장음표시 사용
21쪽
Casteis Castris Valendans Beliseri Bissen
De Castello De Castritio De Valendiano Valetianus De Bello forte Bello sortis De Bissis Bistiis De Boisiga Bouitius
De Balcono Balconus Panisio Panicius De Trimotibus Trimotius V De Plana terra mana terra Marsichliniae De Marsilinio Marsilius
Fontenaus De Fontenasio Fotenatius Marmeis De Marmorea MarmoreusMont De Monte Montanus Lumbarius De Lomareno Lumbarinus Iuttait De Iuua alto Iuualtius Castelmur De Castelmum Casi murus 'Tumben Tumba Tumba Pastellen Pasiello mitellusia Planten Planta Planta Sunt SI aliae plurimae huiuscemodi familiae, ex quibus nonnullae penitus interierunt, ct quaedam adhuc stuperstites inueniunt,quas tamen hic breui talis causia omittendas censiui. Sunt proinde in uaLIe Lugnitza multi talium nobilium, id quod claru3o indicium est avitae posteritatis: alioquin sit uallis iLlius prouentus spectes, uix ibi nutriri possent duo nobiles,more nobilium impensius uictitantes. Isti uero laboribus grauioribus assueti,iamo alIuersit Nobiles. d quaecun* opera quantumlibet dissicilia,nec pin Rhetin. det illos laborum, minime di arbitratur ob labores
22쪽
ipserum obsuscati nobilitatem :5 recte quidem:
no enim inopia aut uictus manibus partus Ad morum peruersitas oc facinora infamem aio degenerem reddunt nobilitatem. Gloriantur aut isti paue Peres nobiles, quorum iam meminimus, quod eX Roniam Thψco nobilissima descenderint prosapia, quod F malo rum Memια. res ipsbrum e Roma aliquando fuerint pulsi:sed in Rhaeti Alfio a hoc errant,quandoquidem originem a Thuscis,ut R anisorigine iam diximus, traxerint, qui illo tempore clariores traxisse dicuvir. Romanis fuere, quoru uicini extiterunt. Loquuntur ut inexperti, oc qui nem antiquitatum nem hi storiarum cognitionem habent, hoc tantum uere scientes, maiores ipsorum aduenas fuisse ex Italia. Ob ista tamen no inferiores se iudicant Germaniae
nobilibus, etiamsi illis longe impares sint, si phaleras caballorum et cataphratioru spectes,aliorum Fornamentoru luxum, quibus hodie nobiles exor
nari Qtent:isti aute ea nec habent,nec facile habere poterunt, ob regionis eorum insoecunditatem. At propter istorum defeetum non putant quici de ro xtorum circo cedere nobilitati suae. Hoc in primis curant, ut piemiam, oc iuste uiuant,execrantes omne id quod iniquum es ,quippe qui nun* non cogitant a quam magnificis uiris originem duxerint: id unica illis est globriandi ratio, no obstante inciuilitate eorum, quam ab inculto agro ueluti tabem quandam contraxe, runt. Praeterea est Sc id obiter hic comemorandis,
Rhstos tempore Livii haud secus quam hodie moratos fuisse, id quod ex uerbis eius aduerti potest, quando scribit , Rhaetos nihil ex antiquo praeter so sonum linguae,nec eum incorruptum retinuisse. Hac
IDIM Rhaetica Rhaetica lingua utuntur us* in hunc diem Rhaetis incolae, potissimu qui circa Curiam habitant,quos nos Germani Churmulschen, id est, Curenses Ita,
tos, ipsi aute Romanos sese appellant, sortassis ob istam
23쪽
DE sc RIPTIO. 'istam rationem,quod Romani et Thusci olim una Thusiora, Rhaeus fuerui lingua,hodie aut Thuscana lingvacomo torum muniter pro Italica habetur. Caeterv Rhaetica lui - nora eadem lina gua intra annos plurimum apud Rhaetosinae gua. riit, Germanica indies inualescente, ut hodie neduCurenses,veru qui remotiores sunt Germanice
