장음표시 사용
31쪽
.su innoteriae mutarionem, & secundum symptomata; Pa riam & r,e: vis morbi es entiai Pquandoquidem ration om ma me conaruum cst morbi ni a materia penade vi in tales inire mutationes, aera es, sese te ilip ra ici 'l' les' i utar itines , aetates ,&ci alia tempora in buris', a clusa co uolae sortitur : Qudd autem sepius dixerit Galenus Morbum minorem fieri ubi materia iii tconcosui, quo tempore incrementum ratione in arci 2
' synant om itum esse omnes consentiunt, nil cogit ficten in aliud intelligimus moibum cste remissior Um, sine minorem , aliud morbum esse mitiorem, salubriorem satque melioris iudici j ; quod intelligit Galenus locis citatis: non enim exacerbari symptomata, & affectum esse miliorcm dixit, sed, ut antea diximus,mansuetiorent be-n .m orem, aut meliore ni σπιεικε ἐραν,apellauit riam haec omnia dictio designat, ut perbelle notauit Valesius coloci : Licet & ipse qtioque, ut mea fert opimo, obscurus v deatur, ubi morborum ouinium, qui ab humore profi- ei scuntur tempora uniuersalia innui in unum indi fierenter coire allirmat, propterea quod , si morbi principium censerui quando cruda cit motbifica caula in morbis, . quo lxio excitauit, toto fluxionis tempore cruda iure1nseri debet; nam et restatur Galenus quarto De ratio ne victus in acutis morbis, concoctio fit per quietcm; at cessante su ione humor in partem inflammatam de cumbens incipit concoqui, quo tempore omnia, affectus nempe, di symptomata inclinare incipiunt; Ecce ergo quod morborum tempora unitaei salia, affectus, causae, I sy in promati in ratione non semper sinui coeunt; non nun .i uam aurem fruul secundum omnem rationem concurru sat, & praecipue in quibus peccans materia sensim idem concoquitur, Verum tota in unicam critticam expulsionem salubriter asseruatur; de quibus loquutus
est Hippocrates Secunda SectioneAphorissimoru trigesi-
32쪽
rno. ubi habet. Circa initia autem, ' fines omnia scinti uillima; c: rca vigores autem vehementillima. Quod d citur est huiuimodi t Circa initia & fines morborum , Omnia, quae sunt praeter naturam, cause videlicet,inoibi,& tym tot nata sunt leuissima : in vigoribus autem veli menta ilima; nam res naturales, ut facultatis robur,&naturales actiones in principio & fine sunt firmiores , quam in vigore. Haec autem de morbi temporibus universalibus quatuor hactenus, quantum ad propositum institutum nostium attinet. Nunc quid principi j nomine in morbis intelligere oporteat, paucillimis decia radii.
alii principii nomine intelligendum.
LATO in suo Dialogo de natura ad finem scripsit morbis singulis, ut & sn- gulis animantibus, suas esse aetates,&temportam fatales cursiis: Quamobre, ut animantium quatuor lix aetates cen-y sentur, Pueritia, Adolescentia, Constastentia, di Senectus; ita & morborum, Principium nempe, gumentum, vigor, & inclinatio: Principium sine ab Hippocrate dicitur trifariam, ut notat Galenus primo libro Prognosticorum c5mento nono, videlicet prima ag gresso, siue primus morbi insultus, aut sipatium trium dierum, aut id tempus , quo crudus adhuc est morbus. Caeterum Principi j secundum primum intellectum conii deratio est inutilis; in secundo significato minime artificiosa, superest duntaxat tertia principij ratio, quae concoctione, aut cruditate finitur; haec autem utilis & artis ciosa a Galeno,& recte quidem, censetur, quippe quae mutationes morbi melius attingit; Sed cur Hippocrates secundo De Morbis vulgaribus sect. quarta versus finem tanti facit in curandis morbis primam moibi inuasio
33쪽
nem, siue insultum primum; s principium iuxta hanc mgnificationem nulla consideratione dignum ab Hippocrate,& Galeno, ut dictum est censetutὸ Huic obtegi ni respondendum puto,quod primae morbi agressionis ratio , quod ad tempus attinet, pauci,vel nullius momenti est. Quantum vero ad morbi primum aggredientis natuturam,& conditionem spectat, circumspecte admodum considerari debet. De Morbi temporibus atque de principio hactenus. Superest autem,ut de altero dubiae propo-stionis termino, scilicet de medicamento aluum hubducente, verba faciamus.
