Ioannis Zechii Bononiensis, ... De ratione curandi praesertim febres ex putri ortas humore à medicis hactenus in vrbe seruata, in Sacro palatio habita disputatio. ..

21쪽

sementia inuenta excultaque Dit 3 Cuius uidem

beneficio in estissimi humani generis hostes cci Iorbos

dico propul antur, mi que quam diutissime integra construatur 3 aeuo nibit homini in motis magis esse potest. I ta ut haudquaquam mirandum sit, si omnium bonarum artiam Medicinae antissima censeatur. sed id longe maiorem Medicinae in Medicis assere auctoritatem, quod nimirum sacrae litterae honorem illis deferendam esse iubent, quinimo Chrinus humanae salutis redemptor optimus in Maximus ore proprio Medicinam ceteris dis plinis omnibus prae sui quando egrotantibus medico opus esse asseruit, nec δε- diguatus fuit Medicu e praeberes dum leproses,cla dos, caecos, mutos, in id generis aegrotos omnes perfecte curauit, mortuosequese scitauit: idque in Apostolupuis faciendum mandauit: duapropter si qui de communi hominum salute magis , magisque indies promerentur , omnium maximi simul in optimi censendi sunt, hi profecto Medici habentur s quando congrua medendi methodo rationi in experimento apposite'r hondenti artem exercent: Contra meia, qui parum in inrte mersati , se Medicos in hominum potius 'N' niciem, quam salutemprofitentur, ac nescientes inter lepram, mi dici solet, in lepram distinguere,adpameaque respicientes, proinde facile enuntiantes, ostenta. tionisgratia,medicapraecepta ratione, in experimento iamdiu receZta, in comrobata infringere conrendunt,

22쪽

hi tanto humano generiperniciosiores sunt, quanto ocincultius indies 'Uinant , insiij tamen .sub melle menenum. Proinde melius es mediso carere,quam νti imperiti opera: in licet tam diuersa sint mortalium inge,

via, nec mora Niuatur Nno trahit enim Nnumquenque

sua moluptas P religio tameu, quantum ego puto, ess, in magnum aducus, Medicos in medicina facienda quo in opere de hominis corio luditur inters oti genti, contendere,atque e que a fomachum digladiari,acpraesertim in Vi , quaepraecipuum sibi mendicandit

cum Inter ea, quae adpharmaciam, chirurgiamin iactus rationem receptissima Medicinae instrumentaύ ctiare e dentur, qualia haec fere sunt. Num ex artesis Romae, I ubique locorum in morborum omnium ab humore se eritium , maximeque putridarum fumium

principio , medicameWo aluum subducente mD. a. LAlterum, nunquid morbis hisce incipientibus,mius secanda vena,vel Ludum sit pharmacum Nevtrem disjciens pari deprehensa Virius e Freis indicatione. 37 ruιm, mirum is febrium putri r- .quouist Fore medicamni nox uU humorem purgantia ne frequentibus interuallis laboranti necessario osserenda sint. - . uariumpostremumque, quaMobrem minum E mae multisque alijs inlocis febrientibus denegetur. aquae quidem eluti in medit negocio maximi m menti problemata, Ferilivmis atque excedentissimus aes a iu

23쪽

in omni disciplinarum genere, ac praesertim in sacrosam

cta Theologia in Medicina eruae tus,Hieromymus P Genetalis expendenda coram SANCT. DUMINO non minus do I e,quam eleganterproposuit, quod. optimo intelligeret,nihil in rerum natura tam excultum, tamque omnibus numeris absolutum esse,quod isteriorem

culturam admittere non possit. Porro autem prositis a miso doctismo tanti ponderis quaestionibus responsa, quae tunc temporis ob loci maiestatem, atque ob rem ris anguinas pressiori dedistius nunc distinctius,acs Aus in communem msum pro viribus conferre placuiti uamprouinciam eo libentius suscepi, quod noua quaedam a veteribus intacta, nec satis elucubrata, adinc dem reuocanda perpoliendaque intestemi meo a clarifismi viri proposita disputatione magi magisque exes

talo,occurrerintsHumana etenim indu a meditando alitur m indefesso calescit impetu. Iam Nero σpori

num fueri risumfropositorum aggredi s siniussam cis declarauero,qua methodo in singulis di cultaribus cnodandis utendum sit DEI OPTIMI MAXIMI, DEIPARAEVUE VIRGINIS implorato auxilio.

