Leonis. Baptistae Alberti. Florentini Momus

161쪽

rium:& beatorum beneq; constitutorum res:ati rastiiones collabefactare, profligare, atq; sanditus perueratere elaboret:assidum; enitatur,quod miseros,&inmeritos erumna:calamitalcss obruere, ac penitus obterere quoad in se sit:nusquam desinat: nusquam acquiescat: quod factiosis:audacibus:nefariis:omnii latere perdistis utatur:&faueat:quod deterimos instruanin facinus

incitet atq; impellat;quod dictis; facti a pestem , atq;

perniciem orbi rerum in horas comachinetur: alip im/portet.quodi indies nefandae di detestabili improbistati suae multa adaugere: accumularet minime inter/mittit.ne superos deos lacessere: deorumq; delicias hi 'mines opprimere,atq; conficere pro sua libidine,&desesiderio amplius possitnntra oceanum maximu3 fore relegandum:& catenis ad cautem comendandum itavit praeter summum os reliquo hereat corpore vadis merso aeternum .Hic Iuno erilarata gaudio Iouem exosci Iata:fecisti:inquit ut decet mi uir.Sed unu est:*addi uel :ut qui tam petulanter tam impudenter,& praeter id quod siet nos 3 deceat inseminarum genus inu . ctus est Momum ex semiuiro reddasnat si prorsus foemina. Annut Iuppiter.relegatum ea de re commutilatumq; Momum Post hae coelicolae comutilato etiam nomine Eum nuncuparunt.

162쪽

Ide quid sit improbitas:& nequitiat

ut cum eius esse extinctam uim ad laedendum credas:reuiuiscat.plus. n.res

legatus:atq; ad caute obstrictus Momus dabit perturbationum e hacte

nus dederit solutus,& cocitatuS. nucdignosces uti Momo facinop authote deoru maiestas' extremum in periculum sit adducta , tum & tantum Dederit lacoax:& risus:ut prae his superiora suisse iocis uacua deputes Iam uero cis holam: ut ita loquar, torrentes in urbem confluxerant ludorum: spectaculorumq; gratia.Canebant tubae subaudiebantur tibiae,ad mo/ do i ta bant crotala, de sistra:& litui:& omnis mu/sca. Ipsae deorum superum testudines misimo ictatu3 rerum concentu resonabant. Addebantur his hominu. . murmur lacum atq; ingens:multorumq; multiplices uariarm uoces & hmoi. Q uo insolito:atq; inmani si ' nitu cuncti caelicolae ad rei admirationem exciti steterea, Interea stupor deus omnium ineptissimus: q, se se Momum imitans in gram Iouis aliquo dicto ridiculo cuperet ismuare, ut erat suaptenatura sub attonitus,atq; uasnus:ad Iouem rperas agresti voce.proli: inquit: o rex tantu Mium eonstemuit istic subtus:ut sices excolies; uldubio totu rectu cotegas cui Iuppiter cesin tu hue

tanti saperem: quid tum o stupor:& O tibi uenit in

mente: Sed tu perbelle qdem comentatus es.naq; ipse:

163쪽

di. Hinc locis cibus: quibus terras contui possent lare: passimq;: ut cuiusq; oculi, ait aures ferebant: spectabucii h esitabant.Eccam patritiorum pompam: de ciuiu3 ordines in atronarum P deinceps nummi greges cusacris lustrare urbem aggreditur taeda: & multa lam/pade noctem illustrem reddunt. Virgines porticibus

conspicuae urbem ornant atq; carminibus,cantuq; ad saltum M thyasos deos uenerantur. Tantas res superi. intuentes obmutueranNaissi utiquislse receperat locora pendebat maxime intentus maxime stupidus. Interea pro uacre more: quod quide in Promethci calamitate iam pridem factitarunt di praesertim maritimisad Mo, mum consultandu3:adi animi miseria lauandum ple/' - r 3 accesserant. Naiades, Napeae: Dryades:Phorcaetraim huiusmodi. At Momus stamulas summo aethere deorum ceruicibus colluccscentes sublatis oculis:quos fletu: de lachrymis prope consumpserandespicatus O. sbi tanta repete oborta coelo lumina peterent: rogauit: . . - Cumq; rem intellexisset:tanti spectaculi inuidia comotus perq longissimum:imo ab pectore suspitium inter ingemiscendum emisit. quo ex spiritus anhelitu ista:& atra nebularum uis totum per aethera sublime adstitit. ua uisa Momus illico animia, at* ingenium ut aliquid pro sua consuetudine mali seceret:contulit, atq; adeo institit precari eos deos:qui aderant:quo ad impe/trauit ab iis:quae ad se consalutandum accesserat:nymphis:ut quando aliud nequeant suam ad salutem coli. ferre:hoc unum ad leuanaas miserias gratissimum bo