Medicamentorum Diuisio. EDICAMENTA Omnia ex eo ab
alimentis differunt, quod haec a natura vincuntur, superanturque, illa vero contra, naturam euincunt, ut a Galeno scribitur tertio De Naturalibus facultatibus cap. septimo, nec non tertio De Temperamentis cap. secundo,Vbi quatuor medicamentorum species enumerat, Primum, quod a corpore nequaquam mutatur, sed naturam conuincit; Secundum, quod mutationis initium suscipit a natura, dein putrescens corpus pariter corrumpit, ac putrefacit; quae duo medicamentorum genera sunt venenosorum; Tertium, quod
corpus quidem immutat, caeterum nihil mali affert; artum id dicitur,quod agit &patitur; immutat etenim ct immutatur; sed temporis spacio vincitur,ac corpori simile euadit, quod quidem & medicamentum simul, &alimentum nuncupari solet.
34쪽
Euacuantium Medicamentorum diui o. EDICAMENTA, quae ab Hippocrate
mηλατα, quasi dixeris aluum subdu. centia , duorum sunt generum ; alia enim vel leniendo, vel lubricando sue incidendo & detergendo, aut adstringendo & comprimendo aluum de ijcruunt: alia determinatum non nisi aliquo negocio humorem sibi familiarem a toto in ventriculum trahunt, quae a Graecis proprie cathartica, a Latinis autem purgatoria appellari consueuerunt; haec autem a prioribus multifariam differunt; etenim primi generis medicamenta tum manifestis qualitatibus, tum a proprietate suae substantiae actiones, quas pollicentur, primum & proxime in
humores,quibus occurrunt, euacuandi nempe exercent: Propterea humores, atque excrementa in ventriculo, intestinis, atque primis venis reperta, per quas vias transeunt,sine labore educunt, parumque ulterius eorum vis purgatoria extenditur; cathartica vero totius substantiae familiaritate id praestant, quae,aut eorum forma est,&substantia , aut aliqua abdita facultas horum medica
mentorum formam statim consequens; licet autem prioribus commemoratis medicamentis non omnis facultas
hunc potius quam illum trahendi humorem denegetur, attamen illa facultas adeo breuis,& imbecillis est, ut vix eius actio deprehendi possit, nisi uberiori copia exhibeantur :& proinde inter medicamenta vere purgatoria minime recensenda esse periti Medici determinarunt. Rursus haec ab illis ex eo etiam maxime dissidere videntur, quod priora lenitiva vocata nihil, vel parum naturae sunt molesta, quod nulla venenata, siue deleteria qualitate sint praedita; cathartica vero omnia virosa, & acria cum sint, ideoque naturae aduersaria, non sine maximo lab
35쪽
re soluunt, quorum usu, nisi corrigantur castigenturque, plus incommodi,& detrimenti,qua comodi laboranti co- paratur. Nec obitat quod prioribus etiam aliquando aliquid alterius generis medicamenti addaturiquia id praestari selet non corrigendae virulentiae, qua prorsus carent, sed eorum operationis accelerandae gratia, quae languida, & tarda nimium interdum esse solet; vel etiam ut eorum qualitatibus occurramus, quae naturae nostrae ob prauam visc cris alicuius constitutionem, incommodae sunt.
veluti in talia arin dis qui acciditate sua debili,ac frigidiori ventriculo officiunt : sicuti etiam in cassia, quae laevia &imbecillia intestina habentes ob id laedit, quia tormina,
flatus, ct dolores in illis concitat. Porro autem si purgatio nil aliud sit quam humorum sua qualitate molestantium vacuatio, ut ait Galenus Aphorissimorum primo comento siccundo; purgans medicamentum crit,ut diximus, quod sanguinem a recrementis sua qualitate in se stantibus purum reddit: hinc facile innotescit maximo vcrsari in errore, qui pharmaca proprios humores attrahere, atque a sanguine seiungere assequi nequeunt; etenim &a veritate & Galeni placitis secundo libro De elementis circa finem, primo De naturalibus facultibus cap. deciamoquarto;&lib. De atra bile cap. sexto recedunt.