24쪽

EXPLICANDARUM

METHODUS.

jVAE RIT Plii Iosephus qui fiat,ut artes

s omnes in dies additione perficiantur. ὶi An quia cinquit Ars pro viribus imitatur naturam Θ cuius quidemi uperacum: adhuc prorsus perspecta. non sint, atque magis magique ut dies rerum vicissitudine elucescant, nil rum ivideri debet, si rencentiores studios & naturae interpretes veterum placitis& praeceptis noua aliqua addiderunt Videoque, tum in omnibus disciplinis stupri maxime in facultate medica, cuius pars maκ ima doniecturis quibusdam inhaeret, dis- ficultates non leuessiascitarunt , quae ves etiam doctissimorum: virorum animos torquenti & remorantur. In quarum quidem examine tria, ut mea fert sententia, diali genter ac admodum circumspectu sunt expendenda; Nimirum dubiae petopositionis terminus urerque, subiectum nempe, ut logici vocant, praedicatum: Horum mi terminorum aequivocationis causi,quam plurime in artagdifficultates emerm it, atque inter medicor controuer tuae, quae huce vocibus rite positis facile ,conciliantur -- . I ' Tertium

25쪽

Tertium, idque maximi momenti ad veterum uniue

salia praecepta accurate interpraetanda,ac limitanda spectat: Haec enim ut nulla ratione contemnenda sunt, ita nec usque adeo rigorose obseruanda. Ecce exempla. M

gnus Hippocrates quinta Aphorismorum sectione, Aphorismo tricesimoprimo. Mulier grauida, inquit, sanguine

misso ex vena abortit: Cuius tamen oppositum quotidiana demonstrat experientia r mulieri enim uterum gerenti graui morbo correptae sanguin lex, na cum

Hiccessu quotidie mittimus:quandoquidem phlebotomia existente plenitudine, qua embrio non indigeat, urgen te necessitate tuto administritur, praesertim cum non sit integra, & plenitudini prorsus non respondeat: abortit

nanque mulier praegnans misso ex vena sanguine, qua do uberiore trahitur copia, antiquorum more , quod Detus alimento priuetur; constat vero tanto magis priua tum iri, quanto erit grandior, nam eo uberiore alimento

opus habet.Propterea grauidis mulieribus languinem detrahere nullo tempore vereri aeon debemus, sed tanto magis quanto erit malo citus; s enim nunquam omnis no mittendus es et sanguis; nunquam esset plus , aut munus cauendum. Aphori uno quoque septuagesimonono

Quartς sectionis strinum reliquit idem Hippocrates, Quibus in urina,arenosa subsistunt his vesicae calculo I bora i , quae quidem: Hippocratis sententia a nemine in hanc usque d iem recte eisicata, si superficie tenus spe.

ctetura veritate omnino aliena deprehendetura propterea quod luce clarius constet, innumeros homines vi unam emittere arena multa resertam sine ulla vescae aut

renum calciui suspicione, licet'ex eadem ni adoria sintde arena j& calculi.Proinde alii cogitaui egoiadumerententiae interpretatione ration,&renii dictentia sndique respondentem ; nempe arme nomitia eo et i diqmam alii A' Hippo-

26쪽

Hippocratem intellexisse argillosum quid,siue caenosum, aut lutosum , sabulo crassiori, cui terra pinguis sit admi se; confiniis, quod mamiae fundo mucosi ex ementi instar pertinaciter adhaerulcit; tale enim, quando in urina subsidet excrementum, calculi vesicam exercentis pro

prium,ac serε in separabile est indicium: cuius puidem reidausam assignare praesentis non est loci; coenim spectant exempla haec a me adducta, ut medicinae studiosi facile

intelligant, veterum sententias uniuersales accurate ad

modum examinandas esse, pr iusquam de ijs feratur iudiaeium. Haec antem de methodo in seluendis quaestionibus obseruanda obiter dicta sussciant . Reliquum nunc est, ut de morbi tempor atque de purganti medicamento,perinde ac de duobus terminis primi propositi quaesti,vide licet num inter initia morborum purganti medicamento utendum si, Paucis agamus. Mox Hippocratis Aphroris morum prima sectione Aphorismo vigesimoiecundo vulsatam sententiam. Coeta medicari oportet & quae sequuntur, quae nostrae sententiae fortasse aduertari videbitur , diligenter interpretabimur, suisque limitationibus flabiliemus, ut inde quaesti veritas innotescat.