164쪽

distentam protrahanti&producant montiumq; cacuminibus annectantiquo tam inimicissimis: de pessime de se metitis sepetis uoluptuosssimum suarum erumnarum spectaculu intercipiatur. lamitosi Momi praecibus obtemperarintnymphaenilurimum in eo ope perficiundo laborantes desudaruntiquo factum est:ue cum delubra deum sacellat:atq; aras adeuntes mortales non perspici a superis nubium interuentussed solum auditi possent:superi se se in perieulum dederint . Nam suas quidem laudes ad tibiam concinentes non audis re modo:uem in primis spectare quoq; cuperent:quasi mentes e coelo ad sua gaudia propius haurienda delaobitastituerutiMortalium ergo recta occupauere. sol Hercules:quod sortassis invidorum emulorumq; insisdias reditust difficultatem ad superas sedes uereretur negauit,aut deorum maiestati conuenire:aut ficti id tu lo posse ut intra mortalium caetus superi considcrent:&comiscaeni .scin. monstrarerras rimanissima trucu

lentissima prostrauisse, subegisse: absupsisse: holum uero plurimorum impetum:& temeritatem consentiem temne serre quidem uspiam potuisicifacile moueri, do .

esse quidem opinionibus fluidam:animis uolubilcm:libidinibus concitatam multitudinem: facile impelli ad quod uis facinus. neq; apud multitudinem cogitari fas ne sit:an nefas H,quod plurimos consensus appetat.

efferriindomitam,&ruere effrenatam: net reuocari,nel retineri; neq; satis coerceri ullis prudentium moni/tis:oc rationibus:aut bene consulcntium imperio posse

neq; scite quidem uaesanam multitudinem, nolle ui ad

165쪽

arbitrium possit esse.quae uero occeperit, sagitiosa: &.

atrocia non intermittere nes prius aliud quippiam atros eius inchoatir.Et quod magis miretur;in hominu nu mero sapere quidc3 per se scrine singulas;atq; nosse qui

rectumst.cum tamen coluerint,omnes simul facile in/sanire: oteqadclyrarc. Haec Hcrcules.sed dispreto Her cule in theatrum ingrcsi atR in primis Iuppiter pario.

ex marmore ingentes; innumcra5v columnas mari morum montium frusta gigatum opus admiratur: &tantas numero:& tam ualias:& in eam regionem locorum aut tractas e&:autercctas obstupescebat intuens

easq; tam de si coram intueretur: in seri negabatposse tantum opus,&prae admiratione & uidisse:& laudasse plus satis non intermittcbat. Atq; secum ipse suas me ptias aicusabat:cosiliit tarditatem deplorabat, qui hos tales tam mirisca operis arcithectos no admissapotius u philo phos:quibus uteretur ad operis fiaturi dcfariptionem componendam.euenisse quissim , quod arit; ut que semel sapere aliqua in re tibi ipse persuasicris, hac semper saperevila oi re doctum este facile credas. haec Iuppiter.tandcm lustrata urbe hominum tuimae sua pdiuersoria corpori sccoenisq; dcderat. Q uae cum ita es sent:incidit in mentam dis:ut futuros postridie mane ludos:scenat cuperent inspectare.Ergo de qd agimus inquiui inter se.num ad nias redibimus sedes anime spectaculis uisendis considebimus. spectaculoru erant oes cupientissimi, sed alii alibi aut coelo: aut lcmplis p noctandum statuebantipostremo placuit sinia illaea 2 .

