장음표시 사용
141쪽
Quemadmodum & in sacris litteris varia testimonia,prae sertim apud Magnum Ambrosium extant , quo quiadem utimur tanquam maximo, praestantissimoque vitae subsidio, & pro potu, & pro alimento, & pro medicamento: licet frequentius pro alimento,&commodius mior hominum pars vino utatur; ita ut curiosa antiquitas praestantiorem vinorum differentiam ex alendi diuersitate& modo diligenter obseruauerit. Neque ob id male sentit Excellentissimus Mercurialis, quando Vinum virunutriat dubitare solet; aliud eni in Doctissimus vir a communi & vulgari hominum assertione intelligit. Sed prae
sentis non est loci hanc dii scultatem nunc expendere. Reperitur autem aquosum vinum, quod exiguum admodum alimentum pr stat,crassum &subrubrum multo quidem magis corpus nutrire compertum est. Illud tamen hic unum notare non praetermitta, quod Antiquioribus non reperio .suisse cognitum, nempe n stra hac aetate, . in Italia praesertim, Vinum quoddam roperiri album colore, tenue substantia, aquae prorsus simile, quod tamen tantum abest , ut aquae naturam proximEaemuletur, quemadmodum antiquiores sensere de vino albo loquentes, quod potius vinosum ac vehementer
calidum sit; sed quoniam de his satis iam dictum est rursus ad Vini commoda explicanda reuellamur. Si vinum vires reficit,natiuum auget calorem,praeco
dia si inflata sint subsdere facit, digestionis vias aperit, pariterque impellit,ac nutrimentum sursum agit,ad cel ritatem diductionis in corpus conducit, estque praeterea boni succi,ad miscenda,concoquendaque ea, quae in ventriculo & venis sunt idoneum; iam vires quoque organo'rum adauget, expellendisque excrementis valde opori num, scribente Galeno septimo Methodi med. cap. sexto. Cur febrientibus inquiunt denegetur, non constat.Prae sertini cum eodem Galeno teste quinta De sanitari tuen-
142쪽
da, cap. octavo, lvinum maxime humectet, quo praesidio quantopere febrientes egeant, testatur Hippocrates,primo Aphorismorum decimosexto. Rationibus adductis auctoritates addunt,& primo G Ienus libro tertio,cap.secundo DC compost.medic. secundum locos vinum refrigerare asserit, ergo sebrientibus non denegandum. Rursus idem Galenus duodecimo M thodi med. cap. quarto haec habuit verba. Neque enim inuenias ex albo vinorum genere calidum ullum. Adhuc undecimo Methodi med. cap. nono. Vinum aquosum quid clariusξ inquiunt febrientibus concedit, quemadmodum & Primo ad Glaucouem. capit.nono De
Praeterea Hippocrates adduci potest,quippe qui tribus' praesertim in locis,vinum in acutis febribus manifeste c cedit,primo libro, primo De ratione victus in acutis teri vigesimosecundo: cum dixit mulsam aut vinum virum magis auxiliaturum putaueris, &quae sequuntnr. Vinum humectandi gratia acuto morbo detentis concedit. Secundo imbecillitatis virtutis causa vinum concedit febrienti, cum dixit libro quarto De ratione victus in acutis tex.quadragesimoprimo. His habentibus si venter liquidus fuerit corpus absumens, & quae sequuntur. Tertio vero Ratione consuetudinis, Nam si vires, aut consuetudo, inquit Hippocrates,tum multis in locis, tumelia De ratione victus in acutis textu vigesimoprimo plurimum urgent,etiam si morbus ςque urgeat,vin uni adhuc in acutis febribus non denegandum . . t PaCaeterum horti plurimi, qM haec & consimilia aduersus nostra, imo omniu sere communem sententiam adducere conantur no inepte quide arguunt, versi eoru argumenta non conuincere ex his, quq mox dicetur apertissime eluce stet. Neque ob id aduersarios reprehendo; quoniam vinu
143쪽
