쪽
minimam qnamvis complestionem acutissimum dolorem experiuntur In puerperis acuta febre laborantibus mediocris ventris elevatio , quae tam durissimum tumorem repraesentar, periculo fissima est, quia non modo uteri , verum etiam intestinoruin lethalem morbum designat . Oh- servantur quoque' diuturni tumores in dextero, aut sinistro hypochondrio, atque a contenotorum in abdomine ἐς iscerum obstructione pro M. veniunt & pleriamque . ab usu aquarum argilla. cearum , atque ab stem palustri oriuntur . Peculiaris quoque oedematis species 'occurrit circa partes gangraena affectas I sedes enim iam sphacelo proxima tumore emphysemati eo nemispe a Ereo cingitur , quia in carnium corruptione vapores aerisOrmes evolvuntur, & tumorem indolentem , mollamque in cellulosa tela essoris mant. Temporis angustia verat, uti multae alia ad tumores externos pertinentia praetermitti debeant . Quamvis Vero Onania fere , quae ad tumores Venereos pertinent, silentio praeterea tiar, oportet nunc nonnulla , quae attinent ad Aneurylmata , di Varices , breuiter enarrare . Aortae arteriae dilatationes ob immensam fac. ei molem exterius prominent, atque tumorem inaequalem admodum pullantem civea sterni, di clavicularum regionem afferunt ..1d accidit 4n brachio, si arteria praeternaturaliter dilata. tur, Vel vulnere accidentali laeditur . Tum oraneurysmaticus poplite ae arteriae non solum a mole & pulsatione , Verum etiam a tumo
re cruris , di immobilitate disti uitur. Pra
132쪽
te maturalis aliquando abdominis intumescentia pulsationem vehemestem ι ostendit puti observa. tur in obstructis, atque praesertim in mulieri, bus menstruorum defectu.- laborantibus . i mee vero pulsatio adaucta nou ab aneurysmate, sed potius a partium obstructione arteriae coimpressione repetenda est. Varium 'einde non acti modum periculosae hunt venarum dilatationes saepissime vero venae majores artuum vinferio. rum diutius inflatae, & praeternaturaliter di. 1iractae statim lacerantur cum letha i haemor. rhagia , quemadmodum in praxi Observamus . Tumores durissimi in partibus osseis . ac tenacissimi in glandulosis sedibus deprehenduntur . Primi generio sunt elevationes osseae, quae tu corpore rachiticorum eveniunt, magis in pue ilia , quam iH Provecta aetate. Ossa carpi majorem magnitudinem in extremitate acquirunt;
spina distorsione , aut tumore osseo peculiari afficitur ; artus inferiores debilissimi , ae valde
graciles evadunt, carnes attenuantur; sed contra mentis functiones alacrioris redduntur. Post spinae distorsionem costae, sternum, & clavLeulae intumescunt; atque primum omnium caput magnopere dilatatur . Omnes denique rachitiei abdomen habent tumidum , durum , ac summopere resistentem . Morbus confirmatus ,
qui a descriptis modo accidentibus facile di. gnoscitur , saepe ad adolescentiam mortem adis hieri . Tractari, & praecaveri potest r chilistonicis medicamentis ,& praesertim balneo frigidissimo marinae, aut dulcis aquae. Tu mores
133쪽
ei essentiales. vel 1, eram secundario ossu
bus inlasti evadunt y sunt gummi, & exostoses. Cum mi dieitur dolentissima periostet intumescentia, duae nisi celeriter aut mercurio dissiopaturi, aut mediatate incisione ad suppurationem perducitur, subjecti ossis periculosam cariem asissent. Exostosex deinde. tuniores sunt durinima , qui ab ipsa ossis, substantia proveniunt , & asellico veneno originem habent .