166쪽

deorum quodam:ut opinor:sacto admonitium se assin suu qa in theatro esse imulam couerteret:quo abeundi:redeundiq; uiam:& laborem uitarent:quo ue cudignitate de sine illius inlatia dignissimis locis conquies

secrent. Vnu eratast huic laiae aduersaretur.nam par quide occurebatrubi locoyr illine abreptas statuas apte deponerent dum haec animis deop uoluunt, Stupor deus:ut erat artubus:totin praepotans:rem se dignam aggredi nullis id-qlparet.indicas.ati se in petis co/iicit ita uasterita dissolutavit subito furor esserti bacchatem diceres:facinusq; Um aggredic alioqn rediculum sed pre agenda eiusmodi ut tactum subinde oes retia probates imitati sint.ad statua emin theatro posita sui sitim aplicas hos:ais hos ualidiores deoW:ut se ad/iuuet,uoce illa sua agresti aduocat.mox subiectis scapulis illa se onerat.Erat at statua apta:& pedetis imanistin suscepta dorso solus asportauit:& ea itra opaca silua reposito i antro obscuro loco collocat.Inde i theatru sudor madidus redies se uertit i statua:qua asportarat: statuaem uacuu locu occupatiid ipm caeteri tamet si factu3 irrideret:sibi in faciundu putarutiital fecere Stuporis epio sua qui quo uisum est loco:statua abdidere.. net desuere cupido:mercurius:& hmoi talariu talasgi adminiculis:sictha extremo theatri fastigio Pstratas reliquerint.du se sic di in thea e dis lauta animi libidine

Erent:res olum ridicula sed memoratu dignissima cusin silua ad Stuporis statuam:tum 5e in theatro accidit.

Nam silua quidem Oenops inludemi hysti u tete illa Momi contra deos disputandi flagitiosissima

167쪽

petulantia imbutundum ad ludos concelebrandos properaretra praedonibus captus extitit: multist affectus plagis adducitur ad ipsam hanc specum, inqua statua Stupetis dei erat exposita.quo cum appulissent:predones consilium ineunt:praestet ne captum iugulare. an Diuum dimittere cculis effossis.At Oenops tanto in periculo con stitutus:& si in eam diem nullos deos:inane coelum cssi crediderat,& praedicabat nunc tamen ulti mo in capitis periculo constitutus:kl salutem in suam carpit omnibus uotis comendare maximis dis.&d consilio iter se habito praedonibus placuit,habcre quaestione de homine,& discere quanti se possit redimere. Erat nox atra:& intepcsta.expediunt idcirco praedones quae ad cruciatum faciant. Alii lorum comparant alii uirgas ulmo aucllunt alii ignem coieracutiunt.illis ita occupatis res euenit digna mimoratu.nam primis igniculorum fauillis collucescentibus uidere uisi sunt praedontasn antrum quippiam:& quid uis id o statuam eiusmoodi:in loco adesse poterant opinati.de hinc malatibus admotis lumimbus manifesto adcsse deos animaduertentes:obmutuerunt.& ea re in crata perterrefacti e uestigio non sine clamore relicto captiuo aduolarunt. Vidisses hos amissis armis quasi temulentos obiectam or/num fugiendo imperere.alios inter cursitandum omnsa robotis stirpe ruere.ati alios offensis prostratis so/cus istuc uersus: N illuc uersus praecipites ruere,eosdeq; illis ore inter surgendum interl spuendum cum emore destactos dentes:iterato sequentium impetu quassa. DS ruarisios uero uiso deo quas alteram stuporis sta

168쪽

tuam factosp imum haerescere mox formidine debilitatos labescere. Quae reα:& temporum suorum facies cum ita esici. no defuit sibi Oenops.egressus.n.animata turbam concussorum:profligatorumq; contuens, se se confirmauitiinde rapto de quodam telo unu egre' e stupentem: cordemq; factum metu per capillum praehendit. prosternit:reuincitq; loro:quo se praedones illi uincire caeperant. mox hominem pre se in urbe agit laetus:&animo secum adiurans,nihil minus credenduposthac:q nullos esse deos:quos tam psentes extremo

tuo in periculo copertat.Itam haec in secis Cenops. in theatrum uero ingressus suos colludioncs,qui se expoctabant offendit de sc:deq; dis mereri non bene.na3 supersidentes tarditatem una:& deos maximos:quorum