Priniae igitur rationi non alitar respondendum censeo, quam Galeni docta, dili γntiq; obser uritione induci 'Methodi med. cap. vnd imo posteritati teheta, ubi h bet . Vsque adeo dissicile esse, ut aliquod auxilium inu niatur, quod est ullam noxam n guifica prosit , id autem accidit ex complexione ortorum uia corpore praeter naturam assectuum, una tum praecedentibus eos causis, &sequentibu , syniplomatis .il Propterea licet aqua mulsa vi ipse inquit curandis febribus eatenus oportunumst remedium, quatenus crassos succos extenuare, & glutinosos detergere, e cretionei que promouere valet, in ijs praesertim rebribus4 quas habitus coaristatior, & putredo excitarunt: Quatenus tamen calorem febris adauget, est noxia; unde si hic in modicus sit,parcendum aquae mulsae est, utendumque piisanae cremore, quod si dii siciles, a qcontumaces esse obstructiones iudicaueris etiam Oxime-lite, at hoc ipsum rursum, si immodice utare, & intestinara sit, &tus sm cxcii at, & neruosa laedit. Id quoque de vino censendum est; quippe quod licet multa subrienti homini comin a afferre possit, cum tamen eius usu plus incommodi, caloris febrilis ratione, quem auget, quam commodi aegrotanti comparetur, febre correptis minime dandum. Mirabile ergo, quorsum aliquando viros doctos rapit commentatio. Magis mirabile est, quod opianio communi fere omnium contraria hac in re, suos sequa
Quod autem secundo loco adducebatur ex Galeno Vinum refrigerare,vel de acerbo vino,quod omphacium appellant, intelligere oportet, vel de vino, quod aquosum,& colore,& substantia aquae sinite est, quod quidem licet & ipsum non nihil calidum sit; nam ab eo etiam, per distilationem aqua vitae appellata,quae calidissima est extrahitur ; Ad vinum tamen vinosum, & vehemens collatum, frigidum, hoc est minus calidum a Galeno censetur.
144쪽
Qui omnia si paulo diligentius Hieronymus Fracastorius
vir aprime doctus expendisset, Antonium sumanellurn huius dubi j victore,contra Bartholomeum Gaionum. non aeque facile declarasset; immo utriusque assertiones prima facie contrarias coposuisset, conciliassetq; Iam vero quod tertio obiicitur loco, vinum nempe aquosum febrientibus
a Galeno concedi, tum undecimo Methodi nono, tum etiam primo ad Glauconem,cap. non olfacile in hunc in dum explicatur; Non enim concedit Galenus vinum i cis citatis, nisi ab euacuatione peracta, mitiore existente febre,cum virium imbecillitate,atque coctionis notis apparentibus, qud quidem his etiam diligenter obseruatis legibus, tenue,aquosum,& paucum ab initio concedit,ubi vero iam prope est,' ut morbus soluatur, amplius praeciapit esse osterendum. Ecce quod non indifferenter febrientibus omnibus vinum concedit Galenus. Ncc mirum sitheorema hoc pugnatia includere videatur; Qui en ina de vini natura scripsere, ex antiquis alij fabularum obicuritalc, alij alijs contraria pronunciantes,ὶAlij summa diacendi breuitate utentes, in posteros, non varias solum de vini natura opiniones 'propagarunt; Sed & altercationes non paucas.
Quae vero ex Hippocrate adducebantur, nihil prorsus contra nostra assertionem facere videtur; imo hanc ipsam potius confirmant, quippe quod comemoratis locis Hippocrates , Vinum febrientibus interdicendu censeat, nisi
vel virium repar darum gratia, aut pertinacis consuetudinis ratione, siue propter utranque causam, aut tanquam medicamentum humectandi facultate praedit uni,
Catenus concedatur, quatenus acuto morbo Iaboranti
eius usu plus commodi, quam incommodi comparetur, proinde primo De ratione victus in acutis, coin. primo totu vigesimo siecundo. Vinum dabat Hippocrates ante ptisanam ad humectandum, ut medicamentum. Quia, P a nimo
145쪽
nimo Hippocrates apud Galenum, tertio De Aliment rum facultatibus , capit. quadragesimo, de vino egit se rε semper, ut medicamentum, non autem ut alimentum. Quod Galenus etiam ipse ex Hippocrate eodem libro De victus ratione in morbis acutis coin. secundo supertextum secundum , significare voluit his verbis. Verum ut uno absoluam verbo,Vinum dulce in acutis morbis ad expuitionem, tum propter dictas operationes, tum propter commune vinorum omnium rationem,qua vires roborant idoneu existit, & maxime ijs,qui quaevis humida,
buae tum in thorace,tu in pulmone continentur,expuunt.