134쪽
Μnibus usque adhuc enumeratis externis diversarum aegritudinum signis sadjiciendam sin qefflorescentiae cutaneae . Et piri mo maculam urmsipelaceae quae in hac, aut illa cutis hegion: apparenr, figusanti habent irregularem ' a parvo principio oriuntur, deinde expanduntuρ - vici nasque parxes occupant , utplurimum rubicundum , raro pallidum colorem habent atquα eum intensissimo calore conjunguntur. Post 'Limum septenarium color evanescere incipit , turimor deprimitur , ise cuticula vehementi partis calore exiccata in squamas sursuraeeas separatitur, ac decidit. Aliqua citetiam erysipelas in profundam suppurationem desinit, & tunc' moriabus gravissimus est, quia lasammationes erysiis pelaceae semper a generali humorum acrimonia ortum ducunt . Variolae peculiarem habent apparentiam a morbillis prorsus diversam; nam cum primum egrediuntur, rotundas minimas maculas representant, dilatantur deinde , foveolam in nredita ostendunt, versus primi septenarii finem Apice albo , sue principio suppurationis notantur . Benignae, & distinctae Fariolae tempore suppurationis pustulas eirculo I a ru
135쪽
Ia sere in pustulte elevatio oritur , alque quae supersunt spatia culanea libera, maculis perfecte rotundis primo serrugineis , deinde nigris replentur; hujusmodi maculae primo in pedibus, deinde aliis . in partibus deprehenduntur. Hoc
in statu variolae omnino lethales sunt, & totum corpus corruptum sanguinem per omnia emunctoria emittit. Maculae morbillorum a praecedentibus differunt, quia numquam . circumscriptae , ate perfecte rotundae sunt : &quia ophtalmicum affectum , & tussim molestissimam ante eruptionem afferunt . In morbillo etiam, absoluto morbo, uti in erys pelate, cutieulae desquamatio aecidit. Pustulae rariores , attamen satis magnae in aeutissimis saepe febribus apparent. atque iuxta Hippocrati eam do. ctrinam morbum lethalem esse praenunciant. quemadmodum ipse etiam in praxi observavi. Aliquando dum gravissimit accidentibus oppri. mitur aeger, maeula livescens cum parvo tuis more hanc, aut illam sedem occupati, atque hoc in ioco salutaris metastasis, saluberrimaque sup- ruio efformatur . Minoris , dic nullius fere momenti sunt maeulae illae lividM . quae in luteum colorem transeunt, ut saepissime observatur in mulieribus bilioso tam pera Mento praeditis , praesertim dum menstruaς evacuationes imminent. valde etiam irregul nes maculae eo
loris ex susco lutescentis exurgunx in homini. bus , qui salinis efflorescentiis obnoxii. sunt .
atque saepe optimae sumati signum ςxhibent,
136쪽
Slana a Doloribus . Dolores a diuturno , aut a tritico assinu
excitati aegritudinis sedem , ac naturam sae pissime delarant. Dividi interim debent in inisternos , atque externos' siquidem interni etiam dolores ab externa quoque peculiaris molestiae sensatione dignoscuntur . Interni in sede aliqua organica oriuntur, & organi illius oeconomiam pervertunt, uti sunt cardialgia , colici , nephritici atque vescales dolores , qui ventriculum. intestina , renes, aut vescam urinariam assi clune, atque non solum vehementissimi sunt sed etiam saepenumero lethales , quod in exinternis doloribus raro accidit. Quamvis frequenter, uti in memoratis morbis, internae sedes dolore primario assiciuntur , tamen externae, qui bus teguntur, & continentur, partes vehemen. ter dolent , & tunc dolor externus a partium externarum praeternaturali distractione progignitur . Semper vero si ob causam partibus internis haerentem musculi , & tegumenta dole re incipiunt, pro signo suspecto habendum est; quandoquidem hoc accidit, dum loca affecta ac mortificati em vergunt. In dolore colico, statim ac a levibri quamvis abdominis contactu
137쪽
summa oritur doloris sensatio, post breve tempus dolore Omnino eVanescente gangraena rep- paret . Vesicae morbi cum dolore versus regionem pubis eonjuncti periculosissimi sunt , quia
semper in gangraenam desinunt. In partu laboriosis , atque . in puerperio s abdomen externe admodum dolet, non uterum modo, sed inte-nina quoque in lethalem inflammationem iniseidisse fignificat . Ventriculi acutissimos dot Tes non semper vomitu , aut alvi fluxu dissipatos vidimus ' quandoquidem saepenumero in suppurationem desinunt. Dexteri hypochondrii tumor valde dolens in morbo acuto , sanguine deorsum evaeuato, solvitur & aegri sanitatem adsert. Sanguine enim non fluente per alvum, aeger perit juxta certissimam Hippocraticam doctrinam . Μulti ab interna essentiali causa
provenientes dolores externas sedes magnopere