causa uigilarentiexectebatur. Id sibi primum uisum est

indigniuimum:sed illud indignius:st inter hystriones

seruum quedam uino madidum ad lovis statuam plorat nephanda exequentem offendit.pudet ea dicere: tamen institutum prosequemur.immingentem ebrium intuens Oenops pro noua suscepta religione carpit gravissimis dictis increpando absterrere.At seruus in eum. Dersus eia:inquitphilosophe ades ne siccine mecu agis Unde in te noua isthaec repente religio incessit deos aeternum negasti:stigentem hic statuam sellam sim lacra ueneraberis Haec Q reserens no imminxisse moerat contentus uetum & alui praeterea illic onus ponere parabat.Hic Oenops o inquit scelese non tu deni alium tibi locum ad tantam flagitii spurcitatem desuomes Tum barbarus:& ebrius ille seruus. Vos inquit

169쪽

philosophi omnia esse de R plena consuestis dicere.At

inquit Oenops etiam praesentis deos irridcns negligis Tnm barbarus en inquit perdoctum philosophum deum ne tu hoc frigens, de uacuum simulacru3 aut πυnatis:aut nuncupas quod quidem uix igne, & serro adhibito stabit effecere:ut uultus hominis potius Q monti faciem imitaretur,dic heus tu o Aenenm caput quato malleo:quantis follibus durum tuum istudos doγlarunt fabri:uel tu Oenopsinum simulachrum hoc iudisti ad publicum aquae ductum pridie eatera istac ca/lonibus aqam fundere:demum inutile istud aes cui nuhil inuenias:quod probes praeteraniscis manum: Im uis instar uenerabimur Eii nimirum illud per pulchre dictum, quod in cauea sepius decantari audio. Q i sugit sacros aere uel marmore uultus Non facit ille deos: qui rogat ille facit.Tum Oenops de facti indignitate, ecdictorum petulantia commotus:malam inquit tu am in rem non desines de istis tuis sceleribus cantan do disputare Appage te hinc. At barbarus: dum se Oenops iugulo appraehensem traheret, alui afflatu

per obstaene concrepuit. Atq; appage tu inquit te pro phane dum sacrum facio o interturbator:num tu non

perspicis, et hunc adolendi titum comprobent hi: an iurum intonuit hon potuit hoc amplius Oenops sero reista ebrium pugnis calcei contusum suos intra sce/rores obuolinoatq; gradibuspraecipitauit. At mulct, tus ebrius oreillo suo liuentista male illibuto impudiscissimeplorans. Ego tibi quisquis es deorum: inquitaculas causa haec pertuli:uteueniant aequeetati mihi eue

170쪽

nere in praecor quandoquide Eunc:qui ullos esse deessem per negauit:2 se imitarer sua tam impie in me grassatus exstitit.Iuppiter haec intuens intra se rem se ciem .

tabat. credin me hoc noctis bene accarptum tam es si . hic suo utitur officio: Quid aliud aut ebrius faciat, aut . ab improbo audias Addet probe mulctatus poenas iluit. plus enim cruoris effudit: Q ingurgitaret uini. Quod ne tanti quidem haec sunt, ut ludorum uo/luptatem respuas. Sint hystriones obscaeni, ut lubet: modo nos in theatrum esse milli noscant. Sed quid . agimus quid si praesenserint, neq; cnim illud factum frustra opinor,i praesentes esse deos philosophus ipse Oenops dixerit. Verum & quid dcmum quid tam: utcunq; ceciderit res tamen praesente populo uenerabimur. Haec cum effecisset Ocnops rogantibus sociis

quid ita relegatum adduxissct hominem et di quid se

praeter spem: & expectationem omnium ad relisio nis sanctimoniam dedisset: qui antea nullos erecudibsit esse deos ordine quael sibi Uud praedones accidissent recitauit . Sed ne satis quidem eum sibi notum esse deum auxilatorem dixit: quo promptiorem tam fauste atq; sceliciter excutus sit: de idcirco magis at*magis cupere sibi ficti cognitum cui habendae forent gratiae tanti beneficii. Non illum quido sibi uiolum Iouem: non Phoebum , non Iunonem: non ex his celeberrimis:& populatibus:quibus templa constituta lantista rarum illum quidem:atq; insolitu. Hiel striones:at sunt quidcm inquntin theatro dcope omnlusimulacra eodu3 reuise ces,ut facile:& beneficium