Quantum igitur a scopo aberrent, qui febrientibus vinum indifferenter propinandum praecipiunt,ex his,quq antea diximus, quisquis probe intelligere valet ; Modo veterum scripta paulo intimius scrutatus fuerit, atque uniuersalia praecepta prompte in operibus ipsis exercuerit. Sed postquam in hunc locum deducta est oratio, ut tandem huic nostro sermoni finem imponamus, opus erit paucis rationum nostrarum summam memoria in hoc modum repetere.
Nimirum Medicos Romanos, quos nullis alijs in Medicina factitanda secundos reperio, aegrotantibus purgas vere Medicamentum, quod catharticum appellamus, inchoantibus morbis minime indistincte offerre,nisi vel humor noxius morbi causa, siue natura ipsa turgeat, aut in aliquam determinatam partem praeceps delabatur, vel quando pestilens ac perniciosus admodum deprehenditur, siue is sit, qui coctionem nunquam admittere possit,
aut quoties usque adeo copiolas sit, ut a natura in vigo rem usque ferri nequeat: quo in casu purgans vere me dicamentum catharticum appellatum, minore tamen copia, hoc autem minoratiuum vocant, iure quidem, &optirno concedunt; syrupus enim rosaceus, vel violaceus
aut Mel. rosaccum, quos liquores solutivos appellant, ib
146쪽
cet peculiare quendam humorem,biliosum nempe,ut iam antea dictum est educant, inter pingantia medicamen ta minoratiua appellata, nisi improprie recenseri non de bent ι Quod deleteria non sint facultate praedita, neque cum labore a longinquis trahant. Proinde in morborum principijs citra ullam corporis, & humorum praeparationem ad expurgandos communes,& primos ductus stlicia
Quemadmodum ex iam dictis etiam constat, eosdein Medicos intra morborum initia venae sectionem iuxta c5gruam indicationem praescribere, licet ante generosum hoc praesidium ventris lenitionem, siue clistere, siue commemoratis clementer subducentibus medicamentis recta
Neque prima morbi die, aut tertia, aut quarta, aut quouis morbi tempore indifferenter purgandum censent rationibus Galeni, & Hippocratis auctoritatibus, rerumque euidentiae inherentes , nisi materia, vel facultas turgeat; Hic enim & prima, & secunda ,& tertia ,& etiam uarta die purgandum; unde inanis est religio, & formio eorum, qui id praestare non audent . Constat etiam ex his, quae mox adduximus, vinum noesse febrientibus concedendum, nisi vel ut medicamentum, vel virium &consuetudinis ratione, aut ab euacuatione peracta, ubi febris magnitudo non obstet. Quod tunc etiam non nisi aquosum nempe aquae tum colore,
tum 2bstantia simile sit perspicuum splendidum, atque
purum, parcius tamen a principio,vbi vero iam prope est, ut morbus seluatur, amplius est osterendum. Haec igitur sunt, quae ex tempore, curremflue calamo adducere volui in dilucidationem eorum ; quae breuiter, ac compendiose admodu hesterna die prosercbam in proposita quatuor commemoratorum quaestorum disputatione; in qua quidem non is profecto sum, qui conten-
147쪽
tionis cupidus, sed veritatis amicus, & cultor haberi ve .lim; quae quidem veritas, cum saepe lateat, non nisi duorum lapidum confiictu perinde ac ignis, qui statim sese excusius aperit, excutitur. itaque perpetuo latere opor teret, unde fieret, Vt ea non peripecta maxima inconstantia cum damno, & dedecore veriarentur omnes. Quare merito sibi laudem comparant, quos illius indagandae inuasit amor. Vt igitur utriusque nostrum inge- nij attritu veritas tandem prodeat, haec conscribere volui, ut si aliquando contraria aliquibus displicere
hanc sententiam amplecti possint . .
148쪽
Aetius. Diuus Ambrosius. Antonius Fumanellus. Aristoteles.
Augerius Ferrerius. Avicenna. Brachelius. Braseolus.
Cato de re rustica. Celsus. Columella. Dioscorides.
Donatus ab altomari. Exiodus. Fernelius. Fracastorius. Galenus. Hieremias Triuerius. Hieronymus Mercurialis, Hieronymus montuus. Hippocrates. ManarduS. Mathiolus. Me sues. Oribasus. Paulus.Egineta. Plato.
Plinius. Serapio. Trincauellius. Thuci dides. Valesius.
' colores. II 7. 3O currentique I 33. 12 glauconem I 34. 29 opporte:
7 a 6 eppoto a s periculal praesertim ar4 xx praesertim
scribentem ro Is scribente temperis xo temporis venenes I xs Ῥenenosa uiuersum I a I umersan