Quot sint animaduertenda inus purgantis
Medicamenti, V AE in usu purgantis medicamenti circumspecte admodum spectanda sunt, decem fere ab Avicenna quarta primi cap. numerantur; haecautcm vel ad purgans medicamentum, vel ad laborantis naturam, vel ad cxterna spectare videntur,necnon etiam ad humoris purgandi tum qualitatcm,tum quantitatem; Quod laboranti tale praebendum sit medicament Um, aut
36쪽
bilem tum flavam tum atram,aut pituitam, aut serosum humorem euacuans exacte nouimus. sed illud etiam innorandum non est, quod ubi miscendorum simul purgantiu medicamentorum occasio se se offert,congenera utiq.esse debent,hoc est eiusdem qualitatis de naturae, ut code tempore soluant;quod animaduertit Galenus in lib. Quos &quando purgare oportet;eorumque vehementia & in suauitas pro viribus moderanda est, scribente eodem Gai no libro De compositione medicamentorum per genera. Caeterum quantum purgatis medicamenti praebere oporteat vix assequi possumus. Gal. De curandi rat. per sang. misi .cap. I a,lib. De sectis c. s,2.Aphorism. a a. Aphorism. I.com. 2 3.quantitati inquit,euacuationis nullum habemus indicium nisi ex tolerantia & facilitate proinde Princeps A. cap. infra subsistendum potius quam liberatius euacuandu asserit; licet propria cuiq; purganti medi, Camento dolis non excedenda consignata sit. Quod ad laborantis naturam spectat,vires eius,qui purgari debet primum sunt diligenter expendendae . alij enim minus, alij
magis euacuationes perserui, ut asserit Galenus tu Aphorismorum φ comment. a. tum etiam Aphorisinorum prismo cona. a . Quicumque etiam multis scatent cruditatibus, vel qui cibos iam antea crassi viscidique succi fie-quenter deuorarunt,& quibus Hypochondria extensa atque ilassata sunt, aut aliqua viscerum inest inflammatio,i; purgationibus opportuni minime censentur'; quibus etiam fastidium inest molestae sunt i purgationes Avicen na q. primi cap.quinto. His etiam accedit, qu6d si nulla sit repletio, nulla opus est evacuatione; complexio etiam vel nimium calida, vel inpense frigida purgationem noaeque facile tolerant similiter si laborans rara admoduri sit texturae, ob insignem spirituum resolutionem purgationem,uel etiam quamuis aliam euacutionem Edic silistisnet: sic etiam aetas puerilis di senilis purgationi minime
37쪽
est accomodata. Quod aute ad externa attinet,anni tepora immoderata, regio nimisi calida, ut Meridionalis, vel impuse frigida,ut septetrionalis, ars laboriosa,vigiliae inimoderatae, in tesus dolor,omnia integram non solii purgationem,sed etiam euacuationem qualibet haud sne vitae discrimine tolerant: At vero de humoris purgandi ovaliatate Hippocrates Aphorismoru primoAphorisecundo breui veluti oraculo egit.Si talia dicit, purgetur qualia purgari oportet confert & laeuiter serunt; quo in loco de pura sinceraq; peccantisi humorii qualitate nequaquam verba
fecisse ex eo facile persuaderi potest, quod humores sola
qualitate peccantes non purgatione,sed alteratione duntaxat opus habent;quod pauci animaduerterunt. Nec obstat quod verba illa talia & qualia qualitatem potius, quam copiam significare videantur; quoniam differentia quoque , ut docent Iogici, in quaIe quid praedicatur rQuare qualitatis nomine eo Ioci Hippocrates inteIligio specie, siue differetia alicuius humoris redundantis, ut in nostro De purgatione tractatu susus explicabamus. De quantitate autem humoris euacuandi sic sentiendum est. Evacuatio omnis & purgatio plenitudini&cacochymiae respondere debet; hac tamen lege seruanda,quod si ob nimiam humorum purgandorum copiam de virium insigni
iactura iure verendum sit,tunc no confertim uniuersi peccantis humoris purgationem moliri oportet; sed tota noxii humoris copia partitis purgationibus ex congruis interuallis detrahenda, iuxta Hippocratis sentetia Aphorismor exto Aphor. vigesimo. Haec aute ad vera proprial Purgationem,quae cathartim celebrari solet, spectare videntur ; Tot enim in ea ventris deiectione minime requiruntur, quae Ienientibus siue placide subducentibus pharmacis in dies in omnibus sere morbis agitur , de quibus pauca sunt dicenda.