loquantur,qui haud longe silpra aeuum nostru Ita lice loquebantur, si modo corruptissima eorum lingua Italica est censenda,qus ct olim tempore Livii ec hodie usqueadeo deprauata est ob hominum it
lorum rusticam δί incomposta uitam,ut Thusca, ni, qui adhuc sunt in Italia, eos loquentes minime
intelligant, quantumlibet unius sint nationis oc ab una descenderint prosapia. Sic si horu nobiles conferas cum Thusciae nobilibus, rectius rusticos esse
quam nobiles dixeris. Quare Rhaeticalinguascribi nonposit. cap. II
Haetica lingua tam perplexa dcimpedi
ta esst,ut sirribi nequeat: unde omnes literae ab antiquis consectae, Latine scriptae sunt, ec quas hodie parant, Germanice scribi procurant. Ratio alia huius perplexitatis afferri nequit, Φ quae data est de moribus in tantam rusticitate deprauatis. Cum enim ab initio sitae ex Italia fugae,asperiores 8c agrestiores terras longo tempore manuu suarum indefessis laboribus mi
tiores reddere cogerentur, unde sibi necessarium Pararent uictum,pueros aut literis instituendos mis o nime curarent, unde usiim legendi 8c scribendi ac, quirerent, sed perpetuo tractarent ligones, furcas,
serras 5c alia rustica instrumenta, quibus sylvestre ec lapidosam terram repurgarent re pastinarent, tandem factum est ut cum rustico labore rusticos quot induerint mores,neglecto F cultiori sermo
24쪽
ex Leporijs qui Alpes incolunLIO RHAETIAE ALPINAE ne,indies lingua suana deprauarint: id quod in ho diernum usi' diem in Germania fieri uidentus,Φhi qui ilitar' in sylvis extra frequentiam hominu habitant,destituti scribendi et legendi institutione,
rudes et inculti evadant, linguam natiuam corrumpant,& caeteris eiusdem regioniS homiras bus prorosus dissimiles esticiantur.
Situs inus antiquistinorum Rhaetorum. Cap. III
Era 8 antiqua Rhaetia locum habet in Lepontiis Alpibus iuxta uti anq; Rheni
originem, includens omnes circulacen
tes valles 8c montes, quoru multi descen Rhaetium
dunt oc procurrunt usi* ad eum locum, ubi utero Rheni riuus in unum coalescit fluuium. Est autem inter hos duos Rheni rivos, haud procul ab eo qui Posterior uocatur Rhenus, supra uero utriusque mixturam, spatio pedestris itineris quod media hora confici potest, campus quidam pulcher, cui imminet collis in silo uertice arcem gestans celebrem λο& peruetustam, nomine Rhaetium, quod hodie Germanice vocamus Raeta uns, 5c coiectura prae gnans est,illud olim a primis extruetum Rhstis,si, cui ct intra sexaginta annos adhuc aliqui fuerunt eius arcis posses res,ex clara Raetetuns familia de Barones Rhaet . scendentes, Barones potentes, quippe qui a parentibus suis in illa regione quam hodie uulgb tiocant Ober Biraupiuib,id est, superior Grifiea,aut Cami ciei contaderatio, amplissima acceperunt ditione, habetes subiectos homines,possidentes p castra Θc soregalia. Vltimus eius familiae dominus suit Udat ricus a Raetetuns,di is obiit anno domini 1 so.sabbbatho ante Matthiae, Sc successit ei in haereditatem Comes Iodocus a Zolria,et Baro a Lympum.Meminatam uero arcem cum ditione eius posἴdent
25쪽