assiciunt , illarumque actionem funditus everistunt. Visonis perturbationes magni momenti, uti gravior ophthalmia , amaurosis , oculorum suppurationes, & similia, primum a capitis acu. to , diuturnoque dolore incipiunt dolori vero oculi aegritudo suecedit . Resolutiones artuum inseriorum a dolore lumborum, aut a molestissmo pedum cruciatu initium sumunt . Progrediente morbo, dolores post partium resolutiones cessant. Hinc horum dolorum periculosam se per prognosm instituere debemus . Dolores, qui
circa thoracem excitantur , quamvis a causa externa oriri videantur, nam externae sedi in hae rent' tamen ab interno pulmonis morbo, NeIΠ-
138쪽
. . 3 spe a pleuriti de originem habent . Ad dolores Vero absolute externos ,& qui externis sedibus sunt aflixi, quod attinet, harum aegritudinum diagnos s numquam-valde' perieuiola est'. Aeuintissimi enim podagrae dolores , qui i ntollerabialem molestiam ,& diuturnam vigillem asserunt, non solum omni periculo vacant , verum securiorem etiam, magisque salutarem morbi judicotionem effetont . Podagrici namque dolore, , qui cito evanescunt, causae morbificae numquam desiderandam metastasim praenunciant. Dolores externi carnosis sedibus infesti ut plurimum aurrheumaticam aegritudinem i aut depuratorium abscessum portendunt . Ubi articulis proximiores sunt, atque turnorem modo pallidum, modo rubicundum asserunt, rheumaticam naturari semper habent . Carnes semper dolentes , &rubefactae , quae durum atque elevatum tumorem constituunt , de futura suppuratione nos admonent. Dolores deinde ; qui a causa udnerea oriuntur, a reliquis primario distinguuntur, quia nocte appropinquante exacerbantur, mitescunt vero horis diuturnis , atque periostei substantiam plerumque assieiunt . In genere enim dolores omnes externi ceretis paribus mitiorem moriam nos declarant . Atque haec fuste in universum sigha exrerna , quae saΠum, aut aegrotum hominem nobis representant f Sed satis . , i .
139쪽
Alor universalis totius corporis , cui imo mediatum vitae animalis principium innititur, aequabilitate sua, regulari intensitate , & conis stanti diffusona animalis sanitatem integram esse designat. Nec Μedici, aut Philosophi tantum Vitam a calore pendere existimant ' verum etiam vulgares homines in dubiis casibus vi tam desiderari , aut adesse simplici caloris exiis sientia , vel defectu pronunciant et Etenim quo magis in sano homine calor crescit' vitae vires 1 emper validiores deprehenduntur & contra quo magis decrescit calor, celestiter ad interiis tum animal ruit . Signa igitur vitalitatis maria ora , aut minora sunt in ratione directa caloris, nec vita augeri potest absque constanti ea. loris incremento. Pueri, Adolescin tes, & Juvenes insgni calore praediti in ipso roboris , vigentisque oeconomiae statu collocantur, quemadmodum recte Hippocrates adnotavit: api crescunt , plurimum habent calidi innati . Ccin sentis aetnis homines acquisitum in viriIitate calorem per gradus amittunt atque cum ad decrepitam senectutem perveniunt, lethali frigore rigescunt, di syderantur . Μulierum men-
140쪽
streae evaeuationes quandoque octaVo aetatis anno apparent, & praematura senectus ingruit. Aestiva
nempe calida tempestate eorpora naturaliave animaIta, sue vegetabilia evolvuntur, crescunt, vivunt, & Meeundationis negotium a solvunt ' per hyemem contra dum terram penetrabile frigus adurit, aut omnino ornatu spoliata debilem vitam vivunt, uti arbores , aut pereunt, ut plantae annuae, & animalia mino ra . Haec omnia magni sane momenti, & quidem stupenda naturae miracula a simplici calore pendent, atque a solarium radiorum influxu gubernantur ' sed ut a necessaria hae digression . ad hominis sani calorem gradum sapiamus, aniam advertendum, quod calor vitalis in duas species distingui debet juxta peculiarem , quam occupat , sedemo etenim per se unica admodum simplici materia componitur. Calor itaque appellatur vel sensibilis, vel latens. Caloris sensibilis nomine intelligitur illa caloris quantitas , quae sensibus subjicitur atque quoad gradum intensitatis communibus in strumentis aestimari potest . Hujusce caloris quantitas virae substinendae jugiter addicta nihil aliud est , nisi superabundans, sue ejusdem
ea loriferae substantiae quantitas, quae ab organis , carnibus , omnibusque humoribus rejicitur, postquam memoratae partes, qua indigebant, caloris quantitate jam saturatae, ac repletae sunt. Calor solidis , ae fluidis intime mixtus, & absconditus caloris latentis. appellatione desgnatus. Latens vero in generali viventis corporis