38쪽
Is De Messicamentis lenientdus
V AE ergo medicamenta placide aLuum subducunt leuia, benedictaque ab Arabibus & iunioribus appellata, se re lim sunt. Siliqua aegyptia, quae cas. sia ab Arabibus & iunioribus dicia
Nach. - tur, Medicis antiquioribus minime co
gnita. Manna ab Arabibus dicta, siue mel aereum a Graecis. Tamaridi, qui fructus, siue ad palmularum situ strium genus attineant, siue aliud sint, a Graecis posterioribus Oxiphaenices Vocantur, quasi acetosae palmulae. Rosa etiam,vel eius succus. iolae, vel earum succus.Epi- thymum , cuius in puluerem redacti draginae quatuor ex iure,vel aqua boraginis datae clemcter humorem su ducunt melancholicum. Pruna. Mirobalanorum gen ra tria praecipua,citrina, chepula, ct inda. Serum laetis praesertim caprini,s largius propinetur, atque in eodem ordine lac asinae coctum Hippocrates ,& Galenus quarto De ratione victus in acutis coment.septimo posuerui; His etiam multi addunt Rhabarbaro, Aloes, & lenam. Quorum singula,occasone tanti momenti oblata, per comispendium,quantum ad institutum mediciun attinet,nunc pendam:Vt enim minime bonus potest esse artifex,qui sua ignorauerit instrumenta , ita probe mederi nullus
sciet,cui auxiliorum materia penitus,vel magna ex parte incognita existit.
39쪽
De casia. ASSIA igitur , quam solutiuamlaypellamus ob id, quia ad excitandam aluum hodie frequentissime utimur , Dioscoridi atq, Veteribus Graxis inc gnita, aegyptia siliqua a recentioribus apellata, ut antea diximus, ex arbore satis procera in India,& in Aegypto nascens, nigra,dulci due medulla repleta, leni, ac lento cremori simili, c Iida , atque humida, sed admodum temperate, ideoque ordine primo excalfaciens &humectans lenit, resoluit, bilisque seruorem extinguit: Aluum quoque clementer mouet, cuius uis ventriculum non pertransit: Quamo rem inter febrium initia a Medicis in arte versatis cum successu datur ante venae sectionem; quod ventriculum duntaxat expurget, & aluum emolliat ; nocet autem , ut antea diximus, ijs, qui admodum lubrici sunt, & intestinorum imbecillitate assiciuntur: Haec autem noxa tollitur Mastiche, nardo, myrobalanis ,& Rhabarbaro admixtis:Vrinae dissicultatibus mirifice auxiliatur,si cum diu reticis deuoretur; quibus tamen aluus est adstricta offerri non debet, nisi eius facultas ijs augeatur , quae Iaxandi aluum eadem vi magis polleant, quale est amiν
tuitam nullo sane incommodo expurgat, pectus & fauces mulcet, eorumque inflammationes resoluit: lienes
a calculis expedit, praeserti in si cum glycyrhirae decocto, alijsic medicamentis urinam cientibus bibatur ; quin etiam frequenter deuorata calculos renasci prohibet; quin imo sunt qui affrinent, quod si quis quotidie ante prandium ternas pulpae cassae drachmas deuorauerit , is, nunquam calculos in renibus gignet, & a ventriculi doloribus
40쪽
Ioribus se perpetuo tuebitur. His accedit, quod calidis
febribus admodum confert ,& exterius illita crisypelas, ceterasque inflammationes, ac podagricos, chiragricol idolores ab his suseitatos demulcet; Sunt e recentioribus Medicis, quilioc medicamentum nunquam usurpant, nisi picrae puluerem admisceant, quod& ego cum Matthiolo consulto factum existimo, ut longa me docuit exertentia; praesertim ubi ventriculi, & intestinorum im-ecillitas adsit. & liaec de solutiva cassia obiter sint di
De manna. ANNA, qua hoc tempore ad ciendam aluum utimur, ros quidam, siue liquor
suauis est,qui, ut omnes norunt, eX aere sublucanis temporibus veniens selo interdum inuenitur haerere arborum ramis vi plurimum, & frod ibus, herbis, &lapidibus, qui breui temporis spatio coalescens grumo, sus in gummi more evadit; cuius duo sunt genera , quora unu ab Oriciali plaga,alteru vero a calabris deserturi Eius quod ex Oriete exportatur duplex depreheditur disterentia,Vna longe praestantior,qua a granoru mastiches similitudine mastichina vocat, infirmior altera, quae bobycina appellatur,quae,aut est eadem mastichina senio exhausta, aut saccaro alijsque imposturis adulterata. Calabriensis, ouae stirpium frondibus insidens colligitur , proindeque foliorum manna cognominata minutis granulis costans, transsucida,& grauis, candida, gustui dulcis, atque suauis, primas utique partes obtinet, plurimique penditur; Hac infirmior est, quae ramis insidet; tertias vero partes sibi adsiscit, quae lapidibus, & solo in heret; haec nimirum granulis constat crassioribus & colore obscuriore. Duo pariter