V M uniuersum primae quaestionis momentum circa morbi principium & temporum rationem versetur, iuxta pressam illam temporis significationem, morbi mutationes vicissitudine quadam secundum morbi progrellum indicantem ; de morbi tempore hunc in modum accepto pertractare est consilium. Quemadmodum autem vita animantium in varijs temporibus per varias aetates mutatur, ita & morbus,ut Galano placuit in prin

cipio

27쪽

eipio libri de Morborum temporibus. Caeterum quoniam quidquid a naturali statu excedit, inter initia minus, dein vero semper magis excedit, quo maior fit progressus, quod si postea ad priorem natur

lemque statum redeundum sit, necessum pariter erit,ut excessus tandem consistat,ac ut demum,cum incipit rediatus , semper fiat minor: idcirco ab his mutationibus uniuersa sere diuersorum temporum ratio in morbis petenda erit ; tribus perpetuo. in aegrotante consideratis, morbo nempe symptomate, atque causa morbosa. m

Moibus autem in aegrotante primum spectandus secundum propriam sui naturam, vel essentiam. Deinde iuxta diuersa eius tempora; secudum qui; varias Muque recipit mutationes ; is enim in initio suae generationis minor omnino est; mox paulatim augetur, deinde cossiit,postremo,s salubris fuerit, inclinare, ac remitti incipit , quousque omnino finiatur; verum trifariam salubres morbi ter dii nari solent iuxta Galeni decreta compluribus in locis, tum praesertim primo Aphorismorum,& primo progn sticorum; videlicet coctione, excretione, & abscessu. Alterum deinde considerandum, molesta sunt symptomata, quae morbum comitantia diuersis temporibus v rias quoque mutationes recipiunt.; nam &ipsa cum incipiunt mitiora sunt, postea progrestu exacerbantur, dein morbo existente salubri aliquandiu consistunt,& tandem & ipsa una cum morbo remittuntur: Duplicem hanc temporum in morbis partitionem Galenus tertio de Ratione victus in acutis morbis maxime affectauit, dum

scriptum reliquit, quod in pleuriticis quando qualia

opus est,expuere caeperunt, morbus neutro modo augeri porcst,neque ratione symptomatum,neque morbi ostenditque non esse virorumque eandem rationem,quantum

adaugumentum& declinationem speetare videtur.

28쪽

Tertium vero, quod in aegrotante explorandum est, causas morbosas antecedentes praesertim attinet, ubi ignorandum non est, quod bifariam affectus praeter naturam ab aliqua materia pendere potest ; haec enim aut certo loco genita,& paulatim congesta est, priusquam morbus quasi suscitetur, quae temporis progressu putrescens, vel malam aliquam qualitatem contrahens ibidem morbum procreat et nonnunquam vero aliunde e

pulsa in partem aliquam imbecilliorem decumbens, il-Iamque nivix transmutans morbosam reddit. Hinc patescit in particulis nostri corporis id accidere, quod in republica male ordinata obseruatur, quam oligarchian Aristoteles apellat . in qua potentiores minus potentes opprimunt: di hoc modo saepe in staminationes, aerisipillata,& reliquas tumorum praeter naturam differentias fieri Galenus docet.

De morborum temporibus dis ulta,

explicatur.