DESCRIPTIO. Miam pignoris loco domini a Marmeis. Vulgus ta- Μamorei men regionis illius ex cosuetudine appellat possesseres dominii illius, quantumlibet extra familiam sint, dominos a Raetetuns. Fuit & alia peruetusta arx in regione illa sed quae modo in ruinis iacet,appellata olim Rhaetia alta,hodie aut corrupto Voca hulo uocatur Reati,distatin a Raetzuns itinere pe- Rhaettiarudestri duarum horarum dimidiae, sita iuxta pΟ Reast steriorem Rhenii, in ulteriori fluminis ripa,in sdi, o to loco,supra uillam Germanice Tussis appellata, Tufis qua Risti barbara sua lingua uocant Tustianam, Tusciana quae uilla una est ex praecipuis Gris eae illius ligar uillis: 8 uerisimile est nomen illi contigisse a primis Rhaetis, posteal Thusciam reliquerunt est enim uocabulorum magna allusioThusciae ct Tussis,si, cui & arcium Reait atque Raetetuns) a primo duce Dux Rhaetus Rhaeto: ut hic tacea quid incois regionis illius ueluti per manus acceperint, ut ipsi aiunt, a maioribus siris, quod olim rex quidam aut princeps regionuxo illarum habitarit in arce Reait. Hunc ego puto dominum fuisse Rhaetoru, qui tunc adhuc Rhaetiam sibi sibiectam habuit. In ista arce adhuc uidentur reliquiaequsdam sortis amarum turrium 8c muro,
rum. Praeterea inter memoratas duas arces Realt& Raetzuns, intercipitur campestris quaedam ual Iis,quam nostrates Tumlesth, Barbari aut Tomi Niuilias aliastam appellant : stipra illa est Reait,et infra Raz- Turili ebtTUnS, intermedia uero uallis mediocriter frugise, ra,potissimum in pomis,frumento uino,etiamsi, o supra regionem illam nullum crestatuinum. Huncita' ego arbitror Rhaetis esse ambitum, una cum Boldaeis bilin adiacentibus uallibus, quae plurimae sunt in utra pRheni ripa, etiam ultra iuga Alpium, quales sunt Claueha, Brigella, Mesaucu,Vrsellayc. His an, numero populos habitates iuxta originem Aeni, Aram
26쪽
R H AE T I AE A L P I N AElabentis in Danubium, ct habitantes iuxta fontes Athepi Athesis,alluentis moenia Veronae,& tande in mare Adriaticum desinentis. Porro populi iuXta Ae num sedentes,hodie appellantur Engadmi ct Vm
sterialensie pertingentes usique ad Aeni uallem re Athesis regionem. Apud ipssis enim initium Q munt memorati duo amnes. Hi semper&ab antiquo sectati ec confoedera re fueruntcathedrali ec clesiae Curiensi, istentes de natione eorum usque ioin hunc diem.Loquutur barbara illa θc uitiata lingua,quam uulgo CVur 4ssil uocant,non Italica,id
quod euidens indicium est, illos quo* desicendistea Thuscis,& ex Rhaetis prognatOS.
Historici qui bis citantur pluris confirmant Rhaetosab initio in A*wMiuxta Rhenum consierisse. Cap. I HIIuius,qui fuit eo tempore quando Chrsestus seruator noster uixit homo inter homines, scribit de Thuscis expulsis deca. ioi.Itb.s. Alpinis quot ea gentibus haud dubi. origo est,maxime Rhaetiis. Strabo,qui illo etia tempore uixit, lib. .sic scribit: Supra Comum ad Alpium radicem Rhaeti iacent. Idem eod. lib. Rhaeti ad Italiam uis extenduntur, quae supra Veronam ct Comum est.Et lib. . in hunc modu scri hit: Helvetii Jc Vindelici in montibus campos habitant, Rhaeti uero Norici Alpium summa te Horatias nent. Horatius lib. . Ode q. sic de Rhaetis stri bit:Videre Rhaeti bella sub Alpibus Drusium ge sorentem. Trogus Pompeius,qui illo quoq; tempoIustinus re floruit,autore iustino lib. ro. silc scribit deThusicis expulsiis: Alpes occupauere, ct nomine ducis geri
Psinius rem Rhaetorum condiderunt. Plinius,qui tempore Vespasiani uixit in natural his lib. .cap. 9. numerat
27쪽
DE sc RIPTIO. 33merat Rhaetos inter Alpinas gentes. Cornelius Tacitus
Tacitus,qui fuit tempore Traiani, scribit m lib. desitu-moribus Germanoru,in hunc modu: Rhe, nus Rhaeticarum Alpium inaccesta ac praecipiti uertice ortus. Paulus Diaconus Aquileiensis,qui Paulus Ducos annodni a. uixit,asierit duplices esse Rhaetios,et nus. seipsum declarans, ait ueros Rhaetios habitare in Alpibus.Sunt aut haec uerba eius libri. capati hist. Longobardorum: Inter Mediolanenses 8c Sue, 'φ uiam Alemannorum prouinciam,qua septentrio
nem uersiis sita est, duae prouinciae, scilicet Rhaetia prima et secunda inter Alpes consistunt, in quibus proprie Rhaeti habitare notcune Ex his uetustis historicis satis probatum arbitror, Rhaetorum na tionem in Alpibus iuxta sontes Rheni consedisse, ait in asperis illis vallibus construxisse arces et tur Rhaetis σπαres,at 3 alia id genus propugnacula ad sui defensionem: quae in uasta illa solitudine usiqueadeo aucta fuerunt,& quaedam in tam inu is locis sita,ut uehebao menter mirandum sit, quomodo ibi uel aedificium extrui,uel homines habitare potuerint ad ausim affirmare, nem in Italia,neque in Gallia aut Germa nia ullum este locum,in quo tot arces et prssidia,ut Arcia multitudo in isto, inueniantur, praesertim ubi firndus es: tam asper 5ciniscundus. Quaeda praesidia in ipsis Alia pium radicibus locata inueniuntur,tametsi plerassi ruinosa hodie iaceant,& Qtum indiciu ueteris aedi, ficii ostentet. Necessarib proinde fatendum, eXtra neam aliquam 5 diuitem gentem haec tam multi ,o plicia aedificia fundasse in locis tam squalidis, non. autem indigenas ec ibi educatos, qui id minime se,cere potuissent,cum regionis illius prouentus tanti non sint,ut expensas huiusmodi serre possint. Ali
unde igitur suppetis illae ministrais sunt,nempe cXThuscia. Flam proculdubio postqua homines illi
28쪽
Bilibaldust RHAETIAE ALPINAE discedere coacti sunt,qui diuitiis abundarat,secum tulerunt quicquid corradere potuerunt, & ex his
quae necetiaria non erant, munitiones in asperis
visper Alpes illis locis condiderunt,ubi prius nulla humana iuit habitatio, exceptis Lepontiis, qui itinera Occupabant quae ex Germania ct Gallia ultra Alpes in Italiam ducunt, de qua re infra latius dicet. Iam enim faeta,imb tuta erant itinera per Alpes alias Thusici
eas minime transcendissenti Ptolemaeus,Claudianus, ct alii quidam qui longe post memoratos hi
storicos uixerunt,in quorum sententia eunt doctis,
. ruS,mentionem faciunt alterius cuiusdam ct maioγ μ mπM- ris Rhaetiae,sed de qua nos hic non loquimur,infra autem sido loco eius recordabimur, ubi quoi dicemus quomodo Rhaeti ditionem suam ampliaue
rint,d indies maiora acceperint incrementa. Rhaeti quomodo ampliauerint terminos vos. Cap. Vostquam Rhaeti in memoratis asperis a locis aliquandiu consederunt, facti sunt posteri eoru ex loci asperitate bellicosi, gnaui Sc animos, deposita maioru suo rum ignauia,uirilem induentes animum,quo robore propagarunt suam ditionem ultra Alpes usque ad Comum, Veronam et Tridentum: citra autem Alpes,ulo ad lacum Rivanu, quem uulgb mallei iste uocant.& ad Brigantium,ubi initium est Poda, . ab utra. Rheni ripa Alpes exten, De Rhegusias duntur. Non tame uidetur mihi uerisimile,totum mectura. hunc tractum Rhaetos occupasse, sed uallem Rhe ni Germani pollidetes, extero populo locum non cesserunt: nissi forte ditiores potentiores ex Rhstis squalida refugientes loca,& fertiliorem quaerenres terram,sese in demistiora insinuarint loca,5 ibi emerint
29쪽
emerint comodiora habitacula, aut aliaS Obtinue Tmt,ut iam comemorauimus. Castrum Montfort 8c comites erus ex Rhaetiis initiu habuerunt. Item duo alia castra, haud longe a se distantia, quae UO cantur Amisium excelsum,nouum 5 uetus,uulgbholicia Emps, ex Rhaetiis quoque Origmem acce pertini,ct eorum familia adhuc cXtat. Horum meminit quoque Nauclerus in stra Chronica, in hunc moduscribens: Anno domini lius. Henricus Im o perator sextus misit ex Neapoli aliquos captiuos nobiles,praesertim regis Tancredi filium,ad Curia
Rhaetorum,et exoculatum coniecit in carcerem in
castro quoda Amisi nomine, quod est Emps, ubi
ct tota uita sita captus mansit. Est & m alio latere Rheni, e regione monti ri,uilla quaedam monti culo rotundo imposita, quam Germani corrupte uocant Montiglen,Rhaeti uero Monticulum,quae pristinum retinuit uocabulu,8 praeter ipsum pau ca alia in descensu illius lateris inuenies Rhaeticato uocabula: nam sere omniu oppidorum, uillarum, uicorrimontium et ualliu nomina quae in tota Rheni ualle uisinatur,Germanica sunt, qualia sunt Grunens ein, Dariensesiitem Alis helten,Rineck,Marpach, Balgach, Bernech, Rosenberg, Monstein, Buchberg, 8c alia multa nomina, quae hic super fluum duximus recitare.Haec proculdubio a Rhar tis ortum non habuerunt, fieri tamen potest quod illorum locoru habitatores temporis successit Rhae. tis stibieeti suerint, sicut Zc hodie Helvetiis subie, jo cti sunt habitatores Bellizonae 8c Lugani, uulgbstoxoex ,ec alii multi qui alia quam Heluet' loquutur lingua,unde colligitur eos ab Helvetiis non de scendisse, sed dominio eorum sponte protectionis
Mons ortis Amsum Monticulis Montisen Rhegustorum
30쪽
6R HASTIAE ALPINAS momodo Maeli deuastarint Comum, et terminos Mosextis de tuersius dent Eruer m. cap. VINno circiter 8 p. ante Christum natum, Romanorum Consules essent Cn.
Pompeius Strabo, Magni pater, ae L. Portius Cato, Sc Rhaeti iam annis sol. in occupassent, oc Comum deua linient,ruit oppidum illud rursum perPompeium
instauratum, de quo Strabo lib.s. sic seribita Co- iemum mediocris erat colonia.Caeterum Pompeius birabo,Magni pater, colonos in eam restituit,qua cometare ueri incumbentes Rhaeti uastauerant.Hinc conqcere lisimiles. cet,eo tempore Rhaetos terminos suos propagasse. terr S Tridentinorum, Veronensium areumando Rhaeti Comensium. Fieri aut potest quod initium hul imperumin vo belli fuerit eo tempore,quando Heluein pugnates auxerint. contra Romanos percusserunt Lucium Cassium Consilem eorum, ec tunc Rhaetiquocn,qui uicinierant Helvetiorum ristas contra Romanos eri
re siunt.Sed ct Cimbri illis temporibus bellum
Ellarunt contra Romanos,id F iuxta fluuium melim,haud longe a Rhstoru terris,quod fortassis Knaetos quoque animosiores secit. De bello Cim uide Florum super σ3. lib. Liu',ac aliquot praecedentibuS. De oppidulo messenstar, lacu eius ,πquomodo Rhaeti succumbentibus Helueti s imperia suum dilatauerint usa; ad
regionem Gastem. Item de confin s Curensis et constantiensis epificopatus, atque de regione Helvetiorum quam Maractam uocanti cap. VII
Haeti,ut iam diximus ditione suam σὸ tenderunt usi ad lacum Rivanum,ct
lacum Podamicum,id quod facta uidei tur eo tempore, quado Helvetii relictis