ONTENDUNT doctissimi in arte viri, & na

turae interpraetes, nunquid morborum salubriu in ab humore pendentium tempora quatuor, principium nempe, incrementum, consistentia, & inclinatio, se. cundum corundem mutationes, moibi essentiae ausae,&symptomatum ratione simul semper concurrant. Hanc autem litem sic dirimendam putamus. Morborum ab humorum fluxione pendensu, de in dammationis tempora ab eorum mutationibus petςnda, partim in unum coeunt,partim dissident ;quatuoi cnim in his spectanda occurrunt, Luxio, hoc est humori, motus, humor ipse.siue matcria morbifica,morbus, affcctus nempe praeter naturam,& symptomata morbum cos quelit .a, calor, B rubor,

29쪽

rubor, dolor,& tumor: In proposito' affectit, accepta temporum partitione a morbo, &a symptomatis, omnium unus,idemque concursus intelligitur,quod incipiente inllammatio, e commemorata symptomata etiam sit scitentur,& incipiant; eadem increscente , pariter &simplomata augeacant; quo affectu inclinante, non dispariliter inclinant symptomata, atque desitescunt: At vero quod ad morbi materiam, siue causam attinet, non est pariatio; nam duo in morbifica causa expendenda fiant, motus, & alteratio, siue concoctio; quo ad motum spectat, ubi in staminatio consistit, morbique,& sympi matum pariter status, siue consistentia adest, iam motus cessauit; quo tempore morbi causa a superante natura cuicta coctionem subire incipit: ita ut vix tunc eiusdem causae respectit augumentum dici possit; etenim scribentem Gal. quarto De ratione victus in acutis coetio fit per quietem, cui motus quam maxime aduersatur, & tandiu morbus ratione causae in principio esta dicitur , quandiu cruda existit materia. ita ut morborum a fiuxione nascentium principium a causa morbisca acceptum, tria sere morbi, & symptomatum tempora, principium nempe, augumentum,& vigorem includat: quae omnia subaudire oportet de ea inflammationis specie, luae coctione,atque per halitum resolutione terminatur; nam quae in abscesissem permutatur in aliam quoque morbi naturam deg nerat : Proinde & curationis, & temporum ratio diuersa est; principium enim tunc dicetur,quando manifestae suppurationis nullum apertum indicium deprehenditur: cum vero iam tumor aliqua ex parte mollior apparet, incrementum intelligitur;vigor autem maturatione ipsa: Deinde aperto abscessu, pureq; e loco emanante, omnia cum inclinent,postremum tempus indicant; & haec temporum uniuersalium tumoris in suppuratione tendentis distinctionis ratio a materiae transmutatione desumitur, quae

30쪽

quae per concoctionem in pus vertitur: temporum quoq; a symptomatis accepta ratio, cum priore eadem est; et nim dum pus conficitur, partis affectae distentio augetur, sanguinisque feruor in parte inflammata increscit, dolores. febres inualescunt usque ad vigoreia postea omnia declinant,ut ex Hippocrate clare patet secudo Aphorismorum Aphorismo quadragesimo septimo . Sed quid de diuersis in hoc affectu temporibus iuxta morbi essentiam ρ Trincauellius vir alioquin Doctissimus epistolarum suarum medicinalium lib. primo epistola octaua arbitratus est morbi ex inflamatione ad suppurationem

tendentis tempora uniuersalia a morbi ipsius cssentia diastincta,cum temporibus a materia,& symptomatis accopiis, nequaquam simul concurrere; quod scriptum retia querit Galenus tertio De ratione victus in acutis,& libro

De uniuersi morbi temporibus, multisque alijs in locis, morbum minorem fieri, ubi materia incipit concoqui: sed hac in re Vallesij libro decimo controuersiarum cap. sexto opinio magis mihi arridet, quippe qui tempora

morbi,quar vocantur uniuersalia, dicat mutationes csse

affectus illius, qui est ipse morbus; nam ex his constat

morbi aetas, quae concoctione morbificae causae euidelius, quam quopiam alio signo cognoscitur: Propterea alenus libro primo de Crisibus ubique morbi tempora non aliter distinguenda autumat , quam materiae concoctione; Principuum statuens illud, in quo aut nullum,aut obscurum est concoctionis signum: Incrementum, in quo manifestum;Statum vero, siue vigorem, in quo perfectae concoctionis signa conspiciuntur. idque apertissimis explicat verbis capite decimoseptimo eiusde libri ex mutationibus,quae in urinis obseruantur; Quod quidem & mihi semper rationi quam maYime cossentaneum visum est: Propterea tumoris ex segmone in suppurationem abeuntis incrementum , ut erit dum pus conficitur, & secun